Home

Lajme

Elena Kocaqi – DOKUMENTI MË I VJETËR I SHQIPES SË SHKRUAR

No Comments Argëtim Letersi

Kam nderin qe të publikoj sot në Shqip, Anglisht dhe Italisht, Dokumentin me te vjetër te gjuhës Shqipe së shkruar, të njohur deri me sot, me titull Perikopi Evangjelik( Përmbledhje Ungjillore). Ky shkrim është shkruar ne gjuhën Shqipe me germat e quajtura Greke dhe i përket fillimit te shekullit te XIV, pasi është gjetur në disa dorëshkrime te shkruara ne Koine Greke të kësaj kohe, apo fillimit te viteve 1300 por mund të jetë edhe i viteve 1200. Ky është dokumenti me i vjetër i Shqipes se shkruar të njohur deri me sot, është me i vjetër se Formula e Pagëzimit e 1462 dhe me i vjetër se Meshari i Gjon Buzukut i 1555. Dokumenti ka karakter fetar, pasi është një përmbledhje Ungjillore por rëndësia e tij qëndron tek shkrimi i gjuhës Shqipe, jo te përmbajtja e tij. Ky dokument ka dy shkrime në Shqip, Ευαγγελιον αρβανειτικοv, (ungjilli në Arbërisht ose Shqip), το Χριστός ανεστη αρβανειτικοv (Krishti u Ngjall në Arbërisht ose Shqip). Ashtu si pjesa Katolike Shqiptare që shkruante me shkronja Latine pjesë nga Bibla, ashtu edhe Ortodoksit Shqiptar kane shkruar Shqipen me shkronja Greke dhe kjo pjesë ka qenë e panjohur, madje e injoruar deri me sot.
Rëndësia e dokumentit është e jashtëzakonshme, pasi e çon Shqipen e shkruar të njohur ne një epoke me te hershme, megjithëse unë mendoj se duhet te këtë shkrime Shqipe me te vjetra sesa ky shkrim, pasi Shqipja del ne këtë forme qe është sot qe në fjalorin e Homerit.
Dokumenti ka rendësi sepse hap një horizont te ri. Duke qene se pjesa me e madhe Shqipërisë ka qene lidhur me Bizantin, atëherë duhet te këtë edhe shkrime te tjetra në Shqip me germa Greke por edhe germa Latine në gjuhën Shqipe që ne nuk i njohim ende. Kështu Kodikët muzikor Bizantin ne shekujt III deri VI apo VII, kane qenë shkruar edhe ne gjuhët e popujve jo vetëm në gjuhen e fesë. Kryhej një perikop apo përmbledhje e Ungjillit dhe ajo këndohej në gjuhen e popullit ne raste festash, ashtu si dhe në gjuhën Shqipe, ndaj duhet kërkuar tek këto shkrime edhe për gjuhën Shqipe. Kjo tradite rifillon serish ne shekujt XI, XII dhe ka vazhduar deri me sot si ne Kishën Bizantine por edhe në atë te Romes. Kështu qe ne këtë drejtim mund te gjenden edhe te tjera dokumente ne gjuhen Iliro- Shqipe, te shekujve III-VI si dhe nga shekujt XI, XII e këtej.
Nuk ka rendësi fare alfabeti as përmbajtja e tekstit, rendësi ka qe ai është shkruar në gjuhën Shqipe. Shkrimet Shqipe duhen kërkuar me germa Latine, Greke por edhe Cirilike apo çdo lloj alfabeti tjetër. Edhe Iliret kane shkruar me disa alfabete, madje kane perdorur edhe keto germa tek monedhat e tyre.

Ky dokument është zbuluar nga Arbëreshet e Italisë ne vitin 1912, ne Bibliotekën Ambrozia te Milanos kur ka qenë drejtor i saj Papa Piu XI dhe mban edhe firmën e tij. Përmendja e parë e dokumentit i detyrohet Sofronio Gassis, ndërsa është rigjetur dhe botuar nga Nilo Borgia ne Itali ne 1930. Është njoftuar shkenca shqiptare nga vet Nilo Borgia, sa ishte ai gjallë por ky dokument nuk njihet deri me sot dhe arsyea nuk dihet se përse eshte mbajtur fshehur. Ky dokument është cituar para 80 vjetësh nga historiani i madh Nikola Iorga por nga shkenca shqiptare, apo nga ajo e huaj nuk njihet pothuajse fare. Falënderoj z. Mark Palnikaj qe shkon herë pas here dhe sheh dokumentet ne Itali, qe me dha informacionin për dokumentin dhe me pas e gjeta edhe një kopje tjetër qe është botuar ne gjuhen Italiane tek ky libër, krahas asaj Shqipe.
Ky libër është ne tre gjuhe në Shqip- Anglisht dhe origjinali në Italisht. Brenda ka pjesë Greqisht dhe Latinisht gjithashtu. Përkthimin nga Italishtja, Greqishtja dhe te termave Latin ne gjuhën Shqipe i kam kryer vet po ashtu edhe përkthimin nga Italishtja dhe pjesët Greqisht dhe Latinisht ne gjuhën Angleze e kam kryer po unë me besnikërinë më të madhe të mundshme, megjithatë duke pasur të botuar dhe dokumentin origjinal, çdo kush mund te shoh edhe atë. Kam shkruar hyrjen, konkluzionet si dhe kam shkruar edhe një lexim te shkrimit Shqip, bazuar tek varianti me shkronja Greke. Pjesa qe ka shkruar Nilo Borgia është lenë ashtu. Borgia ka treguar një historik te liturgjisë fetare ortodokse dhe gjuhëve qe janë përdorur si zyrtare dhe jo zyrtare dhe me pas është marr me transkriptimin dhe shpjegimin e tekstit ne shqip. Ai ka një merite te madhe për këtë shkrim pasi e rikërkoj dhe e gjeti atë dhe e botoj ne gjuhen Italiane para 90 vjetësh.
Ky dokument ndryshon historinë e Shqipes se shkruar, pasi ajo merr një pozitë me te vjetër, sesa kjo qe ne njohim deri me sot. Asnjëherë nuk kam ndier emocione me te forta, sesa botimi i këtij libri, pasi rëndësia e tij për historinë e Shqiptarëve është e jashtëzakonshme. Kam hequr nga vetja me botimin e tij një ngarkese te madhe, pasi ishte vërtet një detyrim dhe nje përgjegjësi e madhe, botimi i tij për historinë e Shqiptarëve.

Libri ne Shqip do jete ne librarit kryesore ne Shqiperi dhe Dardani brenda kesaj jave. Aktualisht gjendet tek Libraria Adrioni.

Burimi/Facebook/ Elena Kocaqi

MEDVEGJA NUK ESHTE KURRE VETEM !

No Comments Lajme Opinion

Takimi i dyte publik per te diskutuar per problemet e rendesishme jetesore te Etnise Shqiptare ne Trojet e veta Etnike nen Serbi!
Muharrem Salihu dhe Kostaq Papa!
Dy politikane dhe profesioniste te toneve te uleta takohen serish ne Hotel Rogner per shqetesimet e medha ne trojet etnike.Takohen thjeshte, larg bujes e kamerave sepse per ata nuk ka rendesi publiciteti por cfare mund te bejne vertete ne terren per te zvogeluar genocidin e ri mbi Shqiptaret me forma te reja qe ushtron pushtuesi serb.
Kostaq Papa nismetare dhe mbeshtetes i nismes se pare “Kosova Lindore nuk eshte vetem”, para 1 viti shpalosi te plote Patformen e re “Medvegja nuk eshte kurre vetem” sepse ngjarjet diskriminuese u rrokullisen me shpejtesi ne Medvegje!
Platforma u mirprit e ngalli interesim sepse ajo kerkon perpjekje per ndryshime ne terren ne mbrojtje te popullsise etnike shqiptare e jo fjale thjeshte per median!
Interesim akoma me i madh po tregohet per pergatitjen e Vizites se Deputetit Kostaq Papa ne Kosoven Lindore.
Kjo tregon se kur kjo vizite te realizohet dhe Z.K.Papa do vendoset per te “banuar” me familjen dhe bashkpuntoret e tij disa dite ne Presheve, Bujanovc e Medvegje, interesimi do jet shume i madh!
Kujtojme se Z.Kostaq Papa eshte Deputet i Tiranes dhe Emigracionit por funksionet e tij politike si Perfaqesuesi Politik i Emigracionit Shqiptar, Kryetar i PESH, por dhe Inisiatori i Lobimit per Kosoven ne Parlamentin Shqiptar ngjallin interes kur per arsye te veprimtarise se tij kombetare populli i Medvegjes e ka quajtur “Zerin e tij” dhe “Ambasador te Medvegjes”!
Sonte ne oret e mbremjes do te zhvillojne serish takim dhe darke pune ne Seline e PESH e QKK me bashkpuntoret e deputetit per te programuar veprime konkrete te Platformes “Medvegja nuk eshte kurre vetem”.

Drejtoria e Informacionit e PESH
Qendra e Kordinimit Kombetar
Zyra e Deputetit Kostaq Papa

Tirane 28.09.2020

Prof.dr. Eshref Ymeri – Një përvjetor i shënuar i një shkrimtareje të shquar !

No Comments Argëtim Letersi

Prof.dr. Eshref Ymeri

Në nderim të 60-vjetorit të lindjes së Mjeshtres së Fjalës Artistike Mira Meksi !

Ditëlindja! Ditë gëzimi, apo edhe ditë e përjetimit të një ndjenje trishtimi të lehtë, se u moshuam edhe një vit? Ka mendime të ndryshme. Sepse secili ka këndvështrimin e vet. E kuptueshme. Jeta prandaj edhe është interesante se ka larmitë e veta.

Me kalimin e moshës, disa kanë ndjesinë se pak ditë para festimit të ditëlindjes, atyre sikur u prishet humori dhe shenjat tregojnë se janë duke përjetuar një rënie shpirtërore. Vitet ikin dhe njeriu i ndryshon përfytyrimet e veta pë jetën. Ai ka qejf të kthehet drejt rrënjëve, sepse në jetë vjen e merr një rëndësi të madhe cilësia, jo sasia. Dhe vjen një ditë kur ai mendon seriozisht për njerëzit që e rrethojnë, i heq syzet, përmes së cilave bota i është dukur si fushë me lule, Kësisoj, ai, në mesin e jetës, fillon të vërejë gjëra, të cilat më herët nuk i kishin rënë në sy. Një sërë syresh vazhdojnë të repektojnë disa shprehi që kanë zënë vend me kohë në jetën e tyre dhe mundohen t’u përmbahen atyre, çka, me kalimin e kohës, bëhet burim i një tensioni të brendshëm.

Në mënyrë që në jetën e njeriut të vijë diçka e re, ai duhet të lirojë vend brenda vetvetes ose duhet ta zgjerojë hapësirën e vet për të tjerët. Sepse këtu mund ta ketë burimin njëra nga arsyet e rënies së lehtë shpirtërore para festimit të ditëlindjes, paçka se njeriu mund të mos jetë i vetëdijshëm për një gjë të tillë.

Festimi i ditëlindjes nuk mund të sjellë gëzim për një ditë, aq më tepër kur edhe shumë urime që vijnë, mund të tingëllojnë formale.

Është e kuptueshme që janë të shumë ata, që, me afrimin e ditëlindjes, rrinë e vrasin mendjen se çfarë kanë mundur të arrijnë dhe çfarë nuk kanë mundur ta arrijnë në jetë. Dhe nëse rezultatet e jetës nuk u kanë sjellë gëzim,

është e kuptueshme që kjo do të reflektohet në gjendjen shpirtërore.

Një tjetër arsye e fortë e një gjendjeje të tillë shpirtërore, është sjellja në kujtesë e ditëlindjeve në moshën e fëmijërisë. Në moshë të re, ngjarjet dhe rrjedha e jetës rendin me një shpejtësi marramendëse dhe njeriu nuk arrin të vërë veshin dhe të dëgjojë vetveten. Kurse kur piqet, ai ka më shumë kohë për përsiatje dhe për të hyrë në kontakt me botën e tij të brendshme.

Ndodh edhe shpeshherë kur gëzimi është paksa i venitur gjatë festimit të ditëlindjes, për arsye se disa kërkesa që fshihen brendas shpirtit, nuk ka qenë e mundur të përmbushen. Se gëzimi është i lidhur me shpirtin. Sa më shumë njeriu e ka të zhvilluar logjikën dhe mendimin racional, aq më shumë ai largohet nga shpirti i vet.

Njeriu e ka të organizuar jetën në atë mënyrë, që ndjenjat dhe logjika, si dy pole të një gjysmësfere, nuk mund të jenë në harmoni me njëra-tjetrën. Sa më shumë synon të eci në jetë ashtu siç e mëson mendja, aq më shumë ai e humbet ca lidhjen me shpirtin e, për pasojë, edhe gëzimin nga pak.

Gëzimi është cilësi dhe tipar i shpirtit. Është burim i brendshëm në thellësinë e zemrës së njeriut.

Personaliteti politik, njeriu i shquar i letrave, diplomati i njohur dhe njëri nga udhëheqësit e luftës për pavarësinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Banjamin Franklin (1706-1790), ka lënë një porosi të vyer për brezat pasardhës:

“Mundohu ta gjesh gëzimin në jetë. Kjo është mënyra më e mirë për ta tërhequr drejt vetes lumturinë”.

E kam njohur Mirën në vitin 1984, kur ajo u emërua përkthyese në Redaksinë e botimeve në gjuhë të huaja në Shtëpinë botuese “8 Nëntori”. Ishte një redaksi e madhe, me një personel prej 48 përkthyesish dhe disa daktilografiste, në të cilën përballohej një punë mjaft e vëllimshme për përkthimin e letërsisë politike në 8 gjuhë të huaja. Asokohe isha përgjegjës i Redaksisë. Mira i kishte përfunduar studimet universitare për frankofoni dhe midis pedagogëve që i kishin dhënë mësim në fakultet, kanë qenë edhe pedagogë francezë dhe Profesor Vedat Kokona, një personalitet i shquar i kulturës sonë mbarëkombtare dhe njohës i shklqyer i kulturës franceze dhe asaj botërore.

Si studente e talentuar, që gjatë viteve të studimit në fakultet, ajo kishte studiuar gjuhën spanjolle dhe gjuhën italiane. Për gjuhën spanjolle kishte pasur një pasion të veçantë, prandaj edhe u punësua si përkthyese pikërisht në sektorin e spanjishtes të asaj redaksie. Talenti i saj si përkthyese, kishte shpërthyer që në moshën e pararinisë. që gjatë viteve të gjimnazit, në moshën 16-vjeçare, kur kishte arritur të përkthente nga frëngjishtja novelën-përrallë alegorike“Princi i vogël” (Le petit prince) të shkrimtarit dhe poetit francez Ekzyperi (Antoine de Saint-Exupéry – 1900-1944), si edhe në vitet studentore, kur ajo pati kuturisur të përkthente me sukses poezi të Vedat Kokonës në frëngjisht.

Mira nuk qëndroi deri në fund në sektorin e spanjishtes. Aty nga fundi i viteve ’80, ajo u transferua në Shtëpinë Botuese “Naim Frashëri”, ku e priste “varka e saj e parapëlqyer” drejt hapësirave “kaltërore” të përkthimit artistik, i cili edhe më shumë ushtroi mbi të një ndikim hyjnor për t’u bërë një shkrimtare me emër në botën e letrave shqipe.

Ja si e kujton Mira kohën kur punoi në Redaksinë e gjuhëve të huaja:

“Ishte vera e vitit 1984, kur, e porsadalë nga studimet universitare, iu bashkëngjita punëtorëve të përkthimit politik në gjuhë të huaj, në sektorin e spanjishtes… E mësuar me përjetimin e një lloj klime liberale karshi dogmave të kohës gjatë viteve të studimeve të mia të larta për filologji frënge, – ku pedagogët francezë kishin luajtur një rol të madh jo vetëm me profesionalizmin, qytetarinë dhe shpirtin e tyre të lirë, por edhe me librat e ndaluar që më jepnin fshehurazi, ashtu siç kishte luajtur rol të jashtëzakonshëm miqësia me profesorin tim të paharruar Vedat Kokonën dhe të vëllain e tij Nedim Kokonën, një tjetër intelektual par excelence, – me shumë drojë dhe frikë në zemër kapërceva derën e hekurt të sektorit të gjuhëve të huaja të “8 Nëntorit”, e cila, kohërave kur unë punova në Redaksi, nuk e kishte më rojen e mistershme të dikurshme pas saj. Ishte koha kur s’kisha shumë që e kisha kaluar pragun e të qenit vetëm një lexuese e thellë, serioze dhe e përkushtuar ndaj letërsisë së madhe të botës, dhe po hyja ngadalë, por sigurshëm, në udhën e përkthimit dhe të krijimit të mirëfilltë letrar… Kishte pasur raste që ishin përkthyer edhe 50 faqe në ditë nga një përkthyes i vetëm, ndonëse norma ishte katër faqe në ditë… Ishte “parajsa intelektuale dhe profesionale”, ku u rrita dhe u formësova, ku, pasi futa duart në magjen ku gatuhej brumi i përkthimit politik, gjeta volinë për t’iu dhënë përkthimit letrar, dhe kjo, për tërë jetën, ishte, ndoshta, i vetmi vend në Shqipërinë tonë të izoluar ku mund të thithej një grimë ajri me parfumin e lirisë dhe të botës së madhe”.

Zëvendësimi i sistemit u shoqërua në mbarë vendin me shpërbërjen e gjithçkaje, në të gjitha sferat e jetës, që nga objektet “e panevojshme” industriale, deri te shtëpitë botuese. Populli shqiptar “nuk kishte më nevojë” për “asnjërin” nga ato objekte dhe aq “më pak” për shtëpitë botuese. Sikur kasta politike në pushtet të kishte pasur fuqi hyjnore, me siguri që do ta kishte nxjerrë në ankand edhe ajrin, për t’ua kaluar në pronësi oligarkëve, në mënyrë që popullit t’ia shisnin me çmim të vendosur sipas tekave të veta. Kjo do të kishte qenë një “mrekulli e vërtetë”.

Viti 1990 Mirën e gjeti një intelektuale tashmë të pjekur. Pas vitit 1990, Mira, ashtu si edhe të gjithë përkthyesit e tjerë të Redaksisë, si edhe krejt punonjësit e të dyja shtëpive botuese, u gjendën me jetën ballë për ballë. Redaksia u kishte shërbyer përkthyesve si një universitet tjetër, si një kudhër e vërtetë për të përballuar “tërmetin” që po afrohej. Ata e gjetën veten shumë shpejt, duke u sistemuar në punë të ndryshme, madje edhe në fushën e diplomacisë, meqenëse përveç gjuhës së përkthimit në Redaksi, ata, që të gjithë, zotëronin edhe gjuhë të tjera.

Mira, si një intelektuale e formuar dhe me një vizion të gjerë për jetën, u orientua shpejt në situatën e krijuar. Mjaft e talentuar, e zgjuar nga natyra dhe me një shpirt praktikë, në vitet ’80-90 dhe në vijim, përveç sukseseve që shënoi në përkthimin e letërsisë artistike, kur, përmes penës së saj, erdhën në gjuhën nshqipe vepra të më shumë se 20 autorëve të huaj, ajo ra në sy për tri gjëra me peshë.

Së pari, në vitin 1994 ajo bashkëthemeloi dhe punoi si Drejtore e Fondacionit të parë kulturor privat shqiptar “Velija”. Pikërisht me nismën e saj, siç e thekson ajo në një intervistë të paradokohshme që i ka marrë Leonard Veizi për gazetën “Fjala” të datës 19 shtator, “u krijuan,çmimet e para private letrare, të cilat u dhanë për 8 vjet me radhë, dhe mendoj dhanë kontribut në ndërtimin e sistemit të vlerave në letërsi”.

Duhet përmendur Çmimi Kadare që ju dha shkrimtarit argjentinas, të njohur në mbarë botën, Ernesto Sabato (1911-2011), i cili, kur e mori atë Çmim, pati deklaruar: “Ky ishte më i madh se Çmimi Nobel”.

Së dyti, në vitin 1996, Mira themeloi dhe drejtoi revistën letrare “Mehr Licht” (Më shumë dritë – sipas shprehjes së famshme të Gëtes), anëtare e rrjetit evropian letrar “Eurozine”. Ajo revistë ka pasë qenë një faqe e ndritur në historinë e kulturës letrare mbarëkombëtare. Ajo pati shërbyer për adhuruesit e letërsisë si një dritare e shkëlqyer me vlera të jashtëzakonshme enciklopedike për prurjet e pamata nga krijimtaria më e mirë letrare mbarëkombëtare dhe botërore. Revista, me më shumë se 400 faqe, vazhdoi të botohej për 16 vjet me radhë dhe ka hyrë në fondin e artë të letërsisë sonë. Por paskëtaj ajo u “largua për në pasjetë”, u fik, u shua, mbaroi. Në kujtesën e lexuesve ajo “avulloi”, u ngrit drejt hapësirës, u shndërrua në një “meteor” që qarkullon nëpër humnerat qiellore dhe vazhdon të mbajë në sipëfaqen e vet emrin e skalitur me merak “Mira Meksi”.

Së treti, gjatë viteve 2002-2010, Mira ka qenë Drejtore e Përgjithshme e “TV ALSAT”. Drejtimi i këtij kanali televiziv me shikueshmëri të lartë, ka pasë qenë një kontribut i ndjeshëm i drejtpërdrejtë i saj në fushën e mjeteve informative pamore.

Të shumta janë veprat artiske që Mira ka krijuar në disa gjini letrare, si romani, novela, tregimi, eseistika dhe letërsia për fëmijë. Ajo ka kontribuar, gjithashtu, në lëmin e publicistikës, me botimet e saj në shtypin shqiptar, si edhe në shtypin francez.

Të shumta janë edhe vlerësimet që i janë bërë Mirës për përkthimet artistike dhe për veprat artistike origjinale. Ajo është nderuar më shtatë Çmime, me një Titull nderi dhe me Urdhrin “Comendadora” i Meritës Civile, i akorduar nga Mbreti i Spanjës Huan Carlos I.

Jam më se i bindur se Mira nuk rend absolutisht pas Çmimeve. Megjithatë, kur atë e ka vlerësuar aq lart mbreti i Spanjës, do të kishte qenë shumë mirë, sikur parapavijat e Presidencës në Tiranë të ishin kujtuar me kohë dhe t’i kishin çuar Presidentit propozimin për t’i akorduar një Çmim të lartë.

Një meritë të veçantë ka Mira për përkthimin e veprave të veta artistike në frëngjisht, madje edhe të rikrijuara në këtë gjuhë. Kjo është një dukuri shumë e rrallë në kulturën tonë kombëtare. Ky është një talent i jashtëzakonshëm që haset rrallë edhe në kulturën botërore. Me këtë rast, ja çfarë i ka deklaruar ajo Leonard Veizit në intervistën e lartpërmendur:

“Të gjitha romanet e mia, përveç romanit “Porfida-Ballo në Versailles”, i cili është i përkthyer, i kam rishkruar në frëngjishte. Por edhe ky roman do të ribotohet në Francë më 2021, i rikrijuar në frëngjishte nga unë… Është një punë shumë e vështirë, e cila më merr vërtet shumë kohë. Është pothuaj sikur i shkruaj nga dy herë librat e mi. Sepse bëhet fjalë për një rikrijim në frëngjishte, është e pamundur që shkrimtari ta përkthejë veprën e tij, njëlloj siç mund të bënte me veprën e një shkrimtari tjetër… Si shkrimtare frankofone, kam më shumë shanse për t’u botuar. Ishte në të vërtetë propozimi i botuesit të Editions Persee, kur lexoi një përmbledhje në frëngjishte të romanit “E kuqja e demave”, që të më botonte si shkrimtare frankofone. Një ndërmarrje që rezultoi pozitive dhe që vazhdoi me romanet e tjera”.

Merreni me mend, të nderuar lexues, se sa lart e vlerëson botuesi francez veprën e Mirës në frengjisht, saqë i ngjallë një interesim të veçantë jo vetëm si përmbajtje, por edhe si nivel artistik i përkthimit apo i rikrijimit në këtë gjuhë.

Në veprën artistike të Mirës, lexuesi zbulon për shijet e veta jo vetëm atë që eshtë e nevojshme, e dobishme, por edhe atë që është e bukur. Aty ai vëren thellësinë e qiellit kaltëror, vezullimin e yjeve në hapësirat e tij të pamata, perëndimin e ndezur të diellit flakërues, paqyrimin e tij në morinë e pafundme të pikave të vesës mëngjesore, shpërthimin e fuqishëm të ndjenjave të dashurisë dhe dhembjen dridhëruese që ajo mbart në shpirtërat njerëzorë. Ai ndjek me endje dhe herë-herë edhe me një kërshëri të pazakontë rrëfimet artistike të Mirës dhe, tek ecën nëpër hapësirat e atdheut amë, tek ndjek lodrimin embëlor të valëve lozonjare të detit hijerëndë pranë brigjeve amtare dhe fëshfërimën solemne të gjethnajës së pyllit aty pranë, edhe ai mundohet ta kuptojë të bukurën sa më mirë. Madje edhe vetë të dijë si ta krijojë dhe si ta mbrojë atë. Dhe në zemrën e tij nisin të shpërthejnë filizat e fisnikërisë së shpirtit njerëzor. Pikërisht ky është ai ndikim i fuqishëm që ushtron proza artistike e Mirës mbi edukimin e lexuesit.

Tri gjëra më kanë lënë mbresa të thella në krijimtarinë artistike të Mirës.

Së pari, erudicioni i saj i jashtëzakonshëm. Në këndvështrimin tin, erudicioni i shkrimtarit shërben si uji i freskët, pa të cilin nuk mund ta përballosh dot zhegun e verës. Erudicioni atij i shërben si një përtejanë (sfond) e sigurt për shtjellimin mjeshtëror të ngjarjeve në veprën e vet artistike, për rikrijimin sa më të natyrshëm të skenave nga më të ndryshme për ngjarjet që pasqyron, për shndërrimin me një elegancë mahnitëse të të vërtetave jetësore në të vërteta artistike. Është pikërisht erudiconi i jashtëzakonshëm i Mirës që ka bërë të mundur krijimin e krejt korpusit të veprave të saj, çka bie në sy veçanërisht në romanin “Mallkimi i priftëreshave të Ilirisë” dhe te novela “Hakmarrja e Kazanovës”.

Së dyti, mjeshtëria e saj e rrallë. madje e jashtëzakonshme, për skalitjen e ndjenjave të dashurisë. Mira e përshkruan pasionin e të dashuruarve me tone të ndezura, me një ndërkëmbim ngjyrash ëmbëlake, të shoqëruar me vellon e një drite poetike. Në krejt krijimtarinë artistike, Mira zbulon filozofinë e vet për dashurinë, çka të kujton krijimtarinë e disa autorëve francezë, të tillë, si Prosper Krebijoni (Prosper Jolyot de Crébillon – 1674-1762), Zhan Marmonteli (Jean-François Marmontel – 1723-1799) dhe Sebastian Shamfori (Sébastien-Roch Nicolas de Chamfort – 1741-1794).

Së treti, pasuria gjuhësore e krijimtarisë artistike. Leksiku i Mirës është një thesar i çmuar për gjuhën shqipe. Proza e saj është një “arkeologji gjuhësore”. Shumë fjalë ajo i ka nxjerrë nga harresa pikërisht me merakun dhe me pasionin e një arkeologu për kulturën dhe jetën e periudhave të lashtësisë. Ajo, me një guxim të kuturisur, krijon fjalë të reja dhe kompozita fantastike me brumin e shqipes në gatimoren e saj të pasur.

Mira e meritonte plotësisht ta priste dhe ta festonte 60-vjetorin e lindjes me një ngazëllim të jashtëzakonshëm, pikërisht për sukseset e arritura në krijimtarinë artistike, për jetën publike që përmenda më lartë, për vlerësimet e larta që i janë bërë. Por… Jeta ka të papritura. Dhe ndodhi ajo që thotë aktorja, shkrimtarja dhe komediania e njohur amerikane Fenni Fleg (Fannie Flagg – 1944):

“Mund të rastis që të torturohesh për një kohë të gjatë dhe mandej, kur për diçka nuk të ka shkuar mendja fare, fati, pa pritur e pa kujtuar, bën një piruetë befasuese”.

Më shumë se një muaj para festimit të 60-vjetorit më 27 shtator, Mirës i ndodhi një fatkeqësi e rëndë: Nëna e saj e dashur, Mami Nora e shtrenjtë, ndërroi jetë më 18 gusht. Kjo ngjarje e papritur ia ka rënduar së tepërmi gjendjen shpirtërore. Sepse Mami Nora ka qenë Kryezonja e edukimit të saj me tipare të shkëlqyera karakteri, ajo ka shërbyer për të si një Bibël e vërtetë. Ishte pikërisht Mami Nora ajo që Mirës i futi në gjak dashurinë për Gjuhën Shqipe, Gjuhën e Perëndive, siç e ka quajtur Naimi i Madh dhe Aristidhi i Madh. Falë edukimit të Mami Norës, tash sa vite, para lexuesit del një Mirë e çiltër si vetë thjeshtësia, e hijshme si vetë bukuria, me takt si vetë fisnikëria, dinjitoze si vetë krenaria, e prerë si vetë drejtësia, e zgjuar si vetë mençuria, zemërbardhë si vetë shenjtëria.

Unë dhe bashkëshortja ime e çmuar, Havaja, Mirën e urojmë nga zemra për 60-vjetorin e lindjes. Jemi të bindur se ajo do ta përballojë këtë gjendje të rënduar shpirtërore dhe do të gjejë forca për ta vazhduar po me kaq suksese krijimtarinë e vet artistike, sepse krijues të formatit intelektual të Mirës janë pasuri kombëtare.

Prof. Dr. Eshref Ymeri: Një përgjigje cinike e kryeministrit Rama | Gazeta  Telegraf

Santa Barbara, Kaliforni

23 shtator 2020

Gresilda Rrugeja – BURGU I ZI

No Comments Argëtim Letersi

KJO POEZI I KUSHTOHET PISHTAREVE TE LIRISE TE PERNDJEKURVE POLITIK QE VUAJTEN DENIMIN NE BURGJET E TMERRSHME TE DIKTATURES KOMUNISTE .

POEZI .BURGU I ZI .

Ate cast njoha te verteten
Dhe vuajtjet e tuaja i ndjeva prane
Vitet iken dhe u treten
Por plage ne zemer ata na lane

Sa here poezia ime
Sa here ka vajtuar
Mbi vuajtje e mbi dhimbje
Historite i ka deshmuar

Ne terrin e qelise
Mes hekurave vdekjen e shikonin
Vitet e rinise
Mes rebesheve po i kalonin

Mes telave me gjemba rrethuar
Lirine e prisnin me padurim
Se liria per ta ishte shume e cmuar
Ishte si rrezja e diellit qe del ne agim

Ne ate burg te zi
Ku enderrat i rrethonin
Enderrat per liri
Kurre s’ja ndalonin

Vuajtjet e tyre s’kishin t’mbaruar
Vuajten , vuajten si mos me keq
Me lot te kripur terur , tretur
Shpirti i tyre sa shume ka heq

Jetuan mes perbindshave plot 45 vjet
Me shprese se perbindshat s’do kishin pushtet
Jetuan mes ferrit qe s’mund ta pershkruaj njeri
Por serisht i mungoj e shtrenjta liri

Me shpirtin e tyre te vrare
Largohen nga atdheu per te gjetur liri
Ndoshta larg , atje ku s’ka barbare
Do te gjejne prehje e qetesi .

Gresilda Rrugeja 06 . 09 . 2019 .

Burimi/facebook – Rexhep Rrugeja

Skënder Sadri KAPITI – Krenar të jesh kosovar

No Comments Argëtim Letersi

Nga Skënder Sadri KAPITI

Frymëzimi gjithmonë nxitet nga kujtesa e mos-harresa e sakrificave të kombit, e së shkuarës heroiko-historike të tij dhe të traditave e të trashëgimive të mira e të vyera kombëtare që i shërbejnë të tashmes dhe të ardhmes.

Historinë dhe të shkuarën duhet ta kuptosh në kushtet e rrethanat e reja kur ftohet dhe nevojitet ndryshimi e përmirësimi.

Përmirësimin e këkojnë Ligji, e Drejta dhe e Vërteta, të cilat vijnë nga Zoti; përsosjen e kërkon rrugëtimi kombëtar drejt më të mirës dhe drejt të resë së dobishme.

Përmirësimin drejt përsosmërisë së përhershme e të pandërprerë e pengojnë egoizmi, injoranca, tradhtia dhe liria e lakmisë për pushtetin, për paranë dhe pasurinë me hajni e korrupsion , me zullum dhe haram që janë impulse negative e verbërie.

Këto vargje për krenarinë kosovare vijnë si kujtesë historike kundër një realiteti zhgënjyes dhe papëgjegjshmërie të klasës aktuale politike shqiptare si në Shqipëri por edhe në Kosovë pasi: krimi, korrupsioni, hajnija, mashtrimi dhe tradhtia janë armiqt më të mëdhenj të perspektivës drejt përsosmërisë kombëtare,sepse ato formojnë boshllëk shoqëror, moral, emocional, patriotik dhe kombëtar që vetëm sa pengojnë dhe bllokojnë ecjen përpara drejt më të mirës së nevojshme kombëtare që pashmangshmërisht imponon koha.

Është mëkat i madh mospranimi dhe moskorigjimi i gabueshmërive tona si dhe mosndëshkimi i pushtetit të lig, korrupsionit, tradhtisë dhe të politikës së keqe, mëkate këto, prej të cilave nuk i shpëtojnë ndëshkimit jo vetëm ata të cilët i shkaktojnë ato, por bëhen dhe vijnë si

ndëshkim i ashpër dhe si meritë edhe për ata të shumtët që i durojnë ato.

Prandaj kombi që të shkojë drejt përmirësimit dhe më të mirës duhet të jetë vigjilent dhe të ndëshkojë e të ndahet nga të këqijat dhe nga të këqijtë e politikës së keqe duke i ndëshkuar ata dhe tradhtinë e tyre.

Ne krenohemi me Kosovën, me veprën kombëtare të jashtëzakonshme të saj, e cila sfidoi dhe nuk lejoi asimilimin dhe as asgjësimin e substancës shqiptare prej krimeve, barbarive dhe gonocidit serbo-sllav në një betejë për mbijetesë, liri, mëvetësi e shtetësi shqiptare për më shumë se 1000 vitesh.

Krenar të jesh kosovar

Është krenari,

Të jesh shqiptar kosove

Që për mikun ka bujarinë,

Për atdheun trimërinë,

Për nder besën e burrërinë

Që jep jetën për shqiptarinë

Krenar të jesh dardan e kosovar,

Dhe të kesh e ndjehesh me shpirt shqiptar.

Gjithmonë Kosova ime,

I qëndrove çdo stuhie

Mu në mes të Ballkanit

Nuk të mundën kurrë barbarët e sllavit.

Për shekuj e shekuj, Kosova ime,

Me sakifica mbinjerzore,

Qëndrove dhe sfidove

Kohrat e errëta e të tmerrshme,

Pushtuesit e barbarët,

egërsitë e barbarisë,

Që të penguan rrugën dhe rrjedhën

E lirisë, të historisë e kombëtarisë

Jam krenar me ty, Kosova ime,

Se burra kombi, dëshmorë

Dhe heronj legjendar linde e rrite.

Me gjakun e tyre tokën vadite.

Kosovën e tokën,

Drejtësinë e lirinë e shqiptarit,

Zemrën dhe shpirtin e kosovarit

Kurrë nuk i mposhti

hordhia e serbit e as e sllavit.

Kosova ime:

Edhe pse të rrënuan anëembanë,

Edhe pse të dogjën e të vranë,

Ti, Kosova kreshnike

Mbete e qëndrove,

gjithmonë zemër shqiptare

Edhe pse gjithë Europën

E pate kundër

Kosovë, kombi ynë shqiptar hero,

Qëndrove dhe fitove

Si atdhe, shtet dhe si komb shqiptar.

Kosovë, je zemra e shqiptarëve.

Djepi i lirisë

Je krenaria, burrëria,

Trimëria, fjala,

Je besa e nderi i shqiptarit,

Këto janë amanete që Ti Kosovë,

I ruan e trashëgon prej të parëve,

Prej Ilirit, Dardanit,

Arbrit dhe Shqiptarit

Autori, Skënder Sadri KAPITI. Durrës, Shtator 2020

Feja e shqiptarit âsht shqiptarija …!!!

No Comments Argëtim Letersi

Pritje n’radhë n’pikën kufitare n’Merdarë për t’hy n’truellin shqiptar t’Kosovës.
Rastësisht qëndroja n’varg mbas 4 veturave me targa austriake, drejtuesit e t’cilëve ishin t’gjithë shqiptarë t’Kosovës (që siç dukej, kishin udhëtue s’bashku), që po tymosnin n’grup n’pritje t’rradhës.

  • A dini gja, a egziston përsëri ajo taksa 30 euro që paguhet si sigurim n’Kosovë?, … i pyeta duke i folun ngadalë e shkoqun, mbasi shpesh kolegët kosovarë n’Vjenë kanë vështirësi me kuptue gegnishten time. Burrat kthyen t’bezdisun kokën, tuj m’veshtrue me mosperfillje nga kambët te kryet ndërsa njeni, instinktivisht, i kthej pergjigje pyetjes sime.
    Natyrshëm, atë ditë, kisha n’qafë gjyslykët e leximit, varësen me shqiponjë dhe nji rruzare, t’cilën ma pat dhurue Nanë Tereza n’vizitën e parë n’Shqipni, që m’shoqënon n’çdo udhëtim t’largët.
  • Qenka “asisojit” ky, – foli njeni prej burrave, tuj i jashtëqitë fjalët nën za, që t’mos vinin deri tek unë, ndërsa bani me tallje shenjën e kryqit.
    U shtanga, i pasigurtë nëse ndigjova mirë çka u tha, ndërsa kosovarët u futën rrëmbyeshëm ndër veturat e tyne luksoze me targa perendimore.
    Sa e largët m’duket dita e bashkimit kombëtar, mendova, tuj shtërngue me dhimbje n’grusht rruzaren dhe shqiponjën që vareshin n’qafën time.
    Pjeter Logoreci
    Shtator 2020

Burimi/Facebook

Diana Ziu – Kthesa totale për një Festival dinjitoz dhe që duhet t’i rrijë bukur më parë vendit tonë, dhe më pas pse jo edhe Eurosong…

No Comments Lajme Opinion

Mendoj si muzikante, si krijuese dhe si kompozitore të shpreh edhe njëherë mendimin tim për këtë eveniment të fundvitit festival, por kësaj here në formë më të koncentruar dhe shkurt.
Sipas mendimit dhe këndvështrimit tim dua të fokusohem në disa nga pikat e mia të një statusit tim në fb si më poshtë vijon;

Unë si Diana mendoj që këngët të paraqiten në fazën e parë, të shkruara në partiturë me melodi dhe poezinë (me tekstin) e duhur, PA ORKESTRACION.

Kur këngët akoma nuk janë përzgjedhur në festival, përse duhet t’i shtojmë këto kosto të pa nevojshme?….
Përse këngët duhet të dorëzohen me orkestracion dhe të përfunduara me të gjitha komponentet e saj kur ne akoma nuk dimë nëse janë pranuar?!…

Por nuk harroj të përmend dhe fakte të tjera që komunikimi i stafit të RTVSH-ës është përtokë dhe askush nuk komunikon arsyet e mos pranimit, madje telefonat janë shurdhuar në mënyrë selektive?!…

Si ka mundësi që dorëzohen këngë të krijuara me forma beats shabllone kompjuterikë, pa njohjen bazike të notave muzikore, madje këta “krijues” pjesëmarrës në festivalet ndër vite nuk njohin dhe nuk dinë të luajnë asnjë instrument muzikor?!… Kjo na tregon edhe njëherë shkallën e injorancën të këtyre pseudo “kompozitorëve” , si dhe çvleftësimin e krijuesve të vërtetë.
Unë si Dianë nuk jam kurrë kundër teknologjisë moderne të kohës, muzikës alternative, apo rrymave të muzikës moderne, por gjithë këto krijime duhet të dorëzohen me partiturë muzikore.
Kur kjo etapë të ketë përfunduar dhe të jenë marrë vendimet përfundimtare, ateherë kompozitori sipas rregullave të bëjë orkestracionin e këngës në studion që ai apo ajo preferon.

Unë personalisht nuk kam asnjë interes apo kundervënie ndaj studiove muzikore private. Ato me shumë të drejtë kërkojnë hakun e merituar të punës.

Dua të bëj pak replikë dhe të ngacmoj jo pa qëllim eksperiencën e hidhur nga Festivali i 58-të, që jo më kot u quajt Show, spektakël dhe bisnes i monopolizuar nga një person, që e shndërroi këtë Festival në butafori të dritave, të fustanëve, retorikave, fyerjeve, ngërçeve psiqike komike që kripa ju kish shteruar rrugës, monologëve pafund që qeshnin vetveten, baladës së vetë kënduar dhe të vetë duartrokitur si një Barbi Jokër në realitet.

Fatkeqësisht askush nuk shprehu revoltë edhe pse shuplakat ndiheshin të forta, por askush nuk ngriti zërin. Mediat monopoliste kishin marrë kyçet e heshtjes së korruptuar… Premtimet boshe të individid monopolist grotesk s’kish të ngopur, ishin në garrë të seleksionuar, duke lënë mënjanë këngën tonë të bukur si dhe cilësinë e saj. Këngët lëngonin nga ritmi banal dhe i pa formuar, ritmi i akordeve ndillte pështjellime lakuriqe të çarmatosura.
Hiret provokuese me fustanë apo me “fustanë” i thënçin të këngëtareve dhe prezantueses bënin sfilatën e rradhës duke harruar përse kishin ardhur në Festival. O Zot një rrëmujë dhe shkelje të dukshme e të gjitha parametrave të rregullores, ku dhe shtesat e pikave në rregullore zgjoheshin në mes të natës dhe “përgjumësh” renditeshin në pikat e rradhës, çudi?!…
Ah!… se harrova dua të theksoj post festivalin shumë zhurmë për asgjë, ku sipërfaqësisht lëvdatat llustronin sedrat e sëmura duke mënjanuar kritikën reale, po ku ishte kritika profesionale?!…
Ja çdo të thonë individi i “privilegjuar”, por i korruptuar “pa dashje”, ndoshta kështu?!…
Pra, përsëri dua të theksoj akoma më me forcë:
“Mjaft më… me këto metoda të pa ndershme, me ideologji që koha vetë i ka shvleftësuar. Ejani të punojmë dhe ndërtojmë të bukurën, delikaten, të ëmblën këngën tonë dhe, të lemë shembullin e nderuar profesional të krijuesve me këllqe dhe jo me paterica butaforike.”.
Kjo do të shënojë kthesën totale të një Festivali dinjitoz dhe që duhet t’i rrijë bukur më parë vendit tonë, dhe më pas pse jo edhe Eurosong.D.Ziu…

Burimi/Facebook – Diana Ziu

Era Cela – Rrugëtimi i Komunitetit Egos nga Shqipëria në Angli, Europë dhe SHBA

No Comments Aktualitet Lajme

Ndonëse të gjithë janë rikthyer pas pushimeve, Komuniteti Egos nuk ka pushuar asnjë ditë gjatë gjithë verës, por ka punuar pa e ndalur punë e tij asnjëherë. Kështu krahas suksesit që ky komunitet ka në të gjithë Shqipërinë me projektet e tij që kryen herë pas here tani suksesit të tij i janë shtuar dhe zëra të rëndësishëm nga Europa, Amerika, Anglia etj. Projekti që Komuniteti Egos po zbaton së fundmi, fushatën kundër bullizmit, ka gjetur një mbështetje kudo nëpër botë. Së fundmi komuniteti Egos ka përfaqësuesit e vet në Europë në Angli dhe në vazhdim do të ketë në të gjithën botën. Së fundmi Komunitetit Egos i janë bashkau emra të sukseshëm nëpër botë.
Komuniteti Egos vazhdon me hapat e vegjël, për të sjellë seriozitetin, por dhe punë çdo ditë që si grup realizojmë.
Është bukur të shikosh që familja Egos po shtohet dhe po përkrahet nga figura që kanë sjell risi në komunitete shqiptare nëpër botë.
Ka ardhur koha ne të tregojmë personat që ne bashkëpunojmë në shumë vende të botës.
Të gjithë së bashku do mundohemi për të dhënë impaktin e këtij projekti, por dhe të shumë projekteve në vijim.
Komuniteti Egos do të ketë përfaqësues në të gjithë botën!
Përfaqësuesi nr.1, Nisret Bujari
Le t’ju prezantojmë me mbështetësin tonë në Austri, një ndër ta por dhe më i rëndësishmi, që kohë pas kohe ka mbështetur komunitetin Egos quhet z. Nisret Bujari.
Nisret Bujari është një shqiptar që familja e tij njihet shumë për vlerat dhe kontributin në shoqëri. Rrugëtimi i tij nuk ishte i lehtë pasi që në rininë e tij u largua nga atdheu për një jetë më të mirë si shumë shqiptarë.
Që nga viti 1999, Nisreti arriti që nëpërmjet punës të pa lodhur, synimeve, objektivave të qarta, të krijonte dhe biznesin e tij, që i ka shtuar një vlerë dhe seriozitet arritjeve të shqiptarëve në Austri, por kryesisht në Baden.
Duke parë vlerat, vendosmërinë, seriozitetin, emrin e mirë falë biznesit të ngritur, dëshira e bashkombasit tonë ishte që të arrinte të merrte pjesë në politikën në Baden të Austrisë.
Në fillim nisi si dëshirë, ama ai arriti t’ia dilte dhe të fitonte poste me rëndësi.
Ai arriti votat që të behej asambleist komunal dhe evropian (ambasador integrimi). Dhe mbështetësit e tij shqiptarë dhe jo vetëm dëshironin që ta kishin si lider në mënyrë të tillë që t’i mbështeste, por dhe t’i ndimonte në nevojat e tyre.
Nisretit i urojmë shumë suksese dhe falë bashkëpunimeve tona do ju gjendemi pranë në çdo projekt, aktivitet lidhur me komunitetin shqiptar në Austri.
Urojmë që planizimin e projektit tonë lidhur me bullizmin të gjejë serinë e bashkëpunimeve produktive aty.
Përfaqësuesja nr.2, Fatime Menalla
E ndërsa sa kaq një tjetër emër që i bashkohet Egosit në një tjetër shtet në Gjermani.
Fatime Menalla Hysa ka përfunduar studimet në Universitetin e Tiranës, dega Gazetari. Studimet pasuniversitare i ka kryer për “Trashëgimi Kulturore”. Për katër vite ka mbajtur rolin e nënkryetares së organizatës “Jeta”, dega Selanik. Ka ushtruar rolin e mësueses së gjuhës shqipe tre vite pranë shkollës “Odissea”, në mënyrë vullnetare. Aktualisht kandidon në listën “Gemeinsam”, për këshillin e emigrantëve në qytetin e Münsterit, Gjermani. Motoja e saj në emigracion: Promovimi i vlerave shqiptare në Diasporë.
Përfaqësuesja nr.3, Iris Balli Hajdinaj
Iris Balli Hajdinaj do të jetë përfaqësuesja e Greqisë për Kumunitetin Egos!
Iris ka mbaruar studimet bachelor në Universitetin e Tiranës për Gjuhë-Letërsi dhe në Universitetin UBT në Prishtinë për Master në Shkencat Politike. Punon në shkollën Informatike Learn-it. Nga viti 2001 jep kontributin e saj në komunitetin kinez dhe nga 2008 në komunitetin shqiptar dhe nga 2009 merr pjesë në programin “Mobile school” për komunitetin rom. Po ashtu, Iris jep mësim falas të gjuhës shqipe në mënyrë vullnetare tek fëmijët e emigrantëve shqiptarë nga viti 2008 deri më sot. Bashkëpunon me Ministritë e Arsimit Shqipëri dhe Kosovë. Nga 2016 e deri më sot është kryetare e Organizatës Jeta për Selanikun. Ëndrra e saj është të shikojë modelin e komunitetit kinez, realitet tek komuniteti shqiptar. Ka marrë titull nga komuniteti shqiptar në Athinë për karrierën e saj si intelektuale në Greqi. Është vlerësuar “Ambasadore e Kombit” nga Ministria e Shtetit për Diasporën. Iris dëshiron të ndihmojë komunitetin shqiptar pa asnjë lloj interesi vetiak.

Përfaqësuesja nr.4, Elona Gjergo
Një tjetër vlerë e shtuar në komunitetin Egos është dhe Elona Gjergo e cila do te perfaqësojë Greqinë.
Elona në vitin 2015 ka marrë çmimin “Shkrimtarja e Vitit” për komunitetin shqiptar në Greqi.
Veprat e saj janë:

  1. “Kur i lemë engjëjt të vdesin“, vlerësuar me çmimin ‘Sotir Andoni’.
  2. “Skizofrenia” best seller në Panairin e parë të librit shqiptar në Greqi, vlerësuar me çmimin “Faik Konica”.
  3. ”Gjashtë gishta e gjysmë” kandidat për çmimin e madh “Ismail Kadare”.
    4.”Bisha prej qelqi”, romani për fëmijë që në sajë të tematikës që trajton, u bë bisedë letrare në shumë shkolla nëntëvjeçare në Shqipëri, Greqi dhe Itali.
  4. “Spectrum”, romani i saj i fundit që së shpejti do qarkullojë dhe në gjuhën greke.
    Autorja ka pasion edhe poezinë edhe pse nuk ka ndonjë vëllim të botuar. Në vitin 2011 ka fituar çmimin e dytë në konkursin “Jul Variboba”. Në vitin 2012 ka fituar çmimin e parë për poezinë me varg të lirë, në konkursin “Jul Variboba”. Në vitin 2018 fitoi çmimin e parë në konkursin diasporik të poezisë me temën e emigracionit. Ndërkohë që është autore e dy teksteve këngësh, që kanë marrë pjesë në festivalin e fëmijëve. Në Korçë, ku fitoi çmimin e publikut dhe në festivalin mbarëkombëtar të Shkodrës. Romani për fëmijë “Bisha prej qelqi” është shndërruar dy herë në pjesë teatrale, nga fëmijë të shkollave të mësimit plotësues të gjuhës shqipe në Selanik të Greqisë dhe në Parma të Italisë. Është autore e cinepoetry “Lugatka” dhe fituesja e çmimit të parë në festivalin ndërkombëtar të filmit në Neë York, NYTVFF .

Përfaqësuesja nr.5, Marsela Koçi
Marsela Koçi do të përfaqësoj Komunitetin Egos për Londrën!
Marsela ka lindur në Berat, dhe prej vitesh banon në Londër. Ajo është e specializuar në Fakultetin e Komunikimit në Gjuhë dhe Kulturë të Huaj për Bashkëpunim Ndërkombëtar, në Universitetin e Milanos.
Marsela ka kryer një kurs specializimi në video-gazetari në shkollën e Kinemasë, Milano. Ka marrë certifikate mirënjohje në mikpritjen dhe ndërmjetësimin kulturor të adoleshentëve dhe të miturve emigrantë në Itali. Diplomë në Turizëm dhe menaxhim hotelerie, Milano (It).
Bashkëpunëtore aktuale si gazetare për Internationalwebpost.org. Moderatore në Alb UK TV, Londër në emisionin “Shqiponjat”. Bashkëpunimet e mëparshme në të njëjtin pozicion për All-tv.tv dhe drejtuese programit “Fluturim Shqiponjash” në webradio dirittozero.com.
Promovuese dhe bashkëpunëtore me shoqata të ndryshme kulturore në Milano dhe organizata kundër dhunës ndaj gruas si në Milano dhe në Shqipëri. Aktualisht është kryetare e lëvizjes atdhetare “Krahët e Shqipes” në Londër. Kryetare e shoqatës kulturore “Postriba”, Londër. Përfaqësuese e rrjetit social “The Shukran” për Shqipërinë, mbi thyerjen e barrierave kulturore dhe stereotipeve mbi vlerat e vërteta të bashkëjetesës fetare dhe kulturore mes myslimaneve dhe të tjera besimeve fetare.
Bashkëpunëtore me Revistën “Dritare”, Rome, me Revistën “Drini” etj.
Eksperiencë si ndërmjetëse e projekteve të ndryshme kulturore dhe sociale në shoqatën BaobabOnlus, Milano dhe shoqata të ndryshme si pjesë e realitetit të ri të migrantëve në Lombardi.
Bashkëpunëtore me shoqatën e parë të komuniteteve të huaja në Milano, Cittá Mondo për promovimin dhe zhvillimin e aktiviteteve dhe projekteve të tyre kulturore-artistike. Promovuese e Rrjetit të Biznesit Shqiptar në Diasporë.
Eksperte në kulturën dhe politikën e vendeve latine dhe dialogun midis shoqatave të ndryshme kulturore dhe kompanive latine në Milano për promovimin dhe përhapjen e artit, historisë dhe biznesit latin në Itali.
Përfaqësuesi nr. 6, Ragip Thaqi
Ragip Thaqi është përfaqësuesi i Italisë për Komunitetin Egos!
Ragipi është inxhinier i diplomuar në Metalurgji, në Fakultetin Xehtarisë dhe Metalurgjisë në Mitrovicë në vitin 1989. Menjëherë pas mbarimit të studimeve filloi punë si profesor i lëndëve të Metalurgjisë në gjimnazin “Skënderbeu” në Drenas -Kosovë deri në vitin 1994, ku më pas emigroi ne Itali. Në Kosovë ka qenë aktivist i rregullt në lëvizjet e proceseve drejt çlirimit të Kosovës që nga ilegalja në “Lëvizjen për Republikën e Kosovës” e deri te proceset demokratike. Në Këshillin e Pajtimit të Gjaqeve, (vitet ‘90) në proceset e shndërrimit të shoqërisë nga ajo social-komuniste në atë demokratike. Ndërsa pas emigrimit në Itali Ragipi ishte një ndër themeluesit e shoqatës “ Bashkimi Kombëtar”në Bassano del Grapa , që nga viti 1995. Po ashtu nënkryetar i shoqatës “Bashkimi Kombëtar” deri me tani dhe gjithmonë aktiv nëpërmes shoqatës për nevoja të atdheut në Kosovë dhe Shqipëri. Njëkohësisht një ndër themeluesit e shkollës shqipe të mësimit plotësues të gjuhës shqipe në Bassano dG dhe mësues vullnetar pranë kësaj shkollë që nga viti 2010 e deri me tani, me nxënës të tri niveleve të gjuhës shqipe. Ndëmjetësues kulturor nëpër shkolla në zonën e Bassno dG. Bashkëpunues i rregullt me Ministrinë e Arsimit dhe Ministrinë e Diasporës, në dy vende, Kosovë dhe Shqipëri. Aktiv në këshillin e mësuesve shqiptar në regjionin e Venetos. Endrra e tij është të ndihmojë komunitetin shqiptar kudo që gjendet sidomos brezin e ri duke i kompletuar kulturalisht me dy kulturat e vendit ku jetojnë dhe të origjinës së tyre!
Historitë e bukura vazhdojnë!

https://internationalwebpost.org/it/

Diana Ziu – Festivali i 59-te

No Comments Lajme Opinion

Festivali është një fest dhe duhet të ketë një ekip të plotë që krijon një qytet magjik ëndërrash ku këngët magjishëm mes tingujsh të ndryshëm shkëlqejnë qiellin e tij dhe, i bëhet dhuratë popullit.

Unë si kompozitore dëshiroj të jap mendimin tim për artin muzikor dhe, në veçanti për strukturën e Festivalit të 59-të në vijim, pasi jemi në prag fillimit të stafetes muzikore të vitit.
Që nga vitet 90-të dhe në ditët e sotme cdo gje në fushën e artit muzikor pambarimisht vazhdon te jete një rrumpall/ rrëmujë apo një subjekt çorientues pa çelsa soli, pa kohë muzikore dhe, ku paralelet pentagramike janë kthyer diagonalisht në përshtatje të spontanitetit.
Ky çorientim filloi me Festivalet e viteve qe sapo përmenda më lart, të cilat u ndertuan sipas modeleve dhe deshirave personale nga muzikante të redaksisë muzikore në RTVSH. Këto forma kanë sjellë rremuje ne organizimin dhe strukturen e festivalit, por që per shume arsye që “dihen” apo që vetëkuptojnë vetveten kanë sjellë pasoja dhe po na përballin me situatën ku jemi edhe sot.
Sipas mendimit tim Festivali duhet të ketë ndryshim rrënjësor në strukturë që të ketë edhe transparencë.
1- Duhet të jetë një redaksi muzikore me krijues, kompozitorë dhe poetë, të cilët duhet përzgjedhin këngët.
kenget te paraqiten pranë kësaj redaksie sipas afateve të përcaktuara nga kjo redaksi.
kengët duhet te paraqiten vetem të shkruar në partiturë melodikisht, me harmoni dhe, me tekstin perkates pa përfshirë orkestracionin e saj, (arsyeja për të cilën unë po aludoj është një shkak që duhet marrë në konsideratë, pasi këngët që janë orkestruar në studiot private dhe që nuk janë pranuar për arsye te pa thëna, kanë një kosto të dyfishtë si atë emocionale të krijimit, por edhe atë monetare të çvleftësimit).
2- Pjesëmarrja në Festival të ketë një vizion të ri, ku çdo kompozotior të sjellë një këngë për konkurim, (mendoj që kompozitorët e redaksisë të mos jenë pjesëmarrës, pasi në gjuhën ligjore merr ngjyrat e konfliktit të interesave për konkurim transparent).
Të ulet propabaliteti i korrupsionit nga këto “studio private” te “preferuara” qe kanë kthyer këtë pruçedure orkestracioni këngësh para konkuruese vetem për qellime përfitimi apo s’kualifikimi me këto fantazma kompozitorë, këngëtarë apo poetë që nuk janë dëgjuar kurrë, (kur kjo pistë festivali duhet të ketë një kriter përzgjedhjesh të drejta profesionale siç e kërkon koha dhe profesioni përkatës).
Studiot private duhet të ruajnë emrat e tyre me korrektesën më të madhe, që të mos lejojnë këto fantazma krijues apo këngëtarë që sollën 4-5 këngë të “një autori” në Festivalin e mëparshëm, dhe të mos lejojnë manipulimin në Festivalin e këtij viti pandemik historik të 59-të.
3- Redaksia muzikore pasi të degjojë dhe te perzgjedhe këngët konkuruese dhe pjesemarrëse në Festival, duhet të jetë transparente në gjykim dhe të komunikojë hapur arsyet e mos zgjedhjes së këngëve të cilat janë s’kualifikuar për konkurim. (Çdo arsye të jetë e spjeguar profesionalisht nga stafi i redaksisë, pasi unë vetë si kompozitore me përvojë u përballa me një rrugëtim dhe shuplaka të heshtuara telefonike, me një heshtje të rëndë hipokrite dhe tepër të padenjë për një grua dhe krijuese). Shkrirja e redaksisë ishte një gabim, por krijoi një portë te hapur ku regjizorja morri në dorë gurrin dhe arrën për përzgjedhjen dhe pjesëmarrjen e këngëve qe i përshtateshin asaj në Festivalin e 58-te. Ja pra që këtij lloj konkurimi i duhet thënë stop, por stop, sot…).
Festivali është një fest dhe duhet të ketë një ekip të plotë që krijon një qytet magjik ëndërrash ku këngët magjishëm mes tingujsh të ndryshëm shkëlqejnë qiellin e tij dhe, i bëhet dhuratë popullit.
4- Boll më me tekste qe nuk kanë frymë poetike dhe, që nuk janë kurrë në sinkron me emocionin që përcjell kënga.
5- Këngët pasi të jenë përzgjedhur dhe aprovuar nga redaksia, atëherë të bëhen edhe orkestrimet në studiot private sipas dëshirës dhe preferencave të krijuesit, për të evituar anomalitë dhe rrëmujërat e viteve që shkuan.
6- Disa kompozitorëve duhet t’u jepet e drejta të mundësojë inçizimin e këngëve të tyre pranë orkestrës së RTVSH.
7- Në Festival duhet të këtë risi si në krijimtari, poezi, por edhe në pjesëmarrjen e grupeve të të rinjve. ( këtu lind nevoja qe përveç orkestrës se madhe të RTSH, në pjesëmarrjen e tyre të jenë intrumentistë të muzikës alternative).
8- Dua të ndalem tek një problematike muzikore që ka sjellë një devijim të qëllimit të Festivalit tonë, pasi kënga është kthyer në një pistë konkuruese për një qëllim të caktuar për vajtje në Eurosong. Ky fenomen ka shkatëtruar larmishmërine e këngës tonë të bukur. Mbase cdo vit shihja qe beheshin marrëveshje dhe vendosej me pare se kush do te shkonte në Eurosong. Kengetaret VIP
tashme po i benin yzmet kenges ne studiot me me emer ne bote vetem per nje qellim, dhe kjo vetem per Eurosong.
“Qellimi final” eshtë se kengetarit tjeter VIP qe ende nuk kish shkuar në festival i prermtohej qe vitin tjeter e ke rradhen ti… Keto premtime i kam degjuar vete në prani dhe pjesëmarrje të bisedave me krijues të ndryshëm, të cilët shprehnin hapur hallet e tyre.
9- Mendimi im final është që kompozitorët e afirmuar, me krijimet e tyre, t’u lejohet dhe jepet e drejta për pjesëmarrje pa konkurim, por përzgjedhja e konkurimit të tyre të bëhet gjatë netëve të festivalit. Ky është një mendim i imi personal.
10- Festivali duhet të mos lejojë deformime rregulloreje për arsye të qëllimshme të pjesëmarrjes së parregullt të personave që nuk lejohen sipas rregullores. Gjithashtu për çdo amandament apo shtesë/ndryshim mbi pikat e ndryshme të rregullores së festivalit, duhet pjesëmarrja e dosmosdoshme e një Juristi me njohje të çështjeve mediatike përkatëse, me qëllim të mbrojtjes dhe mos lejimit apo kompromentimit te kësaj rregulloreje, kjo duke bërë dhe publikimin e hapur të cdo ndryshimi nëpërmjet mediave dhe pjesëmarrësve në konkurim.
Ky është i vetmi mundësim për zhvillimin të një Festivali të rregullt dhe me një konkurim transparent, dinjotoz dhe me fushë hapje të bukur profesionale.
11- Festivali të ketë kritikët muzikologë dhe poetë të afirmuar që të funksionojë post festivali, dhe të mos bëhet një post festival sipërfaqësor.
12- Gjatë kohës që Festivali zhvillohet të ketë juri nga qytetet kryesore të vendit përveç jurisë qendrore.
13- Eshtë e domosdoshme të ulim pak ndriçimin e shumë zhurmshëm që është bërë nga skenografë të huaj, dhe duke lënë në hije skenografët tanë të talentuar shqiptarë.
Uroj që ky Festival i 59-të të ketë madhështinë, traditën, këngën shqip dhe një pranverë në dimër… D.ziu… 09/20/2020

Burimi/Facebook

Ardiana Dhimiter Mitrushi – Trungu i lashtë i jetës time…

No Comments Argëtim Letersi

Një esse faktike dhe artistike e strukturuar në formë monologu, që vetëm aktori i madh Vangjel Toçe me zërin e tij hyjnor mund t’a sjellë në jetë dhe rilindë. Unë kam patur fatin si në kohën e miturisë, por dhe sot të mbaj kontakte të afërta falë face bookut me këtë kollos të artit dramatik që për arsye banale politike ja këputën zinxhirin e ëndërrave. Por, kjo vërtetë i solli një etapë të re që dot se mposht kurrë askush. Zëri i tij është zëri i të vërtetës, i tragjikes, i komedisë, zëri i baballarëve tanë që nuk na harrojnë kurrë. Vangjo Toçe siç i thonë, jam e sigurt që do të na sjellë surpriza të bukura artistike dhe, pa dyshim që edhe zonja e nderuar Diana Ziu me fëmijët e tyre, por dhe ne do të na e kish ënda të shohim bukuri të formuara artistike nga ky artist gjigand… Artistit Vangjo Toçe i urojmë një jetë të bukur, të shëndetshme dhe të suksesshme. Me shumë respekt Ardiana Dhimiter Mitrushi

Trungu i lashtë i jetës time…

Në trungun e lashtë të historisë time formoheshin lënduar fjalët e qiririt. Ato fjalë që nuk u shuan kurrë nga lotët, por burim kishin uraganët patetik shpirtëror. Në pasqyrën e shpirtit ndiqja hijen e dikurshme të djalërisë time, që si një kaproll vraponte duke kapërcyer retë pafund. Mu duk vetja si një maratonomak me petka gladiatorësh veshur dhe shtrënguar, por që është gati për triumf. Në duar shpesh mbaja krismat e pa dëgjuara që si shkrepëtima villnin vrerin e kohërave që do të vinin. Lëndinat e mia si magjistrica pëshpëritnin fatin tim si një llavë vullkanike. Unë i zbutur nga tërbimi kryeneç, fillova ekzekutimin zanor dhe shpirtëror në arenat teatrale. Këmbët si kërthinj të njomë mbanin sytë e botës që zhbirilonin qelizat tokësore nji e nga nji. Me hiret e mia Migjeni gjeti vetveten edhe në netët pa dritë, me shpirtin tim zgjoi ditët si trokitje tronditëse të mjerimit. Me vajin e kandilit mbaja zgjuar shpresën e lënduar nga ajo farë e keqe njerëzore dhe politikanësh të pa shpirt. Nga trungu im i përvëluar mbinë filizat e bukurisë, që e bukura ime e netëve të pa fjetura lotonte buzëqeshjen melodike. Si kujdestare zgjodhëm Dean e bukur dhe, Artemisen si perendeshë që me zërin e natës të këndonte ninanullat që perëndesha e jetës time qëndiste në pentagramet melodikë. Dashuria ime kish marrë si detaj bojërat shumë ngjyrëshe dhe qiellin e kaltër që çdo ditë sillte shpresën si një dëshirë e vonuar, por unë përsëri e prisja. Në faqet e mia shfletoja netët që më vidhte alkoli endacak duke më shtypur ndjesinë që unë t’a kam lënduar. Sa herë netëve qaja në gjumë duke kërkuar faljet e pafund, por dikush nën jastëk m’i fshihte dhe i mbyste përsëri.
Skenat harruar qanin me zërin tim gënjeshtarët e pafytyrë, frikamanët e pa zotë që si langonj puthnin bythët e zbuluara.
Më fal o Zot… të lutem më fal edhe nëse jam tunduar, më fal… në trupin e mishtë botës time bukurinë ja kam mohuar. Sa herë dëgjoja zërin tënd dhe fjalët të dua, zëri im lotonte si një shkrepëtimë oqeanike.
Tek vitet iknin unë isha përsëri këtu, po , po këtu, të pres ty e shtrenjta ime. Të pres tani, të pres mes qortimesh që meritoj. Sot më duhet dhe, e pranoj sa shumë të dua, por ne nuk jemi vetëm dy, jemi ne edhe ne. Filizat tona janë burimi i llavës së dashurisë dhe, me krenarinë tuaj rrah gjoksin tim… shhhhh!… të mplakur, por që thërret si në rini. Ju jeni jeta ime, ju jeni fillesa e një historie që bukur hedh ngjyrat sociale. Në këtë botë dua të zgjoj me natë skenat e drobitura dhe bërë tapë nga pluhuri politik. Sot, dua të shkund petalet e luleve që nuk harruan të qeshin kur trupin ja këputën me forcë dhe jetën ja mbanin me shpresë në vazot e kristalta pa jetë.
Shpesh marr fletë të shkruara me fjalë që zjejnë, që thërrasin, që lëndojnë, që duan të dashurojnë. Ato fjalë zenë më puthin pa mbarim tërë qenien time dhe më tërheqin zvarrë në skenën botërore dhe, me forcë më përplasin buzët duke shfryrë helmin e kohës për lehtësimin e ditës së re në vijim.
Qetësisht po numëroja përsëri rrudhat e historisë time, shkoja deri diku dhe, shtangesha nga dyshimi i vetvetes. Unë nuk jam i mplakur, por i rrudhur nga shenjat e kohës së shkuar, që e kam hedhur në sëndukun e mbuluar nga pluhuri i zënkave të falura dhe të harruara përfundimisht.
Zura qeshja ashtu si një çilimi sinqerisht, dhe thashë me vete; Skenën mundët t’ ma merrnit, por talentin tim, jo de jo, nuk jua lejoj kursesi. Unë dhe talenti mbetemi beskinë të vetvetes, kohës dhe ditëve që do të vijnë.
Ardiana Mitrushi 09/20/2020…

Burimi/Facebook