Home

Lajme

Historiku i përmbledhur i Teatrit Kombëtar – nga Aurel Plasari – korrik 2018

No Comments Argëtim Histori

Mjafton që, si një heqje nervi, t’ia shkulësh një shoqërie kujtesën historike që ta kthesh atë në barbare. “Mjerë ai popull që e ka humbur kujtesën historike!”, psherëtihet atëherë. Mirëpo, “atëherë” domethënë vonë. Asgjësimin e kësaj ekzistence të dytë të qenies shqiptare synon kazma që është ngritur kundër një monumenti shumëfish historik, – të historisë kulturore, të historisë artistike, të historisë sociale, të historisë së albanologjisë, të historisë politike të shtetit shqiptar, – siç është ish-kompleksi emërmadh “Skanderbeg”, i thjeshtuar sot në trajtë të aktualizuar si “Teatri Kombëtar”.

U duhet treguar saktë bashkëqytetarëve se për çfarë monumenti shumëfish historik bëhet fjalë, ndonëse betejën për mbrojtjen e tij po e zhvillojnë më së shumti njerëz të teatrit. Ata paçin faqen e bardhë për këtë betejë! Dhe nuk do të m’i keqkuptojnë pohimet e këtushme, së paku ata që e dinë se, për ç’i takon historisë së teatrit, jam rritur në rreth familjar njerëzish të lidhur me teatrin qysh prej viteve ’30. Por, meqë kazma e sapongritur synon një rrënim shumë më “kompleks”, duhet shtyrë pak dera e së kaluarës për të parë të ardhmen para se krimi të kryhet.

Monumenti në fjalë është konceptuar, projektuar dhe realizuar pikërisht si një kompleks. I përfunduar së ndërtuari më 1940, në Shqipërinë e aneksuar në të njëjtën “perandori” me Italinë fashiste, kompleksi emërtohej saktësisht “Qarku italo-shqiptar Skanderbeg”. Në botimet enciklopedike të një kalorësi të mbrojtjes së kujtesës së kryeqytetit, dr. Spiro Mëhillit, mund të gjeni të dhëna ndër më kërshëroret për unicitetin e kompleksit në fjalë.

Të dhëna plotësuese, kush të dëshirojë, mund të qëmtojë në botimin “Historia e shtetit shqiptar 1912-2005: Organizimi shtetëror, jeta politike, ngjarjet kryesore, të gjithë ligjvënësit, ministrat dhe kryetarët e shtetit shqiptar” (2006), të historianit të vështruar vëngër Kastriot Dervishi. Dëshmi dokumentare me vlera unikale figurative u shtohen atyre nga arkivat e Institutit “LUCE” dhe ata të ATSH-së sonë. Do të ishte dhunë që historia e këtij monumenti shumëfish historik të Shqipërisë të mëvishej me çaprashitje ndërtimesh “të përkohshme”, për asqerhane italiane a për eglenxhehane. “Qarku italo-shqiptar Skanderbeg” përbëhej nga dy ndërtesa paralele, të ndara nga një gjysmëpatio e organizuar si mjedis relaksimi: me një pishinë në mes dhe përfund me një palestër model për kohën. Bëhej fjalë për konceptime me parametra bashkëkohorë të ndërtimeve të epokës së njohur si “il Ventennio”, fashist për komplekse të atilla. Ndër dy ndërtesat, ajo majtas emërtohej në fillim “Kinema-Teatër Savoia”. I konceptuar si për projektime filmash, ashtu edhe për shfaqje teatri, koncerte artistike etj., në kohën e vet u klasifikua si “i cilësisë së parë”. Por të vihet re: i përshtatur edhe për veprimtari ndër më të rëndësishmet politike, përfshirë ato të krerëve të shtetit, pavarësisht regjimeve politike. Hyje dhe aty të priste një atrium, kurse mbas tij një sallon për publikun para shfaqjes ose gjatë antrakteve me pushime. Salloni kishte një garderobë nga njëra anë dhe nga ana tjetër shërbimet e tualetit. Fotot e LUCE-s i dëshmojnë ato shërbime të një cilësie ende sot të lakmueshme, d.m.th. krejt ndryshe nga sa ankohet ndonjë “ndërtues” nga ata të specializuarit për të ndërtuar qenefe allaturka të modelit të diktaturës. Dyshemeja e sallonit ishte shtruar me pllaka mermeri të kombinuara bardhë-e-zi. Përkundrejt çeleshin dyert për në sallën e shfaqjeve, të dubluara me perde të rënda kadifeje. Ato çonin në platenë, kurse në të dyja anët çeleshin dyert për t’u ngjitur në të dyja katet e lozhave.

Kati i parë i tyre përbëhej nga ndarje të veçanta, kurse kati i sipërm shërbente si galeri për publikun me bileta më të lira; galeria ka funksionuar deri kur kam qenë vetë fëmijë. . Teatri Kombaëtar dhe zona përreth – Pamje ajrore Në atë kinema-teatër, që cilësohej “e cilësisë së parë” në Shqipëri, spektatori shqiptar u njoh “nga afër” – madje duke rënë në dashuri me ta – me aktorë të shkëlqyer të artit kinematografik: Greta Garbo, Alida Valli, Anna Magnani, Lorenz Oliver, Amadeo Nazzari, Vittorio de Sica, me dhjetëra. Jo vetëm kaq, por po në atë mjedis kulturor-artistik nisën e u organizuan në kryeqytetin e Shqipërisë vargu i koncerteve të muzikës klasike: Scarlatti, Cherubini, Corelli, Vivaldi, Bocherini, Cimarosa, Paganini, Rameau, Schumann, De Gallot, Schopin etj. Kushedi sa artdashës i ndiqnin për së pari herë! Deri edhe spektaklet me pjesë nga repertori i zgjedhur operistik aty u praktikuan: nga Verdi, Bellini, Donizetti, Rossini etj., përfshirë edhe një Mascagni të përsyshur dikur si “bolshevik” nga Mussolini gazetar. Dhanë aty koncerte edhe yjet shqiptare të muzikës lirike, që nga Tefta Tashko-Koço dhe Kristaq Antoniu, nga Jorgjia Filçe dhe Marie Kraja, etj. Aty dha shfaqje të vetat edhe Grupi Filodramatik i Radio-Tiranës, siç quhej, “Strazivari”, “Peshku në det”, “Osman Opingaxhiu” të Viktor Eftimiut etj., çfarë do të thotë që aty u shfaqën Mihal Popi, Behije Çela, Xhevat Serezi dhe të tjera figura që do t’i jepnin sharm edhe Teatrit të ardhshëm Kombëtar. Ja një arsye më shumë se përse rekomandoj t’i kaloni njëherë për duarsh enciklopeditë e dr. Mëhillit. Nga 9 më 12 prill 1940, u përurua aty ai që do ta meritonte të quhej i pari festival i këngës popullore shqiptare. Përpos zonjave Marie Kraja dhe Tefta Tashko, si dhe mjeshtres Lola Gjoka dhe mjeshtrit Tonin Guraziu në piano, në atë sallë u shfaq për së pari në publik rapsodi magjepsës Gjergj Pllumbi.

Edhe ekspozita të arteve figurative u organizuan në sallonin e atyshëm; ndër to u shënua për mbresat që la ajo e motrave piktore Androniqi dhe Sofia Zengo. Duhet të jeshë përnjëmend i pacipë që të guxosh e ta përshkruash një mjedis të tillë, i cili prej majit 1941 riemërtohej “Kinema-teatër Kosova”, si ngrehinë “të përkohshme” për asqerhane italiane a për eglenxhehane. Ceremoni të tyret, ndër më të rëndësishmet politike, i kryen po aty edhe kryeministra dhe ministra të Shqipërisë së pushtuar, duke përfshirë edhe vetë Zotërinë e Tij, Françesco Jacomoni di San Savino, mëkëmbës i mbretit në Shqipëri.

I veshur e i mbathur gjithë sqimë, kokë e këmbë në të zeza, vetë senatori Mustafa Merlika-Kruja mbajti aty, në prag të përvjetorit të parë të pushtimit të Shqipërisë, ligjëratën “Shqipnija, shtet i bashkuem me Italín në suazën e Perandorís së Romës”: njëfarë leksioni që do të delte herët jashtë modës politike. Sikundër delte edhe ai i 22 nëntorit 1942, me titull “Në hullí të histories”, prej të cilit u mbajt mend thirrja që u bëhej shqiptarëve për të rënë në gjunjë e për t’i puthur çizmen ushtarit të Rajhut të Tretë. Pjesë të historisë politike të shtetit shqiptar përbëjnë, pa pikë dyshimi, edhe këto. Nuk ka sesi të harrohet sakaq ndërtesa tjetër paralele, ajo në të djathtë. Në të u vendosën strukturat e mirëfillta të fondacionit “Skanderbeg”. I menaxhuar prej një bordi të përbërë prej emrash të nderuar të kohës, si Gjergj Bubani, Odhise Paskali, Vangjel Koça, Bahri Omari, Kristo Kono etj., fondacioni do të punonte nën motto-n “Pro Cultura”. Tek ajo ndërtesë e dytë qe vendosur edhe tanimë i njohuri në historinë e albanologjisë si “Instituti i Studimeve Shqiptare”. Përkrah ndonjë emri italian pa peshë u mblodhën e punuan në atë Institut kontribuues shqiptarë që u vinte era shkencë e kulturë: Dhimitër Berati, Aleksandër Drenova (Asdreni), Karl Gurakuqi, Anton Harapi, Et’hem Haxhiademi, Kolë Kamsi, Sotir Kolea, Xhevat Korça, Nikollë Lako, Bernardin Palaj, Lasgush Poradeci, Odhise Paskali, Vincenc Prennushi, Ilo-Mitkë Qafëzezi, Namik Resuli, Justin Rrota, Eqrem Vlora, Aleksandër Xhuvani, Eqrem Çabej etj.

Aty i patën zyrat, bibliotekat dhe sallat e mbledhjeve. Po aty, dhe jo kund tjetër, u organizua e u mblodh nga 9 më 13 prill 1940 “Ma i pari Kuvend i Studimevet Shqiptare”. Fatmirësisht janë publike punimet e tij, në të cilat u hodhën bazat e projekteve: për një Fjalor të madh të gjuhës shqipe, për një Enciklopedi shqiptare, për një korpus të botimeve dokumentare për historinë e Shqipërisë “Albania diplomatica”, për fillimin e botimit të kolanës së Folklorit shqiptar etj., deri te projekti për një Muze të Shkencave të Natyrës. Sa pllaka përkujtimore do të duheshin vendosur në atë ndërtesë të dytë, që një frotë të papërgjegjshmish guxojnë të na e përshkruajnë si ngrehinë “të përkohshme” për asqerhane italiane a për eglenxhehane?

Burimi/voal.ch/

Kuvendi i Junikut djepi i pavarësisë së Shqipërisë – Nga AZGAN HAKLAJ

No Comments Argëtim Histori

Në vendet e vogla lindin histori të mëdha.

Kurbanë për lirinë e Atdheut edhe fëmijët.

Oda e Junikut institucion i pleqërisë dhe drejtësisë.

Në Kullat e Junikut u njoh ndërkombtarisht UÇK-ja nga Buldazeri i Ballkanit Riçard Hollbruk.

Askush më bukur se populli ynë nuk ka përshkrur trimërinë e bijëve të vet:
“Mua po më thon’ Brahim Sadiki,
I kam kullat midis Juniki.
Ku t’qëlloj pushkën e nisi.
Vet po jes, pashën koriti”
E fillova kështu këtë opinioni timin, sepse në historinë e tij mijëravjeçare populli shqiptar është përballur me hordhi pushtuesish të shumtë, me perandori barbare, mbretëri mizore, sundimtarë gjakatarë.
Shqiptarët kanë qëndruar fort për ekzistencë, në këto përballje, por me sakrifica sublime.
Për të mbrojtur trojet e veta kanë luftuar heroikisht, por gjithmonë kanë menduar edhe fundin e vet, vdekjen, në mejdanet për liri e çlirim kombëtar, por që ajo të jetë me nder.
Ata kanë çmuar më shumë vdekjen me nder se sa vetë jetën.
Më shumë lirinë e Atdheut se familjen e vet.
Në historinë tonë të dhimbshme, por të lavdishme nuk ka pellëmbë toke shqiptare që të mos jetë larë me gjak për mbrojtjen e saj.
Nuk ka vit që të mos jetë i shënuar në enciklopedinë shqiptare për betejat homerike për liri.
Nuk ka trevë shqiptare që të mos jetë e shquar për kuvende, besëlidhje, kryengritje për çlirim kombëtar.
Që në krye të herës theksova se objek i këtij shkrimi do të jetë Juniku, aty ku 108-të vite më parë u mblodh Kuvendi i Junikut, i cili mori vendime shumë të rendësishme, përcaktuese për fatet e Kombit Shqiptar.
Motoja e të cilit ishte “Liria ose vdekja”.
Ai hartoj platformën për kryengritjen e përgjithshme kombëtare dhe shpalljen e pavarësisë nga Turqia Otomane.
Por para se të flas për këtë kuvend historik, i cili është djepi i pavarësisë së Shqipërisë do të përshkruaj shkurtimisht historinë e Junikut.
Ai shtrihet mes lumit Erenik dhe përroit Trava.
Rreth tij shtrihen Vokshi dhe Reka e Keqe, dy vatra tě shquara në histori, e para është adn- ja e Sylejman Vokshit, ndërsa të dytën e pagëzon si vatër kushtrimi Homeri i ndjesive shqiptare Gjergj Fishta kur i fton të bahen bashkë në betejat kundër pushtuesve.
Citoj:
“L’sho kushtrimin grishe Rekën
Del e piqu n’Haxhi Zekën
L’sho kushtrimin n’toskë e n’gegë
Mblidhnu tok si kokrrat n’shegë”.
Si kurorë lavdie mbi të ngrihen madhështore bjeshkët e Koshares e Gjeravicës.
Të gjitha burimet historike deshmojnë se aty kanë banuar dardanët, të cilët ishin fisi më i madh ilir, që themeloj Mbretërinë Dardane.
Tokat e saj u pushtuan prej perandorive romake, bizantine, serbe, otomane e lloj -lloj pushtuesish kalimtarë.
Popullsia e Junikut përbehet nga fiset Thaç, Gash, Berishë, Krasniqe, Morinë, Hot, Kelmend.
Sipas Ptolemeut Junik do të thotë bashkim, lidhje, gjaku i veçantë, unik.
Emri i tij përmendet edhe nga perandorët serbë Stefan Deçani dhe Stefan Dushani në krisovulat e tyre.
Sipas teftereve të pushtuesve osmanë është vendbanim i madh me emrin Alltën “Vend i artë”.
Oda e Junikut është e njohur në trevat shqiptare si institucion i pleqërisë dhe drejtësisë.
Juniku ra nën pushtimin otoman në shekullin XVI-të.
Gjatë sundimit të gjatë otoman shqiptarët organizuan kryengritje të mëdha e kuvende të shumta por edhe pse derdhën lumej gjaku, edhe pse humbën mijëra jetë njerëzore në keto beteja për çlirim kombëtar nuk arritën ti këputin vargonjtë e robërisë.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit ishte kuvendi ku prijësit shqiptarë, rilindasit e mëdhenj ripërtërinë Epokën e ndritshme të Gjergj Kastriotit,(Skenderbeut).
Ata për herë të parë, pas katër shekujsh robëri, startuan me platformë të qartë politike, ku sanksionohej çlirimi kombëtar dhe bashkimi i katër vilajeteve në një vilajet të vetëm.
Megjithë kontributin e madh të patriotëve shqiptarë, entiziazmin popullor, sakrficën sublime, luftën heroike të Ushtrisë së Lidhjes por dhe gjithë shqiptarëve, gjakun e derdhur, mijëra jetëve njerëzore të dhëna në fushë betejë ëndrra nacionale nuk u realizua.
Edhe Lidhja e Pejës vazhduese e programit të Lidhjes së Prizrenit u shtyp.
Shqiptarët shpresuan tek Revolucioni Xhonturk por triumfi i tij pati kosto të madhe për ta.
Xhonturqit ushtruan masa të egra ndaj tyre, çka i detyroj të ngriheshin në dy kryengritje brenda një harku kohor shumë të shurtër, në kryengritjen e vitit 1910-të dhe atë të Malësisë Madhe në vitin 1911-të.
Por edhe këto përpjekje deshtuan për shkak se nuk u shndërruan në lëvizje kombëtare.
Në këto kushte ishte imperative një levizje panshqiptare.
Më dt. 21-25 maj të vitit 1912-të u mblodh Kuvendi i Junikut me pjesëmarrjen e 250-të delegatëve nga Vilajeti i Kosovës, sanxhakët e Shkodrës, Dibrës, Elbasanit dhe të përfaqësuesëve të jugut.
Ketij kuvendi kombëtar i paraprinë disa kuvende lokale ku kryengritësit u besëlidhën me betimin solemn:
“Bajmë be dhe e japim besën e burrave se kemi me ba çdo gja fli.
N’koftë nevoja me duart tona kemi me i ba kurban edhe fëmijët tanë”.
Pas Besëlidhjes së Lezhës, Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Beslidhja e Junikut është besëlidhja më e madhe e shqiptarëve në historinë e tyre.
Porta e Lartë u mundua me çdo çmim për ta penguar organizimin e këtij kuvendi panshqiptar.
Trinomi i drejtimit të tij Prishtina, Boletini, Curri ia doli të neutralizojë elementët turkomanë dhe të ndërgjegjësojë të lëkundurit.
Njëzeri Kuvendi vendosi vazhdimin e kryengritjes së përgjithshme kombëtare me armë, pasi nuk u kishin lënë rrugë tjetër.
Truri i Levizjes Kombëtare, Hasan Prishtina, lëshoi Proklamatën: “Shpëtim a Vdekje”.
Ky Kuvend hartoi Platformën për Kryengritjen e Përgjithshme dhe Shpalljen e Pavarësisë si dhe programin politik të tij.
Ai përmbante këto pika themelore.
Njohjen e autonomisë së Shqipërisë.
Vendosjen e administratës shqiptare.
Caktimin e Gjuhës Shqipe si gjuhë zyrtare me Alfabetin Kombëtar të Manastirit.
Ngritja e Flamurin Kuqezi në të gjithë vendin.
Caktimin e një Guvernatori të Përgjithshëm të një stërnipi të familjeve princërore shqiptare.
Caktimin e kufijëve të Shqipërisë.
Garancia për zbatimin e këtij programi u kërkoj fuqive të mëdha.
Për këto vendime u njoftua edhe Porta e Lartë.
Ky program ishte Libri i Kuq i hartuar në Memorandumin e Greçes, me pak ndryshime.
Kuvendi u bëri thirrje të gjithë atdhetarëve kudo që ndodheshin për të jetësuar këto vendime me çdo çmim .
Kuvendi i Junikut vendosi Liri a vdekje.
Menjëherë filluan pregatitjet në terren.
Mijëra kryengritës, të udhëhequr nga korifeu Hasan Prishtina, “Robinhudi Shqiptar” Isa Boletini, tribuni popullor Bajram Curri, në gusht të vitit 1912-të çliruan Shkupin dhe në tetor thirrën Kuvendin e Shkupit.
Hasan Prishtina kërkoj bashkimin e katër vilajeteve në një vilajet të vetëm, me kryeqytet Shkupin.
Kjo Kryengritje finalizoj “Nëntorin e Dytë”.
Plaku i Vlorës Ismail Qemali shpalli pavarësinë, pikërisht me dt. 28 Nëntor, ditën kur Gjergj Kastrioti – Skenderbeu kishte ngritur krenarë Flamurin tonë në Kalanë e Krujës në vitin 1443.
Kuvendi i Junikut është prologu i pavarësisë.
Zëri brilant i Shkurte Fejzës na përcjell mrekullisht madhështinë e këtij Kuvendi, në vargjet e poetit Hamit Aliaj, “Mjeshtër i Madh” me rastin e 100- vjetorit të tij:
“O Junik me kulla guri.
Prej tek ti u nis Flamuri.
Prej n’Koshare n’Kaçanik
Thërret Kosova: – o Junik”.
Vitet kalojnë e Juniku kthehet përsëri në qendër të historisë.
Konferenca e Paqes së Parisit një shekull më parë krijoj Mbretërinë serbo-kroato-sllovene.
Kosova mbeti nën thundrën e saj.
Nga dhjetori i vitit 1921 deri në shkurt të vitit 1923 Juniku shpallet zonë neutrale.
Livizja kaçake e Azem Bejtës dhe neutraliteti i Junikut ishin ende shpresë për shqiptarët, por u shua shpejt, sepse forcat çetnike malazeze u futën në Junik vranë 60-të burra, dogjën 12-të shtëpi dhe plaçkitën gjithë zonën neutrale të Junikut duke shkaktuar panik të madh tek populli.
Një vit më vonë u vra Azem Bejta, u shua levizja e tij kaçake e shterroj edhe ëndrra e shqiptarëve që besonin ende bashkimin e tyre.
Krejt Kosova mbeti nën Mbretërinë sllave, gjithashtu edhe pas Luftës Dytë Botërore nën Jugosllavinë Titiste për më shumë se pesë dekada gjersa doli në skenë UÇK-ja e lavdishme.
Shqiptarët pritën me gezim të jashtëzakonshëm njohjen ndërkombëtare të saj nga Buldazeri i Ballkanit Riçard Hollbrik në Oden e Met Shalës, në Kullat e Junikut.
Tre luftra të fuqishme u zhvilluan në Junik mes UÇK-së dhe ushtrisë sllave, ajo e Zharreve, Kallavajit, Rogopeqit, sepse ai ishte nyjë nevralgjike, fotosinteza e UÇK-së.
Mbi 20- mijë luftëtarë të saj kaluan nëpër të duke u furrnizuar me armatim në vitet 1988-të-1999-të.
Për mbrojtjen e tij ranë në fushën e nderit për t’u përjetësuar në pavdekësi dragojtë e lirisë Bedri Shala, Bekim Berisha, Permet, Vula Elton Zherka.
Aktin e tyre heroik e ka skalitur zeri brilant i kollosit Ilir Shaqiri.
“Kullat e Junikut nga një gjamë e lshojnë
Bedriu dhe Bekimi thon’ k’tu do t’luftojmë”
Në vitin 1997-të me dt 31 janar ranë në Vushtri, në altarin e lirisë Edmond Hoxha nga Juniku, Zahir Pajaziti dhe Hakif Zejnullahun të cilët janë pagëzuar si pushkët e para të lirisë.
Juniku ishte mbështetje e fuqishme e betejave të UÇK-së në Koshare ku u thye kufiri Shqipëri-Shqipěri dhe u nënshkrua në rrasat e saj ngadhënjimi lirisë.
Në vendet e vogla lindin histori të mëdha.

Burimi/voal.ch/

Shpalime historike – Pushka e Azem Bejtës është përdorur edhe në luftën e Shaban Polluzhës – Nga Skënder Karaçica

No Comments Argëtim Histori

39 vjet nga lufta Nebi dhe Tahir Meha në Prekaz të Drenicës me forcat e policisë serbo-jugosllave

Sot bëhen 39 vjet nga lufta babë e djalë(Nebi dhe Tahir Meha)në Prekaz të Drenicës me forcat ushtarako-policore të ish Jgosllavisë dhe të Serbisë.

13 maj 1981 ishte kushtrimi për lirinë e Kosovës dhe larg duart e pushtetit serbo-sllav ndaj popullit shqiptar dhe ndaj Kosovës,ishte thirrja e trimërisë nga frangjitë e Kullës në Prekaz të Drenicës e Tahir Mehës.

Forcat e mëdha serbo-çetnike me tre tankse dhe tre hilokopterë e rrethuan Kullën e Mahajve dhe pas njëzetë orësh të luftës,Nebi dhe Tahir Meha vdesin në tokën e vet dhe nuk e lëshuan Kullën në dorë të forcave vrastare dhe antishqiptare serbo-jugosllave.

Drenica përseri ballë për ballë me Serbinë dhe në petkun e ,,vëllazërim-bashkimit,,të Jugosllavisë.

Historiani prof.dr.Muhamet Pirraku,një njohës i thellë me tipare shkencore të historisë së lavdishme të Drenicës,pati thënë se Pushka e Azem Bejtës,pas vdekjes së Tij(1924)e mori në dorë gjyshi i Tahir Mehës(Emin Lati)dhe e njëjta Pushkë doli në flakën e zjarreve të luftës së Shaban Palluzhës dhe e përfundoi historinë e vet të trimërisë në luftën e Nebi dhe Tahir Mehës në Prekaz.

Çikago,maj të motit 2020

Burimi/voal.ch

Fjalimi rrënqethës mbi varrin e Gjergj Fishtës: Hoxha i thurr vargje një prift

No Comments Argëtim Histori

Fjalimi rrënqethës mbi varrin e Gjergj Fishtës: Hoxha i thurr vargje një prifti

Kur vdiq Gjergj Fishta, në varrimin e tij morën pjesë personalitete nga e gjithë Shqipëria, Kosova e më gjerë. Ai u varros me nderime të mëdha më 31 dhjetor të vitit 1940, ndërsa hoxha Ali Kraja kishte mbjatur një fjalim rrënqethës para të pranishmëve për Fishtën, duke theksuar se shqiptarët do të mburren me të përgjithmonë, shkruan Gazeta Metro.

Fjalimi i tij në ceremoninë e varrimit të klerikut të shquar, at Gjergj Fishta, është një ndër fjalimet më të bukura të mbajtura në raste të tilla. Ajo çfarë e bën më të veçantë, është fakti se si një hoxhë i thurr një tekst të tillë të lartë një prifti.

Më poshtë ju sjellim fjalimin e tij:

Poet kombëtar, Pater Gjergj!

Kur nji orator, tue dasht me folë mbi veprat tueja, rrin shtang, hutohet, pse janë shumë, janë të mëdhaja edhe të madhnueshme, aq sa asht e vështirë me caktue se për të cilën duhet të flitet…

Shkrimtarët e ardhshëm të historisë shqiptare jetën politike tanden do ta gjykojnë në bazë të “Lahutës së Malcisë”, kryevepra jote monumentale.

Të jesh i bindun, o Poet i Madh se shqyptari me “Lahutën e Malcisë” ka për të qenë gjithmonë kryenaltë siç janë helenët me Iliadën e persjanët me Shahnamen, mbasi Ti, me atë vepër të naltë i ke njoftue botës së qytetnueme psihikën e karakteristikat ma të ndieshmet e popullit shqiptar…

Me ty, Patër Gjergj, kombi shqyptar mburret, naltësohet edhe madhënohet para popujve të tjerë, prandaj sot krejt populli shqiptar të përulet, djelmnia intelektuale vajton humbjen Tande e me lot ndër faqe të përcjell me mallënjim e dhimbje në jetën e pasosme./gazetametro.net

Haradin Bala sonte ka dalë në roje të Atdheut

No Comments Argëtim Histori

Fletëza jete

…Nuk kam djalë për të dhanë Ushtrisë së Kosovës(UÇK), por e kam ketë pushkë që e kam ruajt për ketë ditë, ishin fjalët e plakut nga Shala e Bajgorës(Shpalime historike të prof. dr. Muhamet Pirraku).

Haradin (Selman) Bala sot ka dalë në roje të Atdheut. Përseri ka dalë në Grykën e Llapushnikut dhe në vargmalet e Drenicës që të shoh me sytë e Udhën e djelmenisë shqiptare për të mbrojtur Kosovën dhe në kërkim të Lirisë që, nëpër vite ishte ëndrra shekullore e brezave. Sot, Haradin Bala në Drenicë ka dalë në roje të Atdheut, ndonëse e kishte mësuar Oda e burrave në Korroticë dhe kënga e sharkisë e babës Selman me Adil Cenën (Dugollin), që kur i këndonin Kamer Loshit “Nuk e lëshoj Flamurin o shka i shkinës” oda e burrnisë bëhej “shtabi” i Lirisë së Kosovës.

Kushtrimi i maleve në Drenicë dhe thirrja e Adem Jasharit:
Hajdeni vllazën e luftojmë bashkë, Haradin (Selman)Bala mori pushkën dhe u nisë të bashkohet në udhën e madhe të djelmenisë së Drenicës dhe u bënë bashkë me lisat dhe plisat e përgjakur nëpër vite në kërkim të Ditës së Lirisë dhe për Kosovën me njëmijë plagë nga dora vrastare e hasmit.

Këtu është Gryka e Llapushnikut, atje shihen lisat dhe shtrojera e vargmaleve të Drenicës, atje ku do të jetë fushëbeteja dhe qëndresa jonë, u thoshte djelmenisë shqiptare Haradin (Selman)Bala që u nisën bashkë me ballin hapur se ku ka vdekje më të mirë se sa për Lirinë e Kosovës!

Krismat e pushkëve dhe Gryka e Llapushnikut i kishte dalë ballë për ballë hasmit:Këtu nuk keni udhë,këtu nuk keni kah të shkoni, kjo është Toka dhe Dielli i Kosovës o hasëm…! Përseri përgjakët balli i djelmenisë dhe kënga e burrnisë nuk ndalët me testamentin e Kamer Loshit, të Azem e Shotë Galicës, të Ahmet Delisë, të Shaban Palluzhës, të Fazli Grajqevcit… kështu e bënte të fortë gjoksin e Haradin (Selamn) Balës para hasmit serb.

ARKIV

Burimi/fjala.info

Ardiana Dhimiter Mitrushi – E di… ti je shpirti im

No Comments Argëtim Letersi

Me netët, ditët,
orët, minutat i përpija nji e nga nji,
kuriozitetet ngulmonin, heshtja bënte ujdi…

Unë shpesh thosha,
po të më doni, do t’ju dua shumë,
pyetjet më gëlltisnin, më linin pa frymë…

Mendoj shpesh,
vështirësitë e netëve, më linin pa gjumë,
buzë brigjeve ëndërruar, dëshirat bërë lumë…

E ndeza, e çela
ditën, me një përpëlitje, bota pjesë e syrit tim,
sa lart unë fluturoja, lirinë rrëmbeja si shpëtim…

Më në fund rrëmbeva,
e gjeta vetveten, e shtrëngoja me ngulmim,
nuk të lë më të shkosh, ti je drita e shpirtit tim…

Tani e kuptoj, pa ëndërra
pse ke ndryshuar, ti je pranvera pa dyshim,
sot je krenari e jetës, të besoj ti je shpirti im…
Ardiana Mitrushi 05/12/2020…

Teuta Shaqiraj – Kohet brenda meje .

No Comments Argëtim Letersi

Ndersa rri e mendoj e
perhumbur,
kredhur ne muzgun e argjendte
te buze mbremjes sime ,
e kaluara me dergjet
dritezbehte ,
e tashmja enderr , qe vec
enderr nuk qe .
Te dyja shqiten , ngjishen ,
kaperthehen
si dy te marre
ne prushhirin e dashurise
qe kurre s’ mori zjarr .

Kurthuar ne nje gershet te
bere pa shije ,
mlepksur me ngjyren daleboje
te kohes demode ,
relikt i epokes se perhimte
te se vetmuares vetrine .
Ne pluhurin e harreses ,
denim i hiresuar i fundit kujtim .

E une , cbej ketu me kembet kureshtare
ngulur ne rripin e kohes
neutrale
me veshtrimin prapa e
zemren qe rend perpara ?
Me syte qe ndjellin shpresen ,
buzagaz ,
por jo me te ndjerin maraz ,
nuk dua te heq zvarre
relikten e lene pas .

Sepse e ardhmja bulbezon ,
nuk pret ,
as fle brenda kornizez se
blerte ,
rajevizon profilin e shpirtit te
etshem
me rrebeshin e ngjyrave qe
derdhen haareshem .

Teuta Shaqiraj

Poggio , maj , shi 2020.

Revolta e Qafë Barit/ 24 djem trima që tronditën diktaturën komuniste në maj të vitit 1984

No Comments Histori

Ishte krejt e paimagjinueshme ne vitin 1984 që dikush në Shqipëri të organizohej në një kryengritje kundër regjimit, e aq më tepër brenda hekurave të një burgu. Ka ndodhur në maj të vitit 1984, kur 24 djem trima të burgosur politik në burgun komunist të Qafë barit, u ngritën në një protestë të pazakontë dhe luftuan me gadrianët xhelatë kundër barbarisë së tyre. Është një ndër revoltat e rëndësishme pas asaj të Burgut të Spaçit. Studiuesi Kastriot Dervishi ka publikuar të dhëna zyrtare për revoltën e Qafë Barit si është organizuar dhe çfarë ka ndodhur ato ditë në burgun komunist.

“Më 22.5.1984, ora 7.30, të dënuarit Ndue Pisha dhe Ndrek Nikolla u kthyen në fjetinë pa realizuar normën. Komanda urdhëroi kthimin e tyre në galeri për të realizuar normën e punës. Të dënuarit Sokol Sokoli dhe Sokol Progri porositën të dënuarit të mos shkonin në punë. Policët Islam Doga dhe Fiqri Çakalli thërrasin të dënuarit që do shkonin në punë në zyrat e këshillit të riedukimit. Këta i thanë dy të dënuarve që duhet të plotësonin normën ose duhej të shkonin në birucë, të izoloheshin. I dënuari Tom Ndoja ua merr nga duart policëve Ndue Pishën dhe e largon.

Policën orvaten ta marrin, por me Tomën bashkohen edhe Sokol Sokoli dhe Sokol Progri dhe u kundërvihen policëve me gurë e tulla që kishin ndër duar. Në këto kushte ndërhyn një togë e përbërë prej 6 policësh me në krye komandantin e togës Edmond Caja, por këta thyhen nga një grup të dënuarish ku bënin pjesë: Sokol Sokoli, Sokol Progri, Tom Ndoja, Martin Leka, Dedë Nimani, Bajram Vuthaj, Ndue Kola, Haxhi Baxhinovski, Lush Bushgjoka, Kostandin Gjordeni. Komandanti i togës së policisë Edmond Caja urdhëroi rreshtimin e të dënuarve në mence. Komandanti i repartit ndodhej me shërbim në Rrëshen. U njoftua kryetari DPB Edmond Çifligu. Nisi apeli emër për emër. Ata që kundërshtonin kërcënoheshin se do futeshin në birucë. Kostandin Gjordeni refuzoi të dalë nga menca.

Po kështu refuzoi edhe Sokol Sokoli i cili bashkë me grupin e tij çau rrethimin e policëve. Rreth 20-24 të dënuar duke pasur në duar materiale të marra nga një godinë që po ndërtohej qëndruan te sheshi mbi fjetore duke përbërë një skuadër përballë forcave të regjimit. Pas kësaj të burgosurit hyjnë në mencë sërish, pikërisht në kohën kur vijnë komandanti i repartit dhe kryetar i DPB. Thirrën emrat e të dënuarve për të dalë jashtë. I pari ishte Kostandin Gjordeni. Në raportin zyrtar pretendohet se i dënuari ka goditur murin me kokë, e pas këtij veprimi ka filluar përleshja midis të dënuarve e policëve, ndërsa në të vërtetë ai është goditur.

Policët kanë marrë Gjordenin për ta çuar në izolim, por të dënuarit, nisur nga solidariteti ndaj njëri-tjetrit i kanë sulmuar me çdo mjet. Pas daljes nga menca, të dënuarit kanë sulmuar policët me mjetet që kishin duke iu afruar derës kryesore. Në këtë çast, kryetari i Degës së Punë të Brendshme Pukë urdhëroi të qëllohej. Këtu plagoset Gjordeni. Në kamp erdhën zëvendësministri i Punëve të Brendshme (nuk specifikohet qartë në është Agron Tafa apo Zylyftar Ramiz Mahmutaj )dhe drejtori i Drejtorisë Zbatim Vendime Penale Kasem Kaçi. Pas dorëzimit është përdorur dhuna në mënyrë masive”, shkruan Kastriot Dervishi.

Shtypja e revoltës

“Në dosjen e revoltës së Qafë-Barit.
“Qëllimi i kryerjes së kësaj vepre ka qenë që me anë të hapjes së veprimeve, shpërthimit të galerive, të realizonin arratisjen në mënyrë më të organizuar. Veprat penale të kryera nga të pandehurit paraqesin rrezikshmëri të theksuar shoqërore kundër rendit shoqëror socialist dhe shtetit të diktaturës së proletariatit…”
“Të dënuarit e kampit të Qafës së Barit Sokol Zef Sokoli, Sokol Zef Progri, Tom Kol Ndoja, Lush Prel Bushgjoka, Haxhi Shefqet Baxhinovski, Vllasi Llambi Koçi, Kostandin Sotir Gjordeni, Bajram Islam Vuthi, Martin Sokol Leka, Lazër Zef Shkëmbi, Hysen Halil Tabaku dhe Ndue Martin Pisha, në bashkëpunim me njëri-tjetrin, kanë kryer veprën penale të terrorit kundër përfaqësuesit të shtetit, parashikuar nga neni 50/1 e 13 Kodit Penal…
…i pandehuri Haxhi Baxhinovski shpjegon veprimet që ka kryer: Kur instruktori politik më pa thikën që mbaja në dorë, me tha ta dorëzoja atë, por unë nuk pranova dhe me të në dorë e sulmova duke e qëlluar në bark. Nuk e di nëse e thera apo jo.
…Vetëm kur dëgjuan krismat e plumbave të pushkëve, të pandehurit ndien frikën dhe forcën e madhe të diktaturës së proletariatit dhe filluan të tërhiqen…

Pushkatimi

…të dy të rinj… moshatar me ta jam… nuk flas dot… s’më lënë lotët… i morën nga qelia, natën, të lidhur…
Dhe s’dihet ku i çuan, ku i vranë…
Procesverbali është nënshkruar nga gjashtë veta… përbërja e komisionit të caktuar për zbatimin e vendimit të Gjykatës së Lartë… me 60 karikatorë kallashnikovi… nën drejtimin e shefit të policisë së rrethit…. Skeda më dridhej në dorë:
Sokol Sokoli, i biri i Zefit, datëlindja 1952, nga fshati Gërni i rrethit Tropojë, i dënuar me vendim Nr. 3 datë 3.6.1984 të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë me vdekje (pushkatim), mbasi Presidiumi i Kuvendit Popullor me shkresën Nr.888, datë 7.6.1984, nuk i fali jetën. Tom Ndoja, i biri i Kolës, i datëlindjes 1952, lindur e banues në Kllogjen të rrethit Shkodër, dënuar me vendim Nr. 3 datë 3.6.1984 të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë me vdekje (pushkatim), mbasi Presidiumi i Kuvendit Popullor me shkresën Nr. 888, datë 7.6.1984 nuk i fali jetën…
Mbi dokument janë shënuar me dorë rënkimet e fundit të të dy të dënuarve, pas mesnatës së 9 qershorit, para skuadrës së pushkatimit. Po kush i ka shkruar, pushkatarët? Ja:
Para ekzekutimit, të dënuarit Sokol Sokoli iu komunikua se nuk i falej jeta dhe në fjalën e fundit ai tha: “Mos më vrisni mbrapa. Gropën e hap vetë. Presidiumi i Kuvendit Popullor mirë ka ba. Nuk i kemi ba gja kujt”
I dënuari Tomë Ndoja në fjalën e fundit tha: “Të rrojë drejtësia!”
Në fund firmat… 30 rreshta, një faqe gjithsej…

Masakra e syve

…Shkresa që urdhëronte ekzekutimin e Sokol Sokolit dhe Tom Ndojës, nënshkruar nga ministri Hekuran Isai, 8 qershor 1984, në anë kishte një shënim… e pabesueshme… të drejtorit të Drejtorisë së Zbatim-Vendimeve Penale:
“Me porosi të shokut ministër, dy të dënuarve që do të pushkatohen, sytë e tyre t’u jepen Ministrisë së Shëndetësisë për punë shkencore”.
Çfarë?! E lexova prapë. Tmerr! Vura duart mbi ballë si për të mbrojtur sytë nga një shkulje mizore. Ekzekutimi është bërë më 9 qershor, ora 24:00… pa togë pushkatimi, e kanë kryer dy persona… Cilët janë? Po ja, nga ata, të gjithë… Dhe pastaj u kanë nxjerrë sytë… si? Me bajonetë? Horror! Dhe ia kanë çuar ministrit sytë? Ku? Ia kanë lënë mbi tryezë? Po ai a ka trokitur në zyrën e Enverit për t’ia treguar? Shikonte diktatori? Vërtet ia dhanë Ministrisë së Shëndetësisë për punë shkencore? Kriminale, thuaj. Ministritë e vdekjes!… Apo kanë dashur retinën a ndonjë nerv, që t’ia vendosnin syve të ngrirë të diktatorit? Si, me ç’mjet? Po ku mundin këta! Apo e kanë provuar një herë. Dhe zgjodhën sy të guximshëm, nga të maleve… Po në ata sy të vdekur ka qenë revolta, pushkatimi… mos kanë dashur t’i shohin, t’i kalonin në ndonjë mikrofilm a t’i zhduknin fare…? Po më dhembnin sytë… E ç’nuk kanë bërë këta, kanë prerë këmbë e krahë nëpër tortura, me sharrë, kanë shkulur thonj, dhëmbë, të brendshmet, rropullitë i kanë derdhur, kanë mbuluar njerëz të gjallë me kokën përjashta mbi tokë, fol, i kanë ulërirë, u kanë prerë gjuhën për të mos folur kurrë. Dhe u paskan shkulur sytë të vrarëve.
Jo, ua kanë shkulur para pushkatimit. Ej! U duheshin sy të gjallë… Mos! Po këta e paskan zhbërë njeriun fare!” rrefyer nga Visar Zhiti.

Burimi/kujto.al

KATER POEZI PER CAMERINE . SJELLE NGA POETJA GRESILDA RRUGEJA.

No Comments Argëtim Letersi

TITULLI : PER CAMERINE ME MORI MALLI

Per ty Cameri me mori malli
Lotet me rrjellin ne te shkretat sy
Djerset me pikojne nga balli
Sa shume mall kam per ty

Poezia ime shume thote
Si gjithmone dhe kete here
Brenda saj pikon lot
Camerine kerkon perhere

Atje ne viset e Camerise
Ku bijte e shqipes deshmore rane
Celen lulekuqet e lirise
Dhe perqafuan nje nga nje trimat qe rane

Cameria ende vajton
Dheu me dekada e ka renduar
Cdo gure dhe drure atje lengon
Per bijte e saja qe i kane debuar

Nuk e shikon o Shqiperi
Qe askush nuk te qendron prane ?
A nuk e sheh qe tokat ti copetuan ?
Edhe ty te shkrete te lane

Tani eshte casti i Shqiperise
E fundit ore po vjen
Te lire te jetojme ne trojet e Camerise
Aty shpirti yne qetesi gjen.

GRESILDA RRUGEJA . 26 ,12 , 2019 .

TITULLI : CAMERIA NA KA MUNGUAR

Cameri perse derdh lot ?
Qetesine kush ta ka prishur ?
Fshiji lotet se nuk ti shoh dot
Gjithmone te dua si ylle i ndritur

Cameri toke e bekuar
Te dua e shume te cmoj
Pa ty ndjehem e deshperuar
Pa ty une nuk jetoj

Ah , kjo poezia ime
Sa shume po renkon
Qan ,qan , me renkime
Camerine ajo kerkon

Te lutem shume o i madhi Zot
Trojet tona na i bashko
Na i ndalo te shkretat lot
Vuajtjet tona na i largo

Ah , Evrope ne shpirte na vrate
Ne shpirte e zemer vrare aq shume
Shqiperine e copetuat e dhimbje i late
E lotet ne troje na i derdhet lume

Lengon pa reshtur si moti me shi
Shqiponja dy krenare atje mbi male ku rri
E perlotur veshtrimin drejte Camerise vervit
Bashkimin e Camerise me Shqiperine eshte duke prit.

GRESILDA RRUGEJA .25 , 12 , 2019 .

TITULLI : PER CAMERINE POEZI THUR .

Shpirti flake mu dogj mua
Kur mesova kete histori
Cameri te them me mall : te dua
Pa ty jetoj e zhytur ne vetmi

Sa e bukur je Cameri
Me fusha , male e brigje te lulezuara
Zemra ime tash e di
Se si kane rrjellur ngjarjet ne kohet e shkuara

Moren rrugen te brengosur
Burra , pleq , gra e femi
Te rraskapitur e te sakatosur
Duke pare shume mizori

Atje ku cel lulja e pranveres
Qe fushave u jep aq nure
Une poetja shkruaj hera , heres
Poezi per Camerine bukur thur

Po deri kur do vazhdoje kjo histori e gjate
Qe shqiptareve i nxiu jeten
Edhe ndjenjat i vrate
Dhe mbyti te verteten

Dekada te tera shkuan
Cameria shume te dhemb
Me vuajtje vitet e mbuluan
Malli te djeg per te shtrenjtin vend

Atje as bylbyli sot s’kendon
Toka eshte thare eshte bere prush
Cdo drure e gure fort renkon
Per Camerine mall ka gjithkush

Cameri o vend prrallore
Ti je drite e Shqiperise
Kenget tuaja shekullore
Rrojne ne zemrat e shqiptarise

Fluturo shqiponje mbi male
Dhe kerko viset e tua
Ngre flamurin me dy krena
Ne Cameri , ne trojet e tua .

GRESILDA RRUGEJA . 02 , 12 , 2019 .

TITULLI : CAMERI O VENDI YNE

Cameri o vend prrallore
Plage e jona e pasheruar
Zemren tende bardhe debore
Valle ty kush ta ka lenduar

Perse vajton o bylbyl kengetare ?
Atje ne viset e Camerise
Shpirti yte mos valle eshte vrare
Se Camerine ja kane lene Greqise

Cameri , sa shume lot jane derdh per ty
Lume i loteve qe nuk shteron
Qajne , qajne , te shkretat sy
Per token meme qe po renkon

Si mund te qeshi buza jone
Kur ne token tone asnje njeri s’mbeti
Se hija e zeze si gjithmone
Perzuri dhe foshnjat e njoma , qe nga djepi

Cameri , bijte e tu , token me gjak e kane vaditur
Me gjakun qe rrillte si rreke
Per lirine ata jane ngritur
Dhe jeten dhane per Atdhe

Shqipetare zgjohuni nga gjumi
Cameria eshte plage qe dhemb
Europen plake ta shkundni
Diktaturen ta luftojme dhembe per dhembe

Cameri , amaneti nuk shuhet kurre
Bijte e tu presin te kthehen te pragu
Te puthin me mall toke e gure
Shume i gjate do te jete ate dite vargu

Cameri o bukuri
Ti je bija e nenes Shqiperi
Flamurin kuq e zi , bukur po e valon era
Bashke me pavarsine do te vije pranvera .

GRESILDA RRUGEJA . 08 , 12 , 2019 .

Zbulohet DOKUMENTI/ Behgjet Pacolli, është marrë në pyetje lidhur me vrasjen e vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës

No Comments Histori

Haki Ymeri
Biznesmeni injohur i Kosovës Behgjet Pacolli, është marrë në pyetje nga Policia Federale e Zvicrës menjëherë pas vrasjes së Jusuf Gërvallës, Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës ne vitin 1982.

Zbulohet DOKUMENTI/ Behgjet Pacolli, është marrë në pyetje lidhur me vrasjen e vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës


KOSOVË–Emri i Pacollit, i cili aktualisht është zëvendëskryeministër dhe ministër i Jashtëm i Republikës së Kosovës, gjendet në dosjen e vrasjes së tre patriotëve shqiptarë. Ata u vranë më 17 janar 1982 në Untergruppenbach, Qarku i Heilbronnit, në Gjermani.

Përfshirjen e Pacollit në dosjen e vrasjes e dëshmon ky dokument i Entit Federal të Kriminalistikës (Bundeskriminalamt) të Gjermanisë së atëhershme perëndimore. Dokumenti është dëshmia deri më tani më bindëse që e lidh Behgjet Pacollin me këtë rast.

Drejtësia në Kosovë nuk e ka rihapur dosjen e gjykimit të tre veprimtarëve të saj vrarë në Gjermani në vitin 1982, por autoritetet e Republikës Federale të Gjermanisë, dosjen e vrasjes së Jusuf Gërvallës, Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës nuk e kanë mbyllur ende. Autoritetet gjermane janë duke punuar në zbulimin e vrasësve dhe përgatitësve të atentatit si dhe të informatorëve dhe bashkëpunëtorëve të shërbimit sekret jugosllav UDB.

Sipas notës zyrtare të policisë gjermane, Behgjet Pacolli është marrë në pyetje për shkak se ia kishte dhënë veturën e tij me targa zvicerane agjentit të UDB-së, Selim Brosha, i vrarë në Prishtinë pas luftës. Vetura Mercedes e Pacollit kishte këta numra mbi targa: TI-30408. TI është shkurtesa e kantonit të Tiçinos në Zvicër, ku Pacolli ka vendbanimin e tij të dytë dhe ku jetonte në fillim të viteve 80-të.

Ja deklarata e plotë e Pacollit para hetuesit zvicerian

Enti Federal i Kriminalistikës (Bundeskriminalamt)

ST 33 për LKA BË (Enti i Kriminalistikës i Landit Baden-Ëürttemberg)

Aktualisht në Heilbronn, më 5 shkurt 1982

Notë zyrtare

Lënda: Vrasja e trefishtë e tre jugosllavëve në ekzil më 17.1.1982 në Untergruppenbach, Qarku i Heilbronnit;

këtu: dyshimi (indikacioni) sa i përket veturës Mercedes, me targa zvicerane TI-30408

Më datën 5 shkurt 1982 zoti ZËEIFEL nga Policia Federale në Bernë njoftoi përmes telefonit se është kryer verifikimi i alibisë i mbajtësit të targave me numrat e lartpërmendur.

Mbajtësi Behgijet PECOLLI (Behgjet Pacolli) deklaroi me sa vijon dhe këtë e dëshmoi përmes vulave në pasaportë dhe faturave të hoteleve:

tha se më 9 janar 1982 ka udhëtuar nga Chiasso në Jugosllavi.

10 janar 1982 – 03:00 – kalimi i kufirit.

Tha se më 10 janar 1982 ka qenë në Maribor për të marrë një vizë për në Shqipëri. Tregoi se me veturën e tij Mercedes ka udhëtuar deri në kufirin e Shqipërisë, ku e kishte lënë veturën. Tha se udhëtimin në Shqipëri e kishte bërë për shkaqe zyrtare, andaj nga pika kufitare Sedar kishte udhëtuar më tutje me një veturë zyrtare.

Sipas tij, më 17 janar 1982 përsëri ishte kthyer në Jugosllavi (vula hyrëse gjendet në pasaportë). Tha se në orën 03:00 (18.1.82) kishte arritur në vendlindje, ku kishte qëndruar deri më 20.1.82. Më 21.1.1982, sipas tij, ishte kthyer në Zvicër.

Për më shumë bëhu pjesë e grupit më viral në Facebook, Dosja.al

Ai (Pacolli) tha se e njeh Selim BROSHËN. Bëhet fjalë, sipas tij, për një kushëri të largët. Pacolli tha se e di që BROSHA është shef policie dhe se punon për UDB-në (UDBA). Por tha se mban pak kontakt me BROSHËN.

Raporti mbi verifikimin e alibisë i dërgohet Komisionit të Veçantë; po ashtu edhe kopjet e dëshmive të ofruara.

(Nënshkrimi)

(Müller) KHK

Pikpyetjet e deklaratave të Pacollit në hetuesi

Behgjet Pacollin e kishte marrë në pyetje Policia Federale e Zvicrës me kërkesë të palës gjermane. Gjatë verifikimit të alibisë nga ana e hetuesve zviceranë, Pacolli thotë se në fillim të janarit 1982, pak ditë para vrasjes, ishte kthyer nga Zvicra në Jugosllavi, me qëllim që pastaj të shkojë në Shqipëri.

Në deklaratën e tij Pacolli thotë se më 10 janar 1982 ka qenë në Maribor për të marrë një vizë për të vizituar Shqipërinë.

Këtu lind dyshimi I parë. Republika e Shqipërisë në atë kohë nuk ka pasur kurrfarë përfaqësie konsullore apo diplomatike në Maribor të Sllovenisë, që ishte pjesë e Jugosllavisë. E vetmja përfaqësi diplomatike e Shqipërisë në Jugosllavi ka qenë Ambasada e Shqipërisë në Beograd.

Pacolli thotë se në Shqipëri ka hyrë përmes pikës kufitare të quajtur Sedar. Është e paqartë se ku gjendej kjo pikë kufitare mes Jugosllavisë dhe Shqipërisë, por ndoshta është fjala për Shkodrën. Por ama nuk ka asjë pikë zyrtare të tillë

Gjatë marrjes në pyetje nga autoritetet zvicerane, Pacolli tha se e njeh Selim Broshën. Pacolli po ashtu tha se e dinte që Brosha është shef policie dhe se punon për UDB-në (UDBA), pra Shërbimin Sekret Jugosllav.

Kjo është një dëshmi tjetër që Pacolli me vetëdije ka mbajtur kontakt me një agjent jugosllav si Brosha dhe, siç dyshohet, ia ka dhënë atij edhe veturën për t’u shërbyer gjatë aktiviteteve të tij në luftimin e patriotëve shqiptarë nga Kosova me banim në Gjermani dhe Zvicër.

Donika Gërvalla vajza e Jusuf Gërvallës, në një intervistë në emisionin Rubikon të KTV-së në janar 2014. Duke aluduar në Pacollin ajo pati thënë: “Emrat e zyrtarëve të Qeverisë së Kosovës janë pjesë e dosjes së hetimeve dhe përmenden në këtë dosje”. Me sa duket bëhet fjalë për këtë dokument.

Drejtësia në Kosovë e ka detyrë të hap dosjen e gjykimit për tre veprimtarët e saj politikë vrarë në Gjermani nga shërbimi sekret serb. Si çdo i përmendur në dosje edhe Pacolli duhet të hetohet për këtë vrasje nga drejtësia shqiptare në Kosovë.

Fakti se duke ia dhënë veturën Selim Broshës është bërë pjesë e logjistikës për përgatitjen e atentatit në Gjermani dhe fakti që e pranon se e ka ditur që Brosha është shef policie dhe se punon për UDB-në (UDBA), janë dëshmi të forta që e lidhin me ngjarjen.

Vetura në fjalë është një nga të dyshuarat në përndjekjen e veprimtarëve të vrarë dhe identifikimin e vendodhjes së tyre.

Afërsinë e tij me Broshën, Pacolli e ka dëshmuar edhe me fotografi të botuara në shtypin serb.

Marrë nga TEMA