Home

Lajme

Teuta Shaqiraj – Rebelimi I Xhuljetes.

No Comments Argëtim Letersi

(Homazh për dashuritë e vrara)

“Oh Romeo, Romeo pse duhet të jesh ti Romeo”

  • pëshpëriste Xhuljeta,
    ne sytë e mallit tkurrej dashuria…
    E flladi i gushtit ndizte të kuqtë e afshit
    Romeo –Xhuljeta , si yje binin në mijra thermija,
    urata e fundit bie, nga duart e Shën Lorencit….

Ah, do doja të kridhesha në ëndrra, si ty Xhuljetë
dhe notat e shpirtit ti ktheja në muzikë.
Por kur shoh, si një grua a nënë venitet
shpirti mpaket, si sorkadhja plagosur në ferrishtë,
thahet e tretet në dhimbjen e saj,
si petale lulesh shpërthyer pa dashur n’acar,

Jo s’mundëm ti jap liri të heshturit pa çak,
se kordat e zërit më janë tharë
e fjalët brenda meje më kanë marrë inat
dalin me ofshamë, mbetur mbi buzë,
në prag, si dëshmitarë të vrarë, pa faj .

Po s’mundem o miq, heshtjen ta lë
të atrofizoje çdo muskul, nerv a zemër.
Me “dashurinë “e marrosur sot një njeri
si Ponc Pilat, arrogant, vdekjen mbolli,
mendjeshtryllës e dashurinë skutave treti.

Si meteor u shua në pellgun e lotëve, krua.
Iku…
duke marrë si pajë copëza ëndrrash të shqyera.
Iku….
duke marrë me vete oazin e dhimbjes kurban,
si shkëmbim “hyjnor “ për filiza jete lënë pas
në këtë botë të trullosur e të marrë…
Zhuljeten do e shohë përtej të padukshmes, vallë!?

Teuta Shaqiraj

Burimi/Facebook

Fundi pa lavdi i Berishës, si fund i një të lavdishmi tjetër të rrejshëm

No Comments Lajme Opinion

Nga Skënder Sadri KAPITI

Tani përfundoi epoka Berisha dhe e berishizmit. Fundi i tij është një fund palavdie anipse ai u mundua që ta shënojë e përjetësojë veten si të lavdishën. Fatkeqësisht të lavdishëm, të fuqishëm dhe “burrështetas” të madh Berishën e bënë edhe SHBA-të që e mbështetën si President, dhe në të dytën herë edhe si kryeministër për 8 vite. Por vonë edhe SHBA-të e kuptuan gabimin që kishin bërë,gabim prej të cilët e pësuan shqiptarët. Dhe tani autokratin zullumqar e të korruptuar, SHBA-të po ua heqin nga qafa shqiptarëve.

Koha shkon por ajo shënon, peshon, nuk harron dhe gjykon. Koha nxjerr në pah dobësitë, pabesitë, tradhtitë, korrupsionin, krimin dhe të gjitha poshtërsitë e pushtetit. Koha është ajo e cila ua nxorri në shesh mashtrimet, krimet, tradhtitë e korrupsionin edhe Enver Hoxhës dhe në Kosovë Hashim Thacit me kompani.

Koha gjykon dhe të nxjerr turpshëm nga Tempulli i Lavdisë kur hyn në të padrejtësisht dhe atëhere kur je në majë të pushtetit.

Por ja që akoma pavarësisht se jemi në epokën moderne, përsëri ka komunitete të cilët besojnë me fanatizëm te mitet e rrejshme që ata vetë i krijojnë. Por ama kur miti bie e rrëzohet atëhere “turma” fanatike e ishbesnike e tij e tradhton dhe e braktis mitin e rrejshëm duke u bërë “pishman” që i kishte shkuar e ndjekur verbërisht pas.

Por më të pamëshirshëm kundër të lavdishmit të rrejshëm janë sahanlëpirësit dhe servilët e pushtetit dhe të kohës së tij, të cilët sapo shohin se të rrejshmit “e lavdishëm” po i dridhen këmbët servilët garojnë për ta braktisur atë dhe për t’ju servilosur e për t’ia lëpirë cizmet pushtetit tjetër që po vjen. A nuk ndodhi kështu me ishdiktatorin Enver Hoxha, ku populli që e ngriti lart në mit e legjendë e rrëzoi deri edhe bustet ia shëmbi, tërhoqi zvarrë dhe ia shkatërroi me cekan; dhe a nuk ndodhi që të gjithë servilët, spiunët e sahanlëpirësit e diktatorit e tradhëtuan dhe e braktisën atë, madje edhe u bënë e u konvertuan në antienveristë e antikomunistë ku njëri prej tyre dhe më i zellshmi e tipiku ishte edhe ishkomunisti marksist-leninist Sali Berisha, i cili të gjithë politikën dhe karrierën e tij politike e bëri duke ndjekur shëmbullin e ishdiktatorit e të diktaturës së cilës me besnikëri i kishte shërbyer. Dhe prandaj duke qenë se Berisha ishte një neodiktator në Demokraci, një mashtrues demokratik dhe një proamerikan fallco fundi i tij pashmangshmërisht do shkojë në turp e në palavdi.

Gjeto Turmalaj – ** NGUJIMI **

No Comments Argëtim Letersi

Kushtua femijve t[ë mbyllur në ngujim,!
~
Një ditë kthjelltë
ndoshta me Diellë
Si rrufeja pa re në qiellë
Bëhët gjakderdhja makabre e krimit.
E nise keshtu t’meri i vetënguimit!
.
Vdekja e mbjedhi gjamën
që nuk soset.
Kush kreu krimin ai vetburgosët.
Kujt i’u vra robi e nuk u t’merrua,
Ate gjakë,dikush a ka me pagua,!?
.
Shpeshëhër prej pushkes nuk po del,
Plumbi drejtë e në kriminël.
Por e psojnë deri edhe femija,
e të pa koshjence
Ç’është vetgjygjesia.
.
Ata fmijë të pa hile e pa njollë,
privohën, pa mesua dije e shkollë.
mbshtjedhë në ankth, e fat tragjike
jetë në t’merr psikollogjike.
.
A,ka urtësi që gjykon,?
A,ka zemër që e peshon,?
më gjet forcën e arsyes me falë,!
Më i thirre shpirtit, e gjakun me ndalë,!?
.
Ne dritarë femijët dalin më frikë,
prej trishtimit për Automatikë,
Ju ligshtohët, e ju strukët zemra ,
ju trazohët trubullohet mendja
.
Mbyllja në shtëpi, në vet-nguijm,!
më pritje për mose-ekzekutim,
qe zgjate me mote e jetë.
Deri ate ditë kur arma kerset.
.
Me shlye gjakun me gjakë,
Pa ligje pa gjygjë pa drejtësi aspak.
Epo atë kohë “burgimi” kush ua njeh,?
Travajet e vitëve as Dielli së mshehë.
.
Më t’gdhabrua vdekja ndoshta një ditë,
Femijet e shtëpise
e deri edhe të Kushrinjët.
A drejtësia njerzore keshtu arsyeton,
Cili ligjë në botë femijet,i gjykon,?
.
Edhe Kanuni nuk e ka shkrua,
mbar fisi me ndej ngujua,
S’ligjerohet e drejta e vetgjykimit,
me la gjakëmarrjën pa farë kufinit,!
.
O njërz, falnjë jetën që vlën sa globi,?
Qetsoni shpirtrat qe i krioj Zoti,
Jo ma, si veproi dora e krimit,
Por siç janë ligjet e Fesë e t’mbar njërzimit.!
.
Gjeto Turmalaj
New-York

Burimi/Facebook

Ardiana Dhimiter Mitrushi – Konglomerati njeri…

No Comments Argëtim Letersi

Sa shpesh po ndeshem me “aftësi” njerëzish që marrin zëdhënësa për të përcjellë dhe ngritur lart vlerat e tyre. Mirë që Belulët dhe Beluleshat nuk u shuan, por tellallët janë bërë akoma më injorantë se kurrë… Nëse unë kam aftësi nuk dua pëlqime, por argumentime për një përmirësim dhe përballje me realitetin. Nuk di se si duhet të reagoj kur fillojnë krahasimet midis njerëzve që kanë aftësi profesionale të ndryshme të pa krahasueshme…, dhe ky konflikt memdimi hedh poshtë punën kolosale të njërës palë opozitare artistike, dhe ngre në piedestal palën e favorizuar që nuk ka asnjë gjë të përbashkët ideo-artistike (për më shumë një formë koncepti organizues etj…) Nëse dikujt i shkëlqen talenti profesional, atëherë dritat janë aksesori percepitues vizual dhe jo ngritje e nivelit profesional… Kjo më formë idealizimi në art për mua humbet harmoninë e vërtetë në orkestrimin e vërtetë të jetës kudo qoftë…
Ju mirëpres në diskutim të hapur…
Konglomerati njeri…
Sot, “balancat” profesionale të bandave me talent i kishin marrë gurët e varreve dhe, me okë peshonin edhe pluhurin e kockave të kalbura nga kohët. Gurët e kandarëve fshatareskë ishin kthyer në thesë të çpuar thashethemesh, por që rrokanisnin një botë të tërë si daullet që i thërrisnin tellallit të vetë.
Me vete mbanin idetë dhe butaforinë e verbuar me drita diamantësh, por që vetë vrisnin karmën regjisoriale.
Tutorët “artistë” aktronin delirin e madhështisë të shkrimtarëve “Gjigandë” pesë pëllëmbë mbi tokë, por qorrazi aktronin në skenat kriminale të lyera me gjakun himenian të bukurosheve dhe këngëtareve, të cilat kishin rradhën e kërcimit “seksuri” profesionale dhe regjisoriale. Por, me arsyetime të dyanëshme si një shitblerje e zakontë “na nëm-ta dhashë” dhe me një shhhh!… të stërgjatur merrte shpërblimin e majmë ose burgun e heshtur diku larg dhe askush nuk mund t’a dijë…
A mos vallë detyrat regjisoriale ishin të tilla misterioze me role mbinjerëzore, apo ishin tutelat materiale tragjike të regjisë njeri?!… Sfondet i kishin përshtatur me dritëhijet që ndiqnin udhën, ndiqnin hijet që kishin harruar insitiktet, por që thërrisnin dhe rënkonin lirinë që ia vidhnin ndër sy. Përzgjedhjet muzikore drithëroheshin nga përkundjet hënës së përgjakur në gjumë, korret masive ulërinin me oktava nga robëria psiqike dhe seksuria plandemike.
Kupola para talentit njeri i kish ofruar oborrin e mbrapt’ të varfërisë. E kish piketuar pikërisht aje ku qindarkat kërcisnin bujshëm dhe të harruara në zjarrin mortor, si kotheret e fundit të bukës të bëra shkrumb e hi…
Zonjat stoike kishin mbërthyer paranë në nofullat që iu bulçisnin nga pesha. Zotërinjve ua kishin varur në kokë penisin atë vegël profesionale, por të talentuar ama… Ata platonikisht kishin vetëm një standart numërimi testikular nga një në dy dhe dy në një…, por shpesh aludonin ndoshta “P-jo?!… dhe rrallë me J-po?!…”.
Zotërinjtë shpesh kollaret i fshihnin nën sirtarin e hënës, por kostumin në krevat e kishin si një paraqitje tepër mikluese profesionale, kjo për përrallën me “Ding-Dong topesh” për gratë e flijuara të netëve në vijim. Lodhja ishte maramendëse dhe çuditërisht kërkonin kostumin e rradhës si shpërblim. Kostumi shpesh duhej i zi për hollim siluete në përsosmëri, i grinjtë në mbrëmjen e shijeve të profesionit “seksuri”, ndërsa i artë në diellin e nxehtë që hartonte kontinentet e rradhës nën sqetullat e palara që ndërsillnin me aromë të neveritshme djerse plot hijeshi.
Këto janë disa sitilime të vrullshme, të domosdoshme, të kërshëruara për syrin magjik mbase regjisorial, të etura për syrin epik aktoresk, të epshme në senset erotike për muzikë me ndjesi dhome.
Nga kjo plejadë artistësh, krijuesish dhe shkrimtarësh që dikur elituan në eskortën “makinë çmenduri”, pikërisht sot në ikonat kristiane të perëndisë jeni vetë Zoti, jeni shënjtorja e nderuar dhe e virgjëra Mari…
Në kështjella kanë ngritur flamurin me emrin lavdi, ku horri dhe horreshat vijnë si shpëtimtarë të kombit, me para paguajnë turpin, pa fitore ka stuhi…
Lojën dhe intervalet e jetës duhet t’i kuptojmë si një orkestër dhe libër në përsosmëri. Ato lindin me krijuesit muzikorë, orkestrat instrumentale, regjisorët dhe shkrimtarët për çdo edicion dhe libër të ri, por kurrë nuk mund t’a pranojmë si një grabitje të një sistemi konglomerati njeri…
Ardiana Dhimitër Mitrushi 01/08/2021…

Burimi/Facebook

Hyzri Salihu – Asnjë lider politikë shqiptarë nuk ka legjitimitet që të vendosë në tavolinë të negociatave trojet tona!

No Comments Lajme Opinion

Derisa Fuqitë e Mëdha Evropiane në Kongresin e Berlinit më 1878 dhe, tridhjetë vjet më vonë,në Konferencën e Ambasadorve në Londër ,më 1912-1913, bëjnë përpjekje për paqësimin e Ballkanit duke caktuar kufijt të rinj mes popujve të tij,fuqitë e vogla ballkanike bëjnë përpjekje ta ndryshojnë përbërjen etnike të trevave që mbesin brenda kufijve të tyre.
Prandaj sot fuqitë e mëdha mos të bëjnë gabimin e njejtë si para shumë viteve .
Është koha të i përmisoni gabimet që prodhuan luftëra dhe tragjedi në Ballkan .
Këto tragjedi ndaj Kombit Shqiptarë i shkaktuan sllavet në Ballkan të përkrahur nga Rusia.
Kombi Shqiptarë nuk do të lejojë që të përcaktohen kufijtë që bëjnë ricoptimin e trojeve etnike shqiptare.
Asnjë lider politikë shqiptarë nuk ka legjitimitet që të vendosë në tavolinë të negociata trojet tona.
Kërkojmë nga Aleatët tonë ndërkombëtar të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës që ta pranojnë idenë e Shqipëris së Bashkuarë me trojet etnike .
Hyzri Salihu
Koordinator i FBKSH,së
Shqipëri Etnike -Mërgatë Shqiptare
30.07.2021

Frashër Racaj – Deklaratë e F. Albana për Minishengenin: Kosova, gjaku ynë që nuk falet !

No Comments Aktualitet Lajme

Fondacioni Albana ka ndjekur me vëmendje gjithë zhvillimet dhe deklaratat e farsës së radhës për Minishengenin në Shkup.
Entuziazmin e tre antishqiptarëve, të mbledhur për interesat e Serbisë dhe interesat personale të secilit e verejmë si të stisur dhe gjithë proçesin e vlerësojmë si marrëzinë antishqiptare të radhës të dalë nga guzhina politike e Beogradit.
F. Albana denoncon kryeministrin e Shqipërisë, por jo të shqiptarëve, si Esat Pashë Toptanin e radhës, që për përfitime meskine personale, është i gatshëm të shesë jo vetëm interesat e shqiptarëve në Kosovë, Maqedoni e Serbi, por edhe shqiptarëve të Shqipërisë.
Asnjë nga broçkullat e propagandës ramiste, rreth perfitimeve nga bashkimi me Serbinë, që mbushën mediat shqiptare, nuk është e mbështetur në ndonjë studim shkencor të përgatitur nga grupe ekonomistësh të shquar shqiptarë apo perëndimorë.
Gjithë ai logorroizëm i kryeministrit të Shqipërisë, por jo të shqiptarëve, nuk është gjë tjetër, veçse një çorbë e prishur me salcë neoliberalësh, që nuk mashtron as militantin më të verbuar socialist. Krahasimi me BE-në është qesharak e grotesk në çdo pikëpamje të mundshme.
F. Albana i paralajmëron gjithë shqiptarët, që të mos gëlltisin asnjë lugë nga çorba e prishur ramiste, përndryshe do të vjellin gjithë jetën dhe pasojat për çështjen kombëtare mund të jenë të pariparueshme për breza me radhë.
Ndërsa shqiptarët presin përfshirjen e Kosovës në shtetin kombëtar shqiptar, proces i cili kërkon edhe njohjen e Kosovës prej Serbisë, Rama, ky hologram politik apo fantazmë e Esat Pashës, nuk bën gjë tjetër veçse shet Kosovën dhe shqiptarinë.
Fondacioni Albana u bën thirrje gjithë shqiptarëve, që të mos e anashkalojnë këtë çështje të rëndësishme, si çudi që zgjat 3 ditë pas çdo takimi të treshes famekeqe Vucic-Rama-Zaev, por të përgatiten dhe organizohen për bllokimin e këtij proçesi antishqiptar, me hir a me pahir.

Burimi/Facebook

Yuri Kim i kërkoi Lulzim Bashës përjashtimin e Sali Berishës nga Kuvendi, reagon ish-kryeministri (Deklarata e plotë)

No Comments Aktualitet Lajme

Ish-kryeministri Sali Berisha i është përgjigjur ambasadores amerikane në Tiranë Yuri Kim, e  cila sot i kërkoi Lulzim Bashës prerë që të distancohet nga Sali Berisha duke e larguar nga grupi parlamentar i PD-së për legjislaturën e re të parlamentit që do të nisë në shtator.

Shefja e diplomacisë amerikane në Tiranë Partisë Demokratike i njohu meritën për rrëzimin e komunizmit. Dhe me një shprehje simbol të regjimit se “bar do hamë dhe parimet nuk i shkelim”, i kërkoi drejtpërdrejtë demokratëve të mos sakrifikojnë forcën e tyre politike por të largojnë Sali Berishën.

Por ish-kryeministri këtë shprehje të përdorur nga ambasadorja amerikane e cilëson fyese dhe  i thotë diplomates se gaboi rëndë.

Sot ambasadorja e SHBA Yuri Kim, me nje deklarate fyese per cdo demokrat dhe shqiptar duke iu permendur barin, ne dhunim flagrant te misionit te saj, i kerkoi Kryetarit te PD qe Sali Berisha te mos futet ne parlamentin e ardhshem.

Une dua ti rikujtoj Zonjes ambasadore se ke gabuar rende me barin qe iu permende demokrateve. Ne kete kontekst shprehja juaj se PD nuk mund te haje bar eshte nje fyerje per çdo demokrat dhe per çdo shqiptar te cilet citate te ngjashme i kane degjuar vetem ne diktature apo nga raciste albanofobe” shkruan Berisha.

Deklarata e plote e Sali Berishes
Sot ambasadorja e SHBA Yuri Kim, me nje deklarate fyese per cdo demokrat dhe shqiptar duke iu permendur barin, ne dhunim flagrant te misionit te saj, i kerkoi Kryetarit te PD qe Sali Berisha te mos futet ne parlamentin e ardhshem. Lidhur me keto deklaroj sa vijon:

Asnje shpifje, trillim apo sajim nuk mund te pengoje kurre Sali Berishen te permbushe misionin e tij te besuar nga zgjedhesit shqiptar ne mbrojtje te interesit kombetar dhe publik te shqiptareve.

Qe nga data 19 maj 2021 dhe deri sot pas vendimit te Sekretarit Blinken, te bazuar ne lobimin korruptiv te Edi Rames dhe George Soros, armik i demokracise se shqiptareve dhe shpifjet e tyre, une i kam kerkuar dhe i kerkoj Sekretarit Blinken te publikoje çdo fakt, dokument apo prove qe ai ose kushdo tjeter mbi toke disponon per te faktuar ato qe ka shkruar ne vendimin e tij. Por deri sot nuk eshte publikuar asnje prove dokumet apo fakt vetem e vetem se ato nuk ekzistojne. Per te gjitha keto une kam njoftuar se kam paditur Sekretarin Blinken per shpifje ne Gjykaten Korreksionale te Parisit.

Deri sot Departamenti i Shtetit me zedhenesin e tij ka informuar se Sekretari Blinken vendimin e ka te bazuar ne raporte te NGO lokale, rajonale dhe nderkombetare, raportet e mediave dhe raportet investigative antikorrupsion te qeverise shqiptare.

Domethene vendimi i Sekretarit Blinken eshte bazuar ne raportet e armiqeve te mi, NGO te kontrolluara nga George Soros dhe raportet e mediave te kontrolluara nga qeveria dhe raportet sekrete te Edvin Rames te pa publikuara kurre ne Shqiperi.

Duke shprehur bindjen se vendimi eshte nje abuzim i paster me ligjin e Kongresit te SHBA, perdorimin e tij si arme kunder kundershtareve politik te multimilardierit George Soros dhe mikut te tij te ngushte Edi Rama, une pavaresisht nga keto perseri ftoj Sekretarin Blinken ti bej te gjithçka publike.

Perveç ketyre e ftoj Sekretarin e Shtetit te ndikoje tek Edi Rama qe te votojme ne parlament ligjin e vetingut te politikaneve.

Une dua ti rikujtoj Zonjes ambasadore se ke gabuar rende me barin qe iu permende demokrateve. Ne kete kontekst shprehja juaj se PD nuk mund te haje bar eshte nje fyerje per çdo demokrat dhe per çdo shqiptar te cilet citate te ngjashme i kane degjuar vetem ne diktature apo nga raciste albanofobe.

Shqiptaret jane njerez te lire dhe me dinjitet qe nuk meritojne bar por transparence! sb

Burimi/.tpz.al/

Dy ish-kongresist i shprehin Kurtit gatishmërinë për të ndihmuar Kosovën

No Comments Aktualitet Lajme

Dy ish kongresistët amerikanë, Nick Rahall dhe Peter Roskam, janë pritur në takim nga Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti dhe nga kryetarja e Komisionit parlamentar për bujqësi, pylltari, zhvillim rural, mjedis e planifikim hapësinor dhe infrastrukturë, Fitore Pacolli.

Kryeministri Kurti i njoftoi ish-kongresistët me prioritetet e programit qeverisës dhe rezultatet e arritura në njëqinditëshin e parë të qeverisjes. Në takim u diskutua për investimet e nevojshme të bizneseve nga diaspora dhe atyre amerikane në Kosovë. Kryeministri tregoi hapat që ka ndërmarrë qeveria për përmirësimin e klimës për investime.

Ai falënderoi ish-kongresistët për mbështetjen e vazhdueshme të Shteteve të Bashkuara të Amerikës për Kosovën. Ata shprehën gatishmërinë për të ndihmuar Kosovën në fushën e mbrojtjes së mjedisit, investimeve në energji dhe infrastrukturë.

Ish-kongresistët kanë qëndruar për pesë ditë në Kosovë, me ftesë të komisionit parlamentar që e udhëheq deputetja Pacolli, në kuadër të programit “House Democracy Partnership”.

Burimi/lajmishqip.net/

Orasha e Tetovës – Sobri i lashtë – qendër xehetarësh dhe pikë kufitare e Antikës së vonshme

No Comments Argëtim Histori

Foto 161. „Kalaja”, Оrashë, materiale (sh.13.—14.)

Nga: Syrja Etemi, Tetovë

Te njeriu gjithnjë është e pranishme kureshtja për të eksploruar të panjohurën, për të zbuluar gjërat e mbështjellura me aureolën e harresës. Prandaj, edhe tek unë nuk mungon ky xiglim, sidomos kur është çështja për të kaluarën e të parëve tanë, në vendbanimet që i takoj, e ku, mospërfillja gati është bërë trend. Me këtë nuk pretendoj vetëm të çjerri tisin e anamnezës që ka pllakosur, të thuash, gati çdo vlerë kombëtare dhe pasuri historike, por edhe të mundohem t’i shpëtoj ato nga humbëtirat e kohës. E , me këtë rast, papandehur i dorëzohem impulsit për të shuar xixat prafulluese të kërshërisë sime përgjëruese për të njohur, kuptuar dhe publikuar historikun e çdo vendbanimi shqiptar të trollit të Iliridës, këtë histori të mbarsur me krajata e tundime, por edhe me mburje e krenari.
Për synimin tim në vazhdim (të “eksplorimit” të Sobrit), kam mëdyshje në ekzistimin e dokumenteve në gjuhën shqipe për këtë vendbanim të hershëm të zonës së Pollogut (që me gjithë dëshirë e kënaqësi do t’iu referohesha, edhe pse nuk kam lënë gur pa vërtitur për këtë qëllim), por ,ja që, shkrime për këtë destinacion, papandehur më shpërfaqen nga areali i literaturës sllave të kohës së “Kralevinës”, i sistemuar me përkujdesjen dhe elegancën e rafinuar nga institucionet akademike të sistemit Ish – Jugosllav, ku kanë shtrirë dorën edhe në tokat e vendbanimet me popullatë autoktone shqiptare (arbanase), siç i konsideronte perandoria mesjetare serbe. Kësaj radhe pikësynim kam fshatin Orashë të Tetovës në Republikën e Maqedonisë së Veriut.
Ja, në vazhdim po i shtroj parametrat retushuar:

Qyteti: Sobri, qendër regjionale. Foto 160,161.
Literat.: R.Grujiq 1933,40; – T. Tomoski 1976, 257 – 259; – I. Mikulçiq 1982, 135 – 138

Vendpozita. Qyteti antik, “Sobri” shtrihet në pjesën më të lartë të një krahu, i cili nga masiv malor i Sharrit, lëshohet drejt Vardarit. Pjesa jugore e këtij segmenti mbaron në Grykën e Dervenit, duke u mbyllur anën veriore. Qyteti është 1 km. larg nga Vardari dhe 3 km. në juglindje të Orashës, që ngritet në 110 m. lart mbi lum. Të dy anët i ka të rrëpinjta dhe bien thikë në thellësitë e përrenjve të Lumit të Lubotenit dhe në një përrua. Ka një qasje të lehtë nga veriu dhe jugu. Në teposhtëzën – në anën lindore të Qytetit, shtrihen xeheroret e vjetra të hekurit e argjendit, dhe gërmadhat nga punimet e kryera të Radushës (kromit). Përmes Grykës së Dervenit ka luajtur rruga e moçme nga Shkupi drejt Pollogut, dhe te Qytetit është ndarë një rrugë që çon drejt Vratnicës në veri, dhe që lakonte e penetrohej nëpër fshatrat e Kosovës, Kaçanik e Prizren.

Foto 160. “Kalaja, Qyteti, Sobri” Orasha, Fortesë xehtarësh dhe pikë kufitare e antikës së vonshme, e rindërtuar edhe në shekujt e mesjetës së vonshme (qyteti Sobri; rekonstruksion)

Mbetjet më të vjetra. Në kohën e antikës së vonshme në Qytet kanë qenë të ngritur mure me teknikën e ashtuquajtur suvatë e fortë, mure këto që kanë rrethuar 3 hapësira:
Akropola ka përfshirë hapësirë prej 0,8 ha, ndërsa muri ka qenë i përforcuar me disa kulla, dy bastione ballore, paramure dhe hendeqe para tyre, të prerë në tokën karstike. Përgjatë akropolës, mespërmes ka çuar një rrugë e gjerë e trasuar mbi shkëmbinjtë e zhveshur, ndërsa nga të dy anët e tyre janë ngulitur themelet e disa shtëpive në formë trekëndore, të ndërfutur në një nga dy radhët e mureve. Shtëpitë janë të formave urbane skematike harmonike dhe mbajnë elemente të periudhës së hershme bizantine, edhe pse është e besueshme që janë rinovuar dhe shfrytëzuar edhe në shekujt e mesjetës së vonshme.
Pjesët perëndimore të paralagjes janë shtrirë në pjerrësirat në perëndim nga akropola, duke u mbështetur në të përgjatë gjithë përshkimit, e që ka përfshi sipërfaqe prej 1,5 ha. Në muret (me malter) kanë qenë të përforcuara kullat kontrafore për të depërtuar këtu edhe themelet e ngrehinave. Edhe në anën veriore, para akropolës, ka patur ndërtesa të madhësive dhe materialeve, si në strukturat që përmendëm.

Në fazat e mëvonshme, në kullën e anës verilindore është ndërtuar një mur i ri drejt verilindjes, ku u përforcua edhe hapësira në lindje të saj. Nga jashtë, në distancë prej 20-40 m, para mureve kanë qenë të shtruar bedene të forta nga guri dhe llaçi, që ka shërbyer si pararojë e krejt kalasë. Hapësira e brendshme është njësoj e mbushur me shtëpi me skema të drejta dhe paralele.
Në anën veriore të fortesës, në majën e rrafshtë të kodrinës, në hapësirën prej 3 ha është shtrirë vendbanimi i heshtur. Gjeturinat në këtë fortesë janë evidente: qeramikë, shumë moneta nga sh. 4-6, shumë copa të imta të materialeve të farkëtuara nga hekuri, bronzi dhe argjendi.
Fortesa ka kontrolluar kufirin ndërmjet provincave Prevalitana dhe Dardania, e cila ka qenë e tërhequr përmes këtij përshkimi. Në të njëjtën kohë ka mbrojtur dhe siguruar xeheroret e afërta që i përmendëm mësipër, ku përpunimi i metaleve paraqiste bazë të fuqishme ekonomike për banorët vendasë, por edhe përreth.
Mbetjet mesjetare. Në muret e akropolës shihen intervenime të shumta në mesjetën e vonshme: ka qenë ndërtuar bastion-kulla në veri dhe muri në jugperëndim të saj, me gjysmëkullën në fundin perëndimor dhe galeri të përbërë me shkallë me pengesa para saj. Aty shihen bile, edhe dy apo tre intervenime plotësuese. Ballorja jugore e akropolës ka qenë e ndërtuar tërësisht që, sot mund të arrijë lartësinë nga 9-11 m. Kjo të lë përshtypjen e një vlere monumentale dhe atraktive, me çka qyteti Sobri llogaritet ndër fortesat mesjetare më atraktive dhe më të mirëmbajtur. Ballina është e shtrirë në vijën e drejtë perëndim-lindje, e gjatë 30 m, kurse në një nga dy kullat ka shenja të donzhonit (nga sh.13-14). Pranë saj, në anën e brendshme ka qenë e ndërtuar një ndërtesë katërkëndore–kuzhinë apo han,e katet mbi të, padyshim,kanë shërbyer për banesa.
Në mesjetën e vonshme, përveç akropolës, kanë qenë të banueshëm edhe dy paralagjet dhe varoshi i pafortifikuar në veri, në të cilin, në anën veriore shtrihen rrënojat e një kishe mesjetare. Kisha është pjesërisht e zbuluar nga R.Grujiqi (në vitin 1939). Në krejt hapësirën hasësh në mbetje apo copëza të poçërisë mesjetare dhe materiale të farkëtuara nga hekuri (thika, maja shigjetash të modeleve mesjetare, vegla, hallka, pyka, gozhda etj.). Një mamuze e hekurt me formë specifike, të çon në shekujt 9 e dhjetë, ndërsa akçet turke të sh.15, përfaqësojnë kornizën kohore në të cilën ka ekzistuar fortesa.
Fortesa e Sobrit ka patur funksion thuajse të njëjtë si edhe në antikën e vonë, d.m.th. i ka ruajtur dy udhët e përmendura mësipër dhe vendkalimet e Dinstriktit kufitar të Bizantit drejt dy rrajoneve gjysmë të pavarur të anës së Kosovës përmes Sharrit, e që i kontrollonte edhe xeheroret e rinovuara në këtë zonë. Fortifikimin e saj monumental, qyteti Sobri (që banohej me popullatë vendase Ilire, S.E.), e ka fituar, padyshim pas pushtimeve sllave të Pollogut dhe pas rrënimit të Leshkës si qendër bizantine (më 1190). Paskëtej, Sobri kthehet në qendër kryesore të këtij rajoni, e, padyshim, edhe epiqendër ekonomike, në saje të xeheroreve dhe metalurgjisë. Jo vetëm në fortifikatë, por edhe në vendbanimet përreth, gjenden një numër i madh i gropave ku janë përpunuar metalet, me thëngjill të karbonizuar ku është shkrirë hekuri, bakri dhe argjendi. Në këtë regjion, edhe sot e kësaj dite gjenden gërmadhat e xeheroreve Jegunoc dhe Radushë.
Përveç kësaj, si duket, edhe Turqit i kanë shfrytëzuar këto xeherore, e për këtë, edhe kalanë e Sobrit. Mund të jetë e mundshme që, edhe intervenimet e fundit në kala të datojnë nga koha e Turqisë. Në defterët turk të v. 1467/68, me vendbanimin Sobri ( i cili atëherë ka numëruar 73 shtëpi) përmendet edhe fortesa Sobri. (V. Kravari, 1989, 221).

Burimi/drini.us/

Torturat barbare të grave të burgosura, nga “burrat” e diktaturës

No Comments Argëtim Histori

Shkruan: Eneida Jaçaj

Populli shqiptar është shquar për nacionalizmin e lartë ndër shekuj, duke sakrifikuar jetën për të ruajtur territoret nga pushtuesit e huaj. Që prej periudhës mesjetare të Zotit të Arbërisë, udhëheqësit ushtarak, Skenderbeut, e deri në epopenë e lavdishme të luftës çlirimtare që bëri popullit shqiptar, 28 nëntor 1944, nacionalizmi është konsideruar si panteoni i identitetit dhe kulturës shqiptare. Por, paradoksi dhe çudia që kalon majën më të lartë të arsyetimit, nis më 1945-ën, kur u instalua regjimi komunist.

Pas çlirimit të vendit, populli shqiptar vuajti më shumë se në periudhën e luftërave për liri, përjetoi torturat më çnjerëzore, burgosjet, vrasjet gjakatare, duke iu mohuar e drejta për të jetuar. Shqiptarët e kuptuan se burgu më i rëndë, është ai që gjendet brenda vetes! Kombi që luftoi për liri prej shekujsh, u pushtua sërish! Por këtë herë, nga dora e origjinës së vet!! Shpirtra të ndrydhur të tmerruar, të vrarë psikologjikisht e fizikisht, skllevër në vendin e tyre, të varfër, të brengosur e leckosur, të detyruar për të dëgjuar çdo ditë si refrenin më të shëmtuar të jetës, dokrat e një doktrine të shpikur nga një mendje e sëmurë.

Vitet e mbrapshta të izolimit të diktaturës së egër, ndrydhjes së mendimit, censurës, mohimit të së drejtës për liri dhe për të jetuar, lanë pasoja të rënda psikologjike në shpirtrat e njerëzve; shkatërruan qindra jetë dhe familje, si dhe vendin e lanë shumë mbrapa për nga zhvillimi ekonomik, vonuan integrimin, pasoja të cilat i ndiejmë edhe sot.

Torturat çnjerëzore

Në këtë shkrim dua të ndalem te shtypja e femrës dhe torturat barbare ndaj grave intelektuale. Gratë intelektuale, që ngritën kryet kundër skllavërrimit të femrës, ato që luftuan për të mbajtur lart dinjitetin dhe personalitetin e femrës, që luftuan për një Shqipëri demokratike, u burgosën dhe u torturuan nga “burrat” e diktaturës. Torturat ndaj grave nuk ndryshonin nga ato të burrave. Ato vriteshin, gjakoseshin, torturoheshin me metodat më barbare, vetëm sespe ishin të arsimuara, të përgatitura dhe kishin ide europiane për demokratizimin e vendit.

Sipas të dhënave të Qendrës së Rehabilitimit dhe Torturave, deri tani rezulton një total prej 9778 grash të përndjekura gjatë regjimit komunist, prej ku 90 gra janë të ekzekutuara dhe gjashtë të vdekura në burg. Gjatë regjimit komunist, gratë nuk kishin të drejta edhe pse propagandohej me gjasme se komunizmi i respektonte femrat, si qenie të brishta të shoqërisë. Në Shqipëri 8 Marsi nisi të festohej pasi u imponua si festë zyrtare në vitin 1975, nga Kombet e Bashkuara. Gratë nuk e dinin se kjo ishte festa për të drejtat e tyre. Ajo ishte një festë false!

Regjimi komunist është zanafilla nga ku ka marrë jetë, zhvillimi i një mentaliteti dhe kulture për të mbajtur të shtypur masën dhe femrën në veçanti. Burri si qenie njerëzore, i cili duhet të tregojë xhentilesë dhe fisnikëri ndaj gruas, në diktaturë ka dëshmuar plotësisht të kundërtën. Kjo është një kulturë që është trashëguar edhe sot, pasi dëgjojmë plot raste të grave të dhunuara nga burrat. Një mendësi anadollake, që duhet të marrë fund! Hyrie Metalia është një e përndjekur, e cila rrëfen torturat gjatë kohës së burgosjes.

“Më kanë internuar me fëmijë të vogël, s’kam pas qumësht me i dhënë fëmijës. S’kishte as dyqan, as furnizime, kemi jetuar si mos më keq. Kisha 5 vajza e një djalë. Ai i frontit më ka shtyp djalin 7 vjeç me makinë, që i shkoftë shpirti atje ku nuk thuhet!”, ka rrëfyer ajo. Gjithashtu i torturonin me punë të rënda, nga e cila nuk siguronin dot as bukën e gojës. “Na çuan në internim për të punuar në Tërbuf e Lushnjë. Rininë time atje e kalova, duke hapur kanale. Më kanë torturuar policët dhe aty më mbajtën tre vjet dhe prej aty më çuan në Karavasta. Qëndrova tre vjet atje, në kënetë me ujë, kam jetuar për gazep rininë time. Atje më vdiq edhe nëna, isha rrit jetime, ma vranë babën në oborr…”, thotë Bukurie Kaloshi.

Rastet janë të pafundme. Por rasti që më ka mbetur në mendje është ai i Marie Tucit, të cilën e futën në një thes me një mace të egër, ndërsa burrat e Sigurimit e qëllonin me kamzhik derisa ajo gjeti vdekjen. Mendësia e vjetër për të mbajtur të shtypur femrën, duke ushtruar dhunë fizike dhe psikologjike, ka lënë pasoja edhe në ditët e sotme. Janë ndërmarrë shumë nisma për emancipimin e gruas, dhe për rastet e dhunës në veçanti, që femra të mos shihet si plaçkë ku burrat të nxjerrin mllefin e pasigurisë dhe dështimit. Është arritur shumë, por ka akoma ende për të bërë, që burrat të ndryshojnë mendësinë dhe të mos pengojnë zhvillimin e femrës.

Burimi/drini.us/