Home

Lajme

Rudina Muharremi Beja – VENDI IM -Ishmit

No Comments Argëtim Letersi

Shkova larg teje vendi im i hyjtë
Një copëz zemër ende me Ty rreh
Ti madhështor shfaqesh përballë detit
Udhëve e kalave historinë e fsheh…!

O vend i begatë erërash përkëdhelur
O djep që përkunde ëndrra pa fund
Detit plot valë sa hapa kam hedhur
Parfumin ta ndiej që më ndjek gjithkund.

Bujtin në Ty zbrazësi e psherëtima
Fytyra të vuajtura lodhur pagjumësive
trumbetojnë mburrje, ankthi, lemeria,
Mpihet buza nënës, në gji thinjet fëmija…!

Mbi kurmin tënd shkëlqen historia
Shi meteorësh e lumenj të përshkojnë
Emrin – pa cënuar ta ruajnë kalatë
E kodrat në ethe, dhimbjesh drithërojnë.

O tokë e shkelur, e vjelur, e vjedhur,
O etër, gjyshër, që përkëdhelët flokët e mi
O qiell që ylberë sërish di të dhurosh
Bëmëni një vënd në Tuajin gji!

Burimi/Facebbok/Autori

Miho Gjini – DUKE KUJTUAR ESTRADËN E SARANDËS

No Comments Argëtim Letersi

Në 60 vjetorin e krijimit
Një botim të rrallë që do ta quaja “të begatë” këtë libër të regjisorit Vangjel Agora, nën përkujdesjen e Prof.Dr Josif Papagjonit, ndërkohë që ” perdja” e tyre është mbyllur padrejtësisht , një herë e përgjithmonë. Ato lindën e u rritën nën stresin e asaj periudhe shtrënguese, kur e qeshura qe “varrosur” e publiku i donte e i kërkonte me domosdo estradat, si e vetmja kënaqësi shlodhëse, ndërkohë që “litari” i propogandës e i ideologjizmës njëpartiake, shtrëngohej sa vente e më shumë në “fytin” e njerëzve. Dhe errdhi, më në fund,” asfiksia” e tyre, tek Partia i monopolizoi edhe ato, duke i quajtur “Leva të Partisë” e që do të mbylleshin përfundimisht, kur “aguan ditë më të mira”, pas përmbysje së Shtetit të Diktaturës, për të shkuar në varrezat e asgjësë!…Do ta quaja të trishtueshme, për to e për popullin që i pëlqente, si të vetmin dëfrim të kohës, mandejë, duke mos lënë mbi sipërfaqe të tokës shqiptare, asnjë syresh , si art e zhanër sintetik, që bashkonte përmes humorit e satirës që të gjitha artet e tjera, në një shtjellim, po kaq të këndshëm problemor e artistik, me kohën që rridhte e ecte, megjithatë, më ngadalë, pa liri krijimi, shoqëruar edhe “me doganë”. Kur, sido që ishin, me kritikën që bënin përnatë e parreshtur, luanin edhe rolin e njëfarë “Opozite”, teksa ajo thuajse nuk egzistonte! Edhe pse nuk kishim të bënim përherë me “zeje ari”!
Ata e kanë quajtur librin e tyre “AROMA E NJË KOHE QË PO IKËN”, sepse vërtetë që kështu qe, si një “aromë” që të vjen në hundë, mësohesh me të dhe befas ajo të ikën e nuk e ke më.Të 15 estradat profesioniste të vëndit “mbyllen me urdhër nga lartë”(!?), pa lënë asnjë për “be e për shenjë” si art i veçantë, që duhej të ecte e të lulëzonte në “kushtet e reja” të tranzicionit të shtetit demokratik, kur shtetet e tjera, i kishin ruajtur disa syresh , të përafërta me këtë gjini arti shpotitës e dëfryes njëherësh, sikundër janë: teatrot e komedisë, të varjetesë, të Musik Hall-eve, të vodevileve e të operetave gazmore. Vetëm në keyqytetin e një vëndi ish komunist (si Polonia), në Varshavë numëmërohen tani 47 teatro të tilla, ndërsa në një shtet me mbretëri të trashëguar, si Greqia, në kryeqytetin e saj në Athinë, qëndron i hijshëm e madhështor TEATRI KOMBËTAR, qysh prej 150 vietsh,ndërsa nëpër rugicat e Athinës, ka sot me qindra teatro private, të të gjitha funksjoneve e gjinive të tyre!. Kur ne nuk kemi asnjë syresh! Kemi vetëm një “projekt” të mbërthyer edhe ai “për fyty” nga politika grinjare!Dhe një LIBËR të shkruar si ky,- si shëmbëlltyra e vetme e më e qëndrueshme për Estradën e Sarandës, që u krijua në vitin 1962 dhe u “varros” kur digjej shteti përsëri , më 1977-ën! Që na “vjen ndryshe”, pra si libër, atëhere kur nuk e prisnim, në 60 vjetorin e krijmit e në 25 vjetorin e “varrimit”! Me 384 faqe e me 410 fotografi të rralla, 60 prej të cilave janë me ngjyra, e duken si “të gjalla”, në nje botim lluksoz të “TOENËS”. Duke ruajtur , jo vetëm rendin kronologjik, po edhe “ngjyrimin kohor”, bile edhe atë analitik, brënda asaj “kornize” kufizuese e përherë shtrënguese…
Dhe tani kemi vetëm një “dëshmi”të spektakleve të saj fort të këndëshme, këtë libër të mrekullueshm, që nuk e ka asnjë institucion skenik, me përvojë edhe më të gjatë, sikundër janë ato 6 Teatrot e Dramës e ai i “Operës dhe i Baletit”. Si një jetëshkrim artistik e njerëzor! Ndofta edhe nga që botimet e këtij lloji quhen “të tepërta” e nuk financohen, po edhe nga që studjuesit e kritikët e zhanrit në fjalë, numërohen me “gishtë” e janë bërë “të papërfillshëm”, nga vetë natyra e një shteti “të varfër” e me “tranzicionin më të gjatë në BOTË”. Tepër të lodhshëm! . Çuditërisht brënda e jashtë Europës!? Si edhe me disa drejtues arti e kulture, që vihen në krrye të këtyre institucioneve , sipas profileve të politkës, pa le të jenë si “personazhe komedie e estrade”, si ai Ministri i Kulturës që nuk dinte ku ndodhen eshtrat e Ismail Qemalit e do i kërkonte “në hava”, si të ishte me të vërtetë një “personazh estrade”, apo si ai Drejtori i Teatrit Kombëtar, që i vajta unë me 6 botime monografike të artistëve themeltar e me një libër me 10 portrete të këtij Teatri Qëndror, për t’i promovuar dhe përtonte që të çohej nga “kolltuku Partiak”, qofë edhe të më përgjigjej , apo të krrente nga goja një “fjalë falenderimi”, si ajo që e donte Alaksandër Filimoni i komedisë “Njeriu që pa vdekjen me sy”(!), pasi kishte bërë një “gjest filantropik fisnikërie”?!.Dhe, sa herë ndërrohej kabineti qeveritar, ndërroheshin edhe drejtorët e Teatrit, mjaftonte të qe dukur ai në ndonjë skenë filmi a të kishte marrë pjesë në ndonjë demostrim partiak “FARSESK”! Që të mos kishim afro 10 drejtorë”kukulla”, po vetëm një e të saktë, gjatë gjithë kësaj “periudhe të lodhëshme”, me “ndreqje e prishje”!
Por le t’i “lëmë mënjanë paradokset” dhe të themi dy fjalë për Vangjel Agorën e mikun tim Papagjoni që sapo na sollën, një nga këto libra me vlerë për nje “art tashmë të ikur”! Si Sarandiot që jamte dhe unë, është e pamundur të mos kem ndijesi, nderim e kujtime, për atë grupim artistik të njëhershëm që nuk është më, po që la gjurmë në buzëqeshjen e banorëve të saj. Se kjo natyrësi kishte të bënte me një profilizim interesant, kur ajo po merrte fatlumërisht një drejtim tjetër, ndërkohë që shumica e estradave të rretheve, kishin marrë njëfarë uniformiteti standart të strukturës dhe të fizionomisë së tyre, me një gërshetim të rëndomtë e pa fantazi krijuese midis të ashtuquajturave “gjini të vogëla”, sikundër ishin: skeçet, dialoget,monologjet humoristike, paroditë dhe këngët e të gjitha llojeve (pa asnjë” doganë”!). Ky uniformitet amatorizmi, rëndohej kur ato u politizuan e u ideologjizuan skajshëm , duke kërkur prej tyre, nga “Lartë”që të jenë si “gazeta folëse të partisë”, si edhe të ndjehej më së shumti, nëpër skeçe e kudo, prania e “personazheve pozitiv”, si propogandë direkte, duke e atrofizuar të qeshurën me moralin e tepërt e deklarimet e P.P.Sh-ës! Pikërisht në këtë kohë, pas regjisorit të parë amator Taqo Lepuri, errdhi këtu regjisori Thoma Milaj, që kishte mbaruar Akademinë e Arteve në Tiranë dhe që vetë si njeri ishte mjaft gazmor e kishte, jo vetëm nivel artistik, por edhe prirje humoristike. Mandejë dhe më një nuhatje bashkëkohëse. Qoftë edhe “vjedhurazi”, nëpërmjet atyre “kanaçeve” që thithnin përnatë emisionet e huaja televizive e të artistëve të tyre që “mallkoheshin ditën”!Thoma Milaj nuk mund t’i shihte aq “seriozisht gjërat”, ndryshimet dhe futjen direkte të propogandës në artin e estradës, duke i dhënë asaj një fizionomi vodevileske, me parodi, skeçe të kënduara , këngë të muzikës së lehtë, në një mbështetje harmonike me ato të dirigjentit Thoma Gjoni, i cili nuk qe vetëm nje fisarmoniçist virtuoz ,po edhe kompozitor me një kolorit vendor. Pati kështu, njëfarë “rrëshqitje” të lezetshme, nga trajta deklarative e gjinisë në fjalë. Me mënçuri e artin bashkë!Po edhe me mbështetjen e disa aktorëve me talent e me prirje muzikore të vokalit të tyre , sikundër ishte Theofil Haxhijani në rradhën e parë, me bashkëshorten aktore, -të cilët krijuan duetin e tyre të preferuar nga artdashësit e Sarandës e kudo që venin për të dhënë shfaqje, në krejt vëndin tonë. Po edhe me Polikseni Hajdhin, “shpuzë të gjallë”, vajzën e Lukovës, të lindur si aktore e këngëtare, me vokal e potencë aktrimi që këndonte krejt lirshëm edhe dueto me Masarin, Delvinjotin e këndshëm të ahengjeve. Njëkohësisht , kishin qëlluar po kaq të këndshëm e muzikor edhe aktorët Yllo Martiko, Lekë Mosi, Myfit Braja , Haki Spaho e sidomos dy metroshi Jorgo Nano, të cilët do t’i hijeshonte edhe prania e një aktoreje të mëvonëshme si Pranvera Braja, e saktë, me diksion të bukur dhe mjaftë e figurëshme. Me këta artistë, u vazhdua drejtë krijimit të dy komedive muzikore dhe të një operete gazmore.Si edhe me një piktor-skenograf elegant si Lefter Çeko… Po merrte jetë arti i vërtetë i gjinisë së estradës e po gjallërohej i gjithë qyteti i Sarandës. Bile mezi e prisnin atë në gjithë vëndin! Por do të ndodhte si ajo që thoshnin dhe për Hegelin që:”bashkë me ujin e qelbur të govatës, derdhi edhe fëmijën”!
Ndër bisedat e mia me kolegun tim të kritikës, Josif Papagjonin, kemi kujtuar shpesh edhe rolin e tij së aktor, parodist e kitarist, po me von edhe si regjisor i kësaj trupe që në fillimet e saj, kur pati edhe kontributin e rëndësishm Taqo Lepuri, sikundër e thamë më lartë, i cili më pas do të merrej me krijimin e Teatrit të Kukllave, ku do të aktivizohej edhe poeti i ndjerë Valter Qesari,-nip Piqerasiot, të cilin do ta takoja disa dekada më vonë në New York, duke më folur me veneracion për rolin e veçantë të tij me artin e kukllave, me plotë pasion. Do të kujtonim kështu edhe fillimet e Luiza Papathanasit (Xhuvani) si aktore, e cila do të shkëlqente vite më vone në skenat tona të teatrove dhe në kinematografi, si artiste brilante aktrimi, po edhe Irini Qiriakon si këngëtare virtuoze të këngëve tona popullore të Jugut, me të cilën mburemi shpesh herë që është e jona , Sarandiotia, po edhe unë që i kam dhënë mësime aktrimi e kulture në Akademinë e Arteve, ashtu si edhe Sarandiotit tjetër, me profil të mëvetshëm, aktorit nga Mesopotami, Karafil Shena, i cili interpretoi shume vite ne Teatrin “A. Moisiu” të Durrësit e në skena të tjera, si edhe në ato të Athinës, ku dhe emigroi, duke punuar, po edhe duke krijuar e fiksuar në kinematografinë e të dya vëndeve njëherësh role të spikatura, si edhe duke u rrikthyer përsëri po andejë nga u nisë në rininë e vetë , në skenën e Sarandës së tij. Pa e harruar edhe ish nxënësin tim të Shkollës së Mesme të Kulturës, Anastas Nika që ishte e mbeti në Sarandë, pasionant e ëndrrimtar si gjithmonë, me veçantin e tij të spikatur, si edhe me ato interpretime të frymëzuara të fjalës shqipe, në skenë , po dhe ndër Video Clip-e. Si edhe përfundimisht , duke arrdhur në rolin e rëndësishm të Vangjel Agorës, aktor e regjisor njëkohësisht, prezantues dinjitoz dhe folës i intonuar hijshëm në TV “JONI” , i cili e mori se fundi drejtimin e kësaj trupe të suksesëshme estrade, duke vazhduar më tejë edhe punën regjisoriale të Thoma Milajit energjik e me plotë fantazi krijuese, përmes prurjeve të tij të një gjinie gazmore të tipizuar e profilizuar bukur, sikundër qe në kohën e vetë Estrada e Sarandës, e cila la gjurmët e saj në zhvillimet e mëtejshme të kësaj gjinie shume të dashur për popullin tonë, deri në shuarjen e tyre, fort të gabuar në dekadat e mëvonëshme, pak kohë më përpara se të “shuhej “edhe vetë, para kohe, ky regjisor i talentuar nga Gjirokastra, shoku im intim, nga më të dashurit e Shkollës së Lartë për Aktorë “Aleksandër Moisiu”.
Me nostalgji kujtoj tani triumfin gazmor të Estradës së Sarandës!.. .Dikur kam shërbyer në Dikasterin përkatës si Inspektor i Përgjithshëm i Teatrove dhe Estradave të Republikës dhe e ndjeja veten më pranë kësaj estrade e të asaj të Vlorës që ngjanin sikur të ishin dy “motërza”. Ato dallohehin nga të tjerat për koloritin jugor, ritmikën, temperamentin, humorin lab të drejtëpërdrejtë dhe muzikalitetin. Këta artistë të qytetit tim sillnin shpesh këtu kompozitorin Agim Prodani, i cili u lidhë me trupën simpatike, për krijimin e dy komedive muzikore e të një operete… Dhe mbaj mënd se, një herë errdha nga Tirana bashkë me të në Sarandë, fjetëm në të njëjtin Hotel dhe në të njejtën dhomë, kur ai “flinte” me partiturat e tij nën jastëk që i kishte muzikuar, përmes një teksti Komedie Muzikore të Enver Isufit, i cili qe i pranishm thuajse në të gjitha tekstet satiro-humoristike të kësaj trupe gazmore… Ajo ka qënë një natë e çuditëshme e pa gjum, si për Agimin, ashtu edhe për mua, sidomos kur ai mbulonte kokën me batanije afër mesnatës që të mos më bezdiste dhe mërmëriste meloditë e këndëshme që kishte krijuar e, befas, e hidhte batanien përpjetë duke thirrur:”E gjeta!,..E gjeta!” , si te ishte Arkimedi në Greqinë e lashtë…
Ja që ndodhte edhe kështu, kur arti i vërtetë i linte ndjeshëm gjurmët e veta tek artista që e donin dhe që ishin gati edhe të vdisnin për të…Po tani ku janë vallë? Pas “mbylljes së perdeve” të estradave, artistët e saj mbetën rrugëve, trishtueshm, disa vdiqën para kohe, pak prej tyre “depërtuan” në emisionet televizive “të çoroditur”, pa drejtues profili e rrallë herë edhe nëpër teatrot dramatike. Po shumica do të”shuheshin”vetiu, bashkë me artin e preferuar që e patën, si ata, edhe publiku i tyre. Katër prej tyre, që i njihja mirë, në afërsi, dhe i vlerësoja si artista të mëvetshëm e me plotë talent të këtij arti të vështirë, po reflektar, me anë të së qeshurës, që nuk e bënin dot kush më mrë e më lirshëm se ata, ndodhen të shpërndarë nëpër BOTË, si në eterin e kohrave. Dhimbshëm…Artisti i mrekullueshm i kësaj estrade, me plot talent si parodist e kupletist, po edh si aktor komedie, vodevili e operete, Theofil Haxhijani, është shndërruar në një Babysitter në familjn e vet, aktori virtuoz Karafil Shena në një servitor i shkathët restauranti, me shkëputje për të interpretuar edhe role, kur e thërresin kineastët Grekë e Shqiptarë, dirigjenti i talentuar Thoma Gjoni,-me të cilin pimë nganjëhere kafe në Athinë, ku ndodhemi që të tre, është i vrarë shpirtërisht e kujton parreshtur kohën kur e çuan edhe atë të “riedukohej”në prodhim, ca administrator profan e partiak të asaj kohe, një soliste e kësaj estrade ,që errdhi këtu, për të përballuar jetën, së cilës nuk po i’a përmend emrin, përfundoi nëpër Buzuqet Greke…Por fatin më të dhimbshëm do ta kishte këngëtaria e Aktoria ,në të njejtën kohë, Polikseni Hajdhi, që do të digjej e gjallë në shtëpinë e saj në Shkodër, -ku vajti edhe ajo, për një jetë më të mirë dhe u martua aty, pa mundur ta gëzonte familjen , fëmijët që pati , po edhe artin e saj shkëlqenjës, prej nje aksidenti krejt të rastësishm , po tepër të zakonshëm të jetës së realitetit në Shqipërinë tonë…Kur të ikën edhe jeta vet, si pa u kuptuar aspak…E që rallë herë, do të ndodhë si me sedrën krijuese të Theofil Haxhijanit, i cili , si një “DADO I MIRË” i mblodhi gjithë “krijesat e veta” në një libër, apo si Vangjel Agora që i ruajti kujtimet e tij, me po ato emocione të fillimeve të tyre të shënjtëruara e i rradhiti në këtë “libër aromatik”!
Gjithsesi, me ikjen e kësaj “arome”, sa vete harrohenn edhe talentet brilante të humorit skenik, sikundër qenë: Koço Devole, Skënder Sallaku e Vasillaq Vangjeli në Tiranë, Tano Banushi, Zylyha Miloti e Zef Deda në Shkodër, Aleko Prodani, Koço Qendo e Zamira Kita në Korçë, Aishe Stari, Spiro Strati e Ramazan Ngjala në Durrës, Leka Kruta e Myqerm Ferra, me parodistët e Vlorës, Luftar Paja me Xhuljanën,Boçin e Lipen në Fier, apo artistët e mëvetshëm e të papërsëritshëm, si Luçi i Estradës së Ushtarit, Cekja i Estradës së Beratit, Agron Llakaj nga Tepelena, Gjosho Vasia nga Shkodra, Hysen Biza nga Elbasani, Theofil Haxhijani nga Saranda e Hajrie Rondo nga Delvina,-“brilante” të rralla, që nuk na vijnë më, kur burimi që i ka sjellur “ka shterrur”me kohë e pa kohën e duhur!
Piqeras, më 5 gusht 2022.

Mund të jetë një imazh i 1 person dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 2 persona, njerëz që luajnë instrumente muzikore dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i një ose më shumë persona dhe njerëz në këmbë

Burimi/Facebook

Zjarri i hënës time…

No Comments Argëtim Letersi

Sot çdo gjë kish marrë një dritë, një flakë, një vetëtimë, ndërsa hëna heshturazi qeshte me dhëmbët e diellit të zjarrtë.

Vendosa ti mbyll sytë, ashtu një me qiellin të shkrihesha dhe t’i jepesha ëndërrave pambarimisht. E çvesha çdo cipë të lëkurës time, e çorra me ankth çdo dhimbje, me forcë zura të qaj përçmimet dhe përçudnimet e mia të grumbulluara thellë në oazin e shpirtit.

Çuditërisht nuk ndjeva dhimbje, nuk po ndjeja as kërshëritë femërore të më gremisnin në humnerën e turpit psiqik opinionist të kohërave. Hëna ndiqte nga larg fatin qiellor, dhe me shëmbëlltyra të akullta dritëhijesh ndiqnin pasazhin e ëndrrës time si paradë kriptogramesh të koduar.

Retë morrën zjarrin e hënës time pa flamur të bardhë dhe pa kushte dorrëzimi. Zjarrmia e reve m’i piqte buzët e etura për dashuri, për ndjesi prekjesh, për kërshëri zemrash të zhuritura, për ulërrima lotësh nga lindja dhe ikja pa dëshmi.

Sot ngulimet më rrëmbyen tejposht nga dritarja ime e koshiencës, me buzëqeshje të zvarritura vraponte me ngutjet e trazuara lajkatare. Duart më përvëlonin nga pena e zemërimit të zjarrtë, e cila e rënduar mbushte egërsisht faqet historike që digjnin mallin e largët.

Ulur në rrugën e përtejme përmes resh numëroja biblikën e kohës dhe mirrazhet intriguese deri në thellësi. Ditët me shi lotësh shpesh më tronditnin emocionet, fëmijërinë e dikurshme me psikozat e pa imagjinueshme sociale.

Me ëndërrën butaforike fillova të numëroj ditarët e shqyer nga mankthi bulist, nga hetimi anatomik i detajuar mbase deri në vetëflijim. Hiri i reve m’u bë një me bulëzat ujore, një me zjarrin që zgjonte mall, një me tokën e pudrosur dhe të zhubrosur nga ngërdheshjet traumatike.

Unë e zgjova ëndrrën platonike, ndërgjegjshëm zura të valvit pemët e lirisë time, pasi vetëm aty shpirti gjente paqen solemne. Teksa rrija e ulur në dheun tokë, po shqyeja rrobën e hedhur të viktimës patologjike, të shpirtit jetim. Zura të notoja me forcë në lumenjtë e lumturisë, desha të shmang dhe harroj përgjithmonë dhimbjet sarkastike të botës injorante, të pakuptimtë.

Sot u betova në Zot dhe fuqitë madhore tokësore që:
-Unë, kurrë nuk do të jem më jetime e vetvetes, por edhe e askujt.
-Unë ndjeshëm do të trokas në portën e shpirtit tim, do të zgjohem duke i buzëqeshur mëgjesit tim të ri, dashurinë e përshëndes me zjarrin e hënës time përbri.

Sot unë jam mjaft… Po, po…, jam mjaft tani…

Ardiana Dhimitër Mitrushi 05/08/2022…

Rudina Muharremi Beja – Drejt tokave te largëta…

No Comments Argëtim Letersi

Turbullimi i asaj kohe të pa kohë shtynte me yshtje të madh e të vogël drejt tokave të largëta ku më pas malli do t’ ua bluante shpirtin për vite.
Postieri i sillte me një buzëqeshje të fshehur lajmin e mirë se kërkesa për bashkim familjar ishte pranuar.
Bashkim familjar…, ç’paradoks…?!
Do të linte rrënjët e brishta, ato pak qartësi që kishte, dashurinë e madhe të nënës, të dheut, detit, hënës e të gjithë familjarëve,
për të vajtur atje…, atje ku përherë i huaj je! Vitet ku ngutshëm arratisen me sakrificat, duke lënë nga pas vetëm trishtimin që thellon brazda e hendekë portretit, e flokët mbulon përditë me brymë…
Rrokullima e lotit që ra atë ditë mbi mermerin e ftohtë të varrit të të atitit kishte mbetur shenjë e bardhë bashkë me dënesën e nënës që nyjë ishte lidhur fytit e sytë e njelmët e të gjithë atyre që e përcollën,
Kjo fotografi do t’ia errte buzëqeshjen për vite me rradhë…
Zemra e saj kishte mbetur atje ndërkohë që karkasa e paatdhe shpërngulej pa rrënjë me parmendën e rëndë të mërgimtarit mbi shpinë.
Thëllimi i ftohtë i maleve që gjeti ia ngriu entuzimin mëngjesit në të gdhirë e trysnia mbytëse ngjyrat kishte kyçur
Premtonte t’ia merrte shpirtin ndonëse ishte Mars.
Rrëzoi vështrimin në një pikë të vdekur e tërë ditën s’bëri asgjë,
as valixhet që udhëtuan nëpër tragetë e trena s’ i zhbëri.
Pati frikë se mos ato pak gjëra që ishin brenda do të kishin mbajtur mend rrugën e kthimit.
U mbështet parvazit të ftohtë të dritares e në murin e akullt përballë vizatonte me sy pranverën e jetës që do të vazhdonte të venitej pa shpresë.
E dinte mirë se s’do mund të kthehej mbrapsh sepse si shumë të tjerë kishte rënë në grackën e jetës…
Ai tren i mallkuar zhurmoi gjatë në mëndjen e saj ndërsa valixhet akoma ishin plot…

Burimi/Facebook

Gjeto Turmalaj – ** NGUJIMI **

No Comments Argëtim Letersi

Kushtua femijve t[ë mbyllur në ngujim,!
~
Një ditë kthjelltë
ndoshta me Diellë
Si rrufeja pa re në qiellë
Bëhët gjakderdhja makabre e krimit.
E nise keshtu t’meri i vetënguimit!
.
Vdekja e mbjedhi gjamën
që nuk soset.
Kush kreu krimin ai vetburgosët.
Kujt i’u vra robi e nuk u t’merrua,
Ate gjakë,dikush a ka me pagua,!?
.
Shpeshëhër prej pushkes nuk po del,
Plumbi drejtë e në kriminël.
Por e psojnë deri edhe femija,
e të pa koshjence
Ç’është vetgjygjesia.
.
Ata fmijë të pa hile e pa njollë,
privohën, pa mesua dije e shkollë.
mbshtjedhë në ankth, e fat tragjike
jetë në t’merr psikollogjike.
.
A,ka urtësi që gjykon,?
A,ka zemër që e peshon,?
më gjet forcën e arsyes me falë,!
Më i thirre shpirtit, e gjakun me ndalë,!?
.
Ne dritarë femijët dalin më frikë,
prej trishtimit për Automatikë,
Ju ligshtohët, e ju strukët zemra ,
ju trazohët trubullohet mendja
.
Mbyllja në shtëpi, në vet-nguijm,!
më pritje për mose-ekzekutim,
qe zgjate me mote e jetë.
Deri ate ditë kur arma kerset.
.
Me shlye gjakun me gjakë,
Pa ligje pa gjygjë pa drejtësi aspak.
Epo atë kohë “burgimi” kush ua njeh,?
Travajet e vitëve as Dielli së mshehë.
.
Më t’gdhabrua vdekja ndoshta një ditë,
Femijet e shtëpise
e deri edhe të Kushrinjët.
A drejtësia njerzore keshtu arsyeton,
Cili ligjë në botë femijet,i gjykon,?
.
Edhe Kanuni nuk e ka shkrua,
mbar fisi me ndej ngujua,
S’ligjerohet e drejta e vetgjykimit,
me la gjakëmarrjën pa farë kufinit,!
.
O njërz, falnjë jetën që vlën sa globi,?
Qetsoni shpirtrat qe i krioj Zoti,
Jo ma, si veproi dora e krimit,
Por siç janë ligjet e Fesë e t’mbar njërzimit.!
.
Gjeto Turmalaj
New-York

Burimi/Facebook/Autori

Abdi Përgjegja – Falëni dashuri

No Comments Argëtim Letersi

Pesë herë
tetështiva këtë mëngjes,
teksa lexoja Nostradamsin Profecitë.
Pastaj po vetë vetes i urova shëndet,
e nisa të çfletoj ndër miq poezitë.

S’munda
gjatë të lexoja vjersha,
ndeza televizorin të shoh ndonjë film.
Një duel mes Tigrit e Krokodilit ndesha,
betejë e ashpër e krejt pa kuptim.

Ndërrova stacion,ndalova tek “Jonuzi”,
në fakt kështu e quan Nana ime me humor !
Vetëm pak qëndrova krejt filli më humbi,
Bota mbarë m’u duk nën terror…

I lashë të gjitha mora një gjysëm fletë,
sirtarëve një laps si dikur kërkova.
Gjithë emocionet i ktheva në vjershë,
rruzullin nga dhimbja m’u duk se çlirova.

Po dhimbja reale s’shërohet me varg,
as nga konfliktet që pjellin vetëm zi !
Mënyra e vetme për të mbajtur t’keqen larg,
falëni o njerëz
sa më shumë dashuri…

   Miku Artit 
 Koplik, 2015.

Burimi/Facebook/Autori

Rudina Muharremi Beja – VENDLINDJE

No Comments Argëtim Letersi

Dheu im,
harliset n’ festë e tërë njerëzia,
skuqen ekranet.
Flamuj shpalosen anë e kënd
por ti, s’ buzëqesh.

Më thuaj toka ime e mjaltë,
ç’ të dhemb?

Të dhembin kufijtë mbi pergamena?
Të dhembin bijtë që t’ mbajnë me rrena?
Të dhembin fjalët e pathëna?
Virtytet që kalben brenda?
Ç’ të dhemb Atdhe,
apo shqiponja me dy krena?

O Zoti im
S’ të dhimbset kjo begati e hajthme
me kurmin shtrirë nën këmbë malesh
njomur përrenjsh e lumenjsh,
përkundur shekujsh në djep hallesh?

Mos vallë ka kund më t’ bukura perëndime
me jehona që vijnë përmes një fëshfërime?
A ka mëngjese që lindin si në tokën time?
Apo ndonjë det,
flet me gjuhë mërmërime
si të tutë, o Ferr-Parajsa ime…

Në kraharorin tënd ballin mbështes,
aty ku Ti fsheh kaq shumë halle
sekrete, tmerre, marrëzi,
m’ rreshk loti Yt,
e botës i bie qark
t’ kërkoj më mirë…

Po në ç’ krahë mund të kem më të ëmblin gjumë,
përtej murit të pafund të mjegullës,
Në ç’ tjetër vend dheu im përveçse tek ti?

Burimi/Facebook/Autori

“Gjyshi i dha arkën me flori Ismail Qemalit që e emëroi ministër të Luftës, kurse babai u burgos dhe shiste nallane në Shkodër…”/ Historia tragjike e Derrallave

No Comments Argëtim Histori

Kjo është historia e panjohur e familjes së famshme Derralla me origjinë të hershme nga Gradeci i Pollogut të Tetovës, ku i pari i tyre, Hasan Pasha, shërbeu në detyrën e Komandantit të Xhandarmërisë së Sanxhakut të Prizrenit, kurse djali i tij, Mehmeti, u emërua në detyrën e Komandatit të Forcave të Armatosura të Lidhjes së Prizrenit për qytetin e Tetovës.

Dëshmitë e rralla të Valdet Derrallës, për historinë e fisit të tyre nga më të njohurit shqiptarëve të Maqedonisë dhe Kosovës, ku gjyshi i saj, Mehmet Pashë Derralla, më 28 nëntor të vitit 1912, i dhuroi Ismail Qemalit një arkë me flori për qeverinë ku ai u emërua si Ministër i Luftës, kurse djemtë e tij, pasi ishin internuar në kampet naziste, në periudhën e regjimit komunist të Enver Hoxhës, u persekutuan si familje reaksionare dhe babai i Valdetit, pasi vuajti dhjetë vite burg, jetoi bodrumeve të qytetit të Shkodrës, ku për të siguruar bukën e gojës, bënte nallane me drutë e zjarrit që i sillnin fshatarët për t’i shitur.

“Edhe pse gjyshi im Mehmet Pashë Derralla kishte mbajtur postin e Ministrit të Luftës në qeverinë e Ismail Qemalit, dhe i kishte dhuruar atij një arkë me flori për kabinetin, djali i tij dhe njëkohësisht babai im, Hysen Dërralla, për vite u burgos nga regjimi i Enver Hoxhës. Dhe për të siguruar bukën e gojës, bënte fshehurazi nallane në bodrumet e Shkodrës, të cilat më pas i shiste në rrugicat e atij qyteti”. Njeriu që dëshmon ekskluzivisht për Memorie.al, është Valdete Derralla, e cila rrëfen historinë e dhimbshme të familjes dhe babait të saj, i cili pasi u lirua nga burgjet naziste, u dënua edhe nga komunistët jugosllavë dhe ata shqiptarë.

Cila është origjina e familjes Derralla dhe kush ishin disa nga burrat e asaj familjeje të madhe pashallarësh që u shkolluan në akademitë ushtarake të Turqisë dhe Italisë? Cili ishte fati i familjes Dërralla dhe i djemve të Mehmet Pashës gjatë viteve të Monarkisë së Zogut dhe periudhës së regjimit komunist të Enver Hoxhës?

Në Akademitë Ushtarake
Lidhur me historinë e familjes Derralla dhe djemve të Mehmet Pashës, e mbesa e tij, Valdete Derralla dëshmon: “Pas vdekjes së Mehmet Pashës në vitin 1918, i pari i asaj familjeje, mbeti djali i madh i tij Halimi, i cili kishte lindur në vitin 1878 në Tetovë. Ai ishte diplomuar për Drejtësi në Stamboll dhe në atë kohë ishte zgjedhur si deputet i Tetovës në Parlamentin e Serbisë. Në shtëpinë e madhe të Dërrallave në Tetovë, jetonin vetëm djemtë me familjet e tyre, pasi të pesë vajzat e martuara, Mehmeti i kishte dërguar në Bursë të Turqisë që në vitin 1912, kur ai u nis për në Vlorë. Po në vitin 1921, xhaxhai i madh Halimi erdhi në Tiranë dhe pasi u thirr nga Ahmet Zogu, i propozoi atij që të bëhej deputet në Parlamentin Shqiptar. Halimi pranoi duke qëndruar deputet dhe senator nga viti 1921 deri në vitin 1929. Ai vdiq në vitin 1932 në Tiranë, ku i’u bë një varrim madhështor. Pas vdekjes së tij, vëllezërit dhe familja e tij u kthyen në Tetovë.

Djali i dytë i Mehmet Pashës, ishte Mynyri, i cili nuk jetoi gjatë dhe vdiq shumë i ri. Djali i tretë ishte Gajuri, i cili u lind në Bagdat në vitin 1908, dhe më vonë ai mbaroi Akademinë Ushtarake në Itali. Pas studimeve, ai u kthye në Shqipëri dhe shërbeu për disa kohë si oficer i Xhandarmërisë Mbretërore, e më pas në Oborrin Mbretëror në Tiranë. Në vitin 1939, Gajuri shkoi në Tetovë ku shërbeu si oficer në Xhandarmërinë e atij qyteti. I katërti i djemve ishte, Hyseni, babai im, i cili u lind në Tetovë në vitin 1912. Babai ka qënë 6 muajsh kur Mehmeti u nis për në Vlorë për Shpalljen e Pavarësisë. Pasi mabroi shkollën fillore dhe të mesmen tregtare në Tetovë, Hyseni kreu shërbimin e detyrueshëm ushtarak në Sarajevë dhe në vitin 1931, ai erdhi në Tiranë, ku vazhdoi gjimnazin në konviktin “Naim Frashëri”. Pas mbarimit të shkollës në vitin 1934, ai filloi punë në Ministrinë e Ekonomisë, ku qëndroi deri në vitin 1940”, kujton Valdete Dërralla, lidhur me xhaxhallarët dhe babain e saj, djemtë e Mehmet Pashë Dërrallës, ministrit të Luftës në qeverinë e paarë të shtetit shqiptar të kryesuar nga Ismail Qemali.

Hyseni me Gajurin në burgjet naziste!

Lidhur me historinë e babait të saj Hysenit, gjatë periudhës së pushtimit nazi-fashist, Valdeti kujton: “Në vitin 1940, im atë Hyseni, së bashku me të vëllain Gajurin, u veshën si oficerë të Ushtrisë Kombëtare Shqiptare dhe u dërguan në frontin e luftës italo-greke. Pasi dezertuan nga ajo luftë, ata kërkoheshin nga italianët dhe për të shpëtuar, shkuan të dy në Tetovë ku deri në vitin 1942, shërbyen si oficerë të Milicisë. Në vitin 1942, Hyseni u thirr në Tiranë nga Regjenca dhe i’u komunikua detyra e komandantit të Xhandarmërisë së Tetovës dhe grada e majorit. Kur u kthye në Tetovë, ai krijoi repartet e Policisë Popullore, me efektiva nga rardhët e nacionalsitëve shqiptarë, të cilët mbajtën rendin në qytet. Në atë kohë Hyseni nuk lejoi që efektivët e tij të merrnin pjesë në batalionet SS të gjermanëve, për t’i çuar më pas në Kosovë. Për këtë arsye ai u arrestua bashkë me Gajurin dhe në vitin 1944, u internuan në Kampin e Prishtinës.

Pas disa kohësh ata i transferuan në kampin e Bader-Stohelber që ndodhej në Austri dhe nga ai kamp, ata u liruan vetëm në vitin 1945, nga forcat aleate anglo-amerikane. Ata tentuan të ktheheshin në Tetovë, por Gajuri u arrestua nga forcat serbe të cilët e çuan në burgun e Shkupit, ku pas një gjyqi e dënuan me vdekje. Me ndërhyrjen e miqve të familjes dhe me anë të pagesave, atij i’u kthye vendimi në 20 vite burg. Pasi bëri 12 vite në Idrizovë, ai u arratis për në Itali dhe me ndihmën e Ali bej Këlcyrës, mundi që të nisej për në SHBA-ve. Ndërkohë, babai Hyseni, qëndronte i fshehur për muaj me rradhë në fshatin Kotlinë, ku ne kishim pronat e familjes. Më pas ai doli dhe u kthye në Shkup, ku mendonte se nuk do ta arrestonin. Por në 26 mars të vitit 1947, ai u arrestua dhe u ekstradua në Tiranë, pas një marrëveshjeje që kishin bërë të dy Minsitritë e Brëndshme respektive. Pasi u mbajt disa muaj në hetuesi duke u torturuar, me ndërhyrjen e disa njerëzve të nënës sime (Mynyre Starja nga Kolonja), ai mundi të fitonte pafajsinë dhe të lirohej”, kujton Valdete Dërralla, peripecitë e babait dhe xhaxhait të saj.

Hyseni, 15 vjet burg!
Cili ishte fati i mëtejshëm i Hysen Dërrallës pas lirimit nga burgu në vitin 1947? Lidhur me këtë Valdetja tregon: “Pasi u lirua nga burgu, babai mundi që të rregullohej me punë si përkthyes në Ministrinë e Ekonomisë, ku shërbeu deri në vitin 1949, pasi në atë kohë atë e hoqën nga Tirana si “element reaksionar”. Në atë kohë babai më mori mua, nënën dhe gjyshen dhe na çoi në Shkodër dhe atje u strehuam tek Ali Shefqet Shkupi, të cilët ne i kishim të afërm. Aty nga fillimi i vitit 1951, kur ndodhi incidenti me bombën në Ambasadën Sovjetike, Sigurimi Shtetit erdhi dhe arrestoi babanë tonë në orën 12 të natës, në shtëpinë e Luigj Gurakuqit. Policët erdhën me zhurmë të madhe dhe gjyshes sonë Nadides, (gruaja e Mehmet Pashës) i ra të fikët. Babai u mbajt për tetë muaj në hetuesi, ku torturohej nga rreshter Latifi, të cilin e urdhëronin dy hetuesit F.K. dhe A.B. Kur doli në gjyq, babai nuk pranoi asnjë akuzë, dhe kryetari i gjykatës i tha: ‘Pse qëndron aq krenar, pasi ti je bir i një feudali që ka shtypur popullin’. Babai i’u përgjigj: ‘Zoti kryetar e keni gabim, mua mund të më fyeni sa të doni, por tim atë nuk e fyeni dot, se ai ka qënë ministër në qeverinë e Ismail Qemalit’. Pas asaj përgjigjeje, prokurori e quajti Hysenin, arrogant dhe kërkoi dënim me 15 vite burg për agjitacion e propagandë. Babai u dënua po me 15 vjet burg, por bëri vetëm 8 vjet, pasi u lirua nga kampi i Rinasit nga një amnisti që u dha në vitin 1958. Pas lirimit nga burgu, babi u kthye në Shkodër, ku për të fituar bukën e gojës, gdhëndte nallane nga drutë e zjarrit bodrumeve dhe i shiste ato fshehurazi rrugicave të qytetit. Si pasojë e torturave, ai u operua nga mjekët pa narkozë, në grykë, duke i thënë: Duron ti se je reaksionar’. Që nga ajo ditë, ai humbi të folurin dhe ndërroi jetë në 17 mars të vitit 1993”. Kështu e përfundon rrëfimin e saj tragjik, Valdete Dërralla, lidhur me babain e saj Hysenin dhe xhaxhallarët e saj, djemtë e Mehmet Pashë Dërrallës, i cili edhe pse kishte kontribuar në qeverinë e parë të Ismail Qemalit, duke i dhuruar një arkë me flori, djemtë e tij u degdisën burgjeve dhe kampeve nga regjimi komunist!

Historia e panjohur e familjes Derralla
Mehmet Pashë Derralla, i cili njihet dhe si një ndër burrat më të shquar të familjes Derralla, u lind në vitin 1843, në fshatin Gradec të krahinës së Pollogut, i cili ndodhet në afërsi të qytetit të Tetovës. Por origjina e hershme e asaj familje mendohet të jetë nga malësia e Hasit të Kukësit dhe në qytetin e Tetovës, rrëzë Malit të Sharrit, ata janë vendosur në periudhën e pas vdekjes së Skënderbeut. Derrallat u vendosën në qëndër të Tetovës, ku dhe ndërtuan një shtëpi të madhe, e cila zinte disa hektar tokë, e me anë të një tuneli të nëndheshëm, ata lidheshin me kalanë e Tetovës, e cila njihet ndryshe si Kalaja e Abdurrahman Pashë Derrallës. Sipas disa dokumentave që janë gjendur vitet e fundit në arkivat e Turqisë, bëhet e ditur se nëna e Skëndërbeut, Vojsava, ka qenë nga familja Derralla e Pollogut.

Krushqia e familjes Derralla me atë të Kastriotëve, mendohet të jetë bërë pasi ata kanë qenë familja më e madhe në të gjithë trevat veri – lindore të Shqipërisë dhe se së bashku me familjen Palloshi, të po asaj krahine, kanë qenë të vetmet familje pashallarësh që në atë kohë. Pas Abdurrahim Pashë Derrallës, që mori i pari titullin e Pashait, nga ajo familje ka qenë i njohur edhe Hasan Pashë Derralla, të cilit i’u dha titulli nga Turqia, për shkak të trimërive që ai tregoi në Luftën ruso-turke, ku komandonte një taborr të madh të asaj ushtrie. Ndërmjet shumë detyrave që kreu Hasan pasha në atë kohë, ishte dhe ajo e Komandantit të Xhandarmërisë së Sanxhakut të Prizrenit. Hasan Pasha kishte vetëm një djalë, Mehmetin, pasi të gjithë fëmijët e tjerë nuk i rrojtën. Ishte kjo arsyeja që Mehmeti nuk lindi në Tetovë, ashtu si të gjithë fëmijët e tjerë të asaj familje, por në shtëpinë e Mulla-Velisë, në fshatin Gradec.

Pasi mbaroi mësimet e para në qytetin e Tetovës, Mehmeti shkoi në Stamboll ku u diplomua në Akademinë Ushtarake të atij qyteti. Pas kësaj ai shërbeu për disa vite si oficer në Anadollin e largët, ku u dallua për përgatitjen e lartë dhe u dërgua përsëri për studime në Stamboll, ku u diplomua në Akademinë Ushtarake (Argjani-her) të Shtatmadhorisë. Pas mbarimit të asaj akademie, Mehmeti vazhdoi përsëri karrierrën ushtarake, duke u emëruar si ushtarak i lartë shtatmadhor e shërbeu në disa shtete të ndryshme të Perandorisë Osmane. Në vitin 1978, kur nuk ishte më shumë se 35 vjeç, u gradua jashtë rradhe me gradën e gjeneralit dhe Porta e Lartë e emëroi me detyrën e Komandantit të Xhandarmërisë në qytetin e Bagdatit dhe Halep të Sirisë. Ndërkohë në atë vit u mbajt Lidhja Shqiptare e Prizrenit dhe babai i tij, Hasan Pasha, që ishte me detyrën e Komandantit të Xhandarmërisë së Sanxhakut të Prizrenit, ishte një ndër nismëtarët e asaj Lidhje, ku mori pjesë si përfaqësues i Tetovës.

Roli i Hasan Pashë Derrallës në Lidhjen e Prizrenit ishte aq i madh, sa që Porta e Lartë e Stambollit dërgoi Mehmet Ali Pashën, për t’a bindur Hasanin, që të hiqte dorë nga Lidhja, por ai nuk pranoi. Edhe pas atij presioni nga ana e Turqisë, Hasan Pasha vazhdoi të ishte antar i Lidhjes dhe në atë kohë pa marrë parasysh rreziqet që i kanoseshin, ai shkoi vetë në Stamboll dhe i dorëzoi Portës së Lartë, memorandumin që u hartua në Lidhjen e Prizrenit. Kur u krijuan forcat e armatosura të Lidhjes, djali i tij, Mehmeti, u emërua në detyrën e Komandatit të Forcave të Armatosura të Lidhjes për qytetin e Tetovës. Pas shpërndarjes së Lidhjes së Prizrenit, familja Derralla pati reperkursionin nga ana e Portës së Lartë të Stambollit dhe disa vite më vonë, Mehmet Pashai u internua në qytetin e Bagdatit, ku ai u martua përsëri, pasi gruaja e parë me të cilën kishte dy vajza, Haxherin dhe Nigjarin, i kishte vdekur.

Martesën e dytë ai e bëri me një vajzë turke të quajtur Nadibe, origjina e së cilës ishte çerkeze dhe ajo ishte e bija e një Pashai turk të internuar aty nga Sulltan Hamiti. Nga ajo martesë atyre i’u lindën nëntë fëmijë, (katër djem dhe katër vajza), të cilët u quajtën: Halim, Menyr, Gajur, Hysen, Qamile, Fatime, Samushe dhe Zyra. Pasi qëndroi për disa vjet i internuar në Bagdat, në vitin 1908, Mehmet Pashë Derralla përfitoi nga një amnisti e Portës së Lartë dhe u kthye në Tetovë. Edhe pse Mehmeti qëndroi për shumë vite i internuar në Bagdat, familja e tij vazhdonte të ishte një ndër më të pasurat e gjithë shqiptarëve të Maqedonisë, pasi ata ishin aksionar të Minierës së Kromit të Radushës, nga e cila fitonin të ardhura të mëdha. Në shtëpinë e Derralla-jve në qendër të Tetovës, e cila u rindërtua mbi themelet e së parës që u dogj nga turqit, në vitin 1912, u strehua dhe u mbjtën me bukë mbi 300 refugjatë kosovarë, që kishin lënë trojet e tyre nga raprezaljet e serbëve. Më pas Mehmet Pasha mori pjesë aktive në të gjitha kryengritjet shqiptare si komandanti i forcave vullnetare të Tetovës dhe për kontributin e dhënë, në fundin e nëntorit të vitit 1912, Ismail Qemali e ftoi në Vlorë dhe i ngarkoi atij postin e Ministrit të Luftës në Qeverinë e kryesuar prej tij.

Para se të nisej për në udhëtimin e gjatë për në Vlorë, Mehmet Pashë Derralla ngarkoi dy arka të mëdha në samarin e kalit, ku njërën e kishte të mbushur plot me flori, dhe tjetrën me uniformën e gjeneralit. Kur mbërriti në Vlorë, atë me flori i’a dhuroi të gjithë Ismail Qemalit, për arkën e Qeverisë së porsakrijuar, ndërsa uniformën e veshi që atë ditë, sapo i’u komunikua posti i Ministrit. Mehmet Pasha njihet si krijuesi i Ushtrisë së parë Shqiptare dhe njeriu që përgatiti vetë të gjitha rregulloret e urdhërat e saj. Pas rënies së Qeverisë së Ismail Qemalit, Mehmet Pasha shkoi për disa kohë në Shkodër dhe më pas u kthye në Tetovë, ku dy djemtë e tij, Halimi dhe Gajurin, vazhdonin të luftonin në krye të çetave shqiptare. Në vitin 1916, Mehmet Pasha u internua prej serbëve në Podgoricë, ku dhe u sëmur rëndë. Pas kësaj, atë e lejuan të kthehej në Tetovë, ku dhe ndërroi jetë në vitin 1918. Varrimi i tij u bë në Teqenë Bektashiane të Tetovës, ku ndodhet edhe sot. /Memorie.al

Burimi/Panorama.al

50 vjetorin e kongresit të Madridit, kur diaspora shqiptare u bashkua kundër regjimit komunist.

No Comments Argëtim Histori

Sot kujtojmë 50 vjetorin e kongresit të Madridit, kur diaspora shqiptare u bashkua kundër regjimit komunist. Korriku i vitit 1972 do të mbahet mend përgjithmonë si një datë që shënon themelimin e Aktit te Unitetit, ku të gjitha partitë dhe organizatat politike shqiptare në diasporë folën me një zë kundër tiranisë së regjimit komunist në Tiranë, duke harruar intereset e tyre dhe duke u bashkuar në mbrojtjen e lirisë:
Congressional Record” ka botuar, me 11 gusht 1972, “Aktin e Unitetit” të shqiptarëve në mërgim (ekzil) të realizuar gjatë konventës tre ditore të organizuar asokohe nga Mbreti Leka Zogu I në Madrid.
Takimi i partive dhe grupeve të
emigracionit shqiptar
I nderuari Strom Thurmond
nga Karolina e Jugut
në Senatin e Shteteve të Bashkuara
E premte, 11 Gusht 1972
Z. Thurmond. Zoti President, Leka I, Mbreti i Shqiptarëve, në një lëvizje të një rëndësie të caktuar, së fundmi thirri përfaqësuesit e të gjitha grupeve shqiptare në megrim (ekzil) në një takim në Madrid, Spanjë. Ky takim është i rëndësishëm, sepse ishte hera e parë në 20 vitet e fundit që shqiptarët që përfaqësonin ideologji të ndryshme mblidheshin për të diskutuar problemet dhe dallimet e tyre.
Në takim, delegatët diskutuan mënyrat në të cilat ata mund të punonin së bashku për të sjellë rënien e regjimit aktual jopopullor në Shqipëri, i cili ruan sundimin e tij duke burgosur ata që flasin kundër tij. Delegatët krijuan një kuadër organizativ për të lejuar që grupe të ndryshme të bashkëpunojnë pa kompromentuar ideologjitë e ndryshme.
Shqiptarët në ekzil kanë rënë dakord për herë të parë të punojnë së bashku për të sjellë lirinë në një tokë që ka kaluar shumë kohë pa të. Mendoj se është e rëndësishme që Kongresi dhe qytetarët e Shteteve të Bashkuara të ndërgjegjësohen për përpjekjet e tyre.
Zoti President, kërkoj pëlqimin unanim që kjo marrëveshje, e inicuar nga Madhëria e Tij Mbreti Leka I, të printohet në “Zgjerimet e Vërejtjeve – The Extensions of Remarks”.
Duke mos pasur asnjë kundërshtim, marrëveshja u urdhërua të printohej në Recorp, si më poshtë:
Akti i Unitetit (Act of Unity)
Me ftesë të Madhërisë së Tij Mbretit Leka I, palët dhe grupet e shqiptarëve në emigrim u takuan në Hotel Cuzco në Madrid, më 2 dhe 3 korrik 1972, dhe pasi diskutuan situatën shqiptare dhe ndërkombëtare,
Vendosën:
1- Që forcat kombëtare të jenë të bashkuara për sigurimin e një Shqipërie etnike, dhe rënien e Regjimit antipopullor që peshon rëndë mbi Shqipërinë, dhe për mbrojtjen e integritetit të Kombit nga çdo plan i huaj.
2- Që të zhvillohen aktivitete në të gjitha fushat, politike, kulturore dhe shoqërore.
3- Që të krijohet një shtyp i bashkuar.
4- Për të vënë nën veprim, pikat e mëposhtme janë të nevojshme :
(a) Një organizatë ekzekutive e përbërë nga 9 anëtarë të cilët nga ana e tyre zgjedhin Presidentin, Zëvendës Presidentin, Sekretarin dhe Thesarin.
(b) Një Organizatë Këshilluese e përbërë nga anëtarët e partive dhe grupeve politike.
5- Grupet dhe palët që nuk kanë marrë pjesë në këtë Konventë do të njoftohen dhe do të ftohen të bashkohen në këtë sipërmarrje.
6- Organizata e Bashkuar do të financohet dhe ndihmohet nga kontributet nga palët dhe grupet e nën-nënshkruara.
7- Kompetenca e Organizatës do të vendoset në diskutimet e mëvonshme.
8- Me miratimin e Kushtetutës aktivitetet e grupit dhe partive do të punojnë me kuadrin e kësaj Marrëveshjeje.
9- Sapo kjo Marrëveshje të ratifikohet nga Këshilli i të gjitha palëve dhe grupeve, Statutet do të krijohen dhe kështu do të marrin formën e saj përfundimtare dhe të përcaktuar ligjore.
10- Deri në nënshkrimin përfundimtar të Statuteve (i cili duhet të jetë jo më vonë se gjashtë muaj nga ky moment), do të krijohet një Këshill i përkohshëm Direktivash i cili më vonë do të punojë për Organizatën përfundimtare.
11- Një shumë prej 1,600 dollarësh është vendosur si fond për shpenzimet e Këshillit të përkohshëm të Direktivave.
12- Konventa njeh aktivitetet e Komitetit Shqipëria e Lirë dhe do të vazhdojë në të njëjtën mënyrë në të ardhmen.
13- Ajo ndihmë morale dhe materiale duhet t’i jepet organizatës Pan Shqiptare të Vatrës, në mënyrë që ajo të vazhdojë detyrat e saj tradicionale.
14- Që të punojë ngushtë me Lidhjen e Prizrenit në mënyrë që ata të mund t’i realizojnë qëllimet e tyre.
15- Që “Komiteti Shqiptar i Lirë”, “Lidhja e Prizrenit” dhe “Vatra” për shkak të karakterit të tyre të veçantë të mos hyjnë në këtë marrëveshje.
16- Me miratimin e Kushtetutës emri përfundimtar i Organizatës do të vendoset. Kjo Organizatë do të përbëhet nga dy Këshilla, Këshilli Ekzekutiv dhe Këshilli Konsultativ.
17- Ky studim do të jetë në fuqi derisa të arrihet çlirimi i Shqipërisë, dhe
18- Këshilli i Direktivave do të përbëhet me nënshkruesit:
Zotnive:
Dr. Halim Begeja (Organizata Balli Kombtar).
Theodhor Papalilo (Partija Agrare Balli Kombtar).
Dr. Fuad Myftija dhe Hysen Mulosmanaj (O. K. L. Legalitetit).
Isa E. Ndreu (Partija Katundare).
Ndue P. Gjomarkaj (Heroizma Shqiptare) dhe Ymer Bardhi (Bashkimi Shqiptar).
Palët nënshkruese:
Organizata “Balli Kombtar”
Partija Agrare “Balli Kombtar”
Organizata K. L. Legalitetit Shqiptare
Bashkimi Shqiptar
Lidhja e Prizrenit
Komiteti “Shqipnija e Lirë”
Vëzhgues:
Shoqata Pan Shqiptare Vatra
Bloku Kombtar Indipendent
Zotërinj, Përfaqësues të Grupeve dhe Organizatave Politike Shqiptare në Mërgim, Delegatë të Lidhjes së Prizrenit dhe Delegatë të Komitetit Vatra dhe Shqipëria e Lirë:
Ne dëshirojmë me gjithë zemër t’ju urojmë mirëseardhjen në Madrid dhe gjithashtu dëshirojmë të shprehim vlerësimin tonë të lartë për Organizatat e ndryshme politike në Mërgim, që mirëpritën iniciativën tonë dhe emëruan delegatët e tyre në këtë Konventë, dhe për më tepër, iu shprehim vlerësimin tonë delegatëve të pranishëm në këtë Konventë.
Zhvillimet dhe ngjarjet e fundit të pashembullta në nivel ndërkombëtar, të cilat herët a vonë mund të kenë një efekt mbi situatën në Shqipëri, dhe gjithashtu duke marrë parasysh kushtet më të pasigurta të kombit tonë, na çojnë në përfundimin se që emigracioni shqiptar të jetë gati për të përmbushur misionin e tij historik të mbrojtjes së të drejtave tona kombëtare, ai duhet të jetë i bashkuar dhe jo i ndarë si sot. Bashkimi i forcave kombëtare në mërgim do të sigurojë sigurinë e Shqipërisë etnike dhe realizimin e Kauzës (Çështjes) sonë të shenjtë.
Nevoja për të parë shqiptarët në mërgim të bashkuar është theksuar shpesh nga udhëheqësit e shteteve mike si një parakusht, besojmë, për të siguruar përfundimisht mbështetjen e tyre morale dhe materiale.
E gjithë kjo bëri që ne të merrnim iniciativën për të thirrur së bashku këtë kongres të nevojshëm. Ne jemi të bindur se gjatë diskutimeve që do të zhvillohen në këtë konventë, ju zotërinj, pasi keni përqafuar Çështjen Shqiptare, do të vendosni mbi të gjitha interesat e Atdheut, duke lënë mënjanë çdo dallim ideologjik që mund të kishit në të kaluarën, në mënyrë që të arrihet bashkimi i të gjitha forcave kombëtare. Ky bashkim nuk duhet të prekë ideologjitë e veçanta të Palëve dhe Grupeve në këtë Konventë historike.
Me këtë dëshirë dhe shpresë, ju urojmë punë dhe suksese të frytshme. Me ndihmën e Zotit (Zoti na ndihmoftë!).
*Burimi: Blogu © Dars (Klos), Mat – Albanie

Burimi/Facebook/Princ Leka

EMËR QË NUK DUHET TË HARROHET – RIZA (MEHMEDI-MEDI) FERRI (1904-1945)

No Comments Argëtim Histori

Riza Ferri, nip i heroit kombëtar mbarëshqipëtar Jakup Ferri(i biri i Mehmedit, njërit nja pesë bijtë e Jakupit) u lind në Plavë më 1904.Ishte ndër intelektualët e parë të trevës se Plavë e Gucisë me diplomë universiteti (ishte diplomuar në Fakultetin e Veterinarisë të Universitetit Mbreteror në Milano të Italisë).
Shumë herët iu ishte bashkangjitur veprimtarisë atdhetare të xhaxhait të tij Hasan Ferrit dhe pjesëtarëve të tjerë të kësaj familjeje duke qenë anëtar i Ballit Kombëtar.
Në vitin 1941 u bë prefekt i Dibres së Madhe, e në të njëjten kohë djali i xhaxhait tij Shemsi Ferri(i biri i Aganit) ishte bërë prefekt i Plavës.
Për shkak të veprimtarisë së tij patriotike ishte arrestuar nga pushteti komunist i Shqipërisë i cili deshi edhe ta ekstradoi në Jugosllavi në bazë të kërkesave të komunistëve jugosllavë.
Me të kuptuar qe do të ekstradohet, Rizai bëri vetëvrasje në burg të Shkodres me 17.04.1945 , duke pirë helmin të cilin e mbante të fshehur në unazë për mos ti rënë i gjallë në duar sllavëve.
Pos që asokohe komunistet ia zhdukën vendvarrimin, pêr fat të keq edhe sot pak dihet për këtë intelektual atdhetar: emri i tij nuk përmendet as ne Historinë e Popullit Shqiptar, as në Fjalorin Enciklopedik të Shqipërisë, as ne Fjalorin enciklopedik të Kosovës e po ashtu në asnjë botim tjeter relevant shkencor

Me rastin e 100 vjetorit të Lidhjes së Prizrenit Enver Hoxha, nën presion nga Mehmet Shehu kishte refuzuar ta dekoronte Jakup Ferrin me pretekst se ” i kishte pasur pasardhësit (Hasanin, Ramazanin, Shemsin, Rizain, Hilmin …) themelues e pjesëtarë të “Ballit Kombëtar”.
Ish presidenti dr.Sali Berisha deri diku e kishte përmirësuar këtë gabim historik duke i dekoruar Jakup e Hasan Ferrin me dekoratë të Urdhërit të klasit të parë(por jo me dekoratë të heroit kombëtar të cilën e meritojnë që të dytë).
Ky është realiteti i kujteses së shkurtë të shqiptarëve dhe pasqyrë e mosvlerësimit të personaliteteve të merituara kombëtare që sakrifikuan edhe jetën për të mirë të kombit!

Dhimbshëm dhe tragjike!
Në foto : Riza Ferri, doktor i veterinarisë, viti
1943

Burimi/Facebook