Home

Lajme

Historiku i përmbledhur i Teatrit Kombëtar – nga Aurel Plasari – korrik 2018

No Comments Argëtim Histori

Mjafton që, si një heqje nervi, t’ia shkulësh një shoqërie kujtesën historike që ta kthesh atë në barbare. “Mjerë ai popull që e ka humbur kujtesën historike!”, psherëtihet atëherë. Mirëpo, “atëherë” domethënë vonë. Asgjësimin e kësaj ekzistence të dytë të qenies shqiptare synon kazma që është ngritur kundër një monumenti shumëfish historik, – të historisë kulturore, të historisë artistike, të historisë sociale, të historisë së albanologjisë, të historisë politike të shtetit shqiptar, – siç është ish-kompleksi emërmadh “Skanderbeg”, i thjeshtuar sot në trajtë të aktualizuar si “Teatri Kombëtar”.

U duhet treguar saktë bashkëqytetarëve se për çfarë monumenti shumëfish historik bëhet fjalë, ndonëse betejën për mbrojtjen e tij po e zhvillojnë më së shumti njerëz të teatrit. Ata paçin faqen e bardhë për këtë betejë! Dhe nuk do të m’i keqkuptojnë pohimet e këtushme, së paku ata që e dinë se, për ç’i takon historisë së teatrit, jam rritur në rreth familjar njerëzish të lidhur me teatrin qysh prej viteve ’30. Por, meqë kazma e sapongritur synon një rrënim shumë më “kompleks”, duhet shtyrë pak dera e së kaluarës për të parë të ardhmen para se krimi të kryhet.

Monumenti në fjalë është konceptuar, projektuar dhe realizuar pikërisht si një kompleks. I përfunduar së ndërtuari më 1940, në Shqipërinë e aneksuar në të njëjtën “perandori” me Italinë fashiste, kompleksi emërtohej saktësisht “Qarku italo-shqiptar Skanderbeg”. Në botimet enciklopedike të një kalorësi të mbrojtjes së kujtesës së kryeqytetit, dr. Spiro Mëhillit, mund të gjeni të dhëna ndër më kërshëroret për unicitetin e kompleksit në fjalë.

Të dhëna plotësuese, kush të dëshirojë, mund të qëmtojë në botimin “Historia e shtetit shqiptar 1912-2005: Organizimi shtetëror, jeta politike, ngjarjet kryesore, të gjithë ligjvënësit, ministrat dhe kryetarët e shtetit shqiptar” (2006), të historianit të vështruar vëngër Kastriot Dervishi. Dëshmi dokumentare me vlera unikale figurative u shtohen atyre nga arkivat e Institutit “LUCE” dhe ata të ATSH-së sonë. Do të ishte dhunë që historia e këtij monumenti shumëfish historik të Shqipërisë të mëvishej me çaprashitje ndërtimesh “të përkohshme”, për asqerhane italiane a për eglenxhehane. “Qarku italo-shqiptar Skanderbeg” përbëhej nga dy ndërtesa paralele, të ndara nga një gjysmëpatio e organizuar si mjedis relaksimi: me një pishinë në mes dhe përfund me një palestër model për kohën. Bëhej fjalë për konceptime me parametra bashkëkohorë të ndërtimeve të epokës së njohur si “il Ventennio”, fashist për komplekse të atilla. Ndër dy ndërtesat, ajo majtas emërtohej në fillim “Kinema-Teatër Savoia”. I konceptuar si për projektime filmash, ashtu edhe për shfaqje teatri, koncerte artistike etj., në kohën e vet u klasifikua si “i cilësisë së parë”. Por të vihet re: i përshtatur edhe për veprimtari ndër më të rëndësishmet politike, përfshirë ato të krerëve të shtetit, pavarësisht regjimeve politike. Hyje dhe aty të priste një atrium, kurse mbas tij një sallon për publikun para shfaqjes ose gjatë antrakteve me pushime. Salloni kishte një garderobë nga njëra anë dhe nga ana tjetër shërbimet e tualetit. Fotot e LUCE-s i dëshmojnë ato shërbime të një cilësie ende sot të lakmueshme, d.m.th. krejt ndryshe nga sa ankohet ndonjë “ndërtues” nga ata të specializuarit për të ndërtuar qenefe allaturka të modelit të diktaturës. Dyshemeja e sallonit ishte shtruar me pllaka mermeri të kombinuara bardhë-e-zi. Përkundrejt çeleshin dyert për në sallën e shfaqjeve, të dubluara me perde të rënda kadifeje. Ato çonin në platenë, kurse në të dyja anët çeleshin dyert për t’u ngjitur në të dyja katet e lozhave.

Kati i parë i tyre përbëhej nga ndarje të veçanta, kurse kati i sipërm shërbente si galeri për publikun me bileta më të lira; galeria ka funksionuar deri kur kam qenë vetë fëmijë. . Teatri Kombaëtar dhe zona përreth – Pamje ajrore Në atë kinema-teatër, që cilësohej “e cilësisë së parë” në Shqipëri, spektatori shqiptar u njoh “nga afër” – madje duke rënë në dashuri me ta – me aktorë të shkëlqyer të artit kinematografik: Greta Garbo, Alida Valli, Anna Magnani, Lorenz Oliver, Amadeo Nazzari, Vittorio de Sica, me dhjetëra. Jo vetëm kaq, por po në atë mjedis kulturor-artistik nisën e u organizuan në kryeqytetin e Shqipërisë vargu i koncerteve të muzikës klasike: Scarlatti, Cherubini, Corelli, Vivaldi, Bocherini, Cimarosa, Paganini, Rameau, Schumann, De Gallot, Schopin etj. Kushedi sa artdashës i ndiqnin për së pari herë! Deri edhe spektaklet me pjesë nga repertori i zgjedhur operistik aty u praktikuan: nga Verdi, Bellini, Donizetti, Rossini etj., përfshirë edhe një Mascagni të përsyshur dikur si “bolshevik” nga Mussolini gazetar. Dhanë aty koncerte edhe yjet shqiptare të muzikës lirike, që nga Tefta Tashko-Koço dhe Kristaq Antoniu, nga Jorgjia Filçe dhe Marie Kraja, etj. Aty dha shfaqje të vetat edhe Grupi Filodramatik i Radio-Tiranës, siç quhej, “Strazivari”, “Peshku në det”, “Osman Opingaxhiu” të Viktor Eftimiut etj., çfarë do të thotë që aty u shfaqën Mihal Popi, Behije Çela, Xhevat Serezi dhe të tjera figura që do t’i jepnin sharm edhe Teatrit të ardhshëm Kombëtar. Ja një arsye më shumë se përse rekomandoj t’i kaloni njëherë për duarsh enciklopeditë e dr. Mëhillit. Nga 9 më 12 prill 1940, u përurua aty ai që do ta meritonte të quhej i pari festival i këngës popullore shqiptare. Përpos zonjave Marie Kraja dhe Tefta Tashko, si dhe mjeshtres Lola Gjoka dhe mjeshtrit Tonin Guraziu në piano, në atë sallë u shfaq për së pari në publik rapsodi magjepsës Gjergj Pllumbi.

Edhe ekspozita të arteve figurative u organizuan në sallonin e atyshëm; ndër to u shënua për mbresat që la ajo e motrave piktore Androniqi dhe Sofia Zengo. Duhet të jeshë përnjëmend i pacipë që të guxosh e ta përshkruash një mjedis të tillë, i cili prej majit 1941 riemërtohej “Kinema-teatër Kosova”, si ngrehinë “të përkohshme” për asqerhane italiane a për eglenxhehane. Ceremoni të tyret, ndër më të rëndësishmet politike, i kryen po aty edhe kryeministra dhe ministra të Shqipërisë së pushtuar, duke përfshirë edhe vetë Zotërinë e Tij, Françesco Jacomoni di San Savino, mëkëmbës i mbretit në Shqipëri.

I veshur e i mbathur gjithë sqimë, kokë e këmbë në të zeza, vetë senatori Mustafa Merlika-Kruja mbajti aty, në prag të përvjetorit të parë të pushtimit të Shqipërisë, ligjëratën “Shqipnija, shtet i bashkuem me Italín në suazën e Perandorís së Romës”: njëfarë leksioni që do të delte herët jashtë modës politike. Sikundër delte edhe ai i 22 nëntorit 1942, me titull “Në hullí të histories”, prej të cilit u mbajt mend thirrja që u bëhej shqiptarëve për të rënë në gjunjë e për t’i puthur çizmen ushtarit të Rajhut të Tretë. Pjesë të historisë politike të shtetit shqiptar përbëjnë, pa pikë dyshimi, edhe këto. Nuk ka sesi të harrohet sakaq ndërtesa tjetër paralele, ajo në të djathtë. Në të u vendosën strukturat e mirëfillta të fondacionit “Skanderbeg”. I menaxhuar prej një bordi të përbërë prej emrash të nderuar të kohës, si Gjergj Bubani, Odhise Paskali, Vangjel Koça, Bahri Omari, Kristo Kono etj., fondacioni do të punonte nën motto-n “Pro Cultura”. Tek ajo ndërtesë e dytë qe vendosur edhe tanimë i njohuri në historinë e albanologjisë si “Instituti i Studimeve Shqiptare”. Përkrah ndonjë emri italian pa peshë u mblodhën e punuan në atë Institut kontribuues shqiptarë që u vinte era shkencë e kulturë: Dhimitër Berati, Aleksandër Drenova (Asdreni), Karl Gurakuqi, Anton Harapi, Et’hem Haxhiademi, Kolë Kamsi, Sotir Kolea, Xhevat Korça, Nikollë Lako, Bernardin Palaj, Lasgush Poradeci, Odhise Paskali, Vincenc Prennushi, Ilo-Mitkë Qafëzezi, Namik Resuli, Justin Rrota, Eqrem Vlora, Aleksandër Xhuvani, Eqrem Çabej etj.

Aty i patën zyrat, bibliotekat dhe sallat e mbledhjeve. Po aty, dhe jo kund tjetër, u organizua e u mblodh nga 9 më 13 prill 1940 “Ma i pari Kuvend i Studimevet Shqiptare”. Fatmirësisht janë publike punimet e tij, në të cilat u hodhën bazat e projekteve: për një Fjalor të madh të gjuhës shqipe, për një Enciklopedi shqiptare, për një korpus të botimeve dokumentare për historinë e Shqipërisë “Albania diplomatica”, për fillimin e botimit të kolanës së Folklorit shqiptar etj., deri te projekti për një Muze të Shkencave të Natyrës. Sa pllaka përkujtimore do të duheshin vendosur në atë ndërtesë të dytë, që një frotë të papërgjegjshmish guxojnë të na e përshkruajnë si ngrehinë “të përkohshme” për asqerhane italiane a për eglenxhehane?

Burimi/voal.ch/

Kuvendi i Junikut djepi i pavarësisë së Shqipërisë – Nga AZGAN HAKLAJ

No Comments Argëtim Histori

Në vendet e vogla lindin histori të mëdha.

Kurbanë për lirinë e Atdheut edhe fëmijët.

Oda e Junikut institucion i pleqërisë dhe drejtësisë.

Në Kullat e Junikut u njoh ndërkombtarisht UÇK-ja nga Buldazeri i Ballkanit Riçard Hollbruk.

Askush më bukur se populli ynë nuk ka përshkrur trimërinë e bijëve të vet:
“Mua po më thon’ Brahim Sadiki,
I kam kullat midis Juniki.
Ku t’qëlloj pushkën e nisi.
Vet po jes, pashën koriti”
E fillova kështu këtë opinioni timin, sepse në historinë e tij mijëravjeçare populli shqiptar është përballur me hordhi pushtuesish të shumtë, me perandori barbare, mbretëri mizore, sundimtarë gjakatarë.
Shqiptarët kanë qëndruar fort për ekzistencë, në këto përballje, por me sakrifica sublime.
Për të mbrojtur trojet e veta kanë luftuar heroikisht, por gjithmonë kanë menduar edhe fundin e vet, vdekjen, në mejdanet për liri e çlirim kombëtar, por që ajo të jetë me nder.
Ata kanë çmuar më shumë vdekjen me nder se sa vetë jetën.
Më shumë lirinë e Atdheut se familjen e vet.
Në historinë tonë të dhimbshme, por të lavdishme nuk ka pellëmbë toke shqiptare që të mos jetë larë me gjak për mbrojtjen e saj.
Nuk ka vit që të mos jetë i shënuar në enciklopedinë shqiptare për betejat homerike për liri.
Nuk ka trevë shqiptare që të mos jetë e shquar për kuvende, besëlidhje, kryengritje për çlirim kombëtar.
Që në krye të herës theksova se objek i këtij shkrimi do të jetë Juniku, aty ku 108-të vite më parë u mblodh Kuvendi i Junikut, i cili mori vendime shumë të rendësishme, përcaktuese për fatet e Kombit Shqiptar.
Motoja e të cilit ishte “Liria ose vdekja”.
Ai hartoj platformën për kryengritjen e përgjithshme kombëtare dhe shpalljen e pavarësisë nga Turqia Otomane.
Por para se të flas për këtë kuvend historik, i cili është djepi i pavarësisë së Shqipërisë do të përshkruaj shkurtimisht historinë e Junikut.
Ai shtrihet mes lumit Erenik dhe përroit Trava.
Rreth tij shtrihen Vokshi dhe Reka e Keqe, dy vatra tě shquara në histori, e para është adn- ja e Sylejman Vokshit, ndërsa të dytën e pagëzon si vatër kushtrimi Homeri i ndjesive shqiptare Gjergj Fishta kur i fton të bahen bashkë në betejat kundër pushtuesve.
Citoj:
“L’sho kushtrimin grishe Rekën
Del e piqu n’Haxhi Zekën
L’sho kushtrimin n’toskë e n’gegë
Mblidhnu tok si kokrrat n’shegë”.
Si kurorë lavdie mbi të ngrihen madhështore bjeshkët e Koshares e Gjeravicës.
Të gjitha burimet historike deshmojnë se aty kanë banuar dardanët, të cilët ishin fisi më i madh ilir, që themeloj Mbretërinë Dardane.
Tokat e saj u pushtuan prej perandorive romake, bizantine, serbe, otomane e lloj -lloj pushtuesish kalimtarë.
Popullsia e Junikut përbehet nga fiset Thaç, Gash, Berishë, Krasniqe, Morinë, Hot, Kelmend.
Sipas Ptolemeut Junik do të thotë bashkim, lidhje, gjaku i veçantë, unik.
Emri i tij përmendet edhe nga perandorët serbë Stefan Deçani dhe Stefan Dushani në krisovulat e tyre.
Sipas teftereve të pushtuesve osmanë është vendbanim i madh me emrin Alltën “Vend i artë”.
Oda e Junikut është e njohur në trevat shqiptare si institucion i pleqërisë dhe drejtësisë.
Juniku ra nën pushtimin otoman në shekullin XVI-të.
Gjatë sundimit të gjatë otoman shqiptarët organizuan kryengritje të mëdha e kuvende të shumta por edhe pse derdhën lumej gjaku, edhe pse humbën mijëra jetë njerëzore në keto beteja për çlirim kombëtar nuk arritën ti këputin vargonjtë e robërisë.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit ishte kuvendi ku prijësit shqiptarë, rilindasit e mëdhenj ripërtërinë Epokën e ndritshme të Gjergj Kastriotit,(Skenderbeut).
Ata për herë të parë, pas katër shekujsh robëri, startuan me platformë të qartë politike, ku sanksionohej çlirimi kombëtar dhe bashkimi i katër vilajeteve në një vilajet të vetëm.
Megjithë kontributin e madh të patriotëve shqiptarë, entiziazmin popullor, sakrficën sublime, luftën heroike të Ushtrisë së Lidhjes por dhe gjithë shqiptarëve, gjakun e derdhur, mijëra jetëve njerëzore të dhëna në fushë betejë ëndrra nacionale nuk u realizua.
Edhe Lidhja e Pejës vazhduese e programit të Lidhjes së Prizrenit u shtyp.
Shqiptarët shpresuan tek Revolucioni Xhonturk por triumfi i tij pati kosto të madhe për ta.
Xhonturqit ushtruan masa të egra ndaj tyre, çka i detyroj të ngriheshin në dy kryengritje brenda një harku kohor shumë të shurtër, në kryengritjen e vitit 1910-të dhe atë të Malësisë Madhe në vitin 1911-të.
Por edhe këto përpjekje deshtuan për shkak se nuk u shndërruan në lëvizje kombëtare.
Në këto kushte ishte imperative një levizje panshqiptare.
Më dt. 21-25 maj të vitit 1912-të u mblodh Kuvendi i Junikut me pjesëmarrjen e 250-të delegatëve nga Vilajeti i Kosovës, sanxhakët e Shkodrës, Dibrës, Elbasanit dhe të përfaqësuesëve të jugut.
Ketij kuvendi kombëtar i paraprinë disa kuvende lokale ku kryengritësit u besëlidhën me betimin solemn:
“Bajmë be dhe e japim besën e burrave se kemi me ba çdo gja fli.
N’koftë nevoja me duart tona kemi me i ba kurban edhe fëmijët tanë”.
Pas Besëlidhjes së Lezhës, Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Beslidhja e Junikut është besëlidhja më e madhe e shqiptarëve në historinë e tyre.
Porta e Lartë u mundua me çdo çmim për ta penguar organizimin e këtij kuvendi panshqiptar.
Trinomi i drejtimit të tij Prishtina, Boletini, Curri ia doli të neutralizojë elementët turkomanë dhe të ndërgjegjësojë të lëkundurit.
Njëzeri Kuvendi vendosi vazhdimin e kryengritjes së përgjithshme kombëtare me armë, pasi nuk u kishin lënë rrugë tjetër.
Truri i Levizjes Kombëtare, Hasan Prishtina, lëshoi Proklamatën: “Shpëtim a Vdekje”.
Ky Kuvend hartoi Platformën për Kryengritjen e Përgjithshme dhe Shpalljen e Pavarësisë si dhe programin politik të tij.
Ai përmbante këto pika themelore.
Njohjen e autonomisë së Shqipërisë.
Vendosjen e administratës shqiptare.
Caktimin e Gjuhës Shqipe si gjuhë zyrtare me Alfabetin Kombëtar të Manastirit.
Ngritja e Flamurin Kuqezi në të gjithë vendin.
Caktimin e një Guvernatori të Përgjithshëm të një stërnipi të familjeve princërore shqiptare.
Caktimin e kufijëve të Shqipërisë.
Garancia për zbatimin e këtij programi u kërkoj fuqive të mëdha.
Për këto vendime u njoftua edhe Porta e Lartë.
Ky program ishte Libri i Kuq i hartuar në Memorandumin e Greçes, me pak ndryshime.
Kuvendi u bëri thirrje të gjithë atdhetarëve kudo që ndodheshin për të jetësuar këto vendime me çdo çmim .
Kuvendi i Junikut vendosi Liri a vdekje.
Menjëherë filluan pregatitjet në terren.
Mijëra kryengritës, të udhëhequr nga korifeu Hasan Prishtina, “Robinhudi Shqiptar” Isa Boletini, tribuni popullor Bajram Curri, në gusht të vitit 1912-të çliruan Shkupin dhe në tetor thirrën Kuvendin e Shkupit.
Hasan Prishtina kërkoj bashkimin e katër vilajeteve në një vilajet të vetëm, me kryeqytet Shkupin.
Kjo Kryengritje finalizoj “Nëntorin e Dytë”.
Plaku i Vlorës Ismail Qemali shpalli pavarësinë, pikërisht me dt. 28 Nëntor, ditën kur Gjergj Kastrioti – Skenderbeu kishte ngritur krenarë Flamurin tonë në Kalanë e Krujës në vitin 1443.
Kuvendi i Junikut është prologu i pavarësisë.
Zëri brilant i Shkurte Fejzës na përcjell mrekullisht madhështinë e këtij Kuvendi, në vargjet e poetit Hamit Aliaj, “Mjeshtër i Madh” me rastin e 100- vjetorit të tij:
“O Junik me kulla guri.
Prej tek ti u nis Flamuri.
Prej n’Koshare n’Kaçanik
Thërret Kosova: – o Junik”.
Vitet kalojnë e Juniku kthehet përsëri në qendër të historisë.
Konferenca e Paqes së Parisit një shekull më parë krijoj Mbretërinë serbo-kroato-sllovene.
Kosova mbeti nën thundrën e saj.
Nga dhjetori i vitit 1921 deri në shkurt të vitit 1923 Juniku shpallet zonë neutrale.
Livizja kaçake e Azem Bejtës dhe neutraliteti i Junikut ishin ende shpresë për shqiptarët, por u shua shpejt, sepse forcat çetnike malazeze u futën në Junik vranë 60-të burra, dogjën 12-të shtëpi dhe plaçkitën gjithë zonën neutrale të Junikut duke shkaktuar panik të madh tek populli.
Një vit më vonë u vra Azem Bejta, u shua levizja e tij kaçake e shterroj edhe ëndrra e shqiptarëve që besonin ende bashkimin e tyre.
Krejt Kosova mbeti nën Mbretërinë sllave, gjithashtu edhe pas Luftës Dytë Botërore nën Jugosllavinë Titiste për më shumë se pesë dekada gjersa doli në skenë UÇK-ja e lavdishme.
Shqiptarët pritën me gezim të jashtëzakonshëm njohjen ndërkombëtare të saj nga Buldazeri i Ballkanit Riçard Hollbrik në Oden e Met Shalës, në Kullat e Junikut.
Tre luftra të fuqishme u zhvilluan në Junik mes UÇK-së dhe ushtrisë sllave, ajo e Zharreve, Kallavajit, Rogopeqit, sepse ai ishte nyjë nevralgjike, fotosinteza e UÇK-së.
Mbi 20- mijë luftëtarë të saj kaluan nëpër të duke u furrnizuar me armatim në vitet 1988-të-1999-të.
Për mbrojtjen e tij ranë në fushën e nderit për t’u përjetësuar në pavdekësi dragojtë e lirisë Bedri Shala, Bekim Berisha, Permet, Vula Elton Zherka.
Aktin e tyre heroik e ka skalitur zeri brilant i kollosit Ilir Shaqiri.
“Kullat e Junikut nga një gjamë e lshojnë
Bedriu dhe Bekimi thon’ k’tu do t’luftojmë”
Në vitin 1997-të me dt 31 janar ranë në Vushtri, në altarin e lirisë Edmond Hoxha nga Juniku, Zahir Pajaziti dhe Hakif Zejnullahun të cilët janë pagëzuar si pushkët e para të lirisë.
Juniku ishte mbështetje e fuqishme e betejave të UÇK-së në Koshare ku u thye kufiri Shqipëri-Shqipěri dhe u nënshkrua në rrasat e saj ngadhënjimi lirisë.
Në vendet e vogla lindin histori të mëdha.

Burimi/voal.ch/

Shpalime historike – Pushka e Azem Bejtës është përdorur edhe në luftën e Shaban Polluzhës – Nga Skënder Karaçica

No Comments Argëtim Histori

39 vjet nga lufta Nebi dhe Tahir Meha në Prekaz të Drenicës me forcat e policisë serbo-jugosllave

Sot bëhen 39 vjet nga lufta babë e djalë(Nebi dhe Tahir Meha)në Prekaz të Drenicës me forcat ushtarako-policore të ish Jgosllavisë dhe të Serbisë.

13 maj 1981 ishte kushtrimi për lirinë e Kosovës dhe larg duart e pushtetit serbo-sllav ndaj popullit shqiptar dhe ndaj Kosovës,ishte thirrja e trimërisë nga frangjitë e Kullës në Prekaz të Drenicës e Tahir Mehës.

Forcat e mëdha serbo-çetnike me tre tankse dhe tre hilokopterë e rrethuan Kullën e Mahajve dhe pas njëzetë orësh të luftës,Nebi dhe Tahir Meha vdesin në tokën e vet dhe nuk e lëshuan Kullën në dorë të forcave vrastare dhe antishqiptare serbo-jugosllave.

Drenica përseri ballë për ballë me Serbinë dhe në petkun e ,,vëllazërim-bashkimit,,të Jugosllavisë.

Historiani prof.dr.Muhamet Pirraku,një njohës i thellë me tipare shkencore të historisë së lavdishme të Drenicës,pati thënë se Pushka e Azem Bejtës,pas vdekjes së Tij(1924)e mori në dorë gjyshi i Tahir Mehës(Emin Lati)dhe e njëjta Pushkë doli në flakën e zjarreve të luftës së Shaban Palluzhës dhe e përfundoi historinë e vet të trimërisë në luftën e Nebi dhe Tahir Mehës në Prekaz.

Çikago,maj të motit 2020

Burimi/voal.ch

Fjalimi rrënqethës mbi varrin e Gjergj Fishtës: Hoxha i thurr vargje një prift

No Comments Argëtim Histori

Fjalimi rrënqethës mbi varrin e Gjergj Fishtës: Hoxha i thurr vargje një prifti

Kur vdiq Gjergj Fishta, në varrimin e tij morën pjesë personalitete nga e gjithë Shqipëria, Kosova e më gjerë. Ai u varros me nderime të mëdha më 31 dhjetor të vitit 1940, ndërsa hoxha Ali Kraja kishte mbjatur një fjalim rrënqethës para të pranishmëve për Fishtën, duke theksuar se shqiptarët do të mburren me të përgjithmonë, shkruan Gazeta Metro.

Fjalimi i tij në ceremoninë e varrimit të klerikut të shquar, at Gjergj Fishta, është një ndër fjalimet më të bukura të mbajtura në raste të tilla. Ajo çfarë e bën më të veçantë, është fakti se si një hoxhë i thurr një tekst të tillë të lartë një prifti.

Më poshtë ju sjellim fjalimin e tij:

Poet kombëtar, Pater Gjergj!

Kur nji orator, tue dasht me folë mbi veprat tueja, rrin shtang, hutohet, pse janë shumë, janë të mëdhaja edhe të madhnueshme, aq sa asht e vështirë me caktue se për të cilën duhet të flitet…

Shkrimtarët e ardhshëm të historisë shqiptare jetën politike tanden do ta gjykojnë në bazë të “Lahutës së Malcisë”, kryevepra jote monumentale.

Të jesh i bindun, o Poet i Madh se shqyptari me “Lahutën e Malcisë” ka për të qenë gjithmonë kryenaltë siç janë helenët me Iliadën e persjanët me Shahnamen, mbasi Ti, me atë vepër të naltë i ke njoftue botës së qytetnueme psihikën e karakteristikat ma të ndieshmet e popullit shqiptar…

Me ty, Patër Gjergj, kombi shqyptar mburret, naltësohet edhe madhënohet para popujve të tjerë, prandaj sot krejt populli shqiptar të përulet, djelmnia intelektuale vajton humbjen Tande e me lot ndër faqe të përcjell me mallënjim e dhimbje në jetën e pasosme./gazetametro.net

Haradin Bala sonte ka dalë në roje të Atdheut

No Comments Argëtim Histori

Fletëza jete

…Nuk kam djalë për të dhanë Ushtrisë së Kosovës(UÇK), por e kam ketë pushkë që e kam ruajt për ketë ditë, ishin fjalët e plakut nga Shala e Bajgorës(Shpalime historike të prof. dr. Muhamet Pirraku).

Haradin (Selman) Bala sot ka dalë në roje të Atdheut. Përseri ka dalë në Grykën e Llapushnikut dhe në vargmalet e Drenicës që të shoh me sytë e Udhën e djelmenisë shqiptare për të mbrojtur Kosovën dhe në kërkim të Lirisë që, nëpër vite ishte ëndrra shekullore e brezave. Sot, Haradin Bala në Drenicë ka dalë në roje të Atdheut, ndonëse e kishte mësuar Oda e burrave në Korroticë dhe kënga e sharkisë e babës Selman me Adil Cenën (Dugollin), që kur i këndonin Kamer Loshit “Nuk e lëshoj Flamurin o shka i shkinës” oda e burrnisë bëhej “shtabi” i Lirisë së Kosovës.

Kushtrimi i maleve në Drenicë dhe thirrja e Adem Jasharit:
Hajdeni vllazën e luftojmë bashkë, Haradin (Selman)Bala mori pushkën dhe u nisë të bashkohet në udhën e madhe të djelmenisë së Drenicës dhe u bënë bashkë me lisat dhe plisat e përgjakur nëpër vite në kërkim të Ditës së Lirisë dhe për Kosovën me njëmijë plagë nga dora vrastare e hasmit.

Këtu është Gryka e Llapushnikut, atje shihen lisat dhe shtrojera e vargmaleve të Drenicës, atje ku do të jetë fushëbeteja dhe qëndresa jonë, u thoshte djelmenisë shqiptare Haradin (Selman)Bala që u nisën bashkë me ballin hapur se ku ka vdekje më të mirë se sa për Lirinë e Kosovës!

Krismat e pushkëve dhe Gryka e Llapushnikut i kishte dalë ballë për ballë hasmit:Këtu nuk keni udhë,këtu nuk keni kah të shkoni, kjo është Toka dhe Dielli i Kosovës o hasëm…! Përseri përgjakët balli i djelmenisë dhe kënga e burrnisë nuk ndalët me testamentin e Kamer Loshit, të Azem e Shotë Galicës, të Ahmet Delisë, të Shaban Palluzhës, të Fazli Grajqevcit… kështu e bënte të fortë gjoksin e Haradin (Selamn) Balës para hasmit serb.

ARKIV

Burimi/fjala.info

Revolta e Qafë Barit/ 24 djem trima që tronditën diktaturën komuniste në maj të vitit 1984

No Comments Histori

Ishte krejt e paimagjinueshme ne vitin 1984 që dikush në Shqipëri të organizohej në një kryengritje kundër regjimit, e aq më tepër brenda hekurave të një burgu. Ka ndodhur në maj të vitit 1984, kur 24 djem trima të burgosur politik në burgun komunist të Qafë barit, u ngritën në një protestë të pazakontë dhe luftuan me gadrianët xhelatë kundër barbarisë së tyre. Është një ndër revoltat e rëndësishme pas asaj të Burgut të Spaçit. Studiuesi Kastriot Dervishi ka publikuar të dhëna zyrtare për revoltën e Qafë Barit si është organizuar dhe çfarë ka ndodhur ato ditë në burgun komunist.

“Më 22.5.1984, ora 7.30, të dënuarit Ndue Pisha dhe Ndrek Nikolla u kthyen në fjetinë pa realizuar normën. Komanda urdhëroi kthimin e tyre në galeri për të realizuar normën e punës. Të dënuarit Sokol Sokoli dhe Sokol Progri porositën të dënuarit të mos shkonin në punë. Policët Islam Doga dhe Fiqri Çakalli thërrasin të dënuarit që do shkonin në punë në zyrat e këshillit të riedukimit. Këta i thanë dy të dënuarve që duhet të plotësonin normën ose duhej të shkonin në birucë, të izoloheshin. I dënuari Tom Ndoja ua merr nga duart policëve Ndue Pishën dhe e largon.

Policën orvaten ta marrin, por me Tomën bashkohen edhe Sokol Sokoli dhe Sokol Progri dhe u kundërvihen policëve me gurë e tulla që kishin ndër duar. Në këto kushte ndërhyn një togë e përbërë prej 6 policësh me në krye komandantin e togës Edmond Caja, por këta thyhen nga një grup të dënuarish ku bënin pjesë: Sokol Sokoli, Sokol Progri, Tom Ndoja, Martin Leka, Dedë Nimani, Bajram Vuthaj, Ndue Kola, Haxhi Baxhinovski, Lush Bushgjoka, Kostandin Gjordeni. Komandanti i togës së policisë Edmond Caja urdhëroi rreshtimin e të dënuarve në mence. Komandanti i repartit ndodhej me shërbim në Rrëshen. U njoftua kryetari DPB Edmond Çifligu. Nisi apeli emër për emër. Ata që kundërshtonin kërcënoheshin se do futeshin në birucë. Kostandin Gjordeni refuzoi të dalë nga menca.

Po kështu refuzoi edhe Sokol Sokoli i cili bashkë me grupin e tij çau rrethimin e policëve. Rreth 20-24 të dënuar duke pasur në duar materiale të marra nga një godinë që po ndërtohej qëndruan te sheshi mbi fjetore duke përbërë një skuadër përballë forcave të regjimit. Pas kësaj të burgosurit hyjnë në mencë sërish, pikërisht në kohën kur vijnë komandanti i repartit dhe kryetar i DPB. Thirrën emrat e të dënuarve për të dalë jashtë. I pari ishte Kostandin Gjordeni. Në raportin zyrtar pretendohet se i dënuari ka goditur murin me kokë, e pas këtij veprimi ka filluar përleshja midis të dënuarve e policëve, ndërsa në të vërtetë ai është goditur.

Policët kanë marrë Gjordenin për ta çuar në izolim, por të dënuarit, nisur nga solidariteti ndaj njëri-tjetrit i kanë sulmuar me çdo mjet. Pas daljes nga menca, të dënuarit kanë sulmuar policët me mjetet që kishin duke iu afruar derës kryesore. Në këtë çast, kryetari i Degës së Punë të Brendshme Pukë urdhëroi të qëllohej. Këtu plagoset Gjordeni. Në kamp erdhën zëvendësministri i Punëve të Brendshme (nuk specifikohet qartë në është Agron Tafa apo Zylyftar Ramiz Mahmutaj )dhe drejtori i Drejtorisë Zbatim Vendime Penale Kasem Kaçi. Pas dorëzimit është përdorur dhuna në mënyrë masive”, shkruan Kastriot Dervishi.

Shtypja e revoltës

“Në dosjen e revoltës së Qafë-Barit.
“Qëllimi i kryerjes së kësaj vepre ka qenë që me anë të hapjes së veprimeve, shpërthimit të galerive, të realizonin arratisjen në mënyrë më të organizuar. Veprat penale të kryera nga të pandehurit paraqesin rrezikshmëri të theksuar shoqërore kundër rendit shoqëror socialist dhe shtetit të diktaturës së proletariatit…”
“Të dënuarit e kampit të Qafës së Barit Sokol Zef Sokoli, Sokol Zef Progri, Tom Kol Ndoja, Lush Prel Bushgjoka, Haxhi Shefqet Baxhinovski, Vllasi Llambi Koçi, Kostandin Sotir Gjordeni, Bajram Islam Vuthi, Martin Sokol Leka, Lazër Zef Shkëmbi, Hysen Halil Tabaku dhe Ndue Martin Pisha, në bashkëpunim me njëri-tjetrin, kanë kryer veprën penale të terrorit kundër përfaqësuesit të shtetit, parashikuar nga neni 50/1 e 13 Kodit Penal…
…i pandehuri Haxhi Baxhinovski shpjegon veprimet që ka kryer: Kur instruktori politik më pa thikën që mbaja në dorë, me tha ta dorëzoja atë, por unë nuk pranova dhe me të në dorë e sulmova duke e qëlluar në bark. Nuk e di nëse e thera apo jo.
…Vetëm kur dëgjuan krismat e plumbave të pushkëve, të pandehurit ndien frikën dhe forcën e madhe të diktaturës së proletariatit dhe filluan të tërhiqen…

Pushkatimi

…të dy të rinj… moshatar me ta jam… nuk flas dot… s’më lënë lotët… i morën nga qelia, natën, të lidhur…
Dhe s’dihet ku i çuan, ku i vranë…
Procesverbali është nënshkruar nga gjashtë veta… përbërja e komisionit të caktuar për zbatimin e vendimit të Gjykatës së Lartë… me 60 karikatorë kallashnikovi… nën drejtimin e shefit të policisë së rrethit…. Skeda më dridhej në dorë:
Sokol Sokoli, i biri i Zefit, datëlindja 1952, nga fshati Gërni i rrethit Tropojë, i dënuar me vendim Nr. 3 datë 3.6.1984 të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë me vdekje (pushkatim), mbasi Presidiumi i Kuvendit Popullor me shkresën Nr.888, datë 7.6.1984, nuk i fali jetën. Tom Ndoja, i biri i Kolës, i datëlindjes 1952, lindur e banues në Kllogjen të rrethit Shkodër, dënuar me vendim Nr. 3 datë 3.6.1984 të Kolegjit Penal të Gjykatës së Lartë me vdekje (pushkatim), mbasi Presidiumi i Kuvendit Popullor me shkresën Nr. 888, datë 7.6.1984 nuk i fali jetën…
Mbi dokument janë shënuar me dorë rënkimet e fundit të të dy të dënuarve, pas mesnatës së 9 qershorit, para skuadrës së pushkatimit. Po kush i ka shkruar, pushkatarët? Ja:
Para ekzekutimit, të dënuarit Sokol Sokoli iu komunikua se nuk i falej jeta dhe në fjalën e fundit ai tha: “Mos më vrisni mbrapa. Gropën e hap vetë. Presidiumi i Kuvendit Popullor mirë ka ba. Nuk i kemi ba gja kujt”
I dënuari Tomë Ndoja në fjalën e fundit tha: “Të rrojë drejtësia!”
Në fund firmat… 30 rreshta, një faqe gjithsej…

Masakra e syve

…Shkresa që urdhëronte ekzekutimin e Sokol Sokolit dhe Tom Ndojës, nënshkruar nga ministri Hekuran Isai, 8 qershor 1984, në anë kishte një shënim… e pabesueshme… të drejtorit të Drejtorisë së Zbatim-Vendimeve Penale:
“Me porosi të shokut ministër, dy të dënuarve që do të pushkatohen, sytë e tyre t’u jepen Ministrisë së Shëndetësisë për punë shkencore”.
Çfarë?! E lexova prapë. Tmerr! Vura duart mbi ballë si për të mbrojtur sytë nga një shkulje mizore. Ekzekutimi është bërë më 9 qershor, ora 24:00… pa togë pushkatimi, e kanë kryer dy persona… Cilët janë? Po ja, nga ata, të gjithë… Dhe pastaj u kanë nxjerrë sytë… si? Me bajonetë? Horror! Dhe ia kanë çuar ministrit sytë? Ku? Ia kanë lënë mbi tryezë? Po ai a ka trokitur në zyrën e Enverit për t’ia treguar? Shikonte diktatori? Vërtet ia dhanë Ministrisë së Shëndetësisë për punë shkencore? Kriminale, thuaj. Ministritë e vdekjes!… Apo kanë dashur retinën a ndonjë nerv, që t’ia vendosnin syve të ngrirë të diktatorit? Si, me ç’mjet? Po ku mundin këta! Apo e kanë provuar një herë. Dhe zgjodhën sy të guximshëm, nga të maleve… Po në ata sy të vdekur ka qenë revolta, pushkatimi… mos kanë dashur t’i shohin, t’i kalonin në ndonjë mikrofilm a t’i zhduknin fare…? Po më dhembnin sytë… E ç’nuk kanë bërë këta, kanë prerë këmbë e krahë nëpër tortura, me sharrë, kanë shkulur thonj, dhëmbë, të brendshmet, rropullitë i kanë derdhur, kanë mbuluar njerëz të gjallë me kokën përjashta mbi tokë, fol, i kanë ulërirë, u kanë prerë gjuhën për të mos folur kurrë. Dhe u paskan shkulur sytë të vrarëve.
Jo, ua kanë shkulur para pushkatimit. Ej! U duheshin sy të gjallë… Mos! Po këta e paskan zhbërë njeriun fare!” rrefyer nga Visar Zhiti.

Burimi/kujto.al

Zbulohet DOKUMENTI/ Behgjet Pacolli, është marrë në pyetje lidhur me vrasjen e vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës

No Comments Histori

Haki Ymeri
Biznesmeni injohur i Kosovës Behgjet Pacolli, është marrë në pyetje nga Policia Federale e Zvicrës menjëherë pas vrasjes së Jusuf Gërvallës, Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës ne vitin 1982.

Zbulohet DOKUMENTI/ Behgjet Pacolli, është marrë në pyetje lidhur me vrasjen e vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës


KOSOVË–Emri i Pacollit, i cili aktualisht është zëvendëskryeministër dhe ministër i Jashtëm i Republikës së Kosovës, gjendet në dosjen e vrasjes së tre patriotëve shqiptarë. Ata u vranë më 17 janar 1982 në Untergruppenbach, Qarku i Heilbronnit, në Gjermani.

Përfshirjen e Pacollit në dosjen e vrasjes e dëshmon ky dokument i Entit Federal të Kriminalistikës (Bundeskriminalamt) të Gjermanisë së atëhershme perëndimore. Dokumenti është dëshmia deri më tani më bindëse që e lidh Behgjet Pacollin me këtë rast.

Drejtësia në Kosovë nuk e ka rihapur dosjen e gjykimit të tre veprimtarëve të saj vrarë në Gjermani në vitin 1982, por autoritetet e Republikës Federale të Gjermanisë, dosjen e vrasjes së Jusuf Gërvallës, Bardhosh Gërvallës dhe Kadri Zekës nuk e kanë mbyllur ende. Autoritetet gjermane janë duke punuar në zbulimin e vrasësve dhe përgatitësve të atentatit si dhe të informatorëve dhe bashkëpunëtorëve të shërbimit sekret jugosllav UDB.

Sipas notës zyrtare të policisë gjermane, Behgjet Pacolli është marrë në pyetje për shkak se ia kishte dhënë veturën e tij me targa zvicerane agjentit të UDB-së, Selim Brosha, i vrarë në Prishtinë pas luftës. Vetura Mercedes e Pacollit kishte këta numra mbi targa: TI-30408. TI është shkurtesa e kantonit të Tiçinos në Zvicër, ku Pacolli ka vendbanimin e tij të dytë dhe ku jetonte në fillim të viteve 80-të.

Ja deklarata e plotë e Pacollit para hetuesit zvicerian

Enti Federal i Kriminalistikës (Bundeskriminalamt)

ST 33 për LKA BË (Enti i Kriminalistikës i Landit Baden-Ëürttemberg)

Aktualisht në Heilbronn, më 5 shkurt 1982

Notë zyrtare

Lënda: Vrasja e trefishtë e tre jugosllavëve në ekzil më 17.1.1982 në Untergruppenbach, Qarku i Heilbronnit;

këtu: dyshimi (indikacioni) sa i përket veturës Mercedes, me targa zvicerane TI-30408

Më datën 5 shkurt 1982 zoti ZËEIFEL nga Policia Federale në Bernë njoftoi përmes telefonit se është kryer verifikimi i alibisë i mbajtësit të targave me numrat e lartpërmendur.

Mbajtësi Behgijet PECOLLI (Behgjet Pacolli) deklaroi me sa vijon dhe këtë e dëshmoi përmes vulave në pasaportë dhe faturave të hoteleve:

tha se më 9 janar 1982 ka udhëtuar nga Chiasso në Jugosllavi.

10 janar 1982 – 03:00 – kalimi i kufirit.

Tha se më 10 janar 1982 ka qenë në Maribor për të marrë një vizë për në Shqipëri. Tregoi se me veturën e tij Mercedes ka udhëtuar deri në kufirin e Shqipërisë, ku e kishte lënë veturën. Tha se udhëtimin në Shqipëri e kishte bërë për shkaqe zyrtare, andaj nga pika kufitare Sedar kishte udhëtuar më tutje me një veturë zyrtare.

Sipas tij, më 17 janar 1982 përsëri ishte kthyer në Jugosllavi (vula hyrëse gjendet në pasaportë). Tha se në orën 03:00 (18.1.82) kishte arritur në vendlindje, ku kishte qëndruar deri më 20.1.82. Më 21.1.1982, sipas tij, ishte kthyer në Zvicër.

Për më shumë bëhu pjesë e grupit më viral në Facebook, Dosja.al

Ai (Pacolli) tha se e njeh Selim BROSHËN. Bëhet fjalë, sipas tij, për një kushëri të largët. Pacolli tha se e di që BROSHA është shef policie dhe se punon për UDB-në (UDBA). Por tha se mban pak kontakt me BROSHËN.

Raporti mbi verifikimin e alibisë i dërgohet Komisionit të Veçantë; po ashtu edhe kopjet e dëshmive të ofruara.

(Nënshkrimi)

(Müller) KHK

Pikpyetjet e deklaratave të Pacollit në hetuesi

Behgjet Pacollin e kishte marrë në pyetje Policia Federale e Zvicrës me kërkesë të palës gjermane. Gjatë verifikimit të alibisë nga ana e hetuesve zviceranë, Pacolli thotë se në fillim të janarit 1982, pak ditë para vrasjes, ishte kthyer nga Zvicra në Jugosllavi, me qëllim që pastaj të shkojë në Shqipëri.

Në deklaratën e tij Pacolli thotë se më 10 janar 1982 ka qenë në Maribor për të marrë një vizë për të vizituar Shqipërinë.

Këtu lind dyshimi I parë. Republika e Shqipërisë në atë kohë nuk ka pasur kurrfarë përfaqësie konsullore apo diplomatike në Maribor të Sllovenisë, që ishte pjesë e Jugosllavisë. E vetmja përfaqësi diplomatike e Shqipërisë në Jugosllavi ka qenë Ambasada e Shqipërisë në Beograd.

Pacolli thotë se në Shqipëri ka hyrë përmes pikës kufitare të quajtur Sedar. Është e paqartë se ku gjendej kjo pikë kufitare mes Jugosllavisë dhe Shqipërisë, por ndoshta është fjala për Shkodrën. Por ama nuk ka asjë pikë zyrtare të tillë

Gjatë marrjes në pyetje nga autoritetet zvicerane, Pacolli tha se e njeh Selim Broshën. Pacolli po ashtu tha se e dinte që Brosha është shef policie dhe se punon për UDB-në (UDBA), pra Shërbimin Sekret Jugosllav.

Kjo është një dëshmi tjetër që Pacolli me vetëdije ka mbajtur kontakt me një agjent jugosllav si Brosha dhe, siç dyshohet, ia ka dhënë atij edhe veturën për t’u shërbyer gjatë aktiviteteve të tij në luftimin e patriotëve shqiptarë nga Kosova me banim në Gjermani dhe Zvicër.

Donika Gërvalla vajza e Jusuf Gërvallës, në një intervistë në emisionin Rubikon të KTV-së në janar 2014. Duke aluduar në Pacollin ajo pati thënë: “Emrat e zyrtarëve të Qeverisë së Kosovës janë pjesë e dosjes së hetimeve dhe përmenden në këtë dosje”. Me sa duket bëhet fjalë për këtë dokument.

Drejtësia në Kosovë e ka detyrë të hap dosjen e gjykimit për tre veprimtarët e saj politikë vrarë në Gjermani nga shërbimi sekret serb. Si çdo i përmendur në dosje edhe Pacolli duhet të hetohet për këtë vrasje nga drejtësia shqiptare në Kosovë.

Fakti se duke ia dhënë veturën Selim Broshës është bërë pjesë e logjistikës për përgatitjen e atentatit në Gjermani dhe fakti që e pranon se e ka ditur që Brosha është shef policie dhe se punon për UDB-në (UDBA), janë dëshmi të forta që e lidhin me ngjarjen.

Vetura në fjalë është një nga të dyshuarat në përndjekjen e veprimtarëve të vrarë dhe identifikimin e vendodhjes së tyre.

Afërsinë e tij me Broshën, Pacolli e ka dëshmuar edhe me fotografi të botuara në shtypin serb.

Marrë nga TEMA

Nënlokja – Vitore Stefa Leka

No Comments Argëtim Histori

Në orët e vona të së djelës,në radio Projektin 21 , ishte e ftuar edhe Nënlokja, sic i thonë ushtarët e UCK , por dhe në përgjithësi shqiptarët e Kosovës , Humanistës së madhe , Mbretëreshës së diasporës , apo dhe Nënë Terezës së Tristes, sic i thonë shqiptarët , kësaj gruaje , nëne , gjysheje dhe stërgjysheje shqiptare z. Vitore Stefa Leka . Me z. Vitore ke gjithmonë vështirësi të bashkëbisedosh me të, sepse ajo mbartë mbi vete shumë histori , historitë e saja nisin që nga fëmijëria e saj, kur babai e la në moshë të vogël dhe Vitorja filloi kalvarin e gjatë të vuajtjeve të saj . E rriti shtatin në ato barngat e të internuarve , duke ndihmuar nënën e vet në punët e bujqësisë . Ishte një kalvar i gjatë vuajtjesh të mbarë familjes . Dhe në Shqipëri trokiti demokracia , ajo demokraci ashtu e brishtë , por që Vitorja një ditë prej ditës e pa veten në brigjet e Italisë mes qindra e qindra bashkëqytetarësh të saj . Edhe aty u përball me vështirësitë e para, sepse ishte një dyndje e madhe , anije me qindra shqiptarë zbarkonin në brigjet e Italisë , vendi mik që i priti të gjithë u dha bukë e ujë , ndihmë mjekësore .

Vitorja e mori shpejt veten dhe doli si zog e lirë dhe gjeti shtëpi dhe filloi fluturimin e saj të lirë në një shtet tashmë të lirë, ku Vitorja nuk do të jetonte më me frigë, por ce do se ajo vitet më të bukura i kish kaluar në diktaturën më të eger , por tani ajo ishte e lirë ta jetojnte jetën e saj. Ajo shpejt u aubjentua me vendin dhe njerzit , që e donin , biles rinia filloi ti thërrisnin Nënë Vitorja, se ajo u bë një nënë e dytë për ta. Shkonte i mirrte në qender të azilit, tek trageti i conte në shtëpinë e saj . Shtëpia e saj u kthy një vatër e ngrohtë per shumë e shumë refugjatë që vinin dhe nuk dinin ku të shkonin, ata tek Nënë Vitorja gjenin një vend për të fjetur, por dhe një vend për të ngrënë bukë. E sa njerzit kaluan në atë shtëpi , me dhjetra e dhjetra , sa që shqiptarët thonin kur vinin njerëz nga Shqipëria dhe pyesnin , po mirë që erdhëm po ku do të rrimë , kush do na ushqejë dhe përgjigja ishte , po ne kemi nënën tonë këtu , ajo kujdeset për ju . Vitorja e papërtuar , ngrihej në ora 2 e 3 pas mesnate , se vinte ndonjë shqiptarë i lagur i pa ngrënë dhe Vitotorja ngrihej nga gjumi dhe i afronte ngrohje dhe ushqim. Ishin urimet e panumërta për Nënë Vitoren . Por ajo nuk donte , biles që vritej kur njerzit e lavdronin në sy, se e dinte se cfarë kish hequr ajo vetë.

Shqiptarët e Triestes filluan ta thërrisnin – Nëne Tereza e Tristes , një titull që Vitorja e refuzonte përherë, por ata ngulnin këmbë që ajo e meritonte vërtetë ! Ajo përvec që i strehonte dhe i ushqente , ajo interesohej me anë të shoqërisë së saj ti gjindëta dhe një vend pune . Më pas ajo ishte edhe përfaqesuese në komunë për të huajtë dhe aty ajo e shfrytëzonte rastin për tu interesuar për punë e shtëpi për shqiptarët. Ajo nuk u ndal as një ditë të vetme, atë e gjeje kudo në këmbë duke u interesuar për shqiptarët.

Ishte ndër të parat që organizoi dergimin e ndihmave në Shqipëri , pë familjet e varfra . E uronin dhe e donin të gjithë. Filluan të krijonin edhe shoqatat e para të shqiptarve. Edhe aty ajo ishte e para që dha idenë dhe kontributin e saj. Po ku nuk e gjeje Vitoren , ajo ishte kudo , ajo nuk ecte , por ishte kthyer në një Maratonomak, që vetëm vraponte .

Po edhe kur shpertheu lufta në Kosovë , shtëpia e saj u kthye në një baze të UCK , aty vinin ushtarë , po aty erdhi dhe një ushtarë i sëmurë , që Nënlokja Vitore e dërgoi në spital dhe aty tek koka e tij ngrysej e gdhihej . Ajo ruante në shtëpi një kitarre nga ushtari i UCK , që nuk i mbijetoi plagëve të marra . Vitorja u mërzt shumë dhe qante tek koka e tij si të ishte i biri i saj. Ajo luajti rolin e nënes së tij për një perudhe sa qëndroi tek Vitorja.

Ajo në shenjë nderimi për mërgimtarët që dhanë jetën në atë zonë ku ajo jeton, ngriti një pllakë përkujtimore, që ajo kujdeset përherë që të mos mungojnë lulet e freskëta. Të flasësh për Vitoren do të duhen shumë kohë sepse Nëne Vitorja është një libër i gjallë.

Ndaj dhe të dielen e ftuan në programin e mbrëmjes për të mësuar më shumë për të se si po ja kalonte këtë kohë të Convid 19, por ajo në vend të na tregonte ne për vete , na pyeste ne dhe interesohej për mergimtarët , këtu në mërgatë , por dhe në vende të tjera . Ajo përcolla mjaftë këshilla të vlefshme , cfarë kishin ndikuar për mirë edhe në shendetin e saj. Biseda më Nënë Vitoren shkoi gjatë se Dr. Adil Mustafa , nje aktivist i madh i cështjes kombëtare, por dhe i të drejtave të njeriut në Iliridë , kur dëgjoi në radio zërin e saj kërkoi me insistim të hynte të fliste me Nëneloken sic e quante ai . Vitorja kur dëgjoi zërin e Dr. Adilit u emocionua, ishte një suprizë e bukur për të , sepse Doktori kish qënë që në fillim kur Vitorja kish filluar të aktivizohej dhe kish gjetur përkrahjen e Dr. Adilit , ajo foli me nota të larta për aktivitetin e tij , në shërbim të kombit e të atdheut. Biseda shkoi shumë gjatë sepse ata të dy nuk ndaheshin lehtë me njëri tjetrin. Vitorja kërkoi më shumë informacion nga Dr. Adili , per tu njohur se cfarë kish dëgjuar nga kolegët e tij për korona virusin dhe dr. Adili e informoi Vitoren, por nëpermjet Vitores dhe dëgjuesit e radio Projekti 21 , për situatën në të cilen gjindemi me këte virues . Ai tregoi që ka hamendje të ndryshme, por sipas shumë specialistëve , me nxemjen e motit dhe fuqia e virusit do të bjerë, por masat e mbrojtjes do të shkojnë gjatë për popullatën ! Erdhën shumë mesazhe përshendetjeje për Nënë Vitoren tonë. Shumë e njihnin dhe kërkuan të hynin në linjë por nuk ishte mundësia , sepse ne donin ta ndëgjonim më shumë zerin e Nënës tonë të madhe, sepse ajo ka shruar histori, emri i saj do të shkruhet me shkronja të arta në librin e historisë së emigracionit shqiptar pas viteve të 90 `ta, sepse vepra e saj është e madhe . Për të do thuren këngë , do shkruhen libra dhe do të mbesë një shembull frymëzues për të gjithë mërgatën shqiptare kudo në botë ku jetojnë ata. Janë me qindra e me mijëra që ajo grua , ajo nënë dhe ajo gjyshe shqiptare i ka pritur dhe përcjellur bijtë e saj . Ajo i dha bukë dhe e fali djalin e atij që e la jetime për te gjithë jetën. Vitorja është shembulli më i mire që din të falë edhe atë që nuk e njohu kurrë dashurinë e babait , por sic thotë Vitorja le ti lëmë pas ato , duhet të ecim përpara dhe të vendosim nga një tulle në kalanë shqiptare , ta duam njëri – tjetrin dhe të mësojmë të falim se vetëm kështu do të arrijmë bashkimin e shqiptarve , ëndërr e të gjithve ne , që e duam atë bashkim kombëtar !

Shkruar nga Luigj Shkodrani

Danimarkë me 14 prill 2020

MUJDIN ALIU

No Comments Argëtim Histori

Ishin ditët më të vështira të luftës së Koshares aty ku Mujdin Aliu bashkë me shokë gjendeshin në front të parë për thyerjen e kufirit Shqiptaro-Shqiptar, mirëpo 14 prilli 1999 ishte dita e fundit e luftës së Mujës. Mujdin Aliu ra heroikisht në përballjen më te fortë në Koshare të Gjakovës. Sot e kujtojmë me shum krenari përvjetorin e 16 të heroit tonë.

Më 18 Prill të vitit 1999 në varrezat e fshatit Poroj do të varroset dëshmori i kombit i cili ra heroikisht në Betejën e Koshares.

Në varrimin e tij do të marrin pjesë shumë qytetarë, bashkëluftëtarë të tij, qytetarë shqiptarë nga të gjitha trojet Etnike duke nderuar në këtë mënyrë dëshmorin e kombit dhe krenarinë Tetovare – Mujdin Aliun.

Prilli i vitit 1999 ishte koha kur qytetarët shqiptarë të Pollogut ballafaqoheshin me krizën e madhe të refugjatëve, kurse në Kosovë hordhitë serbe çdo ditë po kryenin spastrime etnike dhe masakronin civilë. Ishte një kohë kur solidariteti shqiptarë për vëllezërit kosovarë tashmë kishte marrë dhenë. Përvec këtij solidariteti shumë luftëtarë nga Tetova e rajoni do të marrin pjesë në luftën e Kosovës nën emblemëm e UÇK-së, mes tyre ka qenë edhe Mujdin Aliu me shokët e tij të idealit.

18 Prilli i vitit 1999 – Dita e Diel, sytë e qytetarëve shqiptarë do të drejtohen kah Poroji legjendarë – në varrimin e Dëshmorit të Kombit – Mujës. As postblloqet policore nëpër kufij e gjetiu nuk ndali kolonën e madhe shqiptare për të marrë pjesë në këtë ceremoni mortore për të nderuar në këtë mënyr Mujdin Alium – Tetovën, Shkupin, Porojin, familjen e tij e sidomos Babë Qerimin.

Fotografia e TetovaSot

Sot, pas 16 viteve shokët e tij të idealit, bashkëluftëtarët e tij evokojnë kujtime për këtë dëshmor i cili idelain jetësor gjithmonë e ka patur bashkimin e Trojeve Etnike.

Mujdin Aliu do të vritet heroikisht më 14 Prill në Luftën e Koshares. Bashkëluftëtarët e tij tregojnë peripecitë për të sjellur trupin e pajetë në Porojin e tij të dashur ngase amaneti i tij i fundit ka qenë që të varoset në vendlindje.

Heroizmi i dëshmorit të kombit Mujdin Aliu dhe shokëve të tij të idealit që ranë për lirinë e Kosovës ka bërë krenarë të gjithë shqiptarët e Maqedonisë dhe kudo ata që jetojnë, ka bërë krenarë në rradhë të parë Tetovën dhe fshatin e tij Porojin dhe bashkëluftëtarët e tij, ka bërë krenarë Babë Qerimin i cili të birin ia fali vatanit e lirisë. Heroizmi dhe modestia e tij do të inkurajojnë gjenerata të tëra për të ndjekur këtë rrugë të lavdishme … kurse shokët e tij të idealit do të shprehen…ERDHI I QETË DHE HYRI NË LEGJENDË…

Fotografia e TetovaSot

Dita e Martë 14 Prill ora 12.00 do të zhvillohet një manifestim për jetën dhe veprën e Mujdin Aliut në qendër të fshatit Poroj.

LAVDI DËSHMORËVE TË KOMBIT

Fotografia e TetovaSot

Burimi/TetovaSot

Xhemë Hasa, njëri ndër personalitetet më të dalluara të historisë sonë kombëtare

No Comments Argëtim Histori


By Gostivari Sot Posted on20 Tetor, 2019
Xhemë Hasa lindi në fshatin Simnicë të Gostivarit në vitin 1908. Rrjedh prej një familjeje me tradita kombëtare, e cila u dëshmua edhe gjatë luftërave ballkanike, duke i bërë rezistencë ushtrisë serbe gjatë ripushtimit të territoreve shqiptare. Sikurse tërë populli shqiptar që ishte i pakënaqur me rezultatet e Konferencës së Londrës, edhe Gostivari me rrethinë e ka përjetuar rëndë këtë ndarje, por kurrë nuk janë pajtuar se kjo ndarje do të ishte e përjetshme. Xhema si fëmijë duke dëgjuar bisedat nëpër odat e burrave dhe familje të ndryshme për torturat dhe masakrat që ka përjetuar populli shqiptar në këtë anë gjatë pushtimeve dhe regjimeve sllave, në luftërat ballkanike dhe Luftën e Parë Botërore, prej asaj kohe frymëzohet me ndjenjat e atdhedashurisë dhe urrejtjen ndaj regjimeve të huaja diskriminuese.

“Xhemë Hasë – Gostivari është njëri ndër personalitetet më të dalluara të historisë sonë kombëtare, i cili pa rezervë e përkrahu dhe i ndejti besnik platformës së Ballit Kombëtar, për çlirimin dhe bashkimin e trojeve të natyrshme etnike shqiptare; për realizimin e saj, bëri rezistencë të vendosur me armë në dorë deri në momentin e fundit të jetës së tij. Për realizimin e synimeve të lartcekura tregoi aftësi të larta strategjike, politike dhe organizative si komandant, strateg dhe udhëheqës i shkëlqyer në organizimin dhe udhëheqjen e njësive të Ballit Kombëtar, duke u treguar i pathyeshëm kundër ideologjisë komuniste dhe i pamposhtur në të gjitha fushëbetejat kundër hordhive çetniko-fashiste dhe njësive sllavo-komuniste gjatë viteve 1941 -1945”, shkruan historiani Riza Sadiku.

Xhemë Hasa, si i ri duke i përjetuar rëndë padrejtësitë dhe shtypjen nacionale ndaj popullit shqiptar nga regjimi i Beogradit, gjithnjë e më tepër frymëzohet për çlirimin e popullit shqiptar nga robëria kolonizuese sllave.

“Në vjeshtë të vitit 1935, Xhemë Hasa i quajtur shpesh në popull edhe Xhemë Simnica, shtypjen dhe varfërinë sociale që e përjetonte populli shqiptar në këtë kohë, e përjetonte edhe familja e tij, gjendjen e së cilës edhe më tepër e rëndonte regjimi i kohës përmes tagrambledhësve. Një ditë, xhandari famëkeq serb, për shqiptarët i njohur në këtë anë për terrorizimin e tyre gjatë mbledhjes së taksave, ia bën me dije të ëmës së Xhemës, se “Nëse nuk keni para të shesi Xhema dukatin e bashkëshortes”. Porosia e xhandarit shkon në vesh të Xhemës, dhe brenda 24 orëve Xhema ia pagon tatimet policit një herë e përgjithmonë me plumb në ballë. Pas këtij rasti Xhema largohet për në Shqipëri dhe vendoset në Elbasan. Në mungesë të Xhemës, regjimi serb si kundërmasë ia shpërngul familjen për në Turqi, si të rrezikshëm dhe të papërshtatshëm për pushtetmbajtësit. Rrugës për Turqi, me intervenimin e disa shqiptarëve në Selanik, familjen e Xhemës e vendosin në Elbasan”, dokumenton historiani Dr. Riza Sadiku.

Gjatë kohës së qëndrimit të Xhemës në Shqipëri në vitet 1936-38, situata politike në Shqipërinë e Jugut përkeqësohet për shkak të pretendimeve greke për krijimin e Greqisë së Madhe. Për mbrojten e territoreve shqiptare formohen çetat vullnetare. Në mesin e vullnetarëve për mbrojtjen e atdheut paraqitet edhe Xhemë Hasa-Gostivari me dy vëllezërit e vet. Ndërkohë Xhema themelon njësinë e vet vullnetare; gjatë luftimeve për trimërinë dhe artin luftarak që tregon kundër forcave greke për mbrojtjen e atdheut, më 28 nëntor të vitit 1937, Komanda e Lartë e Ushtrisë Shqiptare, e shpërblen Xhemë Hasën me gradën e kapitenit të klasit të parë.

“Fillimi i Luftës së Dytë Botërore Xhemë Hasë Gostivarin e gjen në Shqipëri. Me shkatërrimin e Jugosllavisë monarkiste në prill të vitit 1941, Xhemë Hasa në maj po të atij viti kthehet me familjen në vendlindje. Me t’u kthyer në Gostivar, strukturat e qytetit të asaj kohe, e emërojnë përgjegjës në burgun e Gostivarit. Për shumë qytetarë kjo detyrë, në krahasim me aftësitë dhe autoritetin që kishte Xhema në popull, ka qenë fyese, por Xhemë Hasa e pranoi me vetëdije, duke patur qëllime tjera, të cilat i realizon në mars të vitit 1942, kur i liron të burgosurit politikë shqiptarë, në mesin e të cilëve edhe Shetki Përshevcën nga rrethi i Tetovës. Me këtë rast, Xhema me një numër të burgosurish arratiset në mal, duke themeluar njësinë vullnetare, fillimisht prej 37 vetash. Me rastin e largimit nga burgu Xhemë Hasa lë një letër në derën e burgut, në të cilën në mes tjerash shkruante: Dalja ime në mal ka për qëllim mbrojtjen e interesave të popullit shqiptar, pasi gjer më tani kemi luftuar me vite të tëra dhe tani ka ardhur koha me pushkë në dorë të luftojmë fashizmin për të krijuar Shqipërinë e Lirë Etnike”, sqaron ai.

Letra e Xhemë Hasë Gostivarit pati jehonë të madhe, jo vetëm në popullatën vendase, por edhe më gjerë; ajo i shqetësoi edhe pushtuesit italianë, të cilët kanë ditur për trimërinë dhe vendosmërinë e Xhemës. Fjalët e shkruara Xhemë Hasa i bëri realitet në fillim të vitit 1943, kur njësiti i tij ndërmerr një aksion kundër ushtrisë italiane në relacionin Gostivar- Tetovë, ku u shkaktojnë dëme serioze në njerëz dhe armatim.

Dalja në skenë e Xhemë Hasë Gostivarit i shqetëson edhe komunistat maqedon dhe ata shqiptarë. Për këto arsye me iniciativën e Ahmet Perës vendosen kontaktet me Xhemë Hasën, me qëllim të zhvillimit të një lufte të përbashkët kundër regjimit fashist italian. Në bazë të deklaratës së Ahmet Perës, takimi me Xhemën është mbajtur në territorin e Banjicës së Epërme, në të cilin janë pajtuar për një luftë të përbashkët me komunistët kundër regjimit fashist italian. Nga kjo marrëveshje, Xhemë Hasa nuk ka pritur ndonjë sukses spektakolar, pasi e ka ditur se komunistët shqiptarë nuk luftojnë për çlirim kombëtar dhe bashkimin e Shqipërise Etnike. Takimin tjetër Xhemë Hasa me Ahmet Perën e pati në shtëpinë e vet në Lagjen e Re të Gostivarit, ku në atë rast deklaron:

“Jam kthyer përsëri në vendlindje për të luftuar kundër komunistave maqedon të cilët nuk luftojnë për të mirën e shqiptarëve, andaj nuk mundem t’i tradhtoj shokët. Si çdo popull, ashtu edhe maqedonët që luftojnë për të mirën e kombit të vetë, edhe ne duhet të luftojmë për të mirën e kombit tonë, prandaj jemi për bashkëpunim por me qëllime të qarta dhe pa prapavijë”.

Duhet theksuar se Xhemë Hasë Gostivari edhe pse ka qenë strateg dhe luftëtar i rreptë në fushëbeteja, në shpirt ka qenë parimor, tolerant dhe demokrat; ai nuk ka urrejtë popujt tjerë, por regjimet dhe politikat shtypëse. Kur ka qenë në pyetje lufta vllavrasëse në mes të shqiptarëve, Xhemë Hasa ka qenë në gjendje çdo herë të bisedojë me komunistët për një luftë të përbashkët, por jo në dëm të çështjes kombëtare. Me këto qëllime Xhema pranon të bisedojë edhe me Tomë Gjelajn, komunist nga Shqipëria i cili luftonte në kuadër të aradhave maqedone. Por pas të gjitha përpjekjeve që u bënë në këtë drejtim, bisedimet perfundojnë pa sukses, pasi komunistët shqiptarë nuk luftonin për çlirim dhe bashkimin kombëtar të trojeve etnike, por për “vllazërim-bashkim me sllavët”.

Të gjitha dilemat për një luftë të përbashkët me komunistat i hoqi prishja e Marrëveshjes së Mukjes në gusht të vitit 1943, nga ana e komunistëve të Shqipërisë të dirigjuar nga Beogradi, të cilit në shtator të vitit 1943 dualën haptazi përmes dekreteve dhe proklamatave kundër Ballit Kombëtar, duke e akuzuar, etiketuar dhe njollosur me të gjitha epitetet antikombëtare në shtresat e gjëra të popullit shqiptar, se gjoja Balli Kombëtar qe shkaktar i prishjes së Marrëveshtjes së Mukjes, dhe se nuk është për bashkëpunim për një luftë të përbashkët.

“Xhemë Hasa Gostivari, pas prishjes të marrëveshtjes së Mukjes në vitin 1943, shkon në Tiranë dhe kontakton me kryetarin e Ballit Kombëtar Mid’hat Frashërin, për të marrë sugjerime lidhur me veprimet e mëtejme në rrethanat e krijuara. Gjatë bisedimeve, Mid’hat Frashëri e këshillon që në të gjitha vendbanimet shqiptare të forcohen dhe të rriten formacionet e Ballit Kombëtar, të luftojnë jo vetëm kundër fashizmit, por edhe komunistave shqiptarë, maqedon, serb dhe ndaj të gjithë atyre që e rrezikojnë popullin shqiptar, të jepet maksimumi për bashkimin e shqiptarëve duke propaganduar Dekalogun e Ballit Kombëtar, si dhe të formohen grupe të posaçme për faljen e gjaqeve”, shprehet historiani Riza Sadiku.

Udhëzimet e Mid’hat Frashërit, Xhemë Hasa Gostivari i zbaton me përpikëri, përmes udhëheqësve të qendrave të rezistencës të Ballit Kombëtar në Maqedoni. Në Kërçovë udhëzimet e Mid’hatit, Xhema i realizon përmes udhëheqësve të Ballit Kombëtar: Mefail Shehut, Mefail Mehmetit të quajtur Zajazi, Begzat Vulit, Medin Letnikut, Ramazan Dalipit, Sulçe Sadikut-Aranjellit, Halim Sali Razhës, Abib Kaleshit etj., në Strugë përmes: Nazim Tateshit, Faik Dobovjanit, Murat Labunishtës, Lekë Margjinit, Mentor Çukut, Beqir Agës, Hysni Demës etj., në Dibër përmes: Ukë Camit, Riza Drinit, Osman Piperkut, Miftar Kaloshit, Ali Maliqit, Sabri Maqellarës Azis Kaloshit, Zejnulla Ballancës etj., në Gostivar përmes: Aqif Reçanit, Kadri Saliut, Xhevat Kallajxhiut, Mustafë Tërnicës, Loke Lakovicës, Imer Sermnovës, Selim Nezirit etj., në Tetovë përmes: Shaip Kamberit, Xhafer Sulejmanit, Arif Kapetanit, Gajur Derrallës, Zyrap Hasanit, Hysen Derallës, Hafez Xhemail Efendiut, Shefket Pershevcit, Idriz Idrizit etj., në Shkup përmes: Shaip Mustafës, Qemal Rustemit, Jahja Osmanit, Abdulla Musliut, etj., në Kumanovë dhe Karadak përmes: Sulë Hotit, Sadik Llojanit, Selman Idrizit, Refik Shaqirit, Ali Stanecit, Ajet Rainces, Abdul Durës etj. Po ashtu duhet theksuar se Xhemë Hasa Gostivari përveç me personalitetet e lartpërmendura, për çlirim dhe bashkim kombëtar ka bashkëpunuar ngushtë edhe me Molla Idriz Gjilanin.

Në situatën e krijuar, Xhemë Hasë Gostivari jo vetëm që e intensifikon bashkëpunimin me personalitetet e dëshmuara të rezistencës kombëtare përsa i takon masovizimit dhe përforcimit të njisive të Ballit Kombëtar, por ndërmerr iniciativa edhe në përforcimin dhe krijimin e strukturave ushtarake udhëheqëse të Ballit Kombëtar. Për realizimin e synimeve të lartëpërmendura, gjatë kësaj kohe në Malin Sharr mbi Tetovë mbahet Kuvendi Qendror i njësive të Ballit Kombëtar, në të cilin marrin pjesë këto personalitete të shquara kombëtare: Xhemë Hasa Gostivari, Mefail Shehu, Mefail Mehmeti-Zajazi, Arif Dragomanci, Sylë Hotla, Mulla Idriz Gjilani, Hajez Xhemail Efendiu, Shaip Kamberi, Abaz Abazi, Gajur Deralla, Vehap Lushi, Kadri Saliu, Jusuf Kuliku dhe Xhevat Kallajxhiu.

Në këtë Kuvend themelohet Komiteti Ushtarak dhe merren këto vendime:

l. Komandant i përgjithshëm emërohet Xhemë Gostivari, zëvendës Arif Kapetan Tetova.

  1. Të mbrohet me luftë çdo pëllëmbë toke nga të gjitha forcat antishqiptare.
  2. Të çlirohet Shkupi, të ngrihet flamuri kombëtar dhe të shpallet kryeqytet i Shqipërisë.

Xhemë Hasë Gostivari për shqiptarët e Maqedonisë Perëndimore, të cilët kanë luftuar për çlirirn dhe bashkim kombëtar, nuk ka qenë vetëm organizator, udhëheqës shpirtënor, strateg dhe ushtarak, por edhe pjesëmarrës i drejtpërsëdrejt në fushëbetejat më vendimtare në momentin dhe në kohën e duhur, të cilat janë zhvilluar prej Struge e deri në Karadak, në mes të njësive të Ballit Kombëtar dhe atyre sllavo-komuniste, dhe gjithmonë duke iu falënderuar vendosmërisë dhe strategjisë luftarake të udhëhequr nga Xhemë Gostivari me komandantët e vet, ka triumfuar ndaj kundërshtarëve, pa marrë parasysh forcat, numrin dhe pozicionet e tyre.

Sipas,historianit Riza Sadiku, Xhemë Hasa Gostivari, përveç që ka marrë pjesë thuajse në të gjitha aksionet dhe luftimet në Gostivar me rrethinë, në tetor të vitit 1943, me Aqif Reçanin dhe Mefailat e Zajazit merr pjesë në luftimet e ashpra të cilat zhvillohen në mes të njësive të Ballit Kombëtar dhe forcave partizane në Dibër, ku njësitë partizane shpartallohen nga forcat e Ballit Kombëtar. Po ashtu, në të njëjtën periudhë kohore të vitit 1943, derisa Mefailat e Zajazit dhe Xhemë Gostivari me një pjesë të ushtarëve të tyre kanë luftuar në Dibër, njësitë partizane e sulmojnë Kërçovën nga dy anë, prej Brodit dhe Malit Bukoç, duke i futur forcat e Ballit në gërshërë. Me të marrë lajmin për këtë sulm, forcat e Xhemës dhe Mefailave me shpejtësi kthehen nga Dibra duke i sulmuar në befasi forcat sllavo-komuniste në Malin e Bukoçit, ku në fushëbetejë u mbetën të vrarë jo vetëm një numër i madhe ushtarësh, por edhe një numër i udhëheqësve, në mesin e të cilëve edhe Tomë Gjelaj.

“Gjatë vitit 1943, sidomos gjatë vitit 1944 kur lufta në mes njësive të Ballit Kombëtar dhe njësive partizane arriti kulmin, Xhemë Hasa Gostivari, sipas kërkesave të kohës me udhëheqësit e rezistencës kombëtare gjendej në ballë të fushëbetejave në çdo territor të rrezikuar nga forcat komuniste. Xhema, përveç luftimeve që mori pjesë në Dibër, Kërçovë, Malin Bukoç, Mavrovë, Gostivar me rrethinë, gjatë viteve të lartpërmendura mori pjesë në luftimet e ashpra që u zhvilluan në Tetovë me rrethinë, si në Malin e Thatë, Malin Sharrë, Bogovinë, Grupçin, Zhelinë, lumin Treska, Sllarevë, Derventë e tjera fushëbeteja. Kurse në rrethin e Shkupit, Xhemë Hasa mori pjesë edhe në luftimet e rrepta që u zhvilluan në Saraje, Matke, Tasion, (të cilin vend më vonë regjimi komunist e emërton Gjorçë Petrov), Nikushtak, Brezë e tjera beteja. Sipas shkrimeve të dr. Vebi Xhemailit, Xhemë Hasë Gostivari me Mefailat e Zajazit, Sulë Hotlen, Arif Kapetanin, si dhe me ndihmën e Abdul Durës dhe Hamit Krujës në fund të shtatorit të vitit 1944, pas luftimeve të ashpra që janë zhvilluar në rrethin e Shkupit kundër forcave sllavo-komuniste e marrin Shkupin dhe te Ura e Gurit në qendër të qytetit ngrejnë flamurin kombëtar. Gjatë luftimeve për marrjen e Shkupit në mes të tjerëve dëshmorë të kombit bien edhe disa udhëheqës të njësive të Ballit Kombëtar si Kadri Azemi, Ferit Aliu nga fshati Dobrosht dhe Sulçe Eminin nga fshati Nerasht të Tetovës”, shkruan historiani Riza Sadiku.

Xhemë Hasë Gostivari, gjatë vitit 1944, së bashku me Sylë Hotlin dhe Molla Idriz Gjilanin kanë marrë pjesë në luftime të ashpra, jo vetëm kundra forcave komuniste partizane, por edhe kundër njësive çetnike serbe dhe profashiste bullgare në rrethin e Kumanovës dhe Karadakut.

“Të gjitha ofensivave të njësive sllavo-komuniste të ndërmarra gjatë vitit 1944 kundër njësive të Ballit Kombëtar, Xhemë Hasa Gostivari me udhëheqësit e vet u bënë ballë deri në fund të nëntorit, duke korrur fitore ndaj tyre në të gjitha fushëbetejat, por me hyrjen e brigadave partizane komuniste të Shqipërisë me dinakërinë qëllimkeqe të Partisë Komuniste të Jugosllavisë, në territoret e Maqedonisë perëndimore, për mos me ardhë deri te lufta vëllavrasëse me përmasa të mëdha në mes të popullit shqiptar, qendrat e rezistencës kombëtare fillojnë gradualisht të shuhen me dorëzimin në besim brigadave shqiptare të një numri të konsiderueshëm të luftëtarëve të Ballit Kombëtar; një pjesë e lëshojnë vendlindjen dhe emigrojnë në vende të ndryshme të botës, kurse një numër më besnik i luftëtarëve të Ballit Kombëtar iu bashkangjitën udhëheqësve të tyre dhe dolën në mal për të vazhduar rezistencën kundër regjimit komunist në vitin 1945. Në mesin e atyre që vazhduan rezistencën për idealet kombëtare ishte edhe udhëheqësi i Ballit Kombëtar në Maqedoninë perëndimore, Xhemë Hasë Gostivari, i cili me një grup të vendosur ballistash luftoi kundër regjimit komunist deri më 15 maj 1945, kur e vrau me tradhti OZNA maqedone nga dora e shqiptarit në malet e Sharrit”, shkruan historiani Riza Sadiku.

Xhemë Hasë Gostivari, udhëheqësi shpirtënor i Ballit Kombëtar në Maqedoninë Perëndimore, luftoi kundër të gjitha regjimeve, gjatë tërë jetës së tij për çlirim dhe bashkim kombëtar, duke flijuar edhe jetën në altarin e lirisë për realizimin e idealeve kombëtare dhe jetësimin e platformës të Ballit Kombëtar. Si i tillë, për popullin shqiptar në Maqedoni u bë shembull dhe frymëzues i atdhedashurisë dhe sinonim i rezistencës kombëtare, kurse për mbarë popullin shqiptar, identifikues i shqiptarëve të Maqedonisë të cilët jetojnë jashtë trojeve etnike.

Historiografia komuniste, veprimtarinë kombëtare të Xhemë Hasë Gostivarit jo vetëm që e ka margjinalizuar, por e ka etiketuar me të gjitha epitetet antikombëtare, ashtu si e ka patur traditë t’i etiketojë të gjitha fytyrat më të ndritura të kombit shqiptar. Me rënien e sistemit komunist, përmes fejtoneve dhe disa botimeve të veçanta opinioni i gjerë shqiptar ka filluar të njihet me personalitetet e mirëfillta kombëtare, në mesin e të cilëve edhe me veprimtarinë kombëtare të Xhemë Hasë Gostivarit.

Andaj, studiuesve shkencorë në të ardhmen u mbetet obligim moral dhe kombëtar, që personalitetet e mirëfillta kombëtare të popullit shqiptar në baza shkencore dhe faktografike, t’i nxjerrin në dritë dhe, sipas meritave të zënë vendin në historinë e popullit shqiptar, në mesin e të cilëve edhe Xhemë Hasë Gostivari.

E për nder të jetës dhe veprës së tij, në fshatin e lindjes në Simnicë, është ngritur shatorja e tij, ndërsa rivarrimi i tij u bë në oborrin e Xhamisë së vjetër të fshatit. Flaka

Gostivari Sot