Home

Lajme

Roli I bandave të rrugës tek adoleshentët e të rinjtë !

No Comments Psikologji

Bandë(bandë e rrugës)quhet nje grup personash ,zakonisht të rinjt që ndajnë një identitet të përbashkët dhe që përgjithësisht përfshihen një sjellje Kriminale. Në ndryshim nga sjelljet kriminale aktivitetet e bandave karakterizohen nga një nivel organizimi dhe vazhdimësi.Disa banda,jo të gjitha kanë udhëheqje të forte ,rregulla të zyrtarizuara dhe përdorin të gjërë simbolesh të përbashkëta identifikuese. Shumë banda e lidhin veten me një zonë të caktuar gjeografike ose lloj krimi,dhe disa përdorin mbishkrimet si një formë e komunikimit jo verbal. Sjellja e bandave mund të jetë universal e dhe e lashtë sesa mendohet. Grupe gjysmën të formalizuara të të rinjve në moshën madhore kanë ekzistuar gjatë gjithë historisë së rregjistruar dhe bandat në disa shoqëri të lashta janë përfshirë në të njëjtin lloj aktivitetesh si bandat sot.                                  Sipas projektit Eurogang ofroi një përkufizimi të përgjithshëm dhe gjithpërfshirëse të një bandë si një “grup i qëndrueshëm rinor i orientuar drejt rrugës ,përfshirjen e të cilit në veprimtari të paligjshme  është pjesë e një identiteti të tij grupor.”Një nga cështjet me kontekstuese dhe shqetësuese në fushën e kërkimit të bandave është se si të përcaktohet një bandë dhe me e rëndësishme cfarë i dallon bandat nga rrjetat e tjera delikuente. Sugjerohet së studiuesit e bandave do bënin mirë të fokusoheshin në “karakteristikat abstrakte ,formale të fenomenit”.Kjo është e rëndësishme për kërkimi e bandave se ka dallime të dukshme në përbërje të bandave . Një cështje kyce është se strukturat dhe tiparet e bandave ndryshojnë në mënyre të konsiderueshme ,duke e bërë të vështirë identifikimin e bandës.Veshja e vjedhjeve ose “ngjyrave”të identifikueshme dhe përdorimi i shenjave specifike të grupit janë përfshirë në disa përkufizimeve të bandave jo gjitha përkufizimet përfshihen këto vecori. Një tjetër cështje kyce është koncepti “identitetit të grupit”ishte problematik dhe vështir për tu përcaktuar.                                                       Përkufizimet e bandave i vënë theksimin në katër karakteristikat kyce “krimi ,qëndrueshmëria,territorialiteti dhe struktura. Në përbërje të variances përbërjes së  bandave dhe grupeve delikuente ,janë propozuar një sërë tipologjis. Dy prej këtyre tipologjive përfshijnë një kategori të “wannabe”që ndryshojnë nga bandat e rrugës dhe ndërmarrjet kriminale në mungesën e strukturës dhe organizmit të tyre ,nga ana tjetër njihen kategori të ndryshme bande ,të diferencuar për nga madhësia ,jetëgjatësia ,territori dhe aktivitete kriminal. Autorët e një studimi dalluan tre kategori të vecantë të grupit kriminal:Grupet e bashkëmoshatarve ,të cilët janë të paorganizuar ,por ndajnë një hapësirë dhe histori të përbashkët,pa fokus të kriminalitet. Bandat të cilët përkufizohet si një grup të rinjsh të identifikueshme dhe relativisht të qëndrueshëm por të paorganizuar me sjellje kriminale që përbën pjesë integrale të identitetit të tyre . Së fundi grupet e krimit të organizuar të cilët profesionalisht në tregtinë e paligjshme.         

Studiues të tjerë i shohin këto kategori si pjesë të një procesi për të shpjeguar rrugën drejt përfshirjes së bandave . Grupe rekreative ,delikuente që lidhen me bandat përmes miqve dhe lidhjeve familjare ,formimi i bandave kriminale ,kur identitetin kriminal bëhet tipar i rëndësishëm grupor ,supermarket ,kur krimi bëhet me tepër instrumental sesa shprehës dhe qeveria ekstra-ligjore duke përshkruar furnizuesit kryesore të barnave. Studimet kanë treguar një hierarki të përfshirjes me një “rreth të brendshëm”të rriturish zakonisht të udhëhequr nga një individ dhe që rrallë shihet nga ata që janë të ulet në hierarki .”Pleqtë”të cilët përbëhen nga adoleshente të vonuar dhe të rinj janë përgjegjës për drejtimin e ndërmarrjeve në nivel rruge. Së fundi”te rinjtë”të cilët janë të moshës nga 12deri ne 16vjec. Kompleksiteti shtesë është dhe brenda së njëjtës bandë ,rolet dhe niveli i përfshirjes ndryshojnë për individët dhe mund të ndryshojnë me kalimin e kohës. Anëtarësimi me bandë është i lidhur me ofendime në rritje,dhunë dhe përdorin të kanabisit . Anëtarët e bandes janë të ekspozuar ndaj rreziqeve të rritura sociale dhe psikologjike . Këto gjetjet janë implikime për hartimin e ndërhyrjeve në bandat dhe monitorimin e atyre që janë larguar nga një bandë.                                                                  Modeli në zhvillim të kufizuar. Stufientifikoi tre nivele të përfshirjes dhe anëtarsimit në bandë. E para përfaqëson “bandën e të rinjve të rrugës”,të cilën autori e përshkruan si një skenë rekreative dhe manifestohet si sjellje delikuente dhe jo kriminale mes bashkëmoshatarve. Ky grup mund të përfshihet gjithashtu në shitjen e drogës në rrjetet lokale dhe kolegët. Disa të rinjtë përparojnë në anëtarsimit e një “bande të krimit të ri”e cila përbëhet pjesë qendrore e identitetit të grupit . Së fundit ,”grupi i krimit të organizuar serioz “përfshin anëtarsimit e të rritur e një zhvendosjen nga fokusi i mbrojtjes se një territori në rritjen e shpërblimeve financiare. Autori referon dallimet individuale që përcaktojnë nëse një i ri përparon në fazën tjetër të modelit. Profili dhe roli i individët në bandë shpesh neglizhohen. Disa individë paraqesin një rrezik më të lartë të përfshirjes për shkak të faktorëve specifike të rrezikut psikologjik dhe social. 

 Faktoret e rrezikut 

 Faktorët e rrezikut social që lidhen me anëtarsime dhe shfrytzimin e bandave përfshijnë familjen, shkollen ,bashkemoshatarët dhe lagjen. Ndikimi i përvojave të hershme negative të fëmijërisë, dhuna e prindërve dhe droga,crregullimet e sjelljes dhe privimit social njihen gjithashtu si rreziqe,përjashtimin nga shkolla dhe vizitat e përsëritura në spital për viktimizimin e dhunshme njihen si tregues. Anëtarët e familjes mund të veprojnë ose si një faktor rreziku ose mbrojtjes për përfshirjen e bandave,drejtpërdrejt nëpërmjet anëtarsimit ,por në mënyrë të barabartë nëpërmjet stilit të prindërimit dhe mbikëqyrjen. Anëtarësimi në bandë është i lidhur në tipare negative psikologjike ,të tilla si nivele të larta të crregullimeve të humorit,përtypje, mungesa e kontrollit të impulsit dhe nivelet më të larta të psikopatisë.                                              

Përshirja e bandave lidhet me marrëdhëniet e anëtarve të bandës me institucionet sociale që janë të rëndësishme për të gjithë të rinjtë -familja,shkolla,grupet e bashkëmoshatarëve dhe tregu i punës. Kështu anëtarët e bandave kanë me shumë gjasa se të rinjtë e tjerë vijnë nga shtëpitë shkatërruara ,të kenë rezultate të dobëta në shkollë,të kenë bashkëmoshatar të prirur të përfshihen në sjellje kriminale dhe të jenë papunë ose të papunë. Sistemi i drejtësi penale është një institucion i rëndësishëm ndërhyrës për shumë anëtarë të bandës, por,për shkak se mund të gjenerojë qëndrime negative ndaj policis dhe shoqëris legjitime ,efekti i tij nuk është gjithmonë pozitiv. Hulumtimet kanë treguar se aktiviteti kriminal i  një individ rritet kur ai bashkohet me një bandë zvogëlohej në nivele para bandave kur ai tërhiqet nga aktiviteti i bandës. Studimet kanë sugjëruar se programet gjithpërfshirëse kanë strategji të integruara të komunitetit mobilizimi ,mundësia e të rinjve ,ndërhyrja sociale ,shtypja dhe ndryshimi organizativ. Programet e komunikimit me banda përfshijnë punëtoret e rrugës në lidhje me mundësine sociale si puna dhe arsimi. Shtypja ka të bëjë me përfshirjen e arrestimit e ndjekjes penale është treguar se ka dobi të kufizuara.             

Studimet kanë përmendur gjithashtu mungesën e aksesit në ekonomit legjitime si shtytës kryesor për anëtarsimit në banda dhe viktimizimin përmes shfrytezimit kriminal. Po ashtu dhe zhvendosjen e territorit në treg dhe një ndërgjegjësimi midis të rinjve që janë të lidhura me bandat se ekziston nevoja për të fshehur identitetin e tyre në vend ta reklamojnë përmes veshjes së ngjyrave. Po ashtu njihet dhe shfrytzimin i fëmijëve dhe të rinjve nga bandat e të rriturve. Procesi i kujdesit për shfrytezimit kriminal të fëmijëve përfshin tre elemene të vecantë : Stimujt në formën e mallrave të dizanjuara ,dhunën fizike dhe skllavërinë e borxhit. Të rinjtë që përfshihen me kriminel të rritur raportojnë se vuajnë nga frikësimi dhe abuzimi emocionale. Kriminelët prenë një mundësi  të përceptuar  të mundësinë të ofrojnë një menyrë jetës alternative dhe fitimprurëse. Ata shfrytezojnë gjithashtu dëshirën për eksitim duke rrëfyer histori të shfrytëzimit të tyre të dhunshme për të rritur besueshmërinë e tyre mes rekruteve të mundshëm. Media sociale është një instrument për rekrutimin dhe mbajtjen e përfshirjes së të rinjve në sipermarrje kriminale dhe mbizotërohet nga imazhet e parave dhe statusit. Nuk janë vetëm të rinjtë të përfshir në nivele të ulëta kriminalitet ,por dhe tregtia e drogës janë të rrezikut nga shkelësit e rritur ,kriminelet e rritur u ofrohen të rinjve që nuk ka precedent penale.

Shkruar nga Eona Grozha – Psikologe Ligjore

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *