Home

Lajme

Shqiptari që i zmbrapsi bullgarët nga Prishtina!

No Comments Argëtim Histori

“Beteja e Lisicës (1941/42) shënon zmbrapsjen e depërtimit të mëtejmë bullgar nga Lindja në drejtim të Prishtinës dhe Rrafshit të Kosovës, ndërkohë që Bullgaria, si aleate e nazi-fashizmit gjatë Luftës së Dytë Botërore, kërkonte “hisen” e vet në trojet shqiptare.
“Luftën kundër bugarit” e kishte drejtuar me sukses të plotë Hafuz Imeri (Ymer Gërguri) i Bellaqevcit (Bardhi i Madh). Ashtu siç është përcjellë në gojëdhënat popullore në Gollak, Anamoravë dhe Rrafsh të Kosovës, Hafuzi (hafizi) kishte arritur të mobilizonte një grup të konsiderueshëm vullnetarësh shqiptarë nga fshatrat Bardh, Miradi e Lismir si dhe Prapashticë e fshatrat e tjerë të Prishtinës e Gollakut, duke formuar një çetë të konsoliduar e cila do ta vendoste fatin e qytetit të Prishtinës dhe Rrafshit të Kosovës, nëse kjo zonë do të administrohej nga Bullgaria apo nga Mbretëria Shqiptare, që asokohe ishte bërë pjesë e protektoratit perandorak të Italisë.
Duke qenë se bullgarët konsideroheshin të egjër, të dhunshëm, plaçkitës e zullumqar, që shqiptarëve u mohonin edhe të drejtat më elementare njerëzore, dhe për këtë kishte dëshmi jo shumë të largëta kohore, hafizi me çetën e tij ngarendi që t’u prente përparimin e mëtejmë forcave bullgare dhe t’i mbante ato sa më larg Prishtinës, e cila prej shumë kohësh ishte qendra kryesore tregtare e Rrafshit të Kosovës (edhe sot e kësaj dite rruga kryesore, përmes pjesës së vjetër te fshatit Bardh, mbanë emrin “Udha e Shehrit”, gjë e cila tregon rëndësinë e lidhjeve me Prishtinën).
Mësymja bullgare për të marrë Prishtinën kalonte përmes Prapashticës, gjegjësisht futjes nën kontroll të Majës së Lisicës, kodër kjo, në malin me të njëjtin emër, nga e cila do të kontrollohej dhe mbikëqyrej Prishtina.
Mirëpo, mësymja drejt Prapashticës ishte shndërruar në ferr për trupat bullgare, sepse ato hasen në çetën e Hafuz Imerit të pozicionuar mirë në Prapashticë e Lisicë. Trupat bullgare “u korren”, ashtu siç është përcjellë në traditën gojore, nga prita e hafizit, i cili kishte vënë një disiplinë strikte ndër vartësit e tij. Në një fragment të rrëfimit popullor thuhet se disa ushtarë të çetës i kishte kapluar paniku, kur kishin parë ushtarët e shumtë bullgar duke hyrë në Prapashticë, dhe për pasoj kishin filluar të zmbrapsen duke dashur të iknin dhe ta linin frontin. Mirëpo, hafizi iu kishte përgjigjur me breshëri mamzeri para këmbëve të tyre duke ju thënë se plumbat e anmikut kishin për t’i kapur nga prapa dhe se kush vdiste i qëlluar në ikje pas shpine shkonte pa dinë e pa iman. Kjo këmbëngulje e drejtuesit të çetës i kishte bërë ushtarët shqiptarë që të qëndronin në pikat e tyre dhe kështu ata e mbrojtën me sukses kodrën e Lisicës dhe Prapashticën duke e shpartalluar divizionin bullgar…
Jo vetëm kaq por, siç ka treguar Bajram Breznica, nga fshati Bardh i Madh, i cili kishte marrë pjesë në këtë betejë, për të ngritur moralin luftarak të ushtarëve hafizi sulej i pari dhe gjuante mbi armikun duke qëndruar në këmbë, pa u shtrirë. Kur në një rast ushtarët i kishin thënë se mund të qëllohej ashtu i ekspozuar, ai ua kishte kthyer se atë nuk ka plumb armiku që mund ta kapë, por edhe nëse e zinte plumbi, ai do të ishte i kënaqur se është goditur në gjoks e jo pas shpine dhe si i tillë do të binte dëshmor (shehid). Në këtë mënyrë hafizi iu dha edhe më tepër zemër luftëtarëve të tij duke i bërë edhe më të qëndrueshëm përball ushtrisë bullgare, pavarësisht se kjo e fundit ishte e armatosur rëndë dhe bombardonte pareshtur me artileri.
Sipas po këtij protagonisti, humbjet e armikut ishin aq të rënda sa që kur ishin tërhequr këmbësoria e mbetur bullgare, vija e tyre mbështetëse e artilerisë kishin lënë mbrapa 40 topa, të cilët ushtria e hafizit i shtinë në duar por që detyrohen t’ua dorëzojnë italianëve për faktin se para braktisjes ato armë të rënda ishin amortizuar nga bullgarët duke ua hequr gjilpërat ndezëse.
Luftëtarë të tjerë të dalluar të kësaj beteje, që kanë përcjellë rrëfime autentike, e që deri më tani kemi arritur t’i identifikojmë, ishin edhe Bahtir Breznica e Idriz Breznica nga fshati Miradi e Epërme, Ali Tërnava nga fshati Lismir, ?? Bytyqi nga Sllatina, si dhe Rexhep Lushaku nga Prishtina. Ajo që vë theksin më të madh tek rreptësia e kësaj beteje është se luftimet ishin zhvilluar për më tepër se një javë dhe, megjithëse fitimtare, në të ranë dëshmorë dy luftëtarë të denjë nga fshati Bardh i Madh: Ahmet Dragusha dhe Bajrush Kostanica. Sigurisht, në një luftë të tillë kishte dhe dëshmorë të tjerë. Rasti më i rëndë kishte qenë kur një gjyle topi bullgar kishte goditur në kuzhinën e improvizuar, me ç’rast kishte vrarë një numër më të madh të luftëtarëve.
Siç mund të vërehet, lufta dhe rezistenca e çetës së Hafuz Imerit e bëri të pamundur depërtimin bullgar në zonat më të thella të Kosovës, dhe Prishtina mbeti nën zonën italiane të viteve pasuese të Mbretërisë Shqiptare. Se sa e rëndësishme ishte mbrojtja e Prapashticës dhe prerja e depërtimit bullgarë në zonën e Rrafshi të Kosovës e tregon më së miri gjendja e tmerrshme e popullsisë shqiptare në pjesën veri-lindore të Shqipërisë etnike që kishte mbetur nën pushtimin bullgar. Në ato zona ishin të ndaluara të gjitha aktivitetet me karakter kombëtar, duke përfshirë përdorimin e flamurit shqiptar si dhe hapjen e shkollave shqipe; ndërkaq në zonën italiane të Mbretërisë Shqiptare, pra edhe në zonën e Prishtinës që e mbrojti me aq këmbëngulje dhe sakrificë Hafuz Imeri me çetën e tij, shkollat shqipe dhe aktivitetet e tjera kombëtare lulëzuan deri në atë shkallë sa që, në periudhën e pasluftës, regjimi jugosllavë e pat të pamundur ta kthente gjendjen mbrapa.
Në këtë mënyrë, suksesi i Betejës së Lisicës e ka bërë hafizin një komandant real, të vendosur dhe të suksesshëm në stopimin e ambicieve bullgare, ndërkaq në popullatën e Rrafshit të Kosovës emri i tij është përcjellë si një legjendë e cila nuk mund të fshihej dot nga rrëfimi. Pikërisht për këtë arsye, në vitet e pasluftës, Hafuz Imeri, nuk ishte parë kurrë me sy te mirë nga UDBa duke u konsideruar armik i mundshëm e potencial edhe kundër Serbisë e Jugosllavisë komuniste. Në vazhdën e rrënimit të autoritetit të tij, edhe pse plak, hafizi ishte përndjekur dhe burgosur duke u mbajt për ditë të tëra në bodrumin-qelinë e mbushur me ujë të stacionit të xhandarmërisë në Bellaqevc, duke e dëmtuar shëndetin e tij. Në gjendje të rënd, hafizi lirohet nga burgu nën vëzhgimin e vazhdueshëm deri në rënien e Rankoviqit.
Pas vitit 1966/67, ai më në fund dëshiron ta bëj realitet një pjesë të ëndrrës së tij jetësore – shkuarjen në haxh. Ai ishte pjesë e grupit të dytë të pelegrinëve nga Kosova kur, pas rënies së Rankoviqit, iu lejua shqiptarëve të vizitonin Qabenë. Ëndrra e tij u realizua. Meqë në luftë nuk e pati fatin të binte, ai vdiq dëshmor në vendet e shenjta…


Ymer Gërguri nuk ishte hoxhë por kishte mësuar Kuranin përmendsh dhe për këtë arsye iu dha titulli hafuz (hafiz). Përndryshe ai ishte i biri i mulla Osmanit dhe nipi i mulla Aliut. Gjithashtu Hufuz Imeri kishte të birin, Hasimin, dhe nipin, Dautin, hoxhë. Për këtë arsye, edhe pse kanë mbiemrin Gërguri, familjet e tyre, në shenjë respekti, janë quajtur Hoxholl-Hoxhaj dhe ashtu quhen edhe në ditët e sotme.
Hafuz Imeri, dhe familja e tij, veç përshkrimit të cekur si më lartë, ka një bagazh edhe më të gjerë kombëtar, fetar e emancipues.
Ai, sikurse dhe babai e i biri, ishin në krah të organizimeve patriotike e atdhetare, me para dhe vetën e tyre. Veç gatishmërisë për të luftuar në çështjet e interesit kombëtar, Hoxhajt kanë dhënë një kontribut të madh edhe financiar në të gjitha kauzat. Hafizi ishte një përkrahës i madh i Azem Jashanicës, dhe luftëtarëve të tjerë të Lëvizjes Nacional Demokratike Shqiptare – LNDSH (Dan Berishës, Ramiz Qyqallës, Sylë Berishës etj.) kundër Serbisë, si dhe kishte kontribuar në strehimin dhe fshehjen e Azemit nga përndjekja e UDBsë. Kjo ishte edhe një prej arsyeve pse ai u dërgua në qeli. Një sekuencë domethënëse lidhet dhe me gjyshin tim, Bajram Breznicën, të birin e Mulla Hajdin Breznicës, intelektualit të parë të asaj zone, që kishte diplomuar në Universitetin e Stambollit në vitet ’90 të shek. XIX.
Pas hyrjes së partizanëve, dhe në vazhdën e shtypjes së kryengritjes shqiptare kundër Jugosllavisë komuniste, Azem Jashanica – Bellaqevci detyrohet të strehohej në familjet e tjera në fshatin e vet dhe jashtë tij. Ndër ato familje që e kishin strehuar qenë edhe familja e Gërgurve, Breznicëve, Sogojevëve, Tërnavëve etj. Kur më nuk i kishte mbetur vend për strehim në rrethinën e tij, Azemi detyrohet të largohet akoma më larg. Për t’i ikur gjurmëve të UDBës, Azemi strehohet në Llap tek dajat e babës së tij Behës, njëkohësisht dhe dajat e Bajram Breznicës – Babatincët. Mirëpo, shërbimi inteligjent serb më në fund i bie në gjurmë ku gjendej dhe kush e strehonte. Prandaj një njësi udbashësh e marrin vesh se familja që kishte lidhje afërsie me Azemin, jashtë familjes “lëçitëse” Jashanica (familjet e të përndjekurve duheshin shtirë lëçitës për t’iu shpëtuar torturave të pushtetit serb), ishte familja Breznica, gjegjësisht familja e Bajramit, i cili ishte tezak (djalë tezeje) i Behës (babës së Azemit). Xhandarmeria serbe shkojnë në shtëpinë e Bajramit dhe e pyesin se ku ishte Azemi dhe kush e strehonte atë. Ai u ishte përgjigjur se e kishin ngatërruar adresën dhe se Azemi ishte nga fisi tjetër e jo na fisi i tij. Ata ia kishin bërë të qartë se dinin çdo detaj dhe se e vetmja mënyrë për t’i shpëtuar “përgjegjësisë” dhe torturave që rridhnin nga “mosdija” ishte të shkonte në Podujevë dhe t’i thoshte Azemit të kthehej dhe se pushteti do ta falte nëse ai do të dorëzohej. Bajrami ishte përpjekur t’i ikte këtij detyrimi duke u thënë se nuk kishte me se të shkonte aq larg dhe se kishte një familje që e mbante i vetëm pa vëllezër. Xhandarmeria ia bëjnë me dije se pikërisht refuzimi për të shkuar tek Azemi do ta rrezikonte atë dhe familjen e tij, ndërkaq për të shkuar në Podujevë e kishin detyruar të merrte atin (kalin e shalës) e Hafuzit. Ato ditë Bajrami diskuton me hafizin dhe ai e këshillon të mos refuzonte, përkundrazi të shkonte e të qëndronte disa ditë tek dajat, në mënyrë që të humbte tragë, si dhe t’i thoshte Azemit të largohet në një strehim tjetër. Gjyshi merr atin e hafizit dhe shkon tek dajat e tij, Babatincët në Podujevë. Aty e takon Azemin dhe ia përcjellë ofertën kërcënuese të UDBës dhe njëkohësisht këshillën e hafizit. Azemi ia rikonfirmon se nuk dorëzohej për së gjalli dhe i thotë ta ndiqte këshillën e hafizit për qëndrim tre ditorë në Podujevë, ndërkaq kur të kthehej t’iu thoshte xhandarmërisë se nuk e kishte takuar dhe as parë Azemin, edhe pse disa ditë kishte qëndruar në Llap për këtë qëllim.
Pas këtij sinjali, Azemi strehohet edhe për gati dy vite të tjera gjithandej nëpër Kosovë, derisa vritet në fshatin Prapashticë duke refuzuar dorëzimin. Ndërkaq, për fajin e strehimit dhe fshehjes së gjurmëve të Azemit, por edhe për faje të tjera kundër pushtetit (kundërshtimit të pritjes së Fadil Hoxhës si dhe kundërshtimit të kooperativizmit), hafizi dënohet me vuajtje burgu në qeli, ndërkaq Bajrami, së bashku me një grup përgjegjësish të fshatit, duke marrë shkas sidomos nga kundërshtimi i hapur ndaj shtrirjes së kooperativës, dërgohen për punë të detyrueshme në maden (minierë thëngjilli) të Hadës…

Post Scriptum:
Në përpilimin e këtij shkrimi jam mbështetur në rrëfimet e familjeve: Gërguri, Jashanica, Breznica, Sogojeva, Bajçinca, Tërnava, Podvorica, Babatinca, Govori, Lushaku”.

/Adem Breznica, profesor i historisë/

Burimi/a-news24.com/

Kozeta Zylo – Në përkujtim të 17 vjetorit të ikjes në përjetësi të Anita Bitrit

No Comments Argëtim Histori

Nga Keze Kozeta Zylo
Në përkujtim të 17 vjetorit të ikjes në përjetësi të Anita Bitrit
(Mbresa dhe kujtime nga një tragjedi në Amerikë që mori jetën e tri hyjneshave shqiptare)
Ndonëse kanë kaluar 17 vjet që nga ikja tragjike e artistes së madhe shqiptare Anita Bitrit, përsëri Diaspora, gjithë dashamirësit e Anitës dhe artdashësit e kujtojnë me dhimbje tragjedinë që ndodhi në qytetin ku jetoi në Staten Island, në New York. Ishte një ngjarje tejet e dhimbshme ku u trondit çdo qënie njërezore që e dëgjoi në te gjitha lajmet në mediet amerikane dhe shqiptare, ngase humbën tri jetë njerëzish. Ishin tri gjenerata: Anita, e bija Sibora dhe nëna e saj Hazbija.
Ato u mbytën nga gazi, monoksidi i karbonit.
Kujtoj në 10 –Vjetorin e ikjes së tyre bashkësia shqiptare e udhëhequr nga Pastori amerikan Steve Galegor dha një përshpirtje në gjuhën shqipe në përkujtim të Anitës, bijës dhe nënës së saj, në 10 vjetorin e tragjedisë së humbjes së jetës së tyre. Pastori amerikan Galegor, i cili të befason me të folurën e bukur të gjuhës shqipe tha se edhe pse nuk kam qenë atë ditë në koncertin e lamtumirës, pasi ishja me shërbim në Tiranë, e përjetova me dhimbje të madhe humbjen e tri krijesave të Zotit që u ndanë nga ne para kohe. Gjithmonë do t’i kujtojmë me dhimbje e dashuri Anitën, Siborën dhe nënë Hazbijen të cilat humbën jetën tragjikisht në mjediset e shtëpisë së tyre në Staten Island në New York tha pastori amerikan Steve Galegor në përshpirtje.
Në këtë përshpirtje ishte dhe vëllai i Anitës, Arben Bitri.
Në intervisten që dha për TV Alba Life në New York, ai kujtoi me dhimbje dhe lot në sy tragjedinë e tmerrshme që i ndodhi familjes së tij. Ai vazhdoi se sonte ndodhemi pikërisht në këtë vend të shenjtë në Kishën First Evangelical Free Church në Brooklyn, ku dhjetë vjet më parë të gjithë artistët e Komunitetit, Diaspora, artdashësit e shumtë, së bashku me Qemal Zylon si organizator kryesor në bashkëpunim të ngushtë me artistin e shquar Frederik Ndocin dhe orkestrën e mirënjohur “Alba” të udhëhequr nga kitaristi i talentuar Edi Xhani, organizuan një koncert lamtumire në nderim të artistes vlonjate mbarë kombëtare Anita Bitrit. Ai shprehu mirënjohjen e pakufishme në emër të gjithë familjes së tij për nderimin e veprës që i bën Anitës dhe tha se do të punojë së bashku me artistët për të realizuar një dokumentar që trashëgimia e vyer e saj t’u ngelet brezave. Ndërkohë Qemal Zylo kujtoi të gjithë bashkëpunëtorët, veçanërisht Frederik Ndocin, Edi Xhanin, ambasadorët e kulturës shqiptare Merita Halilin dhe Raif Hysenin, Vait Hajdarin, Sokol Asllanin dhe Maksim Vathin, artistët e shumtë, dashamirësit, mediat si Adem Belliun për kulturën shqiptare, Dalip Grecën për gazetën “Illyria”, të cilët u ndodhën pranë në vendin e ngjarjes pasi e dëgjuan gjëmën që ndodhi, ngjarje që u publikua në mediet e shumta. Ai shprehu dhe mirënjohjen për të gjithë amerikanët dhe bordin e kishës First Evangelical Free Church, pasi si i punësuar aty për vite me radhë, kujtoi ditën që kjo kishë hapi të gjitha dyertë për të organizuar koncertin e lamtumirës. Ajo që do të më ngelet gjatë në kujtesë vazhdoi ai është se në vendin që u organizua koncerti i lamtumirës, ishte planifikuar me kohë të organizohej ceremonia e një dasme amerikane, por kur bordit i paraqita se me shqiptarët duam të organizojmë një koncert lamtumire për artisten e shquar shqiptare, familjarët dhe Bordi me zemërgjerësinë më të madhe pranuan të shkonin në katin e nëndheshëm, përdhes, (basement siç e quajnë amerikanët) dhe na lejuan që ne t’i bënim nderimet e duhura tri gjeneratave që humbën jetën tragjikisht.
Çdo njeri mbart kujtimet e tij në atë ngjarje tragjike, dhe ne kësi rastesh është e vështirë të ngjesh fjalë ngushëlluese. Personalisht kurre s’do ta harroj telefonatën në kolegj në Brooklyn të Frederik Ndocit i cili me një zë vajtues më dha i pari lajmin e kobshëm për tri gjeneratat të mbytura nga monksidi i karbonit. Tepër e rëndë ishte për vellain e Anitës, Benin jo vetëm tragjedia, por edhe sepse ai se kishte takuar kurrë Siborën, për shkak dokumentesh, një ëngjëll që premtonte shumë për të ardhmen, por mjerisht ai erdhi për të përcjellë trupat në Atdhe, në Vlorë. Beni kishte dëgjuar vetëm zërin e saj qindra herë në telefon, dhe shprehjen aq të bukur të mbesës së tij Siborës duke i thënë në anglisht: “I love you Daja”!
Arti i Anitës, këngët e saj, violina e bukur, tekstet muzikore që krijonte, i përkasin fondit të artë të muzikës shqiptare. Nga të gjithë folësit atë ditë ajo u pagëzua si Pop Star i muzikës shqiptare, por mjerisht shpesh herë na duhen histori të dhimbshme si tek kalaja e Rozafës, që të dalin në pah madhështia dhe gjenialiteti i popullit tonë. Nga shpirti atë ditë në ceremoni nga skena i dhashë lamtumirën me këtë poezi: Kjo vdekja e zezë/ muret i çanë/ për tri hyjneshat që vdekjen panë/. Tmerruar nga lajmi rrugën mora/ kalova me drita të kuqe vetëtimë/ në cep të rrugës frymën ndalova/ ngriva statujë kur pashë shtëpinë/. Zemra më rrihte si e zënë në faj/ si labe e qava: e mjera e mjera/ ndenja gjatë, por porta s’u hap/ ndeza qiririn dhe e vura tek dera/. Vitet do të ikin dhe shpejt do të kalojnë/ loti i mërgimtarit do të ngelet në derë/ Orkestra “Alba” shpesh do të ekzekutojë/ këngët e tua në tastierë/. More helmin në zemër, ike larg Anita/ ndoshta të gjeje qetësinë/ bashkë me violinën si shelg lotues, le dhe këngën/ dhe me zërin tënd pavdeksinë!
Duke përfunduar në vesh ende kam zërin e vogëlushes, zërin e një ëngjëlli Siborës e cila i këndon mamit të saj si: “Jam e bekuar si ty, kënga ime le të jehojë, për mamin le ta dëgjojnë…”
Kënga dhe Zëri i Anitës kur këndon me të bijën e saj Siborën në duet duket sikur vazhdon të mbush qiellin si cicërima zogjsh, si zëra në përjetësi!
19 Tetor, 2021
New York

Mund të jetë një imazh i 1 person dhe teksti
Mund të jetë një imazh i 2 persona, njerëz në këmbë dhe teksti që thotë "NEW YORK CITY ewsday WEDNESDAY, OCT. 20 2004 CITY EDITION ALBANIAN POP SINGER, FAMILY DEAD Killer Fumes Construction blunder blocks flue, flooding Staten Island house with carbon monoxide.A2-3 Bitri-Prapaniku and her daughter, Û Sibora, their sleep, Anita's"
Përshkrimi i fotografisë nuk është i disponueshëm.
Mund të jetë një imazh i 7 persona, njerëz në këmbë, njerëz të ulur dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 2 persona, duke përfshirë Arben Bitri, njerëz të ulur dhe njerëz në këmbë
Mund të jetë një imazh i 3 persona, duke përfshirë Arben Bitri dhe Kozeta Zylo, njerëz në këmbë dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 3 persona

Burimi/Facebook

Fiqiri Kasa Art – Shokohen grekët dhe maqedonasit, zbulohet testamenti i Aleksandrit të Madh që konfirmon origjinën e tij shqiptare

No Comments Argëtim Histori

Edhe pse kanë kaluar mijëra vite, bëmat, fitoret dhe betejat e Aleksandrit të Madh vazhdojnë të bëjnë bujë dhe të tërheqin vëmendjen e shumë historianëve. Heroi Ballkanas u bë figura më madhështore dhe më stratege që ka njohur bota. Të gjithë kemi lexuar për bëmat e tij, por ajo që diskutohet sot ashpër në mbarë botën është origjina e tij.
Por të gjitha aludimet duket se do të marrin fund, pasi këtë javë studiuesja e shquar italiane Lucia Nadin ka zbuluar ‘testamentin’ e Aleksandrit të Madh në të cilin ai i drejtohet popullit të Shkodrës duke ju dhënë atyre një territor në administrim si dhe duke ju drejtuar me fjalën se ai është “pinjoll i farës së ilirëve”, raporton “Ina”.
Dokumenti është publikuar nga studiuesja italiane e cila ka bërë një hulumtim shkencor për Aleksandrin e Madh.
Ja çfarë shkruhej në letër:
Unë Aleksandri, bir i Filipit, mbretit të maqedonasve, mishërim i monarkisë, krijues i Perandorisë Greke, biri i Zeusit, bashkëbisedues i Brahamanëve dhe i Pemëve, i diellit dhe hënës, triumfues mbi mbretëritë e Persëve e të Medëve, Zoti i Botës prej ku lind dhe ku perëndon dielli, nga Veriu në Jug, pinjoll i farës së shquar të popujve Ilirikë të Dalmacisë dhe Liburnisë dhe të popujve të tjerë të së njëjtës gjuhë që popullojnë Danubin dhe zonën qendrore të Thrakës, u sjell dashurinë, paqen dhe përshëndetjet e mija dhe të të gjithë atyre që ndjekin sun.dimin e botës.
Duke qenë se ju gjithmonë me jeni treguar të besës dhe të fortë e të pathyeshëm në bet.ejat e bëra krah meje, u jap dhe u dorëzojë juve në zotërim të lirë gjithë hapësirën e Akuilonit e deri në skaj të Italisë së Jugut.
Dëshmitar të këtij akti janë Atleti, logotheti i im, dhe 11 princa të tjerë, të cilët unë po i emërojë si trashëgimtarë të mi dhe të të gjithë Botës, meqenëse po shuhem pa lënë pasardhës.
Testamenti është zbuluar dhe përkthyer nga studiuesja italiane Lucia Nadin, të cilin ajo e ka paraqitur në hulumtimin shkencor, “Statuti de Scutari, della prima meta del secolo XVI con le addizioni fino al 1469″.

Burimi/Facebook

Prékëse! Niku rrëfén në “Për’Puthen” aksidéntin e rëndë. Hyseni bën gjéstin e madh…

No Comments Argëtim Histori

Në epísodin e Për’puthen sot, konkùrrenti nga Rrësheni, Nik Shérri, tregoi historinë e tij.

Ai ishte ftuar në takim nga Alvisa dhe gjatë takimit ai tregoi për një aksidént, më pas ajo i evidéntoi se ka një protézë në vend të këmbës duke dashur të dinte se çfarë ka ndodhur.

Gjatë gjithë kohës rrija në fshat dhe në darkë kthéhesha në qytet. Qélloj një ditë, në të cilën kisha një ndjési jo të mirë.

Madje atë mëngjes, ishte motra e vogël në shtëpi dhe i thashë se e doja shumë dhe më rròdhën lotët vet, pa e ditur se çfarë do ndòdhte.

Kush është Nik Sherri/ Personazhi i “Përputhen” me historinë frymëzuese |  CNA.AL

Kush është Nik Sherri/ Personazhi i “Përputhen” me historinë frymëzuese | CNA.AL

Jam nis rrugës për në fshat, ishte e shkruar, një makinë më gòditi me shpéjtësi.

Mbaj mend që téntova t’i afròhesha shoferit, por këmbët e mia nuk përgjígjeshin, më pas më çuan te Spítali Úshtarak.

Kam qenë duke dhënë shpírt asnjë njeri nuk e besonte që unë do të shpétoja.

Kush është Nik Sherri/ Personazhi i “Përputhen” me historinë frymëzuese |  CNA.AL

Kush është Nik Sherri/ Personazhi i “Përputhen” me historinë frymëzuese | CNA.AL

Unë tani jam me një pròtezë, por jam me një zemër shumë të madhe.

Madje shihja prindërit që ishin gòxha të mërzítur dhe ju thoja mos u mërzísni, ja në ndonjë mòment na vërsùlen qentë, i nxjérr dirékt protézën”,- tregoi Niku historinë e tij të dhímbshme, por duke e zbùtur dhe me batuta.

Vlen për tu përméndur dhe gjésti i Hysen Ramaj (Bushi), ish-i dashuri i Alvisës, i cili duke qenë se Niku nuk ka makinë ai véndosi t’i dhùrojë një.

Kush është Nik Sherri/ Personazhi i “Përputhen” me historinë frymëzuese –  Autental

Burimi/lajme24ore.com/

Keze Kozeta Zylo – Ne dhe Greva e Vdekjes

No Comments Argëtim Histori

Kur veteflijoheshin dhe digjeshin ne flake Lirak Bejko dhe Gjergj Ndreca dy te burgosur politike F/B me kujton fotot, protestat tona para OKB-se dhe Konsullates Shqiptare ne New York
14 TETOR, 2012
Shqiptarë: S’duhet të vemë gjumë në sy për “Grevën e Vdekjes”
Është tepër ngjethëse, tronditëse të shikosh se si njerëzit digjen në flakë dhe së fundi grevistët shpallin grevën e vdekjes, ndërsa qeveritarët me shqiptarët heshtin, tek tuk dëgjon ndonjë krismë, por thjesht pa zë!…
O Perëndi, frika u ka dhënë çeren e veremit!…
Eshtë e tmerrshme kur sheh krime, por më e tmerrshme është të heshtësh, ta fshehësh dhe të mos e denoncosh atë! Nuk ju besoj politikanëve të të gjitha ngjyrave që dhjamosen me rrugët më të pështira duke shpallur qindra parti për të fituar elektorat.
Ju bëj thirrje Kryeministrit shqiptar z.Sali Berisha, Kryetares së Parlamentit, znj.Jozefina Topalli dhe gjithë deputetëve të Parlamentit Shqiptar të gjejnë gjuhën e dialogut dhe të zgjidhin urgjentisht kërkesat e ish të përndjekurve politikë, të cilët vuajtën dhe hoqën të zitë e ullirit në diktaturë, dhe po ashtu pretendojnë se po vuajnë dhe në postdiktaturë.
Si një bijë dhe nënë shqiptare që u largova e detyruar, më 27 shkurt të vitit të mbrapshtë të 97-ës, kur po digjej vendi, kur po vriteshin shqiptari me shqiptarin, nuk kishja fuqi të ndaloja gjakun që derdhej edhe pse nuk heshta…
Nuk kishja fuqi, kur sapo erdha për herë të parë në Amerikë në 97 ën të ndaloja mediat greke me lobin grek që villnin e villnin për Shqipërinë, për shqiptarët se si vriteshin me njeri-tjetrin në 97-ën duke pretenduar se nuk dinin se c’është demokracia!…
Fuqinë që kam, një pjesë e kam dhënë nëpër demonstrata për KOSOVËN MARTIRE, atë ende e ruaj vetëm kur Atdheu të rrezikohet dhe coptohet nga pushtimet e huaja, atëhere bëhem ushtare deri në vdekje për Të.
Ju bëj thirrje të mos ketë më tragjedi me këta njerez që e donin aq shumë demokracinë, por me zgjidhjen më të shpejtë mund të shpetohet ndalja e tragjedisë.
Kurrë kokëfortësia dhe uni nuk kanë çuar në Paqe, por përkundarzi ato kanë provokuar kasaphanën…
Dëgjojini të urtët, dëgjojini njerëzit që ju duan të mirën, dëgjojini miqtë tanë të përbashkët, dëgjojini miqtë amerikanë, dëgjojeni zërin e Diasporës dhe të aktivistëve të saj, por pa harruar dhe kundërshtarët tuaj, ata nuk janë armiq siç e konsideroni ju politikanë njeri-tjetrin, mbi të gjitha ne jemi shqiptarë të një gjaku ndaj dhe duhet të merremi vesh më shumë me njeri tjetrin. Unë dhe shumë të tjerë që s’kanë pretendime për kolltuqe kështu ju konsiderojmë. Ndërsa ju e quani njeri-tjetrin kriminelë, armiq, tradhtarë, dallkaukë, batakçinj, fjalor që në anën ligjore duhet të ishit të gjithë brenda…, ngase dalin nga goja vetë e ligjvënësve duke akuzuar njeri-tjetrin per krime…
Por ky përbën një kapitull më vehte për të cilën nuk kemi heshtur, sonte që po shkruaj nga tmerri i vdekjes që lexova nga grevistët dhe më ka shprishur gjumin, ju bëj thirrje me gjithë forcën e shpirtit tim: Zoti kryeminister, qeveritarë dhe ligjvënës!
Zgjidhini sa më parë të jetë e mundur kërkesat e ish të burgosurve, tragjedia e tyre do të jetë e gjithë popullit shqiptar që i do dhe i respekton si pjesë e krenarisë së Kombit tonë!
Betimi i tyre për vetëflijim ka dhënë prova të pakundërshtueshme, atë ne e pamë mjerisht në flakët e djegjes së trupit të tyre, ku gjej rastin t’ju uroj shërim sa më të shpejtë zotërinjve të nderuar Gjergj Ndreca dhe Lirak Bejko duke ardhur shëndoshë pranë familjeve të tyre të shtrenjta.
Shpresoj se do ta dëgjoni me qetësi zërin e një emigranteje, një mikeje që ju do të mirën të gjithëve pa ngjyrat partiake, por thjesht si bashkatdhetarë që flasim gjuhen tonë hyjnore, SHQIP!
Keze Kozeta Zylo
12 tetor, 2012
Staten Island, New York
Ps: Fotot jane marre ne daten 13 tetor, 2012 ku Forumi per Demokraci organizoi manifestimin solidariteti ne mbeshtetje te Greves se Urise te Ish te perndjekurve politike nen diktature para OKB-se. Ish te pendjekurit politike kishin 22 dite te ngujuar per te kerkuar te drejtat e tyre te mohuara, ku dy prej tyre zoterinjte Ndreca dhe Bejko i vune flaken vehtes ne shenje proteste.
Manifestimi u moderua nga z.Grid Rroji nje nga bashkethemeluesit e Forumit per Demokraci. Z.Rroji e hapi manifestimin e solidaritetit me letren e Prof.Sami Repishtit, ish i burgosur politik, aktivist i shquar ne Bote per te drejtat e njeriut.
Ne kete manifestim pershendeten Keshilltari i Bashkise se Nju Jorkut z.Steven Kaufman, z.Pellumb Lamaj, Dr.Ilir Hysa, z.Muhamet Omari, znj.Mimoza Ferraj, Kozeta Zylo…
TV Alba Life mori disa intervista si me: Prof.Shenasi Rama, Dr.Ilir Hysa, z.Pellumb Lamaj, z.Grid Rroji, z.Muhamet Omari, znj.Mimoza Ferraj etj.

Mund të jetë një imazh i 2 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 5 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 4 persona, duke përfshirë Kozeta Zylo, Place de la Bastille dhe teksti
Mund të jetë një imazh i 2 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 5 persona dhe njerëz në këmbë
Mund të jetë një imazh i 4 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të jashtme

Burimi/Facebook

Gjeto Turmalaj – VASEL FRAN KRONI (1921 – 1990)

No Comments Argëtim Histori

Atdhetar e antikomunist
.
Tregim.
Vasel Frani e kishte pritur gjatë atë ditë që do të mbaronte dënimin, për të shkuar pranë familjes dhe pikërisht, mbas gati 8 viteve burg, erdhi koha për t’u liruar.
Kur doli nga ajo derë burgu, ishte mjaft i lodhur dhe me atë ngarkesë vuajtjesh, nisi të udhëtonte për në Shkodër. Sapo zbriti nga karroceria e “Skodës”, pikë- risht tek ai qytet ku i qe bërë gjyqi politik me vendim absurd, Vaseli për një çast shikoi rreth e qark; ishte po ajo varfëri, ato rrugë të vjetra pa ndryshime, me njerëz që nuk iu qeshte buza nën diktaturë dhe po nga agjen- sia e kamionëve u nis për në Malësi të Madhe, për tek shtëpia e tij në Shkrel.
Sa arriti në Dedaj, i duhej të ngjiste edhe një copë rrugë malore, madje mbi një orë që nga Ura e Jushës e deri në Glecin e lashtë dhe legjendar. Vaseli po shpej-
tonte hapat i emocionuar, vetëm fillikat deri sa të bashkohej me familjen e tij të shenjtë që aq shumë i patën munguar njëri – tjetrit.
Gjatë udhës, në ngjitjen e malores, si tërthoret e jetës, Vaseli me vete meditonte në gjithëfarë mënyrash për ato kohë, se si u dënua gjoja për “agjitacion e pro- pogandë” kundra pushtetit.
Dhe, me ato mendime po hynte në Glec dhe ashtu i raskapitur, por edhe i trazuar në shpirt, nuk po mundte të shikonte pamjen e vendlindjes në atë buzëmbrëmje e të çmallej sadopak me të.
Vaseli kishte mbajtur në shpatulla mjaft sakrifica e kujtime të vështira jetësore si i burgosur, megjithëse ishte i pafajshëm.
Eh…, sa arriti para asaj suke, në Glec, i erdhi ndër- mend koha e partizanëve kur e akuzuan se e dinte se ku ndodhej Rrok Kanti, të cilin e kishte probatin. Rroku gjëndej i arratisur nëpër shpella bashkë me Llesh Marashin. Fatkeqësisht, për atë e torturuan Vaselin që të tregonte se ku ndodhej banda e Llesh Marashit me shokë.
Që nga dimri i vitit 1945, kishte kaluar gjithë ajo kohë dhe Vaselit në këtë natë, se si i kaluan nëpër shtat mornica e dridhje trupit; iu rikujtua koha kur e rrahën barbarisht ata vëllavrasësit, partizanët komunistë. I erdhi ndërmend edhe ai momenti që kishte mbetur pa ndjenja, kur ia çanë mishin në pulpat e këmbës me ba- jonetën e pushkës dhe familja e mbështolli në një batanie, ashtu të përgjakur keqas.
Në shtëpi ia patën larë plagët e shumta me raki, për t’i shpëtuar jetën që po i rrezikohej.
Oh, sa e sa herë Vaseli kishte thënë me vete në gjyq, e gjatë kohës në burg…”Po a nuk mjaftonte gjithë ajo torturë që më bënë kriminelët partizanë?” Përsëri pas
kaq vitesh, m’u desh të vuaja edhe këtë burg të sajuar prej tyre, me spiunë të parapërgatitur për dëshmi të rreme. O….., por dhashtë dhe i shikoftë, i pagoftë e drejta ata që më bënë kaq shumë vuajtje e tortura!
Dhe, me atë trazim të trishtë që i sillej në mendje, hyri në oborrin e kullës trekatëshe, që ishte e njohur në Malësi si kulla e Fran Çulit. Kur shkeli në oborr, e preku portën duke e ledhatuar me dorë, i mbushur me emo- cione dhe mbingarkesë të tronditjes shpirtërore, ai fshau me lotë nga mallëngjimi.
Atë moment, Vaseli lëshoi një thirrje të lehtë për të lajmëruar familjen se arriti mbas asaj periudhe të gjatë burgu dhe familja me të dëgjuar atë zë të shumëpritur, shpejt e shpejt dolën në oborr të shtëpisë…
E pritën me krahë hapur dhe me lotë gëzimi në sy, nëna File, bashkëshortja Lula dhe vajzat Lena e Groshja. Ato sojnike, gati si përnjëherësh, me një britmë gë- zimi thirrën: “O Zot, të falëminderit që na e solle Vasel Franin!” Lotët në faqe u bashkuan me përqafimet e për-
mallëshme duke qarë deri në dënesë.Ajo natë qe shumë e gjatë, me peshën e mbijetuar
të burgut, ku gati i zbardhi drita pa vënë gjumë në sy, duke biseduar për atë kohë të dhimbshme e të pazë- vendësueshme, për mungesën e gjatë të njëri-tjetrit.
Në mëngjesin e ditës së pasnesërme, Vaseli i tha bashkëshortes së tij, Lulës, e bija e Prel Gjeloshit të Shkrelit:

  • O Lule Prelja, më bëj gati kostumin e mirë se më ka djegur malli që të dal në Vrrith dhe të shëtis nëpër kumbarë e shoqëri, e të çmallem dhe me varret.
    Pikërisht, në atë fillim dite me diell, ai mbërriti në Vrrith, pranë një kulle të gjatë dykateshe. Aty te porta e oborrit, Vaseli thirri sipas traditës së Malësisë:
  • O i Zoti i shtëpisë, a pret miq? – Duke folur me një
    butësi shumë njerëzore.-Hajde, mirë se të ka sjellë Zoti! – ishte përgjigja nga
    brenda shtëpisë. Dhe ashtu siç pritet miku, në çastin që hapi portën, i zoti i shtëpisë u habit kur pa se cili ishte ai mik. Iu mbushën sytë me lotë dhe mbeti disi i shta- ngur.
  • O Vasel Frani, ju po kërkoni leje për të hyrë në këtë shtëpi, por a thua e meriton kjo shtëpi që të hyni përsëri në familjen tonë, për atë paburrëri të rëndë që të kemi bërë, dukë të dalur dëshmitar në gjyq?
  • Po, bre burri i dheut, – ia ktheu Vaseli. – Unë kam ardhur që t`ju shoh e të çmallem, të pimë një kafe bashkë. Po ne kemi qenë shokë, kumbarë e dashamirë gjithë jetën e përsëri do të bëhemi edhe më të mirë me bekimin e Zotit.
    Ishte ajo vizitë e vështirë në atë shtëpi, pasi dësh- mitari i parë për arrestimin dhe burgosjen e Vaselit ishte një pjesëtar i asaj shtëpie.
    Por Vasel Frani, bëri një burrëri të rrallë, duke sh- prehur faljen me shpirt të butë dhe pa fjalë, ku i foli vetëm zemra me praninë e arsyetimin e tij, me mish e me shpirt, duke ia lënë të kaluarës së errët çdo gjë që kishte ndodhur.
    Ai gjest fisnik dhe i paparë deri atëherë i Vasel Franit, u përhap nëpër Malësi si një akt mjaft burrëror dhe shumë human.
    Vaseli i shtëpisë së Marash Vatajve të Gleces, në të cilën ishte lindur i biri Fran Çulit, ishte djalë i vetëm.
    Vaseli u rrit në ato kulla, nën urtinë e burrave, që mblidheshin ndër dhoma ku bisedonin me orë të gjata për heroizmat e malësorëve, që në luftën e përgjakshme të invaduesve, në ngritjen e Flamurit në Deçiq, në majën e Bratilës së Hotit, prej dorës së malësorëve, nën drej- timin e heroit legjendar, Ded Gjo Lulit.
    Në kohën kur Vaseli ishte fëmijë, erdhën edhe shkjetë dhe dogjën disa kulla, sikurse dihet, e gjithë familja e Glecarve me pleq, gra e fëmijë u detyruan të iknin dhe të strehoheshin në male të Kurriles.
    Vaseli që në rininë e tij, u bë një mjeshtër guri mjaft i dëgjuar, për ndërtimin e shtëpive dhe ujëmbledhësve, që në atë kohë quheshin saranxha (nga turqishtja). Ishte fisnik, i guximshëm dhe bujar.
    Sapo shkeli komunizmi në Malësi të Madhe, filloi një luftë vëllavrasëse kriminale e komunistëve shqip- tarë. Qëllimi i tyre ishte të shkatërronin shtëpitë më të mira në atë trevë të mirënjohur për mençuri, vetëmo- him dhe patriotizëm.
    Partizanët dhe komunistët, që përbënin 80 % të fi- seve më të këqia të Malësisë së Madhe, morën drejtimin e kësaj treve, të cilët nuk njihnin, besë, burrëri, fe e tra- ditë, vetëm sikur t’i kishte lindur Stalini nga jashtëqitja e vet.
    Pikërisht, në atë kohë arrestuan burrat më të zgje- dhur në Shkrel e në Malësi. Një ndër ta ishte edhe Fran Çuli, duke e dënuar dhe dërguar në burgun famëkeq të Burrelit.
    Nëse kthehemi në retrospektivë, pra pas në kohë, para shumë vitesh, atëherë do të shohim se si u përgatit procedura e turpshme për të arrestuar e dënuar edhe Vasel Fran Kronin.
    Në njërën prej ditëve të jetës shkatërruese të koo- perativizimit socialist, brigadat e punës po punonin në Dragoç të Vrrithit.
    Enkas bëhej njoftimi të mblidheshin sa më shumë njerëz të fshatit, pasi do të kishte një mbledhje me shumë rëndësi.
    Por kush e drejtonte Vrrithin në ato vite të errëta? Detyrimisht që në Vrrith ishte një organizatë partie
    me njerëz të ndershëm dhe të thjeshtë, por partia i traj- tonte ata sikur të ishin vetëm një tufë delesh e jo ndryshe.
    Sigurisht që dihet, se po deshe, hajde kundërshtoje apo largohu vijës së partisë, se të merrte e zeza. Por nga këto komunistë, si të ishin dele, korrnin frutet që kërkonte partia, për të mbajtur situatën nën kontroll dhe askush nuk i pyeste se cilin vendim të merrnin ata komunistë të mjerë. Sigurisht që atyre ua dëgjonin fjalën vetëm në mënyrë formale.
    Aty, në atë luginë të Vrrithit, në mes të maleve plot krenari të Shkrelit, sundonin ato kuadro që i caktonte pushteti e partia me komitetin e saj, sikurse e quanin udhëheqësit komunistë.
    Ishin kryetari i kooperativës, përgjegjësi i sektorit, jabanxhi, që rrinin gati gjithë ditën me pushkë gjermane në krah, me automatik, me pistoletë dhe krekoseshin para popullit të vobektë, sa të rrënqethej shtati nga pre- sioni psikologjik.
    Madje ata donin që çdo natë t’i thërrisje për miq dhe t’i gostisje. Një ditë foli njëri nga këta qelbësira e pushta drejtues jabanxhi, që s’po dua ta ndyj këtë shkrim me emrin e tij, që tha:
  • Çfarë do ju bëhet dëm dhe e keqe ju, nësë çdo vrri- thjan do të na shtrojë darka për çdo natë?! Pra, ashtu vepronin ata kriminelë, në varfërinë e tejskajshme të atyre njerëzve bujarë vrrithjanë, madje kjo ishte kthyer në metodë dhe në Malësi të Madhe.
    … Por ndodhi njëherë, diku në Malësi të Madhe, në një familje shumë fukara, që nuk kishin çfarë t’i jep- nin pushtit, horit të partisë, vetëm i skuqën dy kokrra vezë. Një fëmijë që e shikonte nga dera e dhomës, ashtu me zë të vockël, thoshte për secilën kafshatë që hante pushtetari: ”Të bëftë milë,… të bëftë milë… të
    bëftë milë”. Por kur e mbaroi e nuk mbeti asgjë në pjatë për fëmijën e vogël, i tha me një zë të mekur:
  • Ta hëngërt dleqi në bark…!!
    Kjo pra, ishte gjendja e fukarallëkut nëpër shumë familje të Vrrithit.
    Me porosi të Komitetit të Partisë, atë ditë në Vrrith u gjendën operativi i Degës së Brendëshme, i plotë- fuqishmi i policisë, përgjegjësi i sektorit, që të ushtronin trysni dhe një terror nga më të egrit që kishte njohur ndonjëherë Malësia, nga ata këlyshë të kuq, të betuar me paftyrësinë e shpirtin e djallit, u mblodhën në lagjen e quajtur Dragoç.
    Pasi e kishin arrestuar Vaselin në Koplik, pikërisht në dhjetor të 1969, përgatitën terrenin që ta demaskonin para bashkëfshatarëve të tij, se Vaseli ishte armik i Par- tisë e i Popullit, kishte bërë propagandë ndaj pushtetit popullor dhe partisë.
    Vaselin e kishin vendosur në një karroceri makine, e dërguan nga Kopliku e deri në kooperativën e Vrri- thit. Aty e nxorën para brigadave të kooperativës, ashtu me pranga në duar, duke përdorur deri fyerjet më të ultë e të pavend. Donin të dobësonin reputacionin e Vasel Franit, por Vaseli nuk e përkuli kokën para atij represioni, sepse ishte i bindur që i ishte përgatitur një skenar ku do të dënohej pa të drejtë.
    Në ato kushte arresti, dërgohet në Shkodër për hetim dhe gjykim.
    Hetuesia për Vasel Kronin ishte një torturë e zgjatur dhe mjaft e pamëshirëshme, që u bë mbi trupin e Va- selit. Metoda rrahjeje të padurueshme gati kanibaleske, sikurse ishin brumosur ato ndyrësirat e poshtra, hetue- sit komunistë.
    Në seancën gjyqësore të sajuar, i sollën Vaselit dëshmitarin përballë, ku gjykatësi brutal dhe i pafytyrë
    iu drejtua: -Ju armik i partisë dhe i pushtetit popullor, i pan-
    dehur Vasel Kronaj, e njihni këtë dëshmitar? -Jo zoti gjykatës. Nuk e njoh. Nuk e di ku e keni gjetur këtë kokë-matare jugosllave që e keni sjellur këtu për dëshmi. Nuk e njoh, as që e kam parë ndonjëherë!? Gjykatësi: – I pandehur mbaj qëndrim serioz e mos
    fyeni dëshmitarin! Pastaj erdhi radha e dëshmitarit tjetër. Përsëri
    gjykatësi pyeti: -I pandehur Vasel, po këtë dëshmitar e njihni…? -Po e njoh. Ky është njeriu më i “dashur” i fshatit
    tonë, madje ky është dëshmitar i të gjitha punëve të “bukura”, që i ngarkoni ju në kësi rastesh.
    Gjykatësi çirret: – Dëgjo i pandehur, edhe njëherë po fole në këtë mënyrë, do të keni pasoja në masën e dënimit tuaj…
    Gjykatësi përsëriti ritualin e parapërgatitur dhe pyeti:
  • Këtë dëshmitarin tjetër, a e njihni? -Po more, e di se këtyre u thotë populli spiunë
    1200 lekësh, të paguar nga ju. Gjykatësi me rreptësinë e fjalës e kërcënon: -Nuk të lejoj më të shprehesh kështu ti i pandehur,
    dëgjove?! -Gjykatësi vazhdon seancën e turpshme duke thënë: – I pandehur Vasel, na trego ku e keni marrë atë
    shumë kaq të madhe lekësh që u gjetën në shtëpinë tënde?
  • Jo zoti gjykatës, ato nuk u gjetën, por për ato lekë më kanë rrahur me ditë të tëra në hetuesi. Ato 360 mijë lekë i kam fituar duke ndërtuar shtëpi e saranxha. Ato lekë, për të cilat jam torturuar në hetuesi, u kam thënë hetuesve, se janë fituar me dhimbje të shpirtit dhe me
    djersë të ballit. Zoti gjykatës, ju më keni arrestuar dhe vendosur në bangën e të akuzuarit për lekët e mia, madje për arsye se m’i kanë kërkuar borxh, sigurisht për të m’i kthyer përsëri, por atë që nuk e ka patur tra- ditë populli ynë, e ata drejtues që i kishte vënë partia në Vrrith, krijuan akuzën që mos të më kthenin bor- xhin, e tani po më dërgoni edhe në burg.
    Pas disa muajve torturash në hetuesi dhe madje duke dalur i pafajshëm, por trupi gjykues shpirtkazëm, merr vendim të formës së prerë dhe e dënojnë me 8 vite burg.
    Lexuesi i sotëm duhet të dijë se ajo shumë prej 360 mijë lekësh, që shteti i sekuestroi, sot në kohën tonë kanë vlerën e 5 milonë lekëve.
    Vasel Frani kaloi ditë të vështira në burg, e mendja i rrinte gjithnjë tek shtëpia, tek nëna e vet, tek bashkë- shortja dhe dy vajzat, të cilat ishin të rrethuara nga ku-jdesi i Lule Prel Gjeloshit, si një burrëreshë e sojnike e vërtetë. Vaseli ishte i papërkulur në burg, guximtar e shumë trim përpara oficerëve të sigurimit dhe si i tillë nderohej nga ajka e atyre burrave që ishin të dënuar në atë burg nga diktatura komuniste.
    …Vargjet e mëposhtme flasin qartë për këtë trung familjar të Vasel Franit.
    Ja disa vargje të thurura nga rapsodia ime:
    Janë kenë në za kullat e Gleces
    Trima të pushkes e të qendreses.
    Në trojet e moçme të legjendës
    Mbi 900 vjeç kisha e Shna Prenës.
    Fisin e njohur të Marash Vatajve.
    Ata burra s’i trembi shterngata
    Te ajo kullë trekatshe prej gurit
    I kanë thanë shtëpia e Fran Çulit.
    Fran Çulin komunizmi e arrestoi
    Në burg të Burrelit e dërgoi
    Turtura i banë edhe të birit të tij
    Vaselin lanë me gjak për agoni.
    Socializmi në Troshan ndërtoi hotel
    Në tokë të Vasel Franit me themel
    Asokohe ndyrsinat e socializmit shtet
    Dergonte për pushime spiunat e vet.
    Sapo erdhi pragu i viteve ‘90
    Vasel Fran Kronaj ndrroi jetë
    I përcjellë me gjamë, vajtim e lot
    Me pikëllim u largua prej kësaj botë.
    Vaseli në kujtime ka mbetë
    Si dikur i gjallë, veç tuj buzëqesh.
    Thirrë i paska Gleca Razmes
    Klithem e zemrës dal prej parzmes
    Po ku ndodhet kreshniku Vasel Frani?
    A thua është në log të Troshanit?
    Shpesh duan të dijnë zogjtë e malit
    Vallë, ku është vorri i Vasel Franit?
    Vrrithi në gji e mban asganin
    Për në përjetë si e ruan shkreljanin.
    Kje trim fisnik dhe atdhetar
    Ashtu si e dëshiron kombi shqiptar.
    Erdhën vitet ‘90, kur u shëmb çatia e komunizmit dhe u shua ajo diktaturë, sikur të mos kishte qenë kurrë.
    Ai fillim demokracie, Vasel Fran Çulin e gjeti në krevat me një sëmundje të pashërueshme. Ai Vasel që kishte qenë me atë shtat aq të hijshëm, ku zgjuarsia ia zbukuronte më shumë se çdo gjë tjetër, ishte për t’u konsideruar e lavdëruar nga njerëzit që rrethonin jetën e tij.
    Njërën nga ditët që po e shihte me arsyen e tij, Vaseli e kuptoi se kishte ardhur fundi i jetës, kishin qenë muajt e vjeshtës, e pikërisht muaj tetor 1990.
    Qe një rast tepër i dhimbshëm, madje i trishtue- shëm kur Vaseli e thirri Lulen duke e lutur që ta vaj- tonte për së gjalli.
  • Dëgjo, Lulë Prelja! Dua të më vajtosh me ato fjalë që t’i thotë zemra jote, që e di se dhemb për mua.
    Lula iu drejtua:
  • O Vasel Frani, si më thua që të bëj vajtimin, mbi kryet tënd, duke qenë gjallë. Ku ta gjej atë forcë që të rreshtoj fjalët që po kërkon?
  • Po Lule, dua të ma plotësosh këtë amanet, prandaj merr ruben, vendose në krye e nisja vajtimit. Askush më mirë se ti Lule nuk e di se çka kanë pritur të bëjnë në mua komunistët.
    Dhe në ato çaste, manjetofoni nisi inçizimin e atij vajtimi të idhtë dhe tepër pikëllues, të mbushur me tri- shtim e lot. Pas mbarimit, Vaseli foli edhe më gjerë në manjetofon me shumë mall dhe u krijuar një gjendje tepër e vajtueshme.
    Edhe momenti i vdekjes erdhi dhe e thirri Vaselin për të kaluar në amshim, pikërisht me datën 9 tetor 1990.
    Atë ditë që po mbahej në krah arkivoli prej vrri-
    thjanëve, nga shtëpia e Marash Vatajve në Glec, për te varret në Vrrith, aty te këmbët e arkivolit, fliste ma- njetofoni me zërin e inçizuar të Vasel Fran Çulit Kronaj.
    Eh, ato momente të ceremonisë së varrimit, e pata fatin e keq t’i përjetoja me dhimbje e me mall. Edhe tani në New York që po shkruaj këto pak rreshta, më emo- cionojnë ato çaste tepër të dhimbshme.
    Prandaj ndihem krenar se jam famull i Zef Çulit, axhës së Vasel Fran Çulit, asaj shtëpie kreshnike të mirënjohur në Malësi të Madhe, që do të mbetet gjith- monë i paharruar.
    Materiali:
  1. Marash Dod Kocaj, dhëndërr i Vaselit, me komu- nikim gojor.
    2 Lule Prel Gjeloshja, Kronaj, bashkëshortja, me ko- munikim gojor.
  2. Groshe Vasel Kocaj, e bija e Vaselit, me komu- nikim gojor.
     .
    Gjeto Turmalaj.
    New York, 2014.

Burimi/Facebook

Partiaemigracioni Shqiptar Kostaq Papa – ARISTIDH P. KOLA I PAVDEKSHEM !

No Comments Argëtim Histori

Para 21 vitesh si dje me 11 Tetor 2000 ne mbremje vone, ne Spitalin Ungjillezimi te Athines u nda nga jeta Studjuesi, Albanologu, Pellazgologu, Ballkanologu, Shkrimtari, Publicisti, Historiani, Gjuhetari, Politologu, Filozofi, Avokati, Botuesi, Folkloristi, Kozmogonisti, Idealisti dhe sigurisht Perfaqesuesi me dinjitoz Shqiperise se Poshtme/Arvanitise (i Shqiptareve ne teritorin qe sot shtrihet nen Greqi ), Tribuni ARISTIDH P. KOLA !
Lindi ne Kaskaveli/Londari te Tebes/Thiva te Rajonit te Livadhise me 08.07.1944 nga prinder Shqiptare/Arvanite ne nje Katund e Rajon me shumice absolute Shqipfoles.
Studjoi per Drejtesi dhe pas Universitetit filloj pune si Avokat por shpejt ju perkushtua idealit qe e thertiste nga brenda shpirtit dhe u morr me Traditen,Kulturen, Historine, Folklorin e Arvanitise, Vendlindjes dhe Popullit te cilit i perkiste.
Shkroi disa vepra lapidar, grumbulloi e prezantoi shume materiale te tradites se popullit shqiptar, orientoi e drejtoi Levizjen Kulturore e Kombetare te Shqiperise se Poshtme per rreth dy dekada.
Pasqyroi ne disa revista, kryesoret Besa dhe Arbanon shumicen e folklorit qe grumbulloi.
Krijoi Arkiven e Studimeve Shqipe te Arvanitise dhe Arkiven e Komunitetit Shqiptar ne Greqi.
Perfaqesoi Popullin e tij dhe popuj te tjere te Paperfaqesuar sebashku me At Anton Belushi nga Katundet Arbereshe ne Itali.
Vizitoi e krijoi lidhje me shumicen e komuniteteve Shqiptare ne Diaspore, Ngulime, Mergate, Emigracion e Troje Etnike.
Mbrojti i palekundur Republiken e Kosoves perballe te gjitheve ne Televiziobet greke dhe klimes armiqesore ne Greqine aleate e Serbise e nuk u mposht ne asnje debat qofte dhe me kercenime!
Aristidh P.Kola ishte dhe mbetet nje Vigan, nje Orator i perkryer dhe nje Mbrojtes i vendosur i Kultures dhe Orgjines se tij Shqiptare/Arvanite!
Aristidh P.Kola iku per ne lendinen dhe altarin e Pavdekesise se te tille njerez nuk vdesin kurre !
Pata fatin te njihem e bashkpunoj me te per rreth nje dekade ne saj te ketij bashkpunimi pergatita disa vepra per Shqiptaret e Greqise dhe u bera nder biografet kryesor te A.P.Koles!
I paharruar kujtimi dhe vepra !
KOSTAQ PAPA PhD
Perfaqeduesi Politik i Emigracionit Shqiptar
Biograf i Aristidh P.Kola
Tirane 12 Tetor 2021

Mund të jetë një imazh i 1 person
Mund të jetë një imazh i 5 persona dhe njerëz në këmbë
Përshkrimi i fotografisë nuk është i disponueshëm.
Mund të jetë një imazh i 2 persona
Mund të jetë një imazh i 1 person

Burimi/facebook

Bujar Qesja – Kujtojmë sot, në 93 vjetorin e lindjes, regjisorin e parë të teatrit tonë, Mjeshtrin Panajot Kolo

No Comments Argëtim Histori

Panajot Kolo, i lindur me 12 tetor 1928 në lagjen e famshme Palorto të Gjirokastrës, shfaqi një talent të rrallë për artin që në vogëli. Luante role të improvizuara me bashkëmoshatarët e tij. Ishte tejet i shkathët dhe i lindur për kësi punësh. E ëma, Anastasia, shumë e ndjeshme ndaj të birit, bëri çmos që ai të shkollohej. Interesimi i saj arriti maksimumin, kur bëri të mundur që Panajot Kolon 20 vjeçar të studiojë për regji në Bashkimin Sovjetik. Në universitetin e arteve “Karpenko” në Kiev, në periudhën 1948 -1953, studenti shqiptar Panajot Kolo filloi të bëjë realitet ëndrrën për regjisor, ëndërr të cilën e zhvilloi edhe në qytetin e Durrësit.
Pavarësisht se premierën e parë, “Vajza nga fshati” të Fatmir Gjatës, do ta vinte me 12 prill 1953 kryeregjisori i teatrit popullor Pandi Stillu, më pas çdo gjë do të kalonte nëpërmjet artit regjisorial të Panajot Kolos. Me 5 gusht të vitit 1953, teatrin “Aleksandër Moisiu” të Durrësit, do ta drejtojë një i përgatitur i regjisurës, një gjirokastrit i mënçur, me emrin tashmë të sigluar në historinë e këtij teatri Panajot Kolo.
Çfarë regjisori! Çfarë talenti në komunikim dhe në atë që quhet pregatitja dramatike e aktorit! Suksesi e kishte emrin Panajot Kolo.
Pas “Nderit të Familjes” që është premiera e parë e Kolos, vjen komedia e famshme “Martesa” e Gogolit. Kjo premierë e cila u shfaq me 8 prill 1955, me regjisor Panajot Kolon, ishte nga majat që arriti teatri “A. Moisiu”. Aktorët perla të Durrësit si Nikolin Xhoja, Vangjel Heba, Spiro Urumi, Vera Urumi, Teodor Rupi etj. patën fatin e madh, se punuan dhe u evidentuan nga një regjisor fantastik, i paisur me magjinë e dramaturgjisë së famshme ruse, Panajot Kolo. Çfarë suksesi! Çfarë arritje! Kolo e tregoi veten dhe u pa qartë, për shansin e madh që i takoi teatrit durrsak, ku në krye u vendos ai, i paharruari Pano ynë.
Nga viti 1953, e deri në në vitin 1971 pranë teatrit profesionist të Durrësit. Trupa teatrore e këtij qyteti, në sajë të pasionit, zellit dhe profesionalizmit të Panajot Kolos, arriti të vlerësohet nga më të mirat në Shqipëri. Aktorët e saj, u cilësuan mjeshtra të vërtetë të skenës dhe shumica prej tyre, mori tituj të lartë si Nderi i Kombit, Artistë të Popullit dhe Artistë të merituar. Lodhje, mundim, punë, angazhim, sakrificë, e përsëri sakrificë deri në krijimin dhe ruajtjen e identitetit të një trupe solide, cilësore dhe autoritare, duke u trajtuar si violinë e parë i teatrit kombëtar. Shkolla sovjetike e dramës, e veshur harmonikisht me talentin dhe përkushtimin e jashtëzakonshëm të regjisorit dhe trupës shqiptare, dha atë prodhim cilësor, që me aq etje u thith nga artëdashësit durrsakë. Teatri profesionist i Durrësit dhe regjisori i saj Panajot Kolo, u bënë tepër të dëgjuar, sa që ishin një plus më vete, të asaj që quhet qytetaria e civilizuar durrsake.
Kudo arritje në artin e tij, por edhe në kulturën dhe mençurinë që rrezatonte tek publiku i gjërë. Njeriu i 92 premierave në dramë, komedi, opera dhe operetë, anketa dhe tablo muzikore, në estradë dhe ansamble folklorike. Kudo ishte ai, Panajot Kolo. Një peshë e rëndë i artit durrsak. E filloi premierën e jetës së tij artistike në Durrës me 5 gusht 1953 dhe e la diku para fundit të viteve 80-të.
Respekt dhe mirenjohje.

Mund të jetë një imazh i 1 person, fëmijë, në këmbë dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 1 person
Mund të jetë një imazh i 1 person, në këmbë dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 1 person
Mund të jetë një imazh i 2 persona
Mund të jetë një imazh bardhezi i 2 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 8 persona dhe njerëz në këmbë
Mund të jetë një imazh i 1 person
Mund të jetë një imazh i 11 persona dhe njerëz në këmbë
Mund të jetë një imazh i 1 person

Materiali nga Bujar Qesja (Mjeshter i Madh)

Burimi/Facebook/Teatri Aleksander Moisiu Durres

Lëvizia Atëdhetare Rrënjet Pellazgo-ilire – Mbrojtja dhe Ushtria e nje Populli!

No Comments Argëtim Histori

Historianet dhe themelimi Pedagogjik i sistemit Komunist, jo vetem kane ndryshuar Historine por e kane modefikuar si shqiptare te pa egzistueshem!
Mbrojtja dhe Ushtria e nje Populli!
Duke marre shembull vetem shekullin ku jetojme dhe historine e ketije brezi,
Brezi i cili filloj te ndertoj ushtrine dhe Brezi aktual qe e Shkaterruam Ushtrine dhe Mbrojtjen!
Para ardhesi i Familjes ton!
Gjeneralit Prenk Pervizi, ne vitin 1924 me sherbim ushtarak ne shtetin Italian, i behet thirrje pasi Ahmet Zogu kishte fituar Pushtetin,
Per te ndertuar edhe Shqiperia ushtrine e saje,
Pas negociatash, pasi Prenk Pervizi ishte Gjeneral madhore ne ministrine e mbrojtjes italiane,
Por ai nuk harroi se ishte djali i vellait Gjin Pjeter Pervizit i cili me Isa Boletinin Luigj Gurakuqin dhe 300 trima te tjere siq jane edhe firmat e tyre ne arshiven e shtetit Italian,
Ngriten flamurin e Shqipnise se Bashkuar te Pamvarun nga Otomanet! Me 27 Nentorë 1912!
Në Milot të Kurbinit, (sot pazar Baktishe 😥)
Dhe qe Prenk Pervizi nuk mundej te themelonte nje ushtri te nje shteti te gjymtuar, pasi Agja i tije kishte! Shpall kombin tone te Pamvarun e te Bashkum, dhe qe nuk mund te tradhetonte idealin e Agjes Gjin, por ne te njejten kohe edhe kundra interesit tije Kombetare por edhe ate te tije Profesional dhe intelektual siq ishte Agja Gjeneral Prenk Pervizi!
Si perfundim aso kohe ende pa u bere Mbreti Shqiptareve Ahmet Zogu pranon, dhe thote qe te formojme ushtrine dhe ti bashkojme Trojet!
Per historine e familjes tone le te flase Dikasteri perkates nese nuk eshte kjo origjinale!
Por dua te vazhdoj akoma per mbrojtjen dhe Ushtrine sepse është nje pasion i lindur qe diten ku unë kam lere!
Ironi e fatit Rastesi apo qellim i paramenduar!
Shqiperia eshte e detyruar te zbardhe kete histori!
Ne Milot me 27 Nëntore 1912!
Para Flamur ngritesve Shfaqet i riu Atedhetare nga krahina e Matit me saket nga “Burgajeti”
Ahmet Zogu, dhe si i pranishem ne kete manifestim te Shpalljes se Pamvarun dhe themelimin e nje Shteti te ri, afrohet te firmose peticionin e Pamvarsise, mire po Gjin Pjeter Pervizi, Kryeministri i vertete i asaj kohe I zgjedhur nga delegacioni i tije!
Kur i ka kerkuar Dokumentin e identifikimit,
Atedhetari Ahmet Zogu ishte vetem 17 vjeç dhe nuk mund te behej drejtues i Shtetit te rije ne nje moshe kaq te re pasi kufiri maximal i aso kohe ishte 18 vjeç!
ç’far ndodh atedhetari Ahmet Zogu nuk i humb perpjekjet e tije ai udhetoj per ne jug, ku flamurtari numer 2 Ismail bej Qemal Vlora! E pranoj ne administraten e tije dhe qe firma e nje 17 vjeçari jashta ligjit njihet si drejtues ne qeverine E Bejlerve te Vlores shumë Historike per kombin tone!
Une lejoj te gjithe te hetojne nese keto jane te modefikuara, dhe kerkoje te hetohet perse!
Jane fshehur nga historia e vertete!
Duke ju kthyer sistemit mbrojtjes, si Dikasterin perkates per mbrojtjen e kufirit Territorial Kombetare!
Edhe perse italia dhe Gjermania jane pushtuese te vendit tone keto dy shtete ligjerisht moralisht jane fajtore ndaj nesh,
Por pasi ata kane dezertuar nga pushtimi i tyre kane lene gjurmet e tyre, ne historine e tyre si pushtues,
Dy shkolla Ushtarake per nder te Skenderbeut qe u ndertuan tek ne por asnjera nuk u modernizua por u kthyen ne kundershtim te obligimit te Mbrojtjes, si italia ne tirane apo Gjermania ne Prishtine ne vitin 1942 duke krijuar Divizionin SS Skenderbeg per te mbrojtur interesat e Shqiperise Madhe dhe per mos ta lene Shqiperine pas lodhjes Pushtimin nazi-fashiste , te bie ne duart e serbeve, çuditerisht qe te dyja te vetmet Shkolla profesionale Ushtarake te formuara ne vendin tone kurre nuk funksionuan ne interesin kombetare, por ato u perdoren per interesin e mbrojtjes Diktatures dhe duke lene terren Serbise lirshem dhe duke mos rreaguar, u kthyen si institucion i mbrojtjes se Diktatures se Hekurt pa ditur pasojat, qe na sollen ne kete situate,
Historit mund te fshihen minohen masakrohen por, gjurmet e saja dhe Gjakderdhja per te mbrojtur identitetin nuk fshihet dhe as nuk nderrohet!
Politikanet tane te pa ligjshem, kane harruar se populli eshtë gjithmone jetim, por nese ka ardh koha te kerkoje Nënën Biologjike do te zemerohet rende me ju si njerku tyre!
Bashkëatedhetare Kombi yne mjaft eshtë shkaterruar, ka ardh koha te Mirmbajme ato qe kemi dhe te ndertojme akoma me shumë,
me rrespekte emigranti Dritan Doda i Skurajve!

Burimi/Facebook

Rilindasi moderrn Aristidh Kola i lënë në harresë

No Comments Argëtim Histori

  • Histori e rrallë, Kosova, Greqia, emigrantët në Greqi dhe Aristidh Kola

-21-vjetori i ndarjes nga jeta-

Albert Z. ZHOLI

Aristidh P. Kola u lind më 8 korrik 1944 në Leontari (Kaskaveli) të Thivës, rrethin e Tebës dhe kishte dy motra dhe një vëlla. Një fëmijë i vëmendshëm që nisi të shkonte pas të atit që ishte ikonograf në kishat e Thivës. Ky djalë ishte fort i dhënë pas artit, por edhe pas gojëdhënave të gjyshërve arvanitë. Gjente në to shumë cilësi që nuk i shihte përreth. Ajo çfarë i bënte përshtypje ishte se ndjehej një fare droje në të folurën arvanite në publik. Mësuesit ishin shumë të rreptë dhe kësisoj shqipja e vjetër e folur prej tyre strukej për t’u përdorur në shtëpi. Por edhe emrat e fshatrave po tentohej të ndryshoheshin, sepse ishin emra arvanitë. A mos ky lloj ndalimi, (një komision i Helsinkit raportonte se fëmijët arvanitë rriheshin prej mësuesve grekë kur flisnin në gjuhën e kombit prej të cilit e kishin prejardhjen), mos vallë pra ky ndalim ngjalli revoltën e Arit të vogël (kështu e quanin të afërmit e miqtë)?! Në intervistat e mëvonshme ai tregon episode të fëmijërisë e jetës shkollore, por edhe çfarë po ngjiste me këngët e vallet arvanite të cilave edhe tekstin kishin nisur t’ua kthenin në greqisht. Mbaroi gjimnazin e Thivës në vitin 1963 dhe më pas vazhdoi studimet për jurist në Universitetin e Athinës, Fakultetin Juridik, të cilin e përfundoi në 1968. Në këtë vit bën një përpjekje për të vazhduar studimet pasuniversitare në Francë bashkë me shokun e tij Niko, që për pak u kushtoi burgun. Për shkak të situatave të turbullta nga demostratat dhe revoltat e studentëve parisianë u ndaluan nga policia franceze dhe i detyruan të kthehen sërish në Athinë ku ushtroi profesionin e juristit. Në vitet ’80-të, Aristidh Kola do të linte profesionin për t’u marrë me pasionin e jetës së tij; studimet historike, traditat, folklorin dhe gjuhën arvanitase që ishte gjuhë e fëmijërisë së tij dhe e rrënjëve të tij arvanitase. Aristidh Kola ishte shumë i apasionuar edhe pas arteve, njohës i muzikës klasike dhe popullore, piktor amator i admirueshëm, kjo për shkak të traditave familjare. Babai ishte piktor ikonash, po ashtu dhe motra e tij, ka bërë emër si piktore ikonografe në Gjermani, gjithashtu dhe i vëllai Jorgo ushtroi të njëjtin profesion, si ikonograf. Falë aftësive vëzhguese dhe analitike si dhe njohjes së arteve, që në studimet e para arvanitase do të kishte sukses të plotë. Libri i tij i parë “Arvanitasit dhe prejardhja e grekëve” u botua në Athinë në vitin 1983, duke njohur 12 botime në greqisht deri më sot dhe duke u bërë, krahas librit të Kosta N. Birit po për arvanitët, libri klasik që hyri masivisht në çdo familje arvanitase në Greqi. Autori i ri fitoi një popullaritet të madh tek arvanitasit dhe në rrethet studimore. Që nga viti 1986 e deri në vitin 1995, ai u zgjodh vazhdimisht president i Lidhjes së Arvanitasve të Greqisë. Në vitin 1989 boton librin e dytë studimor “Gjuha e perëndive” në përpjekje për të shpjeguar fjalët dhe shprehjet e mitologjisë greke me ndihmën e të folurës arvanitase. Atë libër Aristidh Kola e konsideronte si shtesë e librit të tij madhor “Arvanitët dhe prejardhja e grekëve”. Në vitin 1995 boton librin me temë aktuale “Greqia në grackën e serbëve të Milosheviçit”, që do të përkthehej më pas në gjuhën shqipe duke u bërë një nga librat më të shitur e të kërkuar në vitin 1998 në Shqipëri. Në vitin 2002 (pas vdekjes) do të botohej i përkthyer në Shqipëri edhe libri i tij “Arvanitët”. Aristidh Kola ishte edhe themelues i Qendrës së Studimeve Arvanitase “Marko Boçari”, të cilën e drejtoi në shumë vite. Bashkë me kompozitorin dhe muzikologun Thanasis Moraitis, Aristidh Kola do të ishte organizatori i festivalit të parë me këngë arvanite, më 15 dhjetor 1986, nga e cila do të dilnin kasetat dhe disqet e para. Më 7 mars 1998 do të organizohej po nga këta edhe festivali i dytë, nga i cili, në vitin 1999 do të qarkullonte një kompakt disk me titull “Trëndafilat e shkëmbit” i edituar shumë herë e me një sukses të jashtzakonshëm. Botoi fillimisht revistën “Besa” si organ të “Lidhjes Arvanitase”, të cilën e drejton deri në vitin 1995 (34 numra) dhe pas ndërprerjes së saj, krijoi shtëpinë botuese “Thamiris” dhe revistën e re dymujore “Arvanon” 1998-1999 (në 8 numra). I ngarkuar tej mase me punët studimore, detyrohet të ndërpresë botimin e revistës “Arvanon”. Në vitin 2000 boton librin “Antonio Bellusci dhe magjia e gojëdhanave popullore”. Janë të shumtë librat e shkruar, por të pabotuar të Aristidh Kolws, ndër këta “Zeusi pellazgjik dhe mashtrimi indo-europian”, “Kadmos dhe Alfabeti”, “Marko Boçari” -roman biografik, “Poezi dhe tregime”, e të tjera vepra mbetur në dorëshkrim. Aristidh Kola u sëmur krejt papritur më 24 maj 2000 dhe të mërkurën e 11 Tetorit 2000 në mbrëmje, jeta e tij u shua duke lënë pas gruan Nansi, vajzën Polikseni, djalin Pano, si dhe veprat që shkroi, të cilat e bëjnë emrin e tij të pavdekshëm në historinë e arvanitasve.

Kur hidheshin themelet e pavarësisë së Kosovës.

Aristidhi ishte publicist i madh, mbrojtës i patundur i kauzës së shqiptarëve në Ballkan, mbrojtës i shqiptarëve të Kosovës, për të cilën shkroi dhe veprën “Greqia në kurthin e serbëve të Millosheviçit” Athinë 1995, përkthyer edhe në shqip.
Ai ishte njeriu i paqes, megjithëse luftëtar i madh i kauzës së kulturës dhe dinjitetit të popullit të vet, ai dëshironte që në mes të dy popujve më të vjetër në Ballkan të kishte miqësi e mirëkuptim, sepse vetë popujt kurrë nuk janë burime luftrash ata më së shumti e pësojne prej politikës së mbrapshtë të kastave e qarqeve ekstremiste.Për të mbrojtur luftën e drejtë të popullit Kosovar ai u përball I vetëm kundër 10 milionë grekëve. Fjala e tij bindëse bëri që shumë intelektualë dhe gazetarë ta përkrahnin mendimin e tij progresist. Pra duke evoluar ngjarjet dhe debatet për Kosovën më vonë edhe zërat e vërtetë nuk munguan. Gazetari, Stavros Theodhoraqis, drejtor i revistës “Klik”, tek revista “Men” nr. 4/1999, mes të tjerash shkruan:
“…që nga fillimi i vitit 1999 spastrimet e Millosheviçit kishin shtyrë jashtë Kosovës, gjysmë milion shqiptarë. Në javën e parë të bombardimeve u larguan edhe 100 mijë të tjerë… Më besdis mungesa e gjakftohtësisë, gënjeshtrat tona të mëdha e të vogla, hipokrizia. Në televizion nuk merr vesh se kur fillon lajmi, kur komenti e kur propaganda. Dëgjoja një spikere të mallkonte amerikanët që bombardojnë civile të pafajshëm, ndërsa në ekran projektoheshin sekuenca nga arratia e refugjatëve. Mediat greke shohin vetëm “sërbët ortodoksë” që i rezikojnë “të keqit Klinton”, ndërsa mediat ndërkombëtare shohin refugjatët e përndjekur nga Millosheviçi… Po ata persona që në shkurt i bënin apel SHBA-së të ndërhynte kundër Turqisë që po shtypte kurdët, tani pyesin nga TV-të se ç’punë kanë amerikanët në ballkan?… “Intelektualët e shqetësuar”, me qirinj në duar, nuk thonë
asnjë fjalë për përndjekjet e Millosheviçit. Sigurisht’ ngjarjet në Jugosllavi do të zhvillohen pavarësisht nga dëshirat e Greqisë… As Klintonin nuk mund ta ndalojmë, as Millosheviçin. Le të ndihemi më në fund rehat me shtatin tonë të vogël e të mos fryhemi e t’i biem gjoksit me grusht. E sigurt është se popujt që ndahen me armë, shumë vështirë se mund të bashkohen”.
Pozicioni zytrar i Greqisë bëhet edhe më i vështirë për vetë rolin e medias. Nga njëra anë, Greqia si antare e NATO-s dhe e BE-së, që përbënin aleancën kundër Millosheviçit dhe nga ana tjetër Greqia si vënd ballkanik, e lidhur ngushtë me Sërbinë nga feja ortodokse dhe interesat e përbashkëta në rajon. Qëndrimi zyrtar i qeverisë greke ishte i ekuilibruar e i kujdesshëm. Një meritë të veçantë ka kryeministri Simitis, që diti të manovrojë me zgjuarësi, pa rënë në njëanshmëri. Greqia u deklarua mike me popullin sërb, si me gjithë popujt e Ballkanit, duke dënuar spastrimin etnik të shqiptarëve nga Kosova. Në këtë kohë Greqia dha një ndihmë humane prej 200 milion dhrahmish ndihmë. Në këtë periudhë, gazeta presticioze “Ta Nea” publikon një sondazh të zhvilluar nga Instituti V-PRC-së:
1.Jeni pro apo kundër bombardimeve të NATO-s?(96,2%kundër, 2,1% as pro sa kundër, 1,3% pro, 0,4% nuk u përgjigjën).

  1. Millosheviçi e autoritetet sërbe a i shkelin të drejtat e shqiptarëve? (52,9% po shkelen, 21,8 % u përgjigjen jo!)
  2. A e miratoni qëndrimin e qeverisë greke në lidhje me Kosovën?( 51,4% e miratojnë, 37,4% jo, 11,2 % nuk dinë gjë.)
  3. Cila mendoni se është zgjidhja më e drejtë për Kosovën?( 33,5% t’i mbetet Sërbisë, 36,3 % autonomi e gjerë brenda kuadrit të Sërbisë, 4,3% të ndahet midis serbëve dhe shqiptarëve)
    5.A jeni të kënaqur nga mënyra se si i mbulon zhvillimet media?( 8,5% shumë të kënaqur, 58,5% të kënaqur , 23,7% pak të kënaqur, 7,6% aspak të kënaqur, 1,6% nuk dinin)
  4. A do të mbanit në shtëpi refugjatë kosovarë? (36,2% po, 56% jo, 7,7% nuk u prononcuan)
  5. Cili shtet është më i rëndësishëm për politikën e jashtme të Greqisë? (Sërbia në vënd të parë, pastaj: Rusia, BE-ja, Fyrom, SHBA, Shqipëria , Turqia.)
    Ky sondazh u krye në periudhën 12-15 prill 1999 në Athinë dhe në rrethinat e saj. U pyetën 650 persona të të gjitha moshave, profesioneve e sekseve.

Por pati edhe personalitete të kulturës greke që mbajtën qëndrim kundra çështjes Kosovare.

Këngëtari i mençur Jorgo Dalaras jep një koncert në Selanik në shënjë homazhi për popullin serb. Pastaj i joshur kalon në Beograd ku jep koncert inkurajimi kundër “hordhive të NATO-s” kur tenori italian me famë botërore Luçiano Pavaroti deklaron thjesht dhe pa ekuivoke: “Do të jap një koncert solidariteti në mbështetje të këtij populli dhe fitimet do t’u jepen ndihmë fëmijwve të pafajshëm kosovarë.” Me këtë gjuhë, pro kosovarëve flet dhe mbreti i muzikës pop, Majkëll Xhekson. Me lot në sy e zëdridhur, i tronditur nga pamjet rënqethëse të fëmijëve kosovarë, ai deklaroi se të gjitha fitimet nga shitja e dy albumeve të tij të fundit, do t’ua
japë ndihmë fëmijëve të martirizuar të Kosovës. Gjithashtu bëri të ditur se do të kompozonte një këngë për këta fëmijë të pafajshëm, ku vidioklipset do të kenë pamje të atyre ngjarjeve.
Kur NATO-ja po e shtonte fuqinë e bombardimeve kundër Sërbisë dhe , deri në një farë mase, në Greqi vazhdonte po ajo njëanshëri në trajtimin e problemit kosovar, një tjetër gazetar grek denoncon këtë njëanshmëri dhe del në mbështetje të letrës së nënkryetarit të Presidencës së Federatës sw gazetarëve grekë , Kristos Telihi, duke bërë një panoramë të ngjarjeve të Kosovës e duke e futur shkrimin në faqet e internetit. Ky është gazetari i njohur Pasko Madraveli, i cili në hyrje shkruan:
“ … e konsideroj veçanërisht aktuale letrën e Z Kristos Telidhis, që ishte dërguar në Prishtinë për llogari të medias greke të informimit. Letra e tij hedh dritë mbi njëanshmërinë me të cilën mjetet e informimit mbulojnë luftën e frikshme në Kosovë dhe përmban denoncime mjaft të rënda për gazetarët grekë. Këto denoncime shtrojnë një problem kardinal etik dhe , mbi të gjitha, moral për të gjithë gazetarët grekë. Vizita ime dhe kolegut tim në zyrat e gazetës kosovare “Koha ditore”, vetëm 150 metra larg hotelit , na tronditi pa masë. Gjithçka ishte e shkretuar, dhe në dysheme, dhe në mure kishte gjithandej gjak. Të shokuar filluam të nxirrnim në fotografi ku, ndërkohë, nga kati i poshtëm erdhi një sërb i tmerruar dhe na nxorri jashtë. Ai na tha se ishte gazetar tek gazeta opozitare “Blic”, që ishte një kat më poshtë. Na dinte që ishim gazetarë, na kishte parë tek Grand
Hoteli dhe na tha se duhej të zhdukeshim pasi na survejojnë kudo nëpër Prishtinë… I tmeruar na tha se duhej të ikim sa më parë se mund të na vrisnin.. Të njëjtën gjë na tha edhe një gazetar grek i një stacioni televiziv, bile, duke na rekomanduar të largoheshim sa më parë dhe për dy tre javë të mos dukeshim në Kosovë. Në kufi ndodhi ajo që pritej. I futën gjithë gjërat tona në godinën e pikës kufitare dhe e zbërthyen krejt makinën tonë. Qenë mbi 30 filma, disketa kompjuteri e materiale të ndryshme që na sekuestruan, ndërsa, në të njëjtën kohë, na u bë një tjetër kontroll aq diskriminues, përdhunues do të thoja për gazetarët… Në pasaportat tona nuk na vunë asnjë vulë siç është rregulli dhe kjo që të mos dëshmonim se kishim kaluar nga pika kufitare” Gjeneral Jankoviç’..
E konsiderova si detyrim moral t’ju informoja ca më sipër, pasi besoj se në këto momente kritike gazetarët duhet të punojnë me ndjenjë përgjegjësie dhe të mos nënshtrohen nga një sërë qëllimesh, çfarwdo që të jenë ato.”

Ndërsa më parë, më 5 prill 1999, kryeministri grek Kosta Simitis, i drejtoi një mesazh popullit grek nëpërmjet radios e televizionit lidhur me situatën e krijuar me problemin e Kosovës. Sqaroi pozitën në të cilën ndodhej Greqia duke përmbledhur me nëntekst se reagimet aktuale të opinionit grek vetëm dëm i sjellin vëndit. Më poshtë ai theksoi se Greqia nuk do të marrë pjesë në operacionet ushtarake, dënoi politikën e spastrimit etnik që zbaton Sërbia, u pozicionua kundër ndryshimit të kufijve në Ballkan duke përfunduar se “reagimet tona duhet të kenë për bazë interesat e Greqisë, objektivat tona”.
Edhe pas këtij mesazhi, media elektronike private buçiste në përkrahje të Millosheviçit. Shumë nga ata që dilnin në ekran përkrahnin vëllezërit serbë dhe shanin terroristët kosovarë!!!
Publicisti Aristidh Kola nuk la pa përmëndur parashikimin e tij tek libri: “Greqia në kurthin e sërbëve të Millosheviçit” i botuar qysh në vitin 1995 (është ribotuar 3 herë), nga ku shkëpusim:
“…Kishim theksuar se fytyra e vërtetë e Millosheviçit dhe ndjenjat progreke të sërbëve, do të dilnin në dritë atëhere kur Sërbia do të përforconte pozitën e vet dhe nuk do t’ia kishte më nevojën Greqisë. Ajo që ndodhi në Beograd më 2 korrik 1995, përbën një dëshmi të vogël, por të qartë, të ndjenjave të vërteta të sërbëve për Greqinë. Për Greqinë e cila u qëndroi në krah për kaq vjet, duke paguar për këtë një haraç mjaft të madh. Brënda një çasti u harruan të gjitha sakrificat e grekëve. U harrua se Jugosllavia mori pjesë në kampionatin europian të basketbollit (1995) vetëm në sajw të Greqisë dhe brenda një çasti, “vëllezërit grekë” u shndërruan në “budallenj e mosmirënjohës”, në “malaka e derra”. Gjithçka ndodhi pas ndeshjes Jugosllavi- Lituani. Tifozët grekë që ndodheshin në stadiumin olimpik të Athinës, nuk kishin asnjë arsye të bënin tifozllëk për lituanezët e jo për sërbët, përderisa edhe Lituania kishte fituar me Greqinë, ashtu si dhe Jugosllavia. Mirpo e kuptuan që në fillim se cili do të ishte fituesi i ndeshjes në fjalë, teksa serbi Stankoviç, sekretari i përgjithshëm i FIFA-s, kishte dhënë urdhër që kampion, të shpallej vëndi i tij dhe gjyqtarët mbanin hapur nga ana e sërbëve. Pikërisht për këtë arsye, tifozët grekë u bënë me Lituaninë. Menjëherë pas ndeshjes, rrugëve të Beogradit, u dyndën me mijëra sërbë, që shkuan para selisë së ambasadës greke, thyen xhamat e ambasadës, shkatërruan disa makina të diplomatëve dhe dogjën flamurin grek. Njëkohësisht shkruanin në mure dhe bërtisnin “derra grekë nuk jua kemi nevojën… mirë jua bëjnë turqit që jua…. gratw derra grekë jashtë nga Sërbia!… “ Sipas shtypit të atyre ditëve, radiot dhe televizionet sërbe, u bënë thirrje bashkëatdhetarëve të tyre të mos shkojnë për
turizëm në Greqi. Një klimë terrori u krijua në universitetet ku studionin studentw grekë, të cilët nuk guxonin të shkonin për mësim. Muret e universiteteve u mbushën me parrulla antigreke. Në stadiumin Olimpik të Athinës, menjëherë pas ndeshjes finale, njëri prej basketbollistëve sërbë, Daniloviç, iu përgjigj thirrjeve të tifozëve grekë, duke hapur organet e veta. (ky moment është edhe në foto tek libri) Ky është realiteti dhe këto janë ndjenjat e vërteta të serbëve për grekët dhe Greqinë. Ndjenja shekullore, të cilat u kamufluan me mjeshtëri në vitet 1991-1994, kur na quanin “Vëllezër”. Mjaftoi vetëm një gërricje e vogël që t’u dilte boja ndjenjave të tyre.

Vlerësimet

  • Aristidh Kolës i është dhënë nënshtetësia shqiptare gjithashtu është dekoruar nga shteti shqiptar me çmimin “Ismail Qemali” dhe, pas vdekjes u nderua me Urdhërin “Naim Frashëri” i Artë. Një rrugë në Tiranë, në rajonin e Saukut mban emrin “Aristidh Kola”. Po ashtu dhe lulishtja kryesore e qytetit të Përmetit mban emrin e tij. Shoqata Labëria “Nderi i Kombit” i ka propozuar Presidentit të Republikës për titullin “Nderi i Kombit”.

Burimi/Derguar nga vete Autori