Home

Lajme

Koronavirusi dhe spiunazhi, zbulohet roli i shërbimeve sekrete me sëmundjen globale

No Comments Argëtim Kuriozitet

Një gamë e gjerë mjetesh e shërbimeve sekrete të SHBA-së

Sipas të dhënave aktuale nga mediat, në mënyrë të ngjashme veprojnë aktualisht kundër krizës Corona edhe shërbimet sekrete të SHBA-së: Si agjencia e lajmeve Reuters edhe Yahoo News njoftojnë njëzëri, se drejtori i Shërbimit Kombëtar të Informacionit, në varësi të të cilit janë tërësia e 17 shërbimeve informative të SHBA-së e po ashtu edhe ai i Shtëpisë së Bardhë, mbledh dhe analizon të gjitha të dhënat aktuale për prejardhjen, zhvillimin, përhapjen dhe luftimin e virusit Corona. Në asnjë mënyrë kjo nuk i është besuar vetëm shërbimit të njohur të SHBA-së të kundërzbulimit CIA. Si një ndër vendet e pakta SHBA ka një shërbim të vetin informativ për të dhëna mbi shëndetin dhe mjekësinë, Qendra Kombëtare e Inteligjencës për Mjekësinë (NCMI), që është në varësi të shërbimit ushtarak të inteligjencës DIA (Defense Intelligence Agency).

Për të mbledhur infromacione për Corona, sikurse mësohet nga burime të mriëinformuara, për këtë rast shërbimet e SHBA-së përdorin një gamë të gjerë mjetesh për përftimin e informacionit. Thënë më qartazi, për ta arritur këtë nuk analizohen e kërkohen vetëm informacione relevante në të gjitha drejtimet si nformacione zyrtare, mediat, burimet online apo edhe rrjetet sociale. Por shërbimet e SHBA-së venë në përdorim të gjtihë arsenalin e mjeteve të inteligjencës, nga ajri e imazhet satelitore e deri tek informacioni i agjentëve dhe përgjimi i komunikimeve.

Ajo që u intereson në veçanti spiunëve natyrisht vishet me mantelin e heshtjes profesionale. Parimisht megjithatë duhet të merret parasysh, që SHBA akseset e veta të shërbimit të inteligjencës i vë në përdorim më intensivisht tani në krizën e Coronës kryesisht në Kinë dhe në Iran. Agjentët në udhëheqjen kineze apo informacionet në Ministrinë iraniane të Shëndetësisë p.sh. mund të pyeten për shifrat e padeklaruara, rrugët e panjohura të përhapjes ose strategjitë për luftimin e virusit; e nëse përgjuesit amerikanë ndërhyjnë në komunikimin qeveritar, atëherë kjo do të thotë që tani dëgjohet veçanërisht me kujdes kur bëhet fjalë për virusin Corona.

Çfarë sjell kjo?

Spiunazhi dhe shërbimet sekrete nuk mund ta shërojnë Coronën dhe as ta ndalojnë atë. Por ato mund t’u japin informacione më të mira vendimarrësve dhe – në rastin më ideal – të mundësojnë vendime të informuara. Në këtë mënyrë mund të pakësohet pasiguria, mund të kuptohet më mirë se si përhapet sëmundja, mund të vlerësohen më mirë planet dhe kapacitetet për zbatimin e tyre në botën e jashtme. E natyrisht synohet edhe që të vlerësohet dhe të kuptohet dëmi politik dhe ekonomik. Kjo ka të bëjë edhe me fushatat në rritje të desinformimit dhe ashpërsimin gjithnjë e më shumë të akuzave të ndërsjellta për fajin e përhapjes së pandemisë.

Në fakt shërbimet sekrete në krizën Corona bëjnë të njëjtën gjë që ato e bëjnë gjithmonë: ato sigurojnë informacionin, tek i cili normalisht nuk ka askush akses. Kjo vlen kryesisht për shtete si Kina ose Irani, ndaj informacioneve zyrtare të të cilave në përgjithësi ka pak besim. E po ashtu edhe me mbylljet e kufijve, ndalim-qarkullimin, mbyllen njëkohësisht edhe kanalet zyrtare ose të hapura të informacionit dhe komunikimit. Shërbimet mirëfunksionuese të inteligjencës në këtë rast ndihmojnë./DW

Shkolla e parë shqipe dhe 7 Marsi

No Comments Argëtim Histori

Kremtimi i 7 Marsit, si dita e parë e shkollës shqipe dhe festë e mësuesit, bart shenja dhe kumte të dyfi shta, të cilat duhen shpjeguar përmes argumentesh faktike. Së pari: Kjo ditë, tanimë duhet depërtuar prapa hijes zyrtare të shenjimit si fillesa e shkollimit në gjuhën shqipe, realisht shënon në fakt zanafi llën e shkollës laike shqipe, ndonëse mbështetja e fi llimit nga ana fi nanciare vjen nga protestantët, pra një mbështetje fetare, një çast jetik për
shkollimin në gjuhën shqipe. Përpara saj, sipas gjurmëve dhe dokumenteve mund të fl itet për një etapë të shkollimit në gjuhën shqipe, pra paralaike, saktësisht shkolla fetare, siç ngjau në Perëndim dhe Lindje. Shkollimi paralaik, pra fetar, si dhe ai laik në kuptimin e arsimimit, në të gjitha mjediset, përjetohen dhe vendohen si të bashkëlidhura. Së dyti: A
është mësuar shqipja në shkollë përpara 7 Marsit të vitit 1887? A ka shërbyer gjuha
shqipe nëpër shkolla? Cilat kanë qenë lëndët e shkruara si tekste në gjuhën shqipe? Çfarë niveli shkollimi ka pasur përpara ditës së shpallur si dita e parë e shkollës shqipe? Po në kuptimin e programeve, cili ka qenë roli i gjuhës shqipe në sendërtimin e tij, pavarësisht llojit dhe nivelit të arsimimit? Shtrimi i këtyre pyetjeve “absurde”, në pamje të parë dhe
në semantikën formale, po të nisesh nga mendimi i ngurosur akademik, vetëm sa do të rihapte për diskutim njërin nga momentet që nuk ndërvaret prej hipotekash jashtëgjuhësore. Shembja e mureve ndarëse të etapave historike, krahinore dhe fetare, politike dhe ideologjike, pas viteve ‘90, ka ardhur momenti, që do interpretuar në realitetin e fakteve, dokumenteve dhe gjurmëve të pranishme në lëmin e arsimimit, në të gjitha hapësirat shqiptare dhe diasporën e hershme. Shkollimi laik, me mbështetje fi nanciare fetare protestante, festohet për çdo vit si festë e dyfi shtë: Dita e parë e shkollës
shqipe, fi llimi i shkollimit në gjuhën shqipe dhe kulm i saj. Festa e mësuesit,
si përlindjen e traditës së mëparshme të shkollës shqiptare. Formatimi i 7 Marsit, para së gjithash buron nga ndarja e shkencës nga feja, e shkollës nga kisha, dhe shënon një moment thelbësor në historinë e shkollimit nëpërmjet kësaj gjuhe, të folur qysh në
mugullimat e kohës. Shkolla laike, në mjediset perëndimore nuk është parë si kufi ndarës,
përkundrazi është trajtuar si një logjikë e një ndryshimi dhe transformimi normal,
pra si vijim i shkollimit. Madje, në Perëndim dhe Lindje, edhe fillesat e universiteteve janë ngritur si shkollim fetar. Në këtë kuptim, 7 Marsi shënon rilindjen e një tradite të hershme, por edhe një etapë të re dhe cilësore në rrugën e diturisë shkollore. Prej aty zë fi ll kurba që pëson procesi i dijes në shkollat shqipe, duke hyrë në shtegtimin e shekullit të
ri, të funksionimit si tipologji shkollimi e ndarë nga feja dhe që ka fokusuar vëmendjen
nga dija shkencore më tepër. 7 Marsi i vitit 1887, një moment me vlerë në historikun e shkollimit në gjuhën shqipe, megjithatë nuk duhet marrë dhe kundruar si caku i parë dhe i vetëm i mësimit në shkollë me anë të gjuhës shqipe, po të merren në shqyrtim dhe konsideratë dokumentimet e shkollimit, të pranishme nëpër arkivat brenda dhe
jashtë vendit, natyrisht të një shkollimi me sfond fetar. Sipas ndonjë dëshmie
paraprake të lënë nga Budi, poeti dhe prozatori i parë i letrave shqipe, shprehur
në parathënie dhe pasthënie, dijet e para, ai i nxuri te prelatët vendas, çka
krijon premisat për ta parë dhe shqyrtuar .Shkolla e parë shqipe dhe 7 Marsi
këtë dukuri. Kështu, në letrën drejtuar kardinal Gocadinos, Budi, thotë: “… në
rininë time kam qëndruar, pothuaj vazhdimisht në shërbim të disa ipeshkëvinjve
të vendit tonë, pranë të cilëve jam marrë me studimin e këtyne pak ditunive deri
në moshën 21-vjeçare…” (1963: 297). Kjo e dhënme, ta ndez kureshtjen se duhet qëmtuar në hapësira të tjera, ku vijojnë të fl enë dokumentet. Po ku e nxuri ai, dhe gjithë shkrimtarët e letërsisë së hershme, shkrimin dhe këndimin e gjuhës shqipe, në atë nivel sa realizuan edhe librat e parë, madje ata realizuan poezinë, prozën, shkencat e historisë
dhe leksikografi së? Kush qenë mësuesit që mëkuan te Buzuku, Matranga, Budi,
Bardhi, Bogdani etj., dashurinë dhe dëshirën për shqipen? Enigmat, që do të duhet të shvështillen, sa vijnë e shtohen, sa vjen dhe rriten pikëpyetjet e përfundimeve përmbi fatin e shkollës shqipe. Bashkë me to rritet dëshira për ta shkundur ndryshkun e grumbulluar
nëpër vite e shekuj. Në dokumentacionin e Kolegjit Ilirik të Loretos, në gjuhën latine, që përfaqëson nivelin e shkollës së mesme, me drejtim teologjik, po zhvilloheshin edhe shkenca fi lozofi ke, letrare, por edhe të shkencave të natyrës, dëshmohet tërthorazi, se dikush me emrin Budi a Buli, ka studiuar aty, pa harruar se në atë kolegj kanë studiuar edhe Bardhi, Bogdani, etj., një tezë e mirëpranuar midis studiuesve dhe albanologëve që i
janë përkushtuar periudhës së moçme të letërsisë shqipe. Sipas Selman Rizës,”… shënimi i Ferlatit se autori ynë qenka edukuar në kolegjin ilirik të Loretit (Itali), nuk mund të shpjegohet ndryshe veçse kështu: në këtë kolegj Budi do të jetë regjistruar vetëm sa për të dhënë provimet e maturës, pa të cilën ai nuk mund të dorëzohej (shugurohej – B. Gj. ) prift” (1996: 556), duke e sqaruar përcaktimin e dyzuar, përmbi fatin e arsimimit të
vetë Pjetër Budit. Edhe këto rrezatime, gjithsesi ndihmojnë për ta shqyrtuar çështjen në një dritë tjetër, në mënyrë që gjurmët e shkollimit në gjuhën shqipe, të realizuar nëpër shkollat fetare ose në kishat katolike dhe ortodokse, në gjuhën shqipe. Dokumentimi i hapjes së të parës shkollë shqipe, qëmtuar prej Dr. Jashar Rexhepagiçit, në një libër studimor rreth arsimit, dëshmohet: “Shkollat janë hapur me iniciativën e priftërve, por shpesh edhe të kërkuara nga popullsia qytetare apo fshatare” (1968: 47). Kjo e dhënme
do ta shpinte gjurmimin e fatit të shkollimit në kufij të dokumentuar, duke i shtuar shkollimit në gjuhën shqipe edhe dy-tre shekuj. Cytëse, për shpjegimin e fatit të arsimimit në gjuhën shqipe, është e dhëna që sjell po ky autor mbi programin e shkollimit në Mesjetë: “Pos disiplinave fetare të cilat rëndom i jepnin priftërit shqiptarë, në këto shkolla
italisht, e nga gjysma e parë e shekullit XVII edhe shqip, mësohej leximi, shkrimi, elementet e historisë dhe njohuri të tjera të dobishme” (1968: 48). Pra, dukshëm kemi një realitet të shkollimit të programuar, me rrezatime në lëndët shoqërore, duke mbetur në epiqendër  aspekti fetar. E dhëna se në shekullin XVII kemi edhe shkolla në gjuhën shqipe,
e zgjeron gamën e çështjeve që do të duhet të merren në analizë dhe të interpretohen. Vihet re se problematika e mprehtë, e shkollimit dhe programimeve të saj në gjuhën shqipe, në këto hulumtime, por edhe nëpër dokumente do të ndihmonte për t‘i nxjerrë në dritë këto aspekte të mbetur në mjegull, prej metodikave që projektoi sistemi diktatorial,
për ta kërkuar historinë e shkollimit shqip, vetëm në qerthuj antifetarë dhe antikrahinorë. Diku tjetër autori nënvizon se “Në Shqipëri gjithashtu ka pasur disa shkolla fi llore, që përmenden qysh në shekullin XVI”. Në shekullin e XVII, me veprën e Budit, Bardhit dhe Bogdanit, kjo gjuhë nuk dëshmohet thjesht si gjuhë e sakramenteve fetare, as thjesht si
fakt gjuhësor, përkundrazi ajo fi ton statusin, si gjuhë e poezisë dhe prozës dhe si gjuhë e leksikografi së dhe historisë. Sipas J. Rexhepagiç, kanë ekzistuar këto shkolla: Shkolla fi llore në KURBIN afër Krujës, e themeluar më 1632… kjo është e para shkollë në territorin e vilajetit të Shkodrës. Shkollën e vijojnë një numër i vogël nxënësish (10 nxënës). Sipas raporteve të Mark Skurës, të datës 20. XII. 1641 dhe 7. III. 1650 që i janë dërguar Kongregatës, fëmijët në këtë shkollë kanë mësuar lexim e shkrim, kurse ata më të rriturit gramatikë, gjë që i përgjigjej shkollës së mesme. Shkolla fi llore në Korçë, e themeluar në vitin 1637. Ekziston mendimi se është shkolla më e vjetër. Në të paguhej taksa shkollore. Në vitin 1638 u hap shkolla fi llore në Pedhanë (rrethi i Shkodrës), ku mësonin fëmijët
e atij fshati, “por edhe nga vise të afërta”. Shkolla punoi deri në vitin 1675. Në të njëjtën kohë, në Pedhanë, u themelua një shkollë e mesme. Shkollën e vijonin ata që kishin dëshirë të bëheshin anëtarë të klerit. Në rrethinën e Shkodrës është themeluar shkolla fi llore në Blinisht, më 1639. Megjithëse ishte shkollë fetare, mësimi në të është zhvilluar në gjuhën shqipe. Me kërkesë të qytetarëve të Blinishtit, po atë vit u hap dhe shkolla e mesme, e pagëzuar gymnasium. Kjo ishte shkollë për të rinjtë. Ka ekzistuar edhe një shkollë private në Shkodër, e hapur në vitin 1698. Këtë shkollë e vijonin fëmijët e tregtarëve dhe pasunarëve tjerë. Pos të tjerash mësonin edhe gjuhën shqipe. Shkollën e themeloi P. Filipi, françeskan i Shkodrës. Shumë herët hasim në shkolla shqipe edhe në viset e Himarës” (1968: 50, 51). Nga kjo paraqitje, megjithatë dëshmohen dy tipare
thelbësore: Prania e shkollave pothuajse në gjithë trojet shqiptare, në jug dhe veri.
Shkollimi në gjuhën shqipe fi llor, por edhe të mesëm ose “gymnasium”. Vetvetiu tërheq vëmendjen shtrirja, në të gjitha trevat shqiptare, e cila zbulon qartë se kemi të bëjmë me një pasqyrë tërësore të fakteve të shkollimit në gjuhën shqipe. Përbën befasi, fakti i
përmendur nga Rexhepagiç, që në periudhën e Mesjetës së vonë, në trevat shqiptare, por edhe tek arbëreshët e Italisë, hasen edhe shkolla fetare, por hasen edhe nisma të shkollimit me shtysa private, pra edhe për qëllime jashtëfetare. Gjithashtu, jetike për ekzistencën
dhe përhapjen e shkollave në gjuhën shqipe, në trevat shqiptare të Kosovës: “Është normale, pra, thotë ai,të supozosh se qysh në shekullin XVI në këto vise ka pasur shkolla katolike shqipe. Dihet me siguri se një shkollë e këtillë ka ekzistuar në Janjevë. Kryepeshkopi i Shkupit, Andrea Bogdani i shkruan Romës (15. XI. 1664) nga Janjeva, ku
kishte rezidencën e vet, duke i rekomanduar në letër Kongregatës për mësues të
shkollës katolike në këtë vend shqiptarin Pjetër Mazrekun (prizrenasin), i cili më
25 qershor 1666, njofton Kongregatën se me plot entuziazëm punon në shkollë
dhe me ndërgjegje kryen detyrën që i është besuar” (1968: 48). Prania e shkollës
shqipe, fakton dhe argumenton se kemi të bëjmë me troje në vijim, që u ndanë padrejtësisht në shekullin e njëzet nga “dashamirësia” e fqinjëve, si dhe prej mbështetjes nga Fuqitë e Mëdha. Gjuha e përbashkët, pa dyshim faktimi i saj edhe si gjuhë e shkollimit i nxjerrë në breg interpretimet e pabaza të pohimeve mbi dallime themelore, midis Shqipërisë dhe Kosovës, madje midis banorëve, si dy kombe të ndryshme. Po ashtu, sa i
përket historisë së shkollimit, në kohën e Mesjetës së vonë, interes zgjon dëshmia që sjell Petro Marko në librin “Retë dhe gurët”, ku poeti dhe romancieri i letrave shqipe, shprehet: “Në shekullin XVII, më 1630, në Dhërmi priftërinjtë bazilianë që i kishte dërguar Papa në
Himarë, hapën të parën shkollë shqipe – seminar për priftërinj në gjuhën shqipe,” (2000: 44). Duket se edhe ky pohim i hedhur në kohërat moderne, e ka zgjeruar gamën shqyrtimore të historisë së shkollimit në gjuhën shqipe, por njëkohësisht duke sjellë edhe një argument më shumë përmbi këtë ligjëratë, sidomos në trajtimin e zonave të bregut, si
vijimësisht shqiptare, përndryshe mësimi do të ishte zhvilluar në greqishte, madje ky gjykim ndihmon në vendosjen e fi llesave të shkollimit, në mjediset katolike,por edhe në të tjerat, pra siç edhe ka ngjarë në Himarë. Për më tepër që e dhëna e Petro Markos, pohohet më herët nga studiuesi i arsimit J. Rexhepagiçi, kur shprehet: “I gjejmë në Dhërmi, Vuno,
Palas. Edhe këtu priftërit u jepnin mësim fëmijëve, si Neofi t Rodino (1630-1642),
pastaj Kostandin Onofria dhe të tjerë.” (1968: 51), madje duke përmendur emrat e mësuesve. Ndërsa pohimi i Markos se “‘Katekizmi‘ në meshë këndohej në shqip. Papa Dhimitri nga Dhërmiu, Gjileku, e përktheu ‘Katekizmin‘ në gjuhën shqipe, po, sipas raporteve të bazilianëve, nuk u botua, se ishte botuar ai i Budit” (2000: 46), hedh dritë mbi praninë e librave të Budit edhe në Jug, madje tek ortodoksët. Ekzistenca e shkollave të tilla, në jug apo në veri, por edhe në trojet etnike dhe në diasporën arbëreshe, përveçse tregon njëjtësinë e trojeve, si dhe njëjtësinë shpirtërore dhe gjuhësore, zbulon gjithashtu, prirjet dijedashëse të popullsisë arbëreshe (shqiptare), qysh në Mesjetën e vonë, me fi llesa që do të duhen gjurmuar qysh në shekullin XVI, por të dëshmuara me gjurmë dhe fakte në shekullin e XVII. Megjithëse janë të karakterit fetar, ndonëse në atë kohë nuk mund të ishin ndryshe, roli i tyre është thelbësor për ekzistencën e popullit shqiptar. Për atë periudhë kisha apo çdofarë kulti fetar, përpos ceremonialit, kryente funksionet edhe të vatrës kryesore të diturimit, kulturimit, pra të shkollimit bazë në gjuhën shqipe, si dhe të ligjërimit letrar, në poezi dhe prozë, duke e shpërfaqur arsimin e asaj kohe si dukuri mbikrahinore dhe me nuanca mbifetare. Aq më tepër që shkollat fetare të ritit latin dhe
jo të tillë, mbase edhe shkollat private të kohës, ku mësohej edhe gjuha shqipe, është e prekshme në ato zona ku ushtruan  veprimtarinë priftërinjtë katolikë veriorë, me Buzukun dhe “Mesharin” e tij, por që bart një përvojë të thekur veçmas me veprën e Lek Matrangës,
kryekëput në rrafshet e shkollimit e të nxënies nëpërmjet gjuhës shqipe. Në mes shkrimtarëve edhe Budi, me krijimtarinë letrare, në prozë dhe poezi, e sidomos me të dhënën se ka shkruar edhe një gramatikë të shqipes, e cila ka humbur në mugullimat e kohës, një e dhënë që vjen nga Gaetano Petrota, qysh në vitin 1931, e librit me natyrë “enciklopedike”, siç shprehet Pavolini për librin e studiuesit italo-arbëresh, një libër ku
hidhen shinat e historisë së gjuhës shqipe dhe letërsisë shqipe, të publicistikës, arkeologjisë dhe etnografi së, ta përforcon mendimin se ekzistonin premisa jo vetëm për hapjen e shkollave shqipe, e shkrimit dhe këndimit të shqipes, por edhe për lëvrimin e shqipes si gjuhë e kulturës, letërsisë dhe shkencave, një akt që e tejkalon mundësinë e dhënë prej Kundërreformacionit. Botimi i librave prej Buzukut, Matrangës, Budit, Bardhit
dhe Bogdanit, në shekujt XVI dhe XVII, në shqipe është argument i atmosferës së lejimit të shkrimit e gjuhës shqipe. Këto gjurmë dhe mjaft të tjera, që ende presin që të shpluhurosen, nëpër arkivat e Vatikanit, Parisit, Kopenhagenit, Stambollit etj., dhe brenda vendit, e sidomos hapja e mendjes ndaj alternativave të pranishme për të verifi kuar dhe studiuar gjurmët e prekshme, i japin jo pak moshë gjuhëshkrimit të shqipes, ndër shkollat
shqiptare. Dihet dhe është e mirëpritur ideja e shkollimit fetar në të gjitha vendet në atë periudhë, e cila ndonëse realizohej vetëm në mjediset fetare, pra manastire dhe kisha, madje edhe universitet e asokohshme ishin nën kujdestarinë e kishës. Nëse, gjithnjë nisur nga dëshmitë e gjurmimeve të kryera nëpër arkiva, mbështetur vetëm si qëmtim dhe gjurmim dokumentesh, si zanafi llë të datuar të gjuhëshkollimit shqip, në trojet shqiptare
si të parën shkollë, do të mund të merrnim çeljen e shkollës së Dhërmiut, më 1630. Jo larg kësaj kohe është edhe hapja e shkollës së Kurbinit, më 1632. Në këtë qerthull kemi edhe hapjen e shkollës së Korçës, më 1637. Gjithashtu, me rëndësi dhe vlera është edhe hapja e
shkollës së Janjevës, pikërisht në vitin 1666. Të gjitha këto datime përmbi hapjen e shkollave në gjuhën shqipe konfi rmohen, më se njëherë edhe nga G. Petrota, njohësi dhe studiuesi më zelltar i historisë së gjuhës, kombit, literaturës arbëreshe dhe në të cilat, përveç të tjerash, ka gjurmë arkivore se janë përdorur si libra mësimorë edhe librat e Budit, veçanërisht Doktrina. Në të mirë të ilustrimit të idesë së hedhur për faktologjinë
e shkollimit më herët se 1887, me është edhe gjykimi i Rexhepagiçit mbi L. Matrangën, kur shprehet: “Mendim pedagogjik hasim edhe në “Katekizmin” e arbëreshit Lekë Matrënga, i cili e përktheu këtë vepër…Ky formulim ka rëndësi të posaçme pedagogjike dhe ka këtë
përmbajtje: “Unë sa të jamë gjallë nuk do të mongoj … të ndihmoj fëmijët për hirë të tyre të bëhem edhe vetë fëmijë që ata të përfi tojnë sa më shumë. Në këtë formulim Matrënga shpreh gatishmërinë për të mësuar fëmijët e shqiptarëve” (1968: 54), në parathënien e librit “E mbasme e Kërshtenë” botim i vitit 1592, që e shpie shkollimin e realizuar nëpërmjet gjuhës shqipe deri në caqet e zanafillës së dokumentuar gjer më tani. Në
pohimin e vetë autorit, tashmë si përfaqësuesi më i moçëm i variantit në toskërisht, gjithnjë sipas E. Çabejt, më tepër se gjithkund tjetër në gjurmët që na vijnë prej mugullimave të Mesjetës së vonë, zbulohet lidhja jetike e Matrangës me fëmijët dhe shkollimin e tyre. Me gjasë, në vitin e botimit të Katekizmit të përkthyer prej tij, ku edhe bëhen këto pohime të papritura pedagogjike dhe diturake lidhur me shkollën, si dhe
papërtueshmërinë për t‘iu përgjigjur nevojave të fëmijëve. Shenjat e këtilla të shprehura prej autorit të Katekizmit, por sidomos prania e materies së tekstit të konceptuar, kryesisht për qëllimet e arsimimit dhe procesin e nxënies, janë një tregues i lidhjes së autorit me aktin e shkollimit të fëmijëve, mbase edhe të adhurimit, duke shënuar kështu faktikisht, pra me libra dhe dokumente autentike, fillimin e shkollimit në gjuhën
shqipe, të dokumentuar, madje me tekste librash të mirëfi lltë, jo vetëm në diasporë,
por në të gjithë historinë e shkollimit në gjuhën shqipe. Libri “E mbasme e Kërshtenë” i L. Matrangës është shkruar enkas ashtu, me atë formë dhe trajtë, për të mësuar në kishë fëmijët, si vend i ceremonialeve fetare, por edhe i marrjes së dijeve, pra si vatër e dëshmuar nxënieje, siç shpalohet nga parathënia e librit, e pohuar dhe ripohuar edhe prej
studiuesit të shkollës, Jashar Rexhepagiç. Në tekstin e librit, e sidomos në parathënien e tij prekim edhe ndjesitë autoriale, edhe detyrimin për sipërmarrjen, por edhe realizimin e një teksti të mirëfi lltë, për të shërbyer në nxënien e dijeve në shkollën-kishë, natyrisht për t‘u mësuar ceremonitë fetare. Libri i njërit prej shkrimtarëve të traditës së shkrimit të shqipes, si gjuhë e shkollës, e poezisë dhe prozës, siç e tregon struktura e librit, me atë formësim, ka vlera në disa drejtime: Ai shënon të parin tekst, të zbuluar gjer më tash, që na ka mbërritur  prej Mesjetës së vonë, ku skicohet mënyra dhe metodika e shkollimit të
fëmijëve në arsimin tetëvjeçar, por edhe me ndonjë tregues të prekshëm edhe për
arsimin e mesëm. Ai përbën një material
me vlerë gjuhësore, didaktike dhe
metodike jo vetëm për kohën shkrimore,
por është nga të paktat dëshmi që ndihmojnë
për të prekur dhe studiuar nivelin
e shkrimit dhe të mundësive shprehëse
të gjuhës shqipe, dhe prej nga ku edhe
mundet të preken tiparet e shkollimit
fetar në këtë gjuhë. Ai është modeli i parë
i shkruar, i cili na vjen prej mugullimave
të kohës, të një kohe të trazuar me luftëra
dhe sakrifi ca të shumta, të mbushur me
përmbysje dhe konvertime fetare, në
rrekjen siprane të shqiptarëve, sidomos
të priftërinjve të asaj periudhe, të cilët
përfaqësonin dijen dhe atdhedashjen. Ai
përfaqëson të parën sprovë të dokumentuar
dhe të studiuar, madje të konceptuar
dhe realizuar qëllimisht si tekst
mësimor, për t‘u dhënë dijet më të nevojshme
fëmijëve, për të lexuar dhe kuptuar
tekstet fetare, si një synim utilitar, e
mbase për të pasur shansin e vazhdimit
të shkollës fetare në ndonjë kolegj dhe
shkollat e larta teologjike. Ai ngërthen në
vetvete shenjat e një dokumenti historik,
me vlera të shumëfi shta, të fi llesave të
arsimit në gjuhën shqipe, madje edhe
jashtë trevave shqiptare, pra në diasporën
e hershme.
E rëndësishme, madje me vlerë për
historinë e gjuhës shqipe, të letërsisë,
gojore dhe të kultivuar realizuar në variantin
e toskërishtes fi llimtare si shkrim, e
sidomos të arsimit të realizuar në gjuhën
shqipe, është fakti domethënës që ky
proces, pra marrja e dijeve fetare dhe të
tjera, do të kryhej në gjuhën shqipe. Vetë
struktura e librit përmbi katekizmin, me
karakter fetar, me poezinë e përshpirtshme.
Ky tip poezie, fetare në thelb dhe
shprehësi, shpreh gjurmët dhe dëshmitë
e nevojës së këngëtimit, një situatë aq e
nevojshme në aktin e ceremonive fetare,
por edhe në mësimin e gjuhës amë.
Pjesë thelbësore e librit të shkrimtarit
të parë italo-arbëresh, janë edhe prozat
diturake dhe fetare, të një gjerësie më të
madhe si hapësirë tekstologjike, madje
të shoqëruara edhe me përshkrime të
mjediseve, edhe me dialogë të priftit dhe
xhakonit, që dëshmon dukshëm datimin
e organizuar të gjuhës dhe të shkollimit
të fëmijëve edhe përmes shqipes. Prania
e poezisë, si një përshpirtje fetare e
pastër, por edhe e prozës, e shpërndërron
tekstin edhe në një fakt letrar, me vlera të
posaçme në historishkrimin e letërsisë,
me variantin e arbërishtes, sipas Çabejt,
të një toskërishteje të hershme. E gjithë
kjo paraqitje e shkurtër rreth arsimit
dhe shkollimit në gjuhën shqipe, me
karakter fetar të pashmangshëm, ndihmon,
pothuajse drejtpërdrejt duke
sjellë të dhëna dokumentare, me gjasë
duke riformuluar edhe njëherë, matanë
detit, pra në diasporën e hershme, se
kemi të bëjmë me një rregull dhe normë
të lejuar dhe të fi ksuar nga Vatikani, në
sipërmarrjen e Kundërreformacionit, në
formën e detyrimit për shërbesat fetare,
në gjuhët amtare, por, me sa duket, edhe
të shkollimit në po atë gjuhë të fëmijëve,
që do t‘i përkushtoheshin shkollimit
fetar, sepse për ndryshe si do të mund
që të kuptoheshin kumtet fetare ose
jashtëfetare, të ligjërimit të përditshëm,
edhe për librat mësimorë për nxënësit
që do të përgatiteshin si priftërinj, madje
në arsimin e ulët dhe të lartë, si tregues i
arsimimit tetëvjeçar, por edhe të shkollimit
në nivelin e arsimit të mesëm. Në
vëmendjen shkencore dhe pedagogjike,
tashmë duhet të përfshihen edhe gjurmët
e shkollimit në gjuhën shqipe në
kolegjin e Shën-Adrianit, i vitit 1848,
ku dokumentohet se ka qenë si mësues
edhe Jeronim De Rada, poeti dhe rilindësi
i diasporës arbëreshe. Po ashtu,
pjesë e historisë së arsimit në gjuhën
shqipe, nuk ka arsye që të mos jetë edhe
hapja e shkollës së Labovës në vitin
1861. Kuptohet, se 7 marsi i vitit 1887
si fi llesë e shkollimit në gjuhën shqipe,
është bazuar, kryekëput në natyrën laike
të fillesave të kësaj mënyre arsimimi,
mbase ka shërbyer si “mbulesë” e sistemit
monist, duke lënë në hije, pjesën e
shkollimit në gjuhën shqipe, për shkak
të leximit të historisë së arsimit shqip
me syze ideologjike, që, dihet, nuk e
qasnin fetarizmin. Shkollimi fetar dhe ai
laik, tashmë duhen shqyrtuar në lidhjet
organike dhe kronologjike, duke i marrë
ato në linjën logjike të zhvillimit të vet.
Nivelet e ngritura programore, momenti
kulmor kur ngjet fi llimi i shkollimit, që
përkon me çastet e përlindjes së vetëdijes
kombëtare, si dhe tekstet e përdorura në
këtë shkollë, por edhe në të tjera pas vitit
1887, ka kuptim të vetëmjaftueshëm,
si një pikë kulmore e mësimit të shqipes,
tanimë në kohët më të reja. Veçse
hapja e kësaj shkolle, patriotike dhe me
rëndësi jetike për rilindjen kombëtare, si
vetëdije gjuhësore, kulturore, atdhetare,
kurrsesi nuk duhet parë e shkëputur prej
periudhave të mëparshme, të dokumentuara,
që përgatitën parakushtet për të
mbërritur deri te niveli i këtij shkollimi.
Përkundrazi, historia e shkollës shqipe,
ka ardhur momenti, që të verifi kohet dhe
interpretohet në të gjitha akset, edhe të
shkollimit fetar, pavarësisht ngjyresave
dhe krahinave ku dhe u hapën shkollat
e para fetare. Pa dyshim që gjykimet,
pohimet, argumentet, faktet, thëniet
dhe kundërthëniet, kundërshtitë dhe
dëshmitë, që do të sjellin ndërkohë
shkencëtarët e gjuhësisë, letërsisë,
arsimit dhe historisë, do të largojnë jo
pak nga mjegullimat e pranishme mbi
fi llesat e shkollimit në gjuhën shqipe,
me gjithë karakterin e tij fetar përpara
periudhës së Rilindjes Kombëtare, çka
është po në atë linjë logjike të rrugëtimit
të arsimit edhe në botën e qytetëruar,
në Perëndim apo Lindje. Përkundrazi,
dëshmitë e gjurmuara, brenda dhe
jashtë vendit, shqyrtimet dhe studimet
e atyre gjurmëve të gjetura, të çojnë
vetiu te disa fakte konkrete historike, që
fl asin për aktin sublim të arsimimit në
gjuhën shqipe. Përjetimi i këtij momenti,
gjithsesi të ndërliqshëm, le të shërbejë
si ngacmim për të thelluar mendimin
shkencor, historik e gjuhësor, pedagogjik
dhe letrar, për të synuar nxjerrjen nga
pelenat foshnjarake të gjuhës shqipe,
tashmë si gjuhë e shkollës, sidomos për
t‘i dhënë asaj vendin që i takon, deri aty
ku përvijohen gjurmët historike, nga
fundi i shekullit XVI dhe në pjesën e
parë të shekullit XVII, që fakton praninë
e shkollës, ku formimi fetar, doemos,
tanimë përmbarohej nëpërmjet shqipes,
sepse tekstet e kësaj nxënieje, prej kohësh
qenë mbëltuar në truall të shqipes.

Ardiana Dhimiter Mitrushi – Sfida e jetës

No Comments Argëtim Letersi

Sa hije rëndë është vetë ngjyra e zezë,
vjen si një ndjesi dhe hijeshi mondane…
Një foshnje përlotur, rritur në hipotezë,
një fëmijë tjetër lumturuar, në gji’ nane…

Paradë hije rëndë, një sfilatë e përsosur,
sy nane, që afër dhe larg, jan’ përvëluar…
Nji foshnje e lindur, veç për t’u braktisur,
foshnjës tjetër tan’ tekat për t’ia plotësuar…

Rritja jonë, kohën rrëbeu, një drejtim euforik,
larg, harruar, gjaku më vlon, kërkon të di’…
Pse-të ulërasin, si një aktrim i marrë butaforik,
Të tjerë, qeshin e luajn’ tragjedi dhe komedi…

Sfida e jetës shkon si një makinë seksuale,
jeton, rrëfehet si historitë që me ty vuajn’…
Jeta, dashuria mbetet mbretëreshë ideale,
lumenjtë, fjalën, zjarrin kurrë nuk t’a shuajn’…


Ardiana Mitrushi 03/02/2020…

Shqipëria Amanet!

No Comments Argëtim Histori

Takime e shpeshta mes miqsh edhe nuk jan interesante, por kur në takime pune mblidhen pasardhësit e etërve të kombit duke evokuar kujtime nga e kaluara e etërve dhe duke biseduar për të ardhmen e Shqipërisë dhe kombit tonë, gjithnjë kanë brenda vetes dicka me shume se nje takim te thjeshte!

Mehmet Prishtina, pasardhes i trungut familjar të Patriotit e ish Kryeministrit të Shqipërisë Hasan Prishtinës, Gazmend Boletini nipi i tribunit e patriotit Isa Boletini, Qamil Vlora nip i Ismail Qemalit, te shoqeruar edhe nga Heroi i diteve tona gazetari Marin Mema dhe miq te tjerë, na bëjnë te besojm se tradita e atdhedashurise dhe kontributi i eterve te kombit nuk ka mbetur i mbuluar ne pluhurin e harreses.

Evokime kujtimesh nga e kaluara, nga historia e lavdishme e kombit dhe ditet e krenarise kur Hasan Prishtina udhehiqte diplomacine por edhe kryengritjen anti osmane e Isa udhehiqte krahun ushtarak te Qeverise se Ismail Qemalit ne fillim e pastaj edhe luften kunder serbeve, jane vetem disa nga momentet e ketyre takimeve.

“Tansia e Shqiperisë deri ne vdekje” ishte nje nga motot e Patriotit Hasan Prishtina. Zakonisht me keto thenie nga Hasan Prishtina e me luften e Isa Boletinit edhe takimet behen me interesante e te prire nga plaku i Vlores Ismail Qemali.

Te ecim bashk per kombin, te mos ndalemi asnje moment, eshte nje besatim i ri i Mehmet Prishtines, Gazmend Boletinit, Qamil Vlores te shoqeruar edhe nga prof Eqrem Zenelaj dhe gazetari hero Marin Mema.

A është ky një “Taksim” i ri, nje fillim i ri apo… mbetet te shihet ne te ardhmen.




Burimi/hasanprishtina.eu

30 VJET ME PARE U THEMELUA NE SHKODER,SHOQATA ATDHETARE-KULTURORE “KOSOVA”…!

No Comments Argëtim Histori

Dashamir Uruçi

30 VJET ME PARE U THEMELUA NE SHKODER,SHOQATA ATDHETARE-KULTURORE “KOSOVA”…!

Me 5 Shkurt te vitit 1991 u themelua ne Shkoder,shoqata Atdhetare-Kulturore “KOSOVA”.
Kemi hyre keshtu ne vitin jubilar,ne 30 vjetorin e themelimit.
Natyrshem na vjen ndermend ajo nate e ftohte dimri ne nje nga ambientet kishes se Fretenve,ne Shkoder,ne ate kohe pallati i kultures apo kinema“PUNTORI”te cilin e drejtonte ne ato vite,artisti Bashkim Alibali.
Erdhen te gjithe themeluesit,te gjithe ata qe kishin dhene fjalen.
Situata ishte e elektrizuar, ishte e ngarkuar me eren e ndryshimeve te medha qe do te vinin.
Ishte shpallur krijimi i Partise Demokratike te Shqiperise dhe shqiptaret masivisht i dhane mbeshtetje kesaj Partie qe ishte vene ne krye te levizjes per ndryshim,ne krye te perpjekjeve per shembjen e sistemit komunist.
Menjehere,ne kete situate te re te krijuar ne Shqiperi hartova programin e statutin e shoqates “KOSOVA”.
Se bashku me Skender Drinin e Marketin Martinin filluam takimet me intelektuale te mirenjohur nga familje patriotike te Shkodres te cilet e desheronin pavaresine e Kosoves dhe bashkimin kombetar te shqiptarve.
Takuam Ahmet Osan,Jusuf Shpuzen,Perparim Durakun,Isa Alibalin,Bedri Islamin,Menduh Dergutin,Nikolle Tushen e te tjere.
Pasi rame dakort, te gjithe se bashku shkuam drejt nates themeluese te 5 shkurtit te vitit 1991.
Pranuam programin dhe statutin e organizates dhe i dhame fjalen njeri tjetrit per te punuar per Kosoven dhe trojet e tjera shqiptare ne Ballkan.
Me pas, me ne u bashkuan Mentor Quku,Nexhat Grezda,Anton Fistani,Bajram Xhafa e shume te tjere.
Nisem veprimtarite ne te gjithe vendin dhe krijuam dege te shoqates “KOSOVA”,ne Tropoje,Kukes,Puke,Shkoder,Lezhe,Kruje,Durres,Tirane,Elbasan,Vlore e te tjere.
Me 2 shtator 1991 nxorem numrin e pare te gazetes “BESA”,organ i shoqates tone nderkohe ne i kishim propozuar nje gazetari e studiuesi te mirenjohur te merrte drejtimin e kesaj gazete.
Me vendimin nr.20 te majit 1991,kryesia e shoqates “Kosova” do te emeronte kryeredaktorin e pare dhe te fundit te gazetes “BESA”,patriotin Nikolla Spathari.
Per tre vjet me rradhe,ai do te nxirrte ne tregun politik te Shqiperise nje nga gazetat me te kerkuara te kohes.
Ajo do te shperndahej edhe ne Europe e deri ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes.
Gazeten tone e bekuan Sami Repishti,Jup Kastrati,Din Mehmeti,Moikom Zeqo,Dritero Agolli,Martin Camaj e shume te tjere,te mirenjohur per kohen.
Shoqata “Kosova” do te punonte me perkushtim per te bere te njohur historine e Kosoves,genocidin e pashembullt te ushtruar nga shovinistet serbe, kunder popullit shqiptar te Kosoves i cili per me shume se 100 vjet do te vritej e dhunohej pa pushim duke detyruar bijte e bijat e saja me te mire te merrnin rrugen e kurbetit.
Shoqata e jone do te punonte per te sensibilizuar institucionet euro-atllantike si dhe personalitetet e politikes botrore per gjendjen shume te rende ne te cilen ndodhej populli shqiptar ne trojet e veta ne Ballkan.
Ne kete veprimtari te gjere se bashku me mua, pa u ndalur, 17 vjet me rradhe do te ishin Ahmet Osja e Nikolla Spathari te cilet mbeten deri ne fund, bashkepuntoret e mi me te afert.
Ne do ti shkruanim Presidenteve te Amerikes Bush e Klinton,organizates se Kombeve te Bashkuara,Institucioneve te Europes Komunitare e te tjere me thirrjen “NDIHMONI POPULLIN MARTIR TE KOSOVES”.
Kjo do te ishte edhe thirrja e pare publike ne Shqiperi per Kosoven ne fillimet e tranzicionit demokratik.
Ne muajin Shtator te vitit 1991 ne do te organizonim festivalin e pare mbarekombetar te kenges kushtuar Kosoves ndersa ne Nentor te vitit 1992 do te organizonim festivalin e dyte ku do te merrnin pjese per here te pare ne nje festival mbarekombetar kengetare nga te gjitha trojet ku jetonin shqiptare.
Per organizimin e ketyre festivaleve ne ngarkuam ISA ALIBALIN dhe profesorin e muzikes XHAVIT UJKANIN.
Pas gazetes “BESA”,shoqata e jone do te botonte edhe shume libra per levizjen tone kombetare te cilat do te plotsonin obligimet qe anetaret dhe aktivistet e saj kishin shpallur ne programin dhe statutin qe kishin pranuar ne diten historike te themelimit.
Ne vitet 1998 e 1999,organizata “KOSOVA” do te vihej teresisht ne mbeshtetje te luftes ne Kosove.
Ajo do te ndihmonte te ardhurit nga Kosova ne disa rrethe te vendit,do te mblidhte deshmite e luftes per tribunalin i Hages,do te organizonte veprimtari te njepasnjeshme per te ushqyer mikepritjen si dhe ndjenjen e larte te solidaritetit njerzor aq te nevojshme ne ato vite te tmerrshme e te paharruara te luftes.
Drejtues dhe aktiviste te shoqates “KOSOVA”do te ndihmonin e do te percillnin ilegalet e luftes çlirimtare si dhe do te dergonin ne Kosove, literature e materiale te tjera, ne ndihme te saj.
Qysh nga dita e themelimit e deri me 17 Shkurt 2008,deri diten e shpalljes se pavaresise se Kosoves,intensivisht, organizata “KOSOVA” do te zhvillonte veprimtari atdhetare e Kulturore, ne sherbim te lirise e pavaresise ne Kosove.
Ajo do te vleresohej nga Presidenti MEJDANI me dekoraten e larte “NAIM FRASHERI I ARTE”.
Per veprimtarine e saj do te shkruanin studiuesit Hysen Matoshi,Emin Kabashi,Gazmend Shpuza,Fetnete Ramosaj e te tjere.
Ne veprimtarite e saj do te pershendesnin Rexhep Qosja,Idriz Ajeti,Paskal Milo,Pellumb Xhufi,Lulezim Hana,Bujar Hoxha…!
Ne kete vit jubilar te 30 vjetorit te themelimit kemi vendosur te publikojme ne faqen e UNIONIT SHQIPTAR TE SHOQERISE CIVILE -USHC,here pas here, fotografi e dokumenta te ndryshme me te cilat do te sjellim ne kujtesen e veprimtarve tane e te publikut shqiptar, kontributin e shoqates “KOSOVA”ne vite, ne sherbim te atdheut,KOSOVES e kombit shqiptar…!

Lord Bajroni Dy shekuj gjenocid mbi shqiptarët „ S’ka komb tjetër, të jetë marrë nëpër këmbë kaq pamëshirshëm, nga shtetet fqinjë”

No Comments Argëtim Histori

Studjuesi Fallmerayer; të parët autokton, ishin shqiptarët etni para fillesave të çdo historie, dhe në këto vende banonin, ose erdhën pëpara viteve historike.

Shqipëria në udhëkryq!!! E shpëtojnë vetëm të ndershmit e Shqipërisë, trojeve etnike dhe, diaspora.

 Shqiptarëve i ka ra për hise të kërkojnë e të luftojnë me shumë sakrifica, për t’a mbrojtur gjën më të shtrenjtë “lirinë”. Këtë munges lirije, shqiptarët ae kanë fituar realisht, dhe pse janw pwrpjekur me shekuj pwr t’a realizuar?

 Kuvendi i Vlorës u mblodh në rrethanat e nevojës ekstreme, për të shpallur Pavarësin. Pas shpalljes së Saj u çertifikuan ambicjet shtetformuese të shprehura ndërkombëtarisht; siç ishin formimi i qeverisë së përkohëshme dhe zgjedhja e pleqërisë, si organ mbështetës së qeverisë, krijimi dhe zgjedhja e një komisioni i cili do të luante rrolin e diplomacisë në arenën e jashtëme.

 Më pas, Kuvendi i Durrësit i mbledhur nën trysnin e Italisë në Dhjetor të vitit 1918, arriti të formojë një qeveri të përkohëshme e ngjashme me atë të Vlorës, duke marrë nën kontroll territorin shqiptar dhe rikonfirmimin e Pavarësisë së tij por që nuk mundi t’i arrijë dot. Në të tilla rrethanash shqiptarët u detyruan të bënin një kongres tjetër, Atë të Lushnjes?

 Një projekt të Ri kishin hartuar aleatët anglo-sakson në vitin 1919 që Shqipëria të ishte një shtet me pavarësi të plotë në kufijt e vendosur më 29 Korrik 1913 në Lonndër, në mënyrë që ajo të kishte sovranitet të plotë qeverisje mbi territorin dhe pasurit e veta kombëtare. Këtij qëllimi do t’i shërbentë mbajtja e Kongresit Mbarëkombëtar të Lushnjes, i cili do të duhej të miratonte Aktin Themeltar Kushtetues për Pavarësin e plotë të Shqipërisë, duke hedhur poshtë çdo përpjekje të grabitqarëve për cënimin e kufijve të saj, përpara se Konferenca e paqes në Paris të shqyrtonte në mënyrën përfundimtare rastin e Shqipërisë në fillim të Janarit të vitit 1920.

 Firma e Ëillsonit ndaloi coptimin e Shqipërisë dhe i dha kohë shqiptarëve të thërrisnin Kongresin e Lushnjes; në fakt ishte një Kuvend Kombëtar me karakter përfaqësues dhe plotësisht i lighshëm për të ndërmarr akte me karakter kushtetues për ngritjen rreale të shtetit shqiptar, që shprehu Kuvendi i Vlorës. Nga aktet që umorën më e rëndësishmja ishte ajo e formës së regjimit që do të ushtrohej në shtetin shqiptar. Kongresi Lushnjes u mblodh më 21 Janar 1921. Në të u përfaqësuan të gjitha krahinat e Shqipërisë me 50 delegat përfaqësues që zgjodhën një Asanble të Përgjithëshme Kombëtare dhe një Senat të zgjedhur prej këti Këshilli. Të gjitha organet të dala kishin për qëllim garantimin e fumksionimit të përkohshëm të shtetit.

 Pse mbas kongresit të Lushnjes u rrit prestigji atdhetar për të bërë rrealitet Pavarësin e Shqipërisë në të gjithë teritorin e saj? Sepse mbajtja e Kongresit mbarë Kombëtar të Lushnjes miratoi Aktin Themeltar Kushtetues për Pavarësin e plotë të Shqipërisë. Kongresi i Lushnjes zgjodhi Këshillin e lartë prej 4 vetash, në funksionim të Kryetarit të Shtetit, Këshillin Kombëtar prej 37 vetash, Qeverin me Kryeministër Sulejman Delvinën dhe caktoi Tiranën për Kryeqytet, duke rrëzuar qeverin e Durrësit. Të gjitha këto akte vulosën përfundimisht ekzistencë e shtetit shqiptar.   

 Kongresi i Lushnjes ishte më i rëndësishmi në Historin e Kongreseve që shqiptarët kanë bërë. Ishte shumë i rëndësishëm për vet faktin se në këtë kongres u hodh hapi i parë drejt themelit të një shtetformimi të të gjithë shqiptarëve në një shtet të vetin në trojet e tyre etnike, gjenetike autoktone. Mbas Kongresit të Lushnjes u rrit fryma atdhetare dhe filluan organizimet për të bërë reale pavarësin e Shqipërisë në të gjitha teritoret e saj. Ky Kongres miratoi aktin themeltar kushtetues për pavarësin e plotë të Shqipërisë. Njëkohësisht Kongresi goditi dhe Traktatin e fsheht të Londrës, gjithashtu i hapi dhe rrugën për pranimin në Lidhjen e Kombeve. Kongresi i Lushnjes inkurajojë mobilizimin e gjithë shoqëris shqiptare e cila ndikojë më pas për të vënë themelet e bërjes së shtetit shqiptar. Për atë kohë qe shumë e vështirë për të bërë një shtet të tillë të unifikuar ligjor të pavarur dhe demokratik me frymë perëndimore.

 Sot është akoma më e vështirë të bëhet një ngjashmëri, a po të heqim një paralele me Kuvendet parardhëse, që përcjellin kongreset për shpëtimin e Shqipëris e cila është në grahjen e fundit e që pret të gllabërohet e tëra nga shtetet fqinjë që na rrethojnë. Por s’mjaftojnë të lartpërmendurit, po na qaset përsëri pushtimi “osman” turk, ky i fundit ndan me fqinjët grabitqar pushtimin e Iliridës. Ne në Shqipëri, e bëmë kuvendin me pjesmarrje dhe nga Kosova, Ilirida, Mali i Zi, Kosova lindore dhe diaspora. Një gjë e tillë duhet të bëhet dhe në Ilirid, në Kosovë dhe diasporë, dhe të gjitha sëbashku të bëhet në rrang kombëtar për të mos na ndodhë e njëjta histori për ndarjen e Shqipëris; mbase dhe për ta ngrën fare.

Tiranë/18/02/2020/ Stu. Ing. Frederik Ruço

“S’dua të humbas nusen ideale”, e ëma e Stresit bën çmos për të bashkuar çiftin

No Comments Argëtim Thashetheme

Nëna e reperit Arkimed Lushaj, Shpresa Lushaj ka bërë çmos që djali i saj të kthehej sërish në krahët e bashkëhsortes së tij, Kejsit, pas disa muajve pauzë. Burime pranë çiftit bëjnë me dije për Panoramaplus, se mamaja e reperit e ka parë gjithmonë Kejsin si nuse ideale dhe nuk e ka humbur asnjëherë durimin për të negociuar me dy të rinjtë.

Dashuria e familjes së Stresit për Kejsin është parë edhe pas ndarjes së çiftit. Nusja që jeton në Kanada, shkëbente komente dhe mesazhe në rrjete sociale me Shpresa Lushajn, ku nuk mungojnë fjalët e zemrës. Mesa duket kjo marrëdhënie e ngrohtë, ka arritur që të ribashkojë çiftin.

Dyshja u ndanë pasi reperi doli nga b.urgu dhe arsyeja u mësua të ishte .tradhëtia nga ana e këngëtarit. Pavarësisht distancës, Kejsi dhe Stresi kanë komunikuar përmes mesazheve të koduara në rrjetet sociale.

Burimi/ouralbania.com

Ekskluzive: Londra ia kthen Kurtit revolet e Isa Boletinit

No Comments Histori

Revolet që dikur i ishin marrë patriotit Isa Boletini në hyrje të një ministrie londineze, nga sot do ta kenë fatin të pushojnë në muzeun e Kosovës apo Shqipërisë.

Nga dita e sotme ato janë në duar të sigurta, te patriotit të shekulllit të ri, Albin Kurti.

Në një vizitë të Kurtit në angli, autoritetet e këtij shteti ia dorëzuan Kurtit dy revolet

“Merri këto e ktheni në vendin e tyre. Le të pushojnë atje ku pushon Isë trimi. Problem ka qenë ai djalë. Keq na pat mashtru”, mësohet se i ka thënë përfaqësuesi anglez Kurtit kur ia ka dhënë armët.

Kurti ka falënderuar anglezët për revolet.

“Uroj që këto të mos kenë nevojë të vijnë prapë në vendin tuaj”, ka thënë ai.

Burimi/bota.live/

Veprimtarë të cështjes kombëtare , të ftuar në radio Projektin 21 !

No Comments Argëtim Histori

Ditët e Premte dhe të Diela , tashmë në radio projektin 21 , po i kushtohen cështjes kombëtare ! Në këtë të Premte ishin të ftuar z. Sevdije Sadiku me profesion Juriste , nga Vushtria e Kosovës .

Z. Sevdije foli për aktivitetin e saj në shërbim të kombit e të atdheut për 36 vite me radhë , foli për situatat në të cilat ka kaluar Kosova dhe kontributin e saj në shume drejtime. Ajo kishte bërë edhe nje platëformë kombëtare të cilen e solli për dëgjuesit e radio Projektit 21 ! Ishte një bisedë e gjatë , sepse z.Sevdije fliste me shumë pasion , por nga njëhere edhe tregonte raste të neglizhences të politikës , jo të mirë , që po qeveris vendin në këtë dekadë .Ajo ishte për një organizim të mirëfilltë dhe gjetjen e njerzve të duhur, që ta drejtojnë shqiptarinë . Ajo u ndal në shumë përvoja të saj gjatë aktivitetit të saj, ku nuk është ndjerë e vlerësuar, jo vetëm nga politika aktuale, por as nga vetë bashkëqytetarët e saj, sikur ështe anashkaluar , por edhe duke e shantazhuar në mënyra nga më të ndryshmet , sa shumë herë , sic tregonte z. Sevdije është ndjerë si e vetmuar . Por përsëri i ka dhënë forcë vetes dhe ka ecë përpara . Ajo premtoi që do të jetë gjithmonë e gatshme të jape kontributin e saj aty ku do ti kërkohet,për cështjen kombëtare shqiptare !

Në pjesën e dytë ishte i ftuar z.Halil Kuliqi , nga Drenica i cili kishte marrë pjesë që në organizimet e para për cështjen kombëtare. Ai kishte organizuar tubime të ndryshme deri në krijim e UCK , për zonën e Drenicës . Me profesin ishte mësimdhënës . Kishte organizuar fëmijët në Kosovë në demostrata të ndryshme. Ishte burgosur nga sistemi i ish Jugosllavisë për bindje ndryshe . Ai që ne fillim , bëri një prezantim të tij , se kush ishte , nga vinte , shkollimin e tij, por foli me detaje për familjen e tij në gjeneze , ku tregoi , se familja e tij vinte nga një fshat i Shkodres , nga andej , familja ishte shperngulur në Malin e zi dhe kish marrë udhëtimin , në Prizren dhe më vonë ishin vendosur në Drenicë , ku jetonin sot e kësaj dite. Ai foli gjatë e gjatë për veprimtarinë e tij në sherbim të kombit e të atdheut . Por ajo cfarë ishte shumë e rëndesishme gjatë bisedës së tij gjatë , se ai kishte patur një kontakt të gjatë me njeriu ie madh të kombit shqiptar Ukshin Hotin . Kishte qëndruar me te ne burg dhe shoqëria e tij kishte vazhduar deri vonë, deri kur thuhej , që ishte zhdukur . Shume verisione janë ngritur për Ukshin Hotin , por ai jep një verision krejt tjeter , në bazë dhe te asaj që ka folur me vetë Ukshinin, që Ai i kish deklaruar , që këta , pra do të thotë , për Serbinë i kanë thëne që ne do të mbajmë , derisa mjekra të shkojë deri tek gjunjët ne nuk do të lirojmë ! Keshtu që ai ishte i bindur që Ukshin Hoti ështe i gjalle . Kishte hyrë në bisedime me një avokat në Amerikë , për ta hapur këtë cështje, por ai i kishte një shumë parash , që ishin të papërballueshme për buxhetin e tij . Por ai tha një fakt tjetër shumë interesant , ai tha, se nëse do ta kërkojë Presidenti dhe Qeveria dhe Parlamenti i Kosovës institucioneve ndërkombëtare , ata do të detyrohen ta lirojnë, por asnjë nga institucionet e Kosovës , nuk e ka bërë një tentativë të tillë . Ky është një fakt tepër interesant , që trajtohet për herë të parë në një radio Diaspore ! Gjatë programit, shumë bashkëatdhetarë dhanë reagimet e tyre dhe kerkuan që kjo cështje duhet të zgjidhet nga institucionet e shtetit të Kosovës .

Shpresojmë që ky fakt dhe këto të dhëna të marrin rrugën e zgjidhjes dhe nëse se qëndron e vërtetë , duhet ky rast të dalë në driten e diellit dhe ti jipet fund abuzimeve me këtë figurë madhore të kombit shqiptar !

Për Radio Projektin 21

Luigj Shkodrani

Ndodhi sot( 14 shkurt)! Një propozim në kështjellë nga dy shqiptarë në ditën e të dashuruarve

No Comments Argëtim Histori

Përrallat më fund të lumtur nuk ekzistojnë vetëm në libra, nga ata që të magjepsnin dhe të mbajnë frymën pezull deri në faqen e fundit për të mësuar finalizimin e një ndjenje mes dy njerëzve. Ato ndodhin edhe në realitet dhe mund të ketë shumë të tilla me të cilat jemi ndeshur apo kemi dëgjuar të flitet kohë pas kohe.

Për Anxhelën, vajzën shqiptare që punon dhe jeton në Gjermani, përralla ndodhi sot, dhe protagonistja ishte vetë ajo! Në tetë vjetorin e dashurisë me njeriun e saj të zemrës Enea Gjokën, ajo mori surprizën emocionuese: propozimin për martesë!

Një propozim si në përralla! Në një kështjellë të lashtë, afro 500 mijë vjeçare që mbart dekada vite histori, por që me siguri nga sot do të ruaj si thesar të çmuar edhe ngjarjen e veçantë me protagonistë një çift të dashuruarish shqiptarë! Enea i është ulur në gjunjë dhe e ka propozuar me unazën në dorë vajzën që ai dashuron prej vitesh. Për Anxhelën gjithçka ishte një ëndërr ose një sekuencë që mundet ta ketë parë në romancat e dashurisë në filmat e famshëm, pa e ditur se historia do të përsëritej dhe do të ishte ajo që sot do të lumturohej në gjithë atmosferën e krijuar për të cilën Enea ishte kujdesur në detaje.

Një tapet i kuq, i dekoruar me qirinj, hyrja e kështjellës e zbukuruar me drita dhe petale trëndafili, gjithçka duket kaq perfekte përmes fotove që sapo na kanë mbërritur në redaksi. Propozimi ka ndodhur vetëm pak minuta më parë!

Çifti i ka thënë “PO” njëri-tjetrit, ndërkohë që ata do të celebrojnë historinë e tyre të dashurisë në një dasmë në mesin e muajit gusht të këtij viti! Një dasmë me plot 250 të ftuar, për të cilën do të kujdeset skuadra e “Class”, ndërkohë që nusja e ardhshme do të zgjedh edhe fustanet e nusërisë nga prodhimet e atelierit të “Class” me koleksionet e fundit ose prurjet nga markat prestigjioze ndërkombëtare të cilat gjenden të gjitha në showroom!

Ne i urojmë jetë të lumtur Anxhelës dhe Eneas!

P.S mos ndaloni nga surprizat! Suprizo të dashurën jo vetëm me propozimin por dhe me një darkë private. Telefono në +355 69 60 82 858

Burimi/classlifestyle.com