Home

Lajme

Orasha e Tetovës – Sobri i lashtë – qendër xehetarësh dhe pikë kufitare e Antikës së vonshme

No Comments Argëtim Histori

Foto 161. „Kalaja”, Оrashë, materiale (sh.13.—14.)

Nga: Syrja Etemi, Tetovë

Te njeriu gjithnjë është e pranishme kureshtja për të eksploruar të panjohurën, për të zbuluar gjërat e mbështjellura me aureolën e harresës. Prandaj, edhe tek unë nuk mungon ky xiglim, sidomos kur është çështja për të kaluarën e të parëve tanë, në vendbanimet që i takoj, e ku, mospërfillja gati është bërë trend. Me këtë nuk pretendoj vetëm të çjerri tisin e anamnezës që ka pllakosur, të thuash, gati çdo vlerë kombëtare dhe pasuri historike, por edhe të mundohem t’i shpëtoj ato nga humbëtirat e kohës. E , me këtë rast, papandehur i dorëzohem impulsit për të shuar xixat prafulluese të kërshërisë sime përgjëruese për të njohur, kuptuar dhe publikuar historikun e çdo vendbanimi shqiptar të trollit të Iliridës, këtë histori të mbarsur me krajata e tundime, por edhe me mburje e krenari.
Për synimin tim në vazhdim (të “eksplorimit” të Sobrit), kam mëdyshje në ekzistimin e dokumenteve në gjuhën shqipe për këtë vendbanim të hershëm të zonës së Pollogut (që me gjithë dëshirë e kënaqësi do t’iu referohesha, edhe pse nuk kam lënë gur pa vërtitur për këtë qëllim), por ,ja që, shkrime për këtë destinacion, papandehur më shpërfaqen nga areali i literaturës sllave të kohës së “Kralevinës”, i sistemuar me përkujdesjen dhe elegancën e rafinuar nga institucionet akademike të sistemit Ish – Jugosllav, ku kanë shtrirë dorën edhe në tokat e vendbanimet me popullatë autoktone shqiptare (arbanase), siç i konsideronte perandoria mesjetare serbe. Kësaj radhe pikësynim kam fshatin Orashë të Tetovës në Republikën e Maqedonisë së Veriut.
Ja, në vazhdim po i shtroj parametrat retushuar:

Qyteti: Sobri, qendër regjionale. Foto 160,161.
Literat.: R.Grujiq 1933,40; – T. Tomoski 1976, 257 – 259; – I. Mikulçiq 1982, 135 – 138

Vendpozita. Qyteti antik, “Sobri” shtrihet në pjesën më të lartë të një krahu, i cili nga masiv malor i Sharrit, lëshohet drejt Vardarit. Pjesa jugore e këtij segmenti mbaron në Grykën e Dervenit, duke u mbyllur anën veriore. Qyteti është 1 km. larg nga Vardari dhe 3 km. në juglindje të Orashës, që ngritet në 110 m. lart mbi lum. Të dy anët i ka të rrëpinjta dhe bien thikë në thellësitë e përrenjve të Lumit të Lubotenit dhe në një përrua. Ka një qasje të lehtë nga veriu dhe jugu. Në teposhtëzën – në anën lindore të Qytetit, shtrihen xeheroret e vjetra të hekurit e argjendit, dhe gërmadhat nga punimet e kryera të Radushës (kromit). Përmes Grykës së Dervenit ka luajtur rruga e moçme nga Shkupi drejt Pollogut, dhe te Qytetit është ndarë një rrugë që çon drejt Vratnicës në veri, dhe që lakonte e penetrohej nëpër fshatrat e Kosovës, Kaçanik e Prizren.

Foto 160. “Kalaja, Qyteti, Sobri” Orasha, Fortesë xehtarësh dhe pikë kufitare e antikës së vonshme, e rindërtuar edhe në shekujt e mesjetës së vonshme (qyteti Sobri; rekonstruksion)

Mbetjet më të vjetra. Në kohën e antikës së vonshme në Qytet kanë qenë të ngritur mure me teknikën e ashtuquajtur suvatë e fortë, mure këto që kanë rrethuar 3 hapësira:
Akropola ka përfshirë hapësirë prej 0,8 ha, ndërsa muri ka qenë i përforcuar me disa kulla, dy bastione ballore, paramure dhe hendeqe para tyre, të prerë në tokën karstike. Përgjatë akropolës, mespërmes ka çuar një rrugë e gjerë e trasuar mbi shkëmbinjtë e zhveshur, ndërsa nga të dy anët e tyre janë ngulitur themelet e disa shtëpive në formë trekëndore, të ndërfutur në një nga dy radhët e mureve. Shtëpitë janë të formave urbane skematike harmonike dhe mbajnë elemente të periudhës së hershme bizantine, edhe pse është e besueshme që janë rinovuar dhe shfrytëzuar edhe në shekujt e mesjetës së vonshme.
Pjesët perëndimore të paralagjes janë shtrirë në pjerrësirat në perëndim nga akropola, duke u mbështetur në të përgjatë gjithë përshkimit, e që ka përfshi sipërfaqe prej 1,5 ha. Në muret (me malter) kanë qenë të përforcuara kullat kontrafore për të depërtuar këtu edhe themelet e ngrehinave. Edhe në anën veriore, para akropolës, ka patur ndërtesa të madhësive dhe materialeve, si në strukturat që përmendëm.

Në fazat e mëvonshme, në kullën e anës verilindore është ndërtuar një mur i ri drejt verilindjes, ku u përforcua edhe hapësira në lindje të saj. Nga jashtë, në distancë prej 20-40 m, para mureve kanë qenë të shtruar bedene të forta nga guri dhe llaçi, që ka shërbyer si pararojë e krejt kalasë. Hapësira e brendshme është njësoj e mbushur me shtëpi me skema të drejta dhe paralele.
Në anën veriore të fortesës, në majën e rrafshtë të kodrinës, në hapësirën prej 3 ha është shtrirë vendbanimi i heshtur. Gjeturinat në këtë fortesë janë evidente: qeramikë, shumë moneta nga sh. 4-6, shumë copa të imta të materialeve të farkëtuara nga hekuri, bronzi dhe argjendi.
Fortesa ka kontrolluar kufirin ndërmjet provincave Prevalitana dhe Dardania, e cila ka qenë e tërhequr përmes këtij përshkimi. Në të njëjtën kohë ka mbrojtur dhe siguruar xeheroret e afërta që i përmendëm mësipër, ku përpunimi i metaleve paraqiste bazë të fuqishme ekonomike për banorët vendasë, por edhe përreth.
Mbetjet mesjetare. Në muret e akropolës shihen intervenime të shumta në mesjetën e vonshme: ka qenë ndërtuar bastion-kulla në veri dhe muri në jugperëndim të saj, me gjysmëkullën në fundin perëndimor dhe galeri të përbërë me shkallë me pengesa para saj. Aty shihen bile, edhe dy apo tre intervenime plotësuese. Ballorja jugore e akropolës ka qenë e ndërtuar tërësisht që, sot mund të arrijë lartësinë nga 9-11 m. Kjo të lë përshtypjen e një vlere monumentale dhe atraktive, me çka qyteti Sobri llogaritet ndër fortesat mesjetare më atraktive dhe më të mirëmbajtur. Ballina është e shtrirë në vijën e drejtë perëndim-lindje, e gjatë 30 m, kurse në një nga dy kullat ka shenja të donzhonit (nga sh.13-14). Pranë saj, në anën e brendshme ka qenë e ndërtuar një ndërtesë katërkëndore–kuzhinë apo han,e katet mbi të, padyshim,kanë shërbyer për banesa.
Në mesjetën e vonshme, përveç akropolës, kanë qenë të banueshëm edhe dy paralagjet dhe varoshi i pafortifikuar në veri, në të cilin, në anën veriore shtrihen rrënojat e një kishe mesjetare. Kisha është pjesërisht e zbuluar nga R.Grujiqi (në vitin 1939). Në krejt hapësirën hasësh në mbetje apo copëza të poçërisë mesjetare dhe materiale të farkëtuara nga hekuri (thika, maja shigjetash të modeleve mesjetare, vegla, hallka, pyka, gozhda etj.). Një mamuze e hekurt me formë specifike, të çon në shekujt 9 e dhjetë, ndërsa akçet turke të sh.15, përfaqësojnë kornizën kohore në të cilën ka ekzistuar fortesa.
Fortesa e Sobrit ka patur funksion thuajse të njëjtë si edhe në antikën e vonë, d.m.th. i ka ruajtur dy udhët e përmendura mësipër dhe vendkalimet e Dinstriktit kufitar të Bizantit drejt dy rrajoneve gjysmë të pavarur të anës së Kosovës përmes Sharrit, e që i kontrollonte edhe xeheroret e rinovuara në këtë zonë. Fortifikimin e saj monumental, qyteti Sobri (që banohej me popullatë vendase Ilire, S.E.), e ka fituar, padyshim pas pushtimeve sllave të Pollogut dhe pas rrënimit të Leshkës si qendër bizantine (më 1190). Paskëtej, Sobri kthehet në qendër kryesore të këtij rajoni, e, padyshim, edhe epiqendër ekonomike, në saje të xeheroreve dhe metalurgjisë. Jo vetëm në fortifikatë, por edhe në vendbanimet përreth, gjenden një numër i madh i gropave ku janë përpunuar metalet, me thëngjill të karbonizuar ku është shkrirë hekuri, bakri dhe argjendi. Në këtë regjion, edhe sot e kësaj dite gjenden gërmadhat e xeheroreve Jegunoc dhe Radushë.
Përveç kësaj, si duket, edhe Turqit i kanë shfrytëzuar këto xeherore, e për këtë, edhe kalanë e Sobrit. Mund të jetë e mundshme që, edhe intervenimet e fundit në kala të datojnë nga koha e Turqisë. Në defterët turk të v. 1467/68, me vendbanimin Sobri ( i cili atëherë ka numëruar 73 shtëpi) përmendet edhe fortesa Sobri. (V. Kravari, 1989, 221).

Burimi/drini.us/

Torturat barbare të grave të burgosura, nga “burrat” e diktaturës

No Comments Argëtim Histori

Shkruan: Eneida Jaçaj

Populli shqiptar është shquar për nacionalizmin e lartë ndër shekuj, duke sakrifikuar jetën për të ruajtur territoret nga pushtuesit e huaj. Që prej periudhës mesjetare të Zotit të Arbërisë, udhëheqësit ushtarak, Skenderbeut, e deri në epopenë e lavdishme të luftës çlirimtare që bëri popullit shqiptar, 28 nëntor 1944, nacionalizmi është konsideruar si panteoni i identitetit dhe kulturës shqiptare. Por, paradoksi dhe çudia që kalon majën më të lartë të arsyetimit, nis më 1945-ën, kur u instalua regjimi komunist.

Pas çlirimit të vendit, populli shqiptar vuajti më shumë se në periudhën e luftërave për liri, përjetoi torturat më çnjerëzore, burgosjet, vrasjet gjakatare, duke iu mohuar e drejta për të jetuar. Shqiptarët e kuptuan se burgu më i rëndë, është ai që gjendet brenda vetes! Kombi që luftoi për liri prej shekujsh, u pushtua sërish! Por këtë herë, nga dora e origjinës së vet!! Shpirtra të ndrydhur të tmerruar, të vrarë psikologjikisht e fizikisht, skllevër në vendin e tyre, të varfër, të brengosur e leckosur, të detyruar për të dëgjuar çdo ditë si refrenin më të shëmtuar të jetës, dokrat e një doktrine të shpikur nga një mendje e sëmurë.

Vitet e mbrapshta të izolimit të diktaturës së egër, ndrydhjes së mendimit, censurës, mohimit të së drejtës për liri dhe për të jetuar, lanë pasoja të rënda psikologjike në shpirtrat e njerëzve; shkatërruan qindra jetë dhe familje, si dhe vendin e lanë shumë mbrapa për nga zhvillimi ekonomik, vonuan integrimin, pasoja të cilat i ndiejmë edhe sot.

Torturat çnjerëzore

Në këtë shkrim dua të ndalem te shtypja e femrës dhe torturat barbare ndaj grave intelektuale. Gratë intelektuale, që ngritën kryet kundër skllavërrimit të femrës, ato që luftuan për të mbajtur lart dinjitetin dhe personalitetin e femrës, që luftuan për një Shqipëri demokratike, u burgosën dhe u torturuan nga “burrat” e diktaturës. Torturat ndaj grave nuk ndryshonin nga ato të burrave. Ato vriteshin, gjakoseshin, torturoheshin me metodat më barbare, vetëm sespe ishin të arsimuara, të përgatitura dhe kishin ide europiane për demokratizimin e vendit.

Sipas të dhënave të Qendrës së Rehabilitimit dhe Torturave, deri tani rezulton një total prej 9778 grash të përndjekura gjatë regjimit komunist, prej ku 90 gra janë të ekzekutuara dhe gjashtë të vdekura në burg. Gjatë regjimit komunist, gratë nuk kishin të drejta edhe pse propagandohej me gjasme se komunizmi i respektonte femrat, si qenie të brishta të shoqërisë. Në Shqipëri 8 Marsi nisi të festohej pasi u imponua si festë zyrtare në vitin 1975, nga Kombet e Bashkuara. Gratë nuk e dinin se kjo ishte festa për të drejtat e tyre. Ajo ishte një festë false!

Regjimi komunist është zanafilla nga ku ka marrë jetë, zhvillimi i një mentaliteti dhe kulture për të mbajtur të shtypur masën dhe femrën në veçanti. Burri si qenie njerëzore, i cili duhet të tregojë xhentilesë dhe fisnikëri ndaj gruas, në diktaturë ka dëshmuar plotësisht të kundërtën. Kjo është një kulturë që është trashëguar edhe sot, pasi dëgjojmë plot raste të grave të dhunuara nga burrat. Një mendësi anadollake, që duhet të marrë fund! Hyrie Metalia është një e përndjekur, e cila rrëfen torturat gjatë kohës së burgosjes.

“Më kanë internuar me fëmijë të vogël, s’kam pas qumësht me i dhënë fëmijës. S’kishte as dyqan, as furnizime, kemi jetuar si mos më keq. Kisha 5 vajza e një djalë. Ai i frontit më ka shtyp djalin 7 vjeç me makinë, që i shkoftë shpirti atje ku nuk thuhet!”, ka rrëfyer ajo. Gjithashtu i torturonin me punë të rënda, nga e cila nuk siguronin dot as bukën e gojës. “Na çuan në internim për të punuar në Tërbuf e Lushnjë. Rininë time atje e kalova, duke hapur kanale. Më kanë torturuar policët dhe aty më mbajtën tre vjet dhe prej aty më çuan në Karavasta. Qëndrova tre vjet atje, në kënetë me ujë, kam jetuar për gazep rininë time. Atje më vdiq edhe nëna, isha rrit jetime, ma vranë babën në oborr…”, thotë Bukurie Kaloshi.

Rastet janë të pafundme. Por rasti që më ka mbetur në mendje është ai i Marie Tucit, të cilën e futën në një thes me një mace të egër, ndërsa burrat e Sigurimit e qëllonin me kamzhik derisa ajo gjeti vdekjen. Mendësia e vjetër për të mbajtur të shtypur femrën, duke ushtruar dhunë fizike dhe psikologjike, ka lënë pasoja edhe në ditët e sotme. Janë ndërmarrë shumë nisma për emancipimin e gruas, dhe për rastet e dhunës në veçanti, që femra të mos shihet si plaçkë ku burrat të nxjerrin mllefin e pasigurisë dhe dështimit. Është arritur shumë, por ka akoma ende për të bërë, që burrat të ndryshojnë mendësinë dhe të mos pengojnë zhvillimin e femrës.

Burimi/drini.us/

Eduart Llapi – Si t’ja bej!?

No Comments Argëtim Letersi

Nena e baba me dhan edukate..
Jeta e pyllit me beri trim..
Dimri i eger me beri te forte..
Beharit rendja lendinave papushim..

Perse me denove ne kte mosh o zote?
Perse e nise ate ortek furishem mbi shtepin?
Nenes e babes jeten ua more!!
Mua fillikate,, me le jetim!

Jam ende i vogel per çirak a sherbetor..
Çapin e torben kam vetem pasuri!!
Kembe zbathur e koken mbeshtetur mbi dore!!
Zemra e vogel eshte strukur nen gji..

Ne terrin e xhungles te jetosh eshte zor..
Egersirat e pyllit s’kan meshire,,veç uri..
I trembur frikesuar fytyra humbur kolor..
Te zbres ne qytet,, jojo aty njriu ha njerin!!
E.Ll 09.03.2019

Burimi/Vargje të skalitura mbi gur – Poezi

Gjeto Turmalaj – ** JEHONA E KRESHNIKËVE TË KASTRATIT **

No Comments Argëtim Letersi

-Poemë-
~
O Veleçik që qëndron madhshtor në
horizont përballë Keshtjellës së Rozafatit!
Pse je aq krenar, apo se rranjët tuaja
i ke në qendër të Malsisë, në truall të Kastratit?
-Jo”Ti” nuk je piramida e Keopsit,
jo nuk je Gjigandi i Rodit,
Ti, je vetë mrekullia e dores së Zotit!
.
Po, të voglin Veleçik që ke pranë të mbështetur
si vëlla “Siamezë”
Vallë mjegullnaja e shekujve ua ngjiti emrat,
toponim si “Bratosh”, “Veleçik”, “Vorri iPapës”.
Bratoshi po quhet vëlla i parë i Kastratit,
që ka Faltoren e moçme, Kishën e ShënMarkut!
.
A thua, gjurmët arkeologjike të qytetrimit
në Tumbat të Kosanit,
janë themelet e kahëmotshme të Kastratit,
buzë Shoganit?
E “Syni i Virit” dhe i “Shoganit”
a mishron shpirtin bujar e mikpritës të këtyre anëve?
Ndoshta kalorsit Epiko-Ilirik, Muji e Halili
trokun e kuajve e ndalën aty në breg të Virit!
.
A vërtet duhet mendua dhe besua ndonjëherë
se hipoteza ka me u shndrrua në tezë,
për një teori dashamirëse bajzianësh se:
-Castriota, Castro, Caster s’fundi Kastrat
Është fisi i të madhit Gjergj Kastrioti-Skanderbe
pikërisht prej trojeve të Kastratit në Krujë ka shkua,
a thua, a thua…
ka me u njëmëndsua!?
.
Po kjo Bajza përse me kaq zë e famë,
a thua se bijtë e saj trima të pushkës e penës,
u kalitën nëpër kalandrat epike të kullave?
ku Malsia krenohet për luftën kreshnike
të atyre burrave!
.
Ai Bregu i Shpellës Frashrit dikur ishte
logu i “Zanave” e “Orve”?
Kah e vona u kthye si prelud i herojve,
përvullnetshëm me i përjetua legjendat e kohëve,
si vende me beteja patriotike të motmoteve.
.
Oh, aty nisi vikama e luftës Sukave të Moksetit,
me kryetrimin Mirash Luca i mëhallesVuçetit,
me ata vigana të Kastrat-Shkrelit,
trup për trup luftuan me asqer Hyrrjetit!
.
Gjelosh Gjoka i urtë, prej Kalasë lëshoi ushtim:
-O Ismail Pashë largo ushtrinë,
se Korba e Sorra me asqer tuj po i ngi!
Borizani turk me lotë qante gjakderdhjen,
zani i Burisë vajtonte tmerret!
.
Hej a, mos kjenë Teutont, Spartan apo Diameda,
ata trima të çartun?
Po, të atillë ishin…
Bajzianët, Gjeto Daka, Vasel Pjetri e Gjeto Deda,
se në breg të Shpellës Frashnit
6 nizam turq i coptuan me kmesa,
ua derdhën gjakun për dhe si gurrë,
Gjeto Daka mbeti përjetsisht hero në Flamur!
.
Në Kuvend të Greçës Prijsi trim e i urti Dod Preçi
Bajraktar i Kastratit,
me gazetarin Englez e fitoi me mençuri debatin,
e në “Lahutë të Malsisë” Fishta kangën i’a shkroi.
.
Edhe Kaçel Preçi i vellai i bajraktarit ra si hero
Fyt për fyt në luftë me turqit në Prrua të Thate,
përballë forcave turkoshake të Turgut Pashës.
.
Eh, antikomunistat bajzianë të alarmuem në shpirt
inspiruan me ngulm,
tuj thanë At.Çeril Canit;
-Bjeru Kambanave të Kishës,
në shenjë kushtrim me u mbledhë burrat,
për kryengritje kundra partizanëve të bishës!
.
Heroi kreshnik Gjon Martin Lula,
bashkë me luftëtarët
Mirot Paloka e Lac Kola në moshë të burrërisë
i thanë vdekjes eja për të sjellë ditët e lirisë,
me zemrën e tyre si të Anteut,
derdhën gjakun për fe e demokraci të Atdheut.
.
Me ujin e Shpellës së Frashnit u rrit,
edhe Baritoni i famshëm që e pati njohë Europa,
i madhi Lukë Kaçaj, në Bajzë e lindi Nanlokja.
Zani i tij ushtoi në Skenat prestigjoze të Operave,
artistin kërkoj ta mbante Teatri BalshojMoska.
.
Po dhe po i biri Bajzes Dod Kaçaj kje mësues,
Poet, orator demokrat deputet,
sokol e i paharruar, por që jeta i fali ditë krejt pak!
.
Prej Dedushajve në Vukpalaj të Kastratit
U lind edhe një filozof, një profesor!
At. Andre Nargaj e gjithë jeta e tij kaloj në diasporë,
Diplomua nepër Universitete të Romes e Neë-York,
i përkushtuam si bari shpirtnuar në udhën e Zotit.
Ndoshta i vetmi shqyptar në 5 kontinente
me aq aftësi, që dha leksione në New-Jers,
32 vjet teologji
Ajo plejadë kreshnikësh lanë jehonë e gjurmë të arta,
O Kastrat,
thuru kangë e nderoi në shekuj ato gjenerata.
.
Ndër kangë epike u këndoj bilbili i Bajzes Kol Buci
Neper podium, kudo shkoj skenat i tundi
Me nje za brilante të kthjellët e të pastër Jehoj zani i tij
edhe në Kala Gjinokaster.
I këndoj treves Malsise Madhe e Flamurit Heroijt kombëtar,
trimit Ded Gjo Lulit.
.
Pajtimtari gjaqeve i urti Palok Luni
nder sofra gjaqeshe kembkryq vellezrit malsor
me mencuri për rrafshi i uli
Më fale, – tha Paloka,
-Eshte gjithmonë më shtirë
por trimi eshte Ai… qe gjakun ta falë
Se sa dora e krimit me tërhek gishtin me vra
e me të lanë pa djalë!
.
Gjeto Turmalaj
Stamford,usa. Korrik. 2007.

Burimi/Facebook

Prekëse: Mërgimtari prek të dashurën për herë të parë pasi u njoftuan në “Instagram”

No Comments Argëtim Histori

Mërgimtarit, Shpëtim Hajdari i janë dashur më shumë se gjashtë vjet për t’u kthyer në Kosovë, atje ku po e priste e dashura e tij që e kishte njoftuar përmes “Instagram-it”.

Ajo bashkë me nënën e tij kishin dalë në Aeroportin Ndërkombëtar të Prishtinës, dhe me padurim po e prisnin çastin kur ai do t’i shihte e përqafonte.

Nëna e Shpëtimit, derisa po priste atë të vijë, me zë të dridhur tregoi për ATV-në se sa të vështirë e ka pasur ta përcjellë djalin para gjashtë vitesh, gjersa shtoi se edhe kur ia ka kumtuar lajmin se po vjen, e ka përjetuar njëjtë.

“Kur më tha se po vjen, kam qarë gjithë ditën, sikur atë ditë kur është nisë. Janë emocione të përziera, sikur atë ditë që është nisë, qashtu edhe atë ditë kur më tha se po vjen. Disi më kujtohej krejt periudha se si ka shkuar, çfarë ka hequr,” – u shpreh tutje nëna e mërgimtarit.

Në anën tjetër e dashura e tij tregon se sa kohë ka që janë njoftuar.

“Afërsisht në shtator i bëjmë dy vjet që jemi duke fol bashkë. Është sot hera e parë që do ta takoj ‘live’ dhe jam plot emocione dhe mezi s’po pres me e pa,” – u shpreh ajo.

Lot gëzimi e emocione pa fund erdhën në momentin kur Shpëtimi e përqafoi nënën e tij me të mbërritur në aeroport. Ai për asnjë çast të vetëm nuk i largonte dy duart nga qafa saj gjersa lotët i shkonin rrëke.

“Unë po tregoj drejt, gjithë rrugëtimin që e kam bo për të ardhur këtu, unë mendjen e kam pasur veç tek nëna,” – ishin fjalët e Shpëtimit me të mbërritur në shtëpi.

“Ka disa shokë të mi që janë martuar me gjermane, polake por unë nënës time i kam premtuar që veç shqiptare do ta marrë dhe jo tjetër. Kam punuar vet, i kam bërë letrat vet vetëm për të ardhur e për ta marrë këtu prej Kosove dhe nëna të jetë e lumtur me gjithë familjen time. I madhi zot, kjo është dhuratë prej zotit. Nuk e di se si jemi njoftuar në ‘Instagram’ dhe kemi vazhduar duke shkruar. Na ka pëlqyer muhabeti dhe unë isha në Gjermani dhe nuk kisha qysh me dal me e pa këtë vet. Pastaj i thash motrës së madhe, dil ti,” – thotë tutje ai.

Burimi/periskopi.com/

Ardiana Dhimiter Mitrushi – Lypja sociale…

No Comments Argëtim Letersi

Sot kam marrë shkasë nga shumë ngjarje që kanë dhe po tronditin jetët tona si në mërgim, por edhe ato në vendlindjen tonë. Skamja e stisur sociale është subjekti i një revolte që më stërmundon shpirtin dhe të dashurit e mi që unë sot nuk dua ti përmend direkt. Jam koshiente që unë jam dhe dua të mbetem kjo që jam, pasi pasioni për jetën tek unë do të sjellë dashuri me lypje sociale të drejtë dhe të sinqertë 🙏🏻🙏🏻🙏🏻❤️❤️❤️❤️❤️

Lypja sociale…

Sot, në jetët tona, format post traumatike të stresit janë një formë autoktone të kamufluara. Ato janë kthyer në rrjete merimangash që japin e marrin dinjitetin me shtrirje të papara dhe kjo nëpërmjet lypjeve sociale. Dikur lypsat kishin një organizatë që shfrytëzonte edhe kërthijën në barkun e nënës, por që e ardhmja e priste me shkëlqimin ditës së akullt pa shpresë, rrugëve të botës.
Intelektualët si dhe ata puntorë gërmonin xhepat deri në thërrimen e fundit të 15 ditëshit, për t’ mos riskuar në gllabërimin e borxhit për ditët që do të vinin. Mbijetesa ishte një operetë me korret masakruese, që si kambanë ushtonin dhimbje, thirrje, klithma varfërie të pathëna dhe të detyruara. Në varre akoma dëgjohen rrënkimet me pendesa të borxheve, ku xhelati pret akoma për ringjalljenme sopatë në dorë për ri-vrasje. Shpresa kish lyer fytyrën me gjakun princëror të kacidhjarëve, por me brekët në dorë prisnin monedhën e artë të kërciste.
Sot brekamanët janë kthyer në bilionerë nga nderi i lypur në “krevatët perandorakë” të Elizabeth Taylor. Lypja sociale është kthyer në një sociopathi gjenetike, që qan e qesh vetveten nga mëngjezi në darkë. Sytë janë gjuetarët e natës së largët që presin “bamirësinë” e rradhës. Eofelinë magjepse e kanë një hipnozë katalitike, që vjen me shpejtësinë e gravitetit, por që mpin çdo realitet dhe me po atë shpejtësi rrufeje mbyt të zotin.
Unë, sot po kërkoj mendimin të më kthjellojë kohët, ato që unë i desha siç më deshën. Akoma nuk kuptoj pse është krijuar sinopsi apo idealizimi tragjiko-komik në jetët tona shqiptare. Pajtimi me frazën dikur: “Lypja ka faqen e zezë, por pa gja s’ të len…”, është një formë sociale të të mbijetuarit. Të papunët intelektualë si lejlekët fluturojnë të rëmbejnë edhe gjahun e fundit që i mbijetoi shpresës për nesër. Dikur një lugë sheqer, sot kërkojnë tenxheren me vrerin e botës për ditët që do të vijnë. Nesër qiellit ia rrëmbejnë stuhinë, pasnesër diellit i grabisin zjarrin që të shuajnë gjithësinë.
Po ku është ajo plejadë që në skena luajti krimet si role, por më pas i’u dha kama aktoreske për vetëvrasjen e rradhës. Njerëzia duartrokiste dhe priste përkuljen e nderimit të aktorit të pajetë. Thërritjet “bizzz” të spektatorit në hapësirë nuk njihnin realitetin jetë a vdekje, por rebeloheshin për të hedhur edhe një monedhë për homazhin e pashkruar Makbethian.
Zërat ulërinin nga fundi i tokës për turpin e pashkruar.
Në sofrat e “pusht-hierarkëve” kishin dashin me bole që i’ua çnderonte gratë nji e nga nji. Por, kjo ishte një lojë e rradhës pasi ata ishin sakrilegji i rradhës që kishin humbur një popull të tërë gojëdhënash. Në vorbullën e komedisë ata ishin taksidarët arkaikë, anadollakë që pshurreshin nga hija e tyre e bërë tapë.
Familjet e gjora shpesh kacafyteshin me vetveten për pak, por pak ishte më shumë nesër dhe, kjo zgjonte ndërsjelljet sociopatike të ndërsjella. Lypja e dashurisë ishte kthyer në një marrëveshje të mbyllur në sirtarin e gurtë dhe, për çelës kishin dhimbjen mortore të përjetshme. Sa shpesh më vijnë ndërmend buzëqeshjet e çiltëra dje, por sot kanë dhimbjen që nënkupton nënshtrim dhe varësi patetike sociale.
Pse vallë kjo trysni të kërcasë me kaq forcë në shpirtrat tona?!… Pse ky kalvar homogjenial të zvarritet në rrugët e saj për një copë nder të hedhur si lëmoshë?!…
Pse harrojmë dhe bëjmë pasivë njerëzit tanë si një robëri bisnesi familjar?!… Pse duhet t’ ua shtypim dhe mposhtim shpresën e dashurisë?!… Ne si shkaktarë dhe mëkatarë edhe pse në trastë kemi paranë apo gurin e djallëzisë, harrojmë gjakun e përbashkët dhe mbjellim vrerin e dashurisë.
Krenaria sot ka marrë format më Bipolare sociale, e cila vritet me një pikë ujë dhe qesh me ironinë e fatit të pashkruar në dramat Shekspiriane.
Sa shpesh të kam dënuar ty shpirti im i lirë, edhe netëve të kam vjedhur gjumin, vellos së ëndrrës për shpëtim i kisha thurrur kurorën e pavarësisë. Sot në botë unë lyp dëshirën që ndjell respektin reciprok. Nuk di nëse kjo formë lypje ka faqen e zezë, por unë jam e bindur që me forcën e shpirtit tim të pastër ja kam grabitur tërësinë dhe bardhësinëe dashurisë. Unë këtë e kërkoj si respekt për vete dhe karakteristikë të kulturës nga ku unë erdha, shkoj dhe do të vi në vijim…

Ardiana Dhimitër Mitrushi 07/28/2021…

Burimi/fgacebook

Nje cikel me poezi nga z. Ymer Zotaj !

No Comments Argëtim Letersi

Fëmijët janë pasurija:

  • Si qënka kjo jetë
    Jete me shumë halle
    Lind dhe rrit fëmijët
    Dhe ngel vetëm fare

-sa të merë malli
Kur ske fëmijët pranë
Rri si i vetmuar
Derth lotë ,dhe qanë

-derthë lot nga malli
Lot nga dashurija
Kur ikin fëmijët
Boshatiset shpija

-Ndihesh shumë i pasur
Kur ke fëmijët pranë
Kur ke djamantët
Ske çe do paranë

-Fëmijët janë jeta
Janë lumturija
Ata të mbajnë gjallë
E jo pasurija

Ymer zotaj
25/07/2021.

Sështë si më parë vllazëria:

Kur ke mundësi e ndimon
Je i mirë,sa shumë të duan
Kur s’ndimon dot,ske mundësi
Nuk ka më të lig nga ti

Sot ka ikur dashuria
S’është si më parë vllazëria
Të gjithë brënda shtëpis
S’pyesin për soj e për fis

Qënka botë gënjeshtare
Kështu se mendonim fare
Njerzit kan marë arratinë
Dhe të bashkuar nuk rrinë

Angëli,Amerik
Gjermani,eBelgjik
U eshtë bërë mëndja Dhallë
Kush të largohet më par

Sa forcë paska paraja
Ndaka djalin nga mamaja
Ndaka vëllan nga vëllaj
Ndaka djalin nga babaj.

Ymer zotaj
20-03-2021.

Një poezi për të rnjtë që largohen në kurbet me titullin

Të kam hilaçin e zemrës:

1)Ika në kurbetë
Ika unë pa pritur
Të lashë të vogël
Të lashë për tu rritur

2)Të lash për tu rritur
Të bëhesh e madhe
Edhe sa të kthehem
Të ,të mar për fare

3)Ja dhe erdhi dita
Që unë prap u ktheva
S’vajta në vënd tjetër
Por tek ti unë erdha

4)su besova syve
Dhe stë njova fare
Ishe bërë e bukur
E gjatê si lastare

5)Tu ula në gjunjë
Të kërkova dorën
Të çoja unazën
Të vendosja orën

6)sa shumë u gëzova
Kur ti më pranove
Zëmrën e plagosur
Ti seç ma shërove

7)Do të marë për fare
O e bukre hënës
Të kemë për gjithmonë
Hilaçin e zëmrës.

Ymer zotaj

3-03-2021.

Mëndjen seç ta bënê dhallë:

1)Në çdo vënd,ku kam shkuar
Me shok ku kam bizeduar
Me ata që janë të zgjuar
Bisedat i marim shtruar

2)çfar skuptajë unë i pyes
Dhe ata më pyesin mua
Kur vjën ndonjë torollak
Të gjidhve na ka sfiduar

3)kur të gjithë janë të zgjuar
Dhe në mest hyn maskaraj
Neve kurrë se musim dot
Ai na fiton kollaj

4)sepse ai zdgjonë fare
Zdi se për çfarë ,bëhet fjal
Vetëm di të kundërshtojë
E ta bënë kokën dhallë

5)Gjithmonë njeriu i pa ditur
Bënë sikur është filozof
Goja kurrë si pushunë
Dhe pse kokën ,e ka bosh

6)Ndaj në tavolin kur rrini
E ndonjë tip të tillë kini
Më mirë ,hani e pini
Edhe veshën mos na vini

Më shumë për humor të qeshni pak ju miq që keni qejf poezitë

Ymer zotaj
2-03-2021.

Bota e interesit:

1)Gjithë njerzit sotë
Janë me interes
Kudo qe të shkoshë
Kudo që të veshë

2)po ske gjë në dorë
Njeri sta vë veshë
Dhe me gojë stë flasin
Stë thonë mimëngjes

3)Kurë ke një detyrë
Gjithë të vinê vërdallë
Bëjnë sikur të duan
Për ty kanë shum mallë

4)Po të jeshë i varfër
Nuk zgjith dotë një hallë
Në çdo vënt që vete
Do të bjen vërdallë

5)Çbëhet kështu sotë
Është prishur dynjaja
Gjithë njerzit e kanë
Mëndjen tek paraja

6)prandaj mosë rrini
Ikni e punoni
Që hallet ti zgjidhni
Edhe mos të vuani

7)Shpëtimi i njerzve
Nukë është partia
Është puna,djersa
Edhe pasuria

Ymer zotaj
21-02-2021.

As nje ste doli per zot:

1)mjera ti moj shqiperi
30 vjet demokraci
Te gjith behen patriot
As nje ste doli per zot

2)kur vin zgjedhjet behen burra
Do bejme xhade ,do bejme ura,
Do tu bjem uji neper shpira
Vetem ne do bejm çudira
Vetem per ne do votoni
Ne se doni te shpetoni
Ne nuk dim te bejm shaka
Do tju japim dhe para
Vetem per ne te votoni
Do tju japim çfar te doni.

Një poezi që u detikohet emigrantëve qe kanë lënê prindrit vetëm dhe janë larguar nga shqipëria .

Ska në botë si shqipëria:

1)Më kujtohet ajo ditë
Kur u largova nga shtëpia
Mora rrugën e kurbetit
Ku po vija nuk e dija

2)Qe një rrugë shumë e gjatë
Rrugë që skishte mbarim
Ska mbaruar edhe sotë
Që trishtojë shpirtin timë

3)Lasĥë prindrit që më rritën
Me shumë vuajtje dhe mundime
Edhe pse jamë këtu largë
Atje eshtë zemra ime

4)për çdo ditë tek dera presin
Lotë në sy ,e mall në zëmer
Edhe djali si po pretë
Që të puthë dorën e nënës

5)ku u linda ,e u rrita
Atje në viset e mia
Aty është zemra ime
Ska në botë si SHQIPËRIJA.

Tani jam milardjer:

1)çfar fati kam patur unë
Ska per ta patur njeri
Kisha një kope me dele
Edhe një kope me dhi

2)Dhe pa pritur,vinë më thonë
Ty të kemi bër Drejtor
Unë kisha një dipllom fallso
Qe lexonte profesor

3)Vesha kostum dhe kollare
U nisa për në qytet
Fillova punën drejtorë
Habita gjith një milet

4)S’kisha mbaruar filloren
Zdija mirë të lexoja
Më erdhi fati dhe mua
Gjith mësust ti kumandoja

5)filluan mësust të më pyesnin
Drejtor ku je dipllomuar
Po më pyetët më kështu
Të gjith kam për tu pushuar

6)Njëri-tjetrin panë në sy
O bo bo qënka nevrik
Duket që qënka i mënçur
Do ket mbaruar në Amerik

7)Nuk dija se çfar të bëja
Nuk dija nga ta filloja
Dhe pastajë u mendova
Thash zanatin ta nderroja

8)Nga çobanë bagëtije
U bëra shef policie
Ky zanat më kish lezet
U bëra me pistolet

9)Mora policêt me radhë
U thash do tu heq zëvarr
Me mua zbëhet shaka
Dit për ditë dua para

10)Fatin që kam patur unë
Ska për ta patur njeri
Tani jamë milardjerë
Gjith njerzit më kanë zili

Ymer zotaj13-02-2021.

Bota prap do rregulloht

1)kush e priste,kush e dinte
Se kjo mortje ,nga do vinte
Asnje se keshte menduar
Virusin e mallkuar

2)seç na prishi terezine
E tmerroj gjith njerezine,
Ku vemi e ku kalojm
Njerzit dot nuk i takojm,

3)s’takohesh dot me njeri
As ne rruge e as ne shpi
Edhe kur takon nje mik
Se puth dote se ke frik

4)vrusi erdhi nga kina
Mbase na ben pune vaksina
Vaksina po zberi pune
Na mori te gjith nje lume

5)eshte virus i pa bese
Por njeriu rron me shpres
Keshtu paska qene e shkruar
Qe te vuaj dhe ky bres.

Shen. i Redaksise
V:O – Ky cikel me poezi eshte derguar nga vete Autori.

Teuta Shaqiraj – Bota në sytë e mi

No Comments Argëtim Letersi

Mirmengjesi bota ime e vogël
fashuar me lotin kripur e të ëmbël
Rritur me diellin e dashurinë e munguar!

Mirmengjesi Ti, zagushi e ditëve te mia
ngjitesh e s’shqitesh kurmit tim ,
neteve te pergjumura,
mbartur mbi shpatullat e rëna
copëza kujtimesh të varfëra,
në duart e zbrazta, ëndrrat e palindura.
Mirmengjesi Ti , pazëshëm, si heshtja,
me zgjime të vakta e dëshira të zbehta!

Mirmengjesi o enderra ime e parë
me sytë e mëdhenj tejhapur
nga çudia e kësaj bote të shplarë,
nënë shterpësie me lindje para kohe, vrare !
Ç’gjymtyre të deformuara me ah-e habie,
në shtratin virtual të kohës martire ,
alibi e rreme
me rrahje artificiale zemre……!?

Unë diellin e zjarrtë e fsheh,
e mbaj në gji…
Bota ime sa e vogël dhe e madhe,
kredhur në dashuri,
virgjereshe mbetet ajo pjesë e zemrës,
ku s’hyn asnjëri.

Teuta Shaqiraj

“Dielli do të lindë nga Perëndimi”, NASA jep lajmin që do të “ndryshojë historinë”

No Comments Argëtim Kuriozitet

Shumë media të njohura botërore kanë njoftuar ditën e sotme se nuk është e largët dita kur Dielli do të lindë nga Perëndimi dhe jo nga Lindja
Duke cituar burime brenda NASA-s, “Daily Mail” apo “Huffington Post” raportojnë se planetin tonë e pret një ndryshim i madh.

NASA dhe Agjencia Kozmike Evropa që do të pësojë poli magnetik i Tokës.

Revista amerikane ”Live Science” thekson se poli magnetik nuk është aq i fuqishëm sa ka qenë në të kaluarën dhe është dobësuar për dhjetë herë më shumë, dhe se ky dobësim ka marrë përmasa më të mëdha këto gjashtë muajt e fundit.
Për pasojë Dielli do të lindë nga ana Perëndimore.

Faktin e hidhur të ndryshimit që ka pësuar poli magnetik e ka konfirmuar edhe Agjencia Kozmike Evropiane, e cila po ashtu ka vërtetuar se kjo do të thotë se Dielli do të lindë nga Perëndimi.

Siç dihet lindja e Diellit nga Perëndimi është përmendur edhe në Kuran, dhe është cilësuar si Dita e Kiametit.

Ky fakt ka bërë që shumë teoricienë të paralajmërojnë se fundi i botës nuk është larg.

Burimi/inforculture.info/

Musa Krasniqi – OJ SHQIPONJË UNË E SHKRETA

No Comments Argëtim Letersi

Shqiponja prap po qanë
Po rënkon e po ofshanë
Djali i madh s’po mperngjanë
I vogli plagët don t’mi sheron
I madhi fare nuk ndegjon
Me gjarprin kokëton
As vezët dot smi mbronë
këtu në tokën tonë

Ky i madhi i imi djalë
Kujdesi im mos i qoftë falë
nga mendja krejt ka dalë
Gjarprin n’fole don t’ma bjen
Aspak keq për mua si vjen
për krahët e mi të thyer
të perdhosur e të shkyer
nga kuçedërat të rrembyer
t’mbetur deri n’Nish e n’Janinë
n’Manastir e n’Malësinë
Atij as veshi spo ja ndinë

Oj shqiponjë unë e shkreta
pa kujdesje kështu si mbeta
Djalë t’madh t’mirë si nuk gjeta
Djalit t’vogël ti ndihmoj
Plagët e mia t’mi sheroj
Copat e krahëve t’mi bashkoj
Mu në kohën e mirë t’motit
t’ofruar me dëshirën e Zotit
në këto ditët e sotit
KOMENT
Kênga popullore e thot “ska Kosovë pa Shqipëri, ska Shqipëri pa Kosovë”.
A po dëshirohet të jetësohet kjo frikë e popullit qe e thot me këng ?
Si guxohet të anashkalohet Kosova dhe jo vetem, nga përgjegjësit e shtetit amë ?
Ku gjendet guximi të bëhët miqësi e aleancë rajonale me armikun i cili ta ka marrë më shumë se gjysmen e “trupit” permes e 3 – 4 gjenocidëve të tmerrëshme, pa i pranuar e pa kerkuar falje per ato gjenocide ?
Si mund të kërkosh të bësh miqësi e aleancë rajonale me Serbinë, pa e njohur ajo Kosovën si shtet ?
Krejt këto tregojnë qartë se Serbia ska ndryshuar fare. Ajo ende ëndërron ti marri “foletë e fundit të Shqiponjës” që të mund të dali në det me “pi uj” lirisht.
Mund të pritet gjithçka nga një klasë politike që mëson popullin e vet të flasi greqisht dhe arabisht nëpër institucionet fetare e sheshet kombëtare !
Kjo mënyra e mësimit dhe shprehjes së gjuhëve të huaja në institucionet fetare e sheshet kombëtare, a mos është fazë pergaditore për t’na bërë “dele” që mos të dimë të reagojmë për asgje e klasa politike ti zbatoj planet shoviniste/grabitçare sllavo-greko-turke ?
Politika e shtetit tonë amë do të duhej të ishte “lokomotivë” e zgjidhjes së çeshtjes sonë kombëtare e jo si “llozi në rrotën e saj”.
Ajo politikë duhej të ishte institucionale kombëtare shtetrore e vazhdueshme e jo partiake e filanave e fistekave.
Po të flitej me një zë të perbashkuar për Çeshtjen kombëtare për tërë Shqipërinë Etnike do të ishim shumë të fuqishëm.
Do të duhej të kishim Institut shtetror shkencor kombëtar jo partiak për çeshtjen kombëtare.
Musa Krasniqi

Burimi/Facebook