Home

Lajme

Italiania që po trondit historinë. Flamuri dhe simbolet e Skënderbeut në kishën e famshme të Venecias. Por jo vetëm kaq

No Comments Argëtim Histori

ENCIKLOPEDIA ANGLEZE ÇMEND SERBËT DHE GREKËT: SHQIPTARËT MË TË VJETËR NË EVROPËN JUGLINDORE

Një flamur që valëvitet në një nga nga tre harqet e tavanit që fsheh historitë biblike të Esterit dhe Mardocheos, paraqet një shqiponjë të zezë mbi sfondin e kuq dhe është lexuar deri më sot si një flamur hasburgian. Në fakt flamuri hasburgian nuk ka pasur kurrë një sfond të kuq, por të hapur.

Në numrin CXCVIII, seria e tretë 10/II (2011) në revistën prestigjioze të shkencës letërsisë dhe artit është botuar një artikull i Lucia Nadin me titullin “Propozimet e rileximeve të pikturës së Paolo Veronezes në Shën Sebastian në Venecia:Skënderbeg atleta Cristi dhe kisha e Shqipërisë”.

Artikulli, precizon autorja, është vetëm një parashtrim studimesh që ka në dorë dhe që synojnë të vendosin Shqipërinë një vend të veçantë në artin e mrekullueshëm në Venecia:kisha e Shën Sebastianit, që ndodhet në lagjen Dorsoduro, shumë e famshme si një kishë autoriale:nuk është tjetër veç një shembull shumë i rrallë kishe ku pjesa dekorative mban emrin e një artisti të vetëm:Paolo Caliari, veronez, një ndër interpretuesit më të mëdhenj të pikturës veneciane të viteve 1500.

Kjo kishë është një vend simbolik, një monument i madh i Rilindjes, me famë ndërkombëtare, dhe e njohur si tempulli i artistit ku ai dëshiroi dhe të varroset. Për fat të keq një sërë afreskesh të tij me kalimin e kohës u shkatërruan.

Pikturat e veronezit, në tavanin e sakristisë, muret dhe gjithë zbukurimet e tjera u realizuan në një hark kohor mes 1555 dhe 1565. I gjithë cikli celebron në fakt triumfin e Besimit/Kishës/Virgjëreshës Mari nëpërmjet tregimit ekzemplar të martirit të tyre Shën Sebastianit.

Një flamur që valëvitet në një nga tre ovalet e tavanit, në të cilën rievokohen historitë biblike të Esterit dhe Mardokeut, ku paraqitet një shqiponjë e zezë mbi një sfond të kuq dhe ky është lexuar si një flamur hasburgian.

Në fakt flamuri hasburgian nuk ka pasur kurrë një sfond të kuq por të hapur.

Propozimi i Lucia Nadin është gjithçka tjetër dhe bazohet dhe në studimet e saj mbi emigrimin shqiptar në tokën veneciane në gjysmën e dytë të 1400-ës, për shkak të ngjarjeve të mëdha që përshkruan Ballkanin dhe që shënuan emigrime masive pas vdekjes së Skënderbeut dhe pas vendosjes së paqes me turqit në vitin 1479, në vazhdim të dy pushtimeve të tmerrshme që pësuan Shkodra dhe Drivasti nga 1474 në 1478.

Studiuesja, docente e Letërsisë Italiane në Universitetin shtetëror në Tiranë, duke u nisur nga data e flamurit në tavanin e kishës, që thërret flamurin e Skënderbeut, i përshkruar nga Marin Barleti dhe i konfirmuar nga Konica në vitin 1908 dhe më pas me rastin e pavarësisë shqiptare në 1912:shqiponja dykrenore në sfondin e kuq.

Nadin i lexon në mënyrë metaforike aventurat e Moardocheos, që lufton për shpëtimin e popullit ebraik, ngjarje që sipas saj i vishen atyre të Gjergj Kastriotit. Ndaj ajo analizon se gjithë kremtimi i shën Sebastianit, një mënyrë krejt e panjohur për traditën veneciane, është paraqitur jo si shenjti i mrekullive, por si Miles Cristi, që përballon Diokleziani, persekutorin e madh të të krishterëve, dhe që shkon në martirizimin e sigurt, për triumfin e Kishës.

Në Shën Sebastian, Miles Cristi, përfaqëson në mënyrë metaforike në këtë rast Gjergj Kastriot Skënderbeun, i cili u cilësua nga papë të ndryshëm si Atleta Cristi, mbrojtësi i krishtërimit perëndimor.

Koka e dhisë

Në tavanin e kishës do dallosh dhe kokën e një dhie: që në fakt ka qenë një nga kafshët mesjetare, simbol i largpamësisë së Krishtit.

Përkrenarja e Skënderbeut ndodhet në Vienë në Kunsthistorisches Museum. Koka e dhisë dihet që ishte pjesë zbukurimi e përkrenares së Skënderbeut që u bë mbret i popullit të tij i ndjekur nga kryqëzimet e papa Piut II dhe që mbaroi tragjikisht me vdekjen e papës në Ankona.

Pra bëhet fjalë për një simbol tjetër Kastriot, pra shqiptar.

Në martirizimin e Shën Sebastianit që pasqyrohet aq bujshëm në kanavacat e prezbiterit autorja nuk bën gjë tjetër veç lexon martirizimin e gjithë kishës së Shqipërisë, dhe një personazh specifik që paraqet një veshje me shqiponjën dykrenore kurorëzuar me historinë e familjes së Ëngjëllorëve, që njihet në histori në vitet 50 të këtij shekulli dhe që u nderuan me Urdhrina kavaleresk të San Giorgios, një familje që u impenjua me një guxim të jashtëzakonshëm për të kujtuar memorien historike të Shqipërisë.

Në fakt jemi në pritje të veprës kompete të Luçia Nadin mbi kishën e Shën Sebastianit për të zbuluar një faqe të rëndësishme të historisë shqiptare dhe një vend në artin mesjetar për më tepër që bëhet fjalë për një nga veprat e një prej piktorëve më të mëdhenj evropianë të të gjitha kohërave:Paolo Veronezen.

Dëshirojmë të kujtojmë në fund të këtij shkrimi, zbulimin e jashtëzakonshëm të Lucia Nadin mbi Statuset e Shkodrës, të rekuperuara nga studiuesja pas 7 shekujsh nga biblioteka e Museo Correr në Venecia. Një kontribut i jashtëzakonshëm i studiueses italiane për historinë e Shqipërisë.

Burimi/alldailydose.com

Udhëtari turk, Çelebiu: Si flitej shqipja në 1662?

No Comments Argëtim Histori

Marrë nga libri i Evlia Çelebiut, Sejahatname

Gjatë udhëtimit në Shkodër

Ata të gjithë e flasin shqipen, e cila është si asnjë gjuhë tjetër. Në origjinë, shqiptarët ishin njëri nga fiset arabe Quraysh-it në Mekë. Ja përse në gjuhën e tyre ende ka në përdorim disa fjalë arabike në mesin e tyre.

Kur këta pjesëtarë fisesh shqiptare dolën nga malet e Shkodrës dhe Vlorës, ata u përzien me frankët italian, dhe kështu, gjatë kalifatit të Omarit, prodhuan një gjuhë mes arabishtes dhe frankishtes. Ne do të japin nja llogari për shkakun e kësaj dhe për origjinën e shqiptarëve në një vend tjetër.

Për tash – Gjuha e Shqiptarëve – quhet gjuha e shqiptarëve ose, në persisht, ‘Ar-na-bud’ (Le të mos ketë turp), edhe disa nga kronistët e shkruajnë në këtë mënyrë.

kolana e librave

Harta e Shkodrës nga viti 1605 e Christophoro Tarnowsky
Ajo është një gjuhë e këndshme të cilën ata e flasin me përulje dhe me mirësjellje kur i drejtohen njeri-tjetrit me respekt.

Të pafetë në mesin e tyre kalojnë si të krishterë, edhe pse kjo, gjithashtu, është me ngulmimn e spanjollëve dhe të venidaksve. Pra, ata janë një shoqëri e të pafeve pa libër të shenjtë dhe kurvarësh të cilët, sikur zoroastrianët, nuk dinë gjë për librin apo Ditën e Gjykimit.

Faqe nga udhëpërshkrimi i Shkodrës në Sejahatname të Evlia Çelebiu
Gjuha e tyre është siç vijon:

Së pari, portuni zot = Për ty n’Zot!
Ku blejnë dhe shesin ata i numërojnë monedhat kështu: ne=një; du= dy; tiri = tre (tri); qotra = katër; pensi = pesë; gast = gjashtë; istat = shtatë; teti = tetë; nandi = nëntë; dit = dhjetë;
falemi mure = falemi, burra; aye sendos enbahi = a je shëndosh, a mbaheni; mir nistira nise = mirëmëngjesi; miliserde = mirë se erdhe; pala mizuni = të falem shumë; buq = bukë; uy = ujë; mis = mish; dele = dele; puli = pulë; baya mure = pa eja, burrë; aha buq = a ha bukë; qu qije = ku ishe; miyalt = mjaltë; aqi te ki = elb ti ke; nuqu qam = nuk kam; rus = rush; aqi mebe tesin quard = më bjer elb se të çaj kokën; portuni zoti nuqu aqm aqi = për tynëzot nuk kam elb; tamu = t’ëma; motra = motra; soke = shokë;

Shkurt, kur devishët gjenden duke udhëtuar, ata gjithashtu duhet të dinë shprehjet e tilla, kështu që ata mund t’i shmangen ngatërresës, due mos shkuar në vendet ku mund të fyhen.

Burimi/konica.al/

Ukshin Hoti është një martir i vertetë i kombit i cili u flijua për idealet e medha kombtare

No Comments Argëtim Histori

Ukshin Hoti është një figurë e ndritur e kombit ton i cili tërë jetën tërë potensialin e vetë shkëncor ja kushtoi çeshtjes sonë madhore lirisë dhe bashkimit të kombit shqiptar.
Ukshin Hoti është një martir i vertetë i kombit i cili u flijua për idealet e medha kombtare.
Ukshin Hoti ka lindur më 17-06-1943 në Krushë të Madhe të Rahovecit nga i ati Nazyfi dhe nëna Fatime në një famile me gjendje të mesme ekonomike babai gazetashitës dhe nëna amvise,shkollën fillore dhe atë normale i kreu në Prizerën e në Prishtinë,ndersa studimeti kreu ne fakultetin e shkencave politike në Zagreb,studimet posdiplomike i vazhdoi në Beograd drejtimi i mardhenjëve politike dhe ekonomike nderkombëtare,ndersa specializon në univerzitetet amerikane të Çikagos,Harvardit,Kembrixhit,Boston dhe Uashingtonë.
Gjatë specializimit në univerzitete të SHBA-së Ukshin Hoti u njohë më figura të shquara të shkencave politike amerikane dhe botërore,ka qenë i emruarnga ana e rektorit të univerzitetit të Harvardit si hulumtues shkencor i pavarur.
Me rastin e pranimit të zonja Rosalyn Karter në Uashington Ukshin Hoti ka qenë i zgjedhur si i vetëmi njeri qe di ta perfaqesonte të gjithë specializantet dhe posdiplomistet e Evropes në SHBA.Ka marr pjesë në simpoziume shkencore në ligjerata te intelektualeve autoritar të SHBA-ve.
Që nga gjysma e viteve të 70-ta e deri në vitin 1981 ka punuar në detyra të ndryshme politike dhe arsimore në Prishtinë ka qenë ligjerues i fakultetit juridik drejtimi juridiko-diplomatik,në fakultetin filozofik dega filozofi-sociologji,ka qenë sekretar i sekretariatit për mardhënje më botën e jashtëme i keshillit ekzekutivë dhe i kuvendit të Kosovës,ka qenë anëtar i të gjitha forumeve që merreshin me politik nderkombëtare te asaj kohe.
Ukshin Hoti simbolizon fatin e kombit e veçansishtë të intelektualeve të devotëm që punen e tyre e kuptuan si perjetësim të rrugës së idealeve në shërbimë të kombit.
Ukshin Hoti i paisur me dijeni enciklopedike profesionale,me një kultur të gjërë me një vizion të hapur ndaj ideve dhe levizjeve më përparimtare të botës angazhohet në menyrë profesionale në diplomaci dhe në univerzitetin e Prishtinës ku lenë gjurmë në edukimin e brezave në diplomaci dhe në çeshtjen e pazgjedhur shqiptare, ne nderlidhjen e proceseve historike dhe aktuale, nëper të cilat po kalonte populli ynë në form debati, duke e shtruar dhe e mbrojtur atë për zgjedhje me platformen e tij politike.
Angazhimin e Ukshin Hotit në mbrojtje të kërkesave studentore shumë kush e pa si pengesë dhe si rrezikim të pozicioneve të tyre politike pas diskutimit te tij në mbledhjen e fakultetit filozofik të datës 19 Nëndor të vitit 1981 Ukshin Hoti zgjedhi ballafaqimin dhe rrezikun duke mbrojtur hapur demostrat dhe kërkesat themelore për konstituimin e Kosovës në republikë.Ukshin Hoti arrestohet dhe denohet më nëndë(9) vite burgë nga të cilat i mbanë vetëm tri vjetë e gjysëm(3,5) dhe detyrohët te kthehet në fshatin e tij te lindjës ne kushtet e një izolimi.
Në vitin 1990 angazhohet në Lublanë ne revistat ,,Alternativa,, dhe ,,Republika,,dhe në atë me titull,,Demokracia Autentike,,te cilen e drejtonte vetë si ideator politik dhe kryeredaktor.Pas bllokimit të revistës Ukshini kthehet serish në vendlindje ne vitin 1991 ku angazhohet si profesor i sociologjis politike ne univerzitetin e Prishtinës.
Në vitin 1993 ne mujat Marsë-Prillë e mbanë edhe denimin e tij te dytë politik per shkak se një vitë më heret kishte organizuar homazhe për deshmorët e demokracisë në Brestovcë,po në këtë vitë Ukshin Hoti rrahët barbarisht deri ne pergjakje dhe thyrje brinjesh nga një pritë e njesive speciale serbe në udhëkryqin në Kamaran të Drenasit.
Po në këtë vitë Ukshin Hoti merr pjesë në takimin e organizuar në Tetovë me perfaqësues politik gjithë kombëtar
ku merren qendrime politike lidhur me nevojen e bashkimit kombtar ne një shtet unikë.Në vazhdim të këtij aktiviteti
Ukshini vihet ne krye të Partsë me program politik të bashkimit kombëtar UNIKOMBI.
Shteti pushtues serbë duke parë aktivizimin e tij politik e sheh edhe rrezikun e perpjekjeve te popullit shqiptar per pavarësi e burgosë serish më 17 Majë të vitit 1994 dhe e denon me pesë(5) vite burgë ne preteksin e antarësimit ilegal ne Levizjen Popullore të Kosovës e në Partin e Unitetit Kombtar Shqiptar UNIKOMB me qellim te minimit te sistemit kushtetues dhe terësisë teritoriale te jugosllavisë.
Ukshin Hoti ka botuar dy libra analitikë ,,Lufta e Ftohtë dhe Detanti,,1976 dhe ,,Filozofia Politike e Çeshtjes Shqiptare,,Tiranë 1995.Ukshin Hoti elaboron tezat e tij mbi domosdoshmerinë e bashkimit te gjithë shqiptarëve në Ballkan në një shtet.
Ukshin Hoti dhe fati i tij tragjik mbesin ndergjegje e vrarë e kombit tonë që aq shumë e deshti dhe i kontriboi,humbja e tij pa gjurmë gjatë kohës së bombardimeve te NATOS e sidomos lirimi i tij i mistershem janë turp që politikanët shqiptar duhet ta mbajnë ne ndegjegje për mos zbardhjen e fatit të këtij kolosi të këtij vigani dhe uragani të shqiptarizmes.

Fotografia e Frasher Racaj

Përgaditi: Frashër Racaj

Burimi/Facebook

10 qershori i Lidhjes së Prizrenit

No Comments Argëtim Histori

Përderisa shqiptarët i bënin kryengritjet kundër Perandorisë Osmane, Serbia e Greqia përgatiteshin si t’i ndanin tokat e banuara me shqiptarë. Në njërën anë ishte ideja e shtetit serbomadh sipas modelit të Perandorisë së Car Dushanit e përmbledhur në programin ‘Naçertania’ të Ilija Garashaninit. Ndërkaq, në anën tjetër, ishte ‘Megali Ideja’ e kreut të shtetit grek Jani Koleti. Që të dy këto projekte dalin në të njëjtin vit: 1844! E mu në këtë vit te shqiptarët Naum Veqilharxhi boton Qarkoren dhe Evetorin e Parë. Pra, fqinjtë tanë projektojnë ekspanzionizëm territorial, ndërkaq ne shqiptarët gjuhë, alfabet e abetare.

Perandoria Osmane kishte nisur reformat centralizuese të Tanzimatit që shkaktuan kryengritje të shumta popullore. Borxhet e Perandorisë Osmane sa vie e shtoheshin, saqë në vitin 1875 borxhet e jashtme të saj kishin arritur në 5,3 miliardë franga ari kurse nga të ardhurat shtetërore vjetore 37% ishin dedikuar vetëm për të paguar kamatën e huave.

300 përfaqësues shqiptarë u mbodhën në Prizren, më 10 qershor 1878, atëherë kur rreziku ishte shumë i madh. Paqja e Shën Stefanit ishte nënshkruar ndërsa Kongresi i Berlinit do të hapej tri ditë më vonë.

Lidhja e Prizrenit e formësoi kombin shqiptar por edhe e organizoi atë në aspektin politik e ushtarak. Ata përpiluan programin politik me kërkesa të qarta:

  • Bashkim i vilajeteve shqiptare
  • Ushtri me oficerë shqiptarë
  • Organe qendrore politike
  • Nëpunës që flasin shqip
  • Hapje e shkollave shqipe

Me mobilizimin që bazohej në thirrjen “një luftëtar për çdo shtëpi dhe tre luftëtarë për shtëpi në zona kufitare”, e më së shumti në Malësinë e Madhe ku u mobilizuan të gjithë burrat e aftë për të mbajtur armë, Lidhja e Prizrenit arriti të ketë një çerek milioni shqiptarësh të armatosur e të organizuar. Pas shumë betejave të suksesshme kundër regjimenteve të Perandorisë, Lidhja arriti futjen nën kontroll të shumë qyteteve shqiptare: Vushtrrisë e Mitrovicës, Pejës, Prizrenit e Gjakovës. Ajo mbrojti ushtarakisht Plavën e Gucinë, Grudën e Hotin. Asnjëherë tjetër nuk kemi arritur si komb ta kemi këtë nivel.

Në atë periudhë u bëmë bashkë duke e ndërtuar kalimin prej ndjenjës së fuqishme kombëtare tek vetëdija e lartë kombëtare, prej idesë politike te programi politik dhe prej mendimit tek aksioni. Kararnameja (Libri i Vendimeve) parashihte besën e përgjithshme dhe ndalonte gjaqet. Sylejman Vokshi, Abdyl Frashëri dhe Ymer Prizreni ishin në krye të përfaqësuesve tanë. Ata e kuptonin që vetëmohimi dhe bashkimi janë të domosdoshme për lirinë e popullit, për të të mirën e gjithëmbarshme, për ecjen përpara.

Atëbotë u lidhën komitetet e shqiptarëve anembanë trojeve që i popullonin. Kjo ishte lidhja. Ishte lidhja e viseve të ndryshme. Mirëpo, lidhja është edhe historike përveçse gjeografike. Pas Naum Veqilharxhit, natyrisht që erdhën Konstandin Kristoforidhi dhe Naim Frashëri. Ngjashëm sikurse pa Abdyl Frashërin nuk do t’i kishim më pas Ismail Qemalin dhe Hasan Prishtinën. Kjo është mënyra se si brezat e kanë frymëzuar njëri-tjetrin dhe përveçse jemi lidhur në hapësirë jemi lidhur edhe në kohë.

Politikanët e sotëm janë të prapambetur në krahasim me ata të Lidhjes së Prizrenit. Ata e kanë kuptuar se të bashkuar janë më të fuqishëm dhe më afër fitores andaj kanë theksuar të përbashkëtën, atë që na bën të ngjashëm, dhe janë themeluar mbi të. Lidhja e Prizrenit ka qenë shumë bashkëkohore.

10 qershori i Lidhjes së Prizrenit, bashkë me 28 nëntorin e Flamurit të Skënderbeut e të Pavarësisë së Shqipërisë, janë themel historik i asaj që jemi dhe kulm politik i asaj që bëhemi.

Nga Albin Kurti

Burimi/Facebook

Vlerëm I Martisarit të Demokracisë Kostaq Stefa

No Comments Histori

Rrëfimi i një mësuesi

Namik Selmani

Tek dëgjoja me shumë emocion zilen e parë të fillimit të shkollës për vitin e ri shkollor që më kanë ndjekur për mbi 35 vite me radhë, nisa sërish të rijetoja me emocionin e një ngjarjeje të thjeshtë dhe po kaq madhështore. Ishte një ngjarje e veçantë kulturore që ndodhi vetëm dy ditë para se të bëhej ceremonia e fillimit të mësimeve në të gjithë shkollat e qytetit, rrethit, të Qarkut të Beratit. Po , ngjarja me simbolike e ditës së parë të shkollës në qytetin aq kulturëdashës të Beratit me emra shumë të nderuar në historinë e arsimit shqip ku do të dallonin Mësuesin e Popullit Babë Dudë Karbunara,  u parapri nga një ngjarje e bukur. Mes këtyre zileve të reja të këtij viti më kujtohet edhe një pikturë e mrekullueshme e Piktorit të Merituar të Beratit Sotri Capo që sot banon në Amerikë. Ai kishte vënë përkrah njëri-tjetrit tre Misionarë të paharruar të kulturës e arsimit kombëtar si ishin Babë Dudë Karbunara, Hasan Tahsinin dhe Kostandin Kristofordhin që për shumë kohë ndihmuan edhe për përhapjen e arsimit shqip në Berat. Në tërësinë  e ngjarjeve të Beratit ka një vend të veçantë. Një rrugë në lagjen karakteristike të Mangalemit në këtë qytet mori  emrin e nderuar të  Martisarit të Demokracisë  Kostaq Stefa.
..Tek ndiqja atë ceremoni të thjeshtë të mbushur me nderim për këtë Martir të Demokracisë, këtë martir të fjalës së lirë, për të cilin u ndëshkua me vdekje,  m’u kujtuan ato vite të para të demokracisë ne vitet 90 të shekullit të kaluar kur familjarët e këtij mësuesi martir, miqtë e tij të mbetur gjallë, shumë të burgosur e të persekutuar nga regjimi komunist bridhnin kodër më kodër, në brigjet e Osumit, në vende ku kudo të shoqëronte misteri i njeriut pa varr, për të patur një ditë një varr ku familjarët e brezat e lirisë e demokracisëë që donin të vinin më vonë të vinin një kurorë me lule. Një përkëdhelje të mermerit, një meditim për një kohë që nuk duhet të kthehej më në këtë vend.
Kur po mbaroja rreshtat e fundit të një libri për traditën e arsimit profesional të Beratit, më ra në duar një foto shumë e rrallë që do ta kishte zili jo vetëm një Muze Arsimi që, për fatin tonë të keq, nuk është më, por edhe një Muze  Kombëtar.  Në të shihja mësuesin  e nderuar Kostaq Stefa përkrah nxënësve dhe kolegëve  të tij në shkollën e parë profesionale të Beratit që aso kohe ishte e vitit 1935. Me një kostum të bardhë si drita. Të bardhë me atë shpirt të madh që mund të kishte një njeri që arsimin e kishte mision kombëtar, e kishte një vend ku ai realizonte një detyrë ideliste. Ai vinte në atë shkollë nga përvoja e shkëlqyer e Shkollës amerikane të Harri Fullcit.

Atëherë më duhej  që të uroja nga larg njërën prej vajzave të tij që jeton në mërgim, në Trieste të Italisë. Një vajzë-nënë si Vitore Stefa ( Leka) prej vitesh ka bërë  nderin më të madh për babain e saj, për mësuesen po kaq të nderuar Eleni Stefa që do të merrte vetëm pas pak kohësh titullin më të lartë “Mësuese e Popullit” duke ngritur në secilin hap të jetës së saj  një Kala të Kujtesës njerëzore për këtë njeri, baben e saj  Martir.
Është e vërtëtë aq ajo nuk ka jetuar me tingullin magjik të zileve shkollore që kanë shoqëruar prindërit e saj në vite, vazhdon që të jetë një Nxënëse e përjetshme e kulturës së kombit të vet. Kalvari 40-vjeçar i persekucionit komunist ia la vendin një jete ku ajo shprehu tiparet më të larta të fisnikërisë beratase, të fisnikërisë së Stefajve. Me këtë përkushtim të rrallë njerëzor ajo është bërë sot një nga emrat më të njohur të diasporës shqiptare.. Edhe pse banon prej vitesh në Trieste, me gjithë   hallet qe ter shkakton emigrimi dhe jo shume mire me shendet ,  ajo është bërë një Ambasadore e Paqes, e Bashkimit të kombit në shtete të ndryshme të Evropës si në Zvicër, Kroaci,  GJERMANI DHE PERTEJ OQEANIT, Kosova DHE TREVAT E TJERA SHQIPTARE JANE  dhimbja e saj më e madhe. Për vite të tëra ajo bëri kaq punë për fitoren e lirisë së kOSOVES . Në një farë mënyre ajo po plotësonte edhe amanetin e pathënë të babait të saj,   Kostaqit të nderuar e të paharruar.

Ky shpirt i madh human I KESAJ ZONJE TE NDERUAR e gjeti rrugën  e tij edhe në poezi, në shkrime  të ndryshme, në libra që vijnë njëri pas tjetrit si gjerdanë të mrekullueshëm që të sjellin pranë mall për vendin e mërguar, nostalgjinë për fëmiërinë e saj në këtë lagje ku sot po shtohet edhe një “dekoratë“ e mermertë për babain e saj të nderuar, dashuri për jetën, për emigrantët shqiptarë që kanë gjetur shumë herë tek ajo fjalën e ngrohtë, sakrificën njerëzore, kanë gjetur jastëkun ku ata kanë vënë kokën e fytyrën e lodhur nga shqota e egër e kurbetit. Librat e saj “La Liberta“ ”Jetoj Ringalljen”, Vetmi e largësisë“, “Plagë shpirti” e kanë bërë atë të njohur edhe në radhët e shkrimtarëve të diasporës DHE NE VENDIN E SAJ SHQIPERINE . Në DISA  antologji  NE SHTETE TE NDRYSHME të diasporës ajo zë vendin e saj të e merituar  me një ndjenjë që aq rrallë e sheh në autorë të tjerë të këtij grupimi.
.. Tragetet e shumtë të vjeshtës së tretë në Triesten e bukur vijnë e sjellin në bordin e tyre ëndrra të reja emigrantësh , fëmijë që lindin në vende të huaja që duan edhe më shumë copëza historie nga jeta e prindërve të tyre. Pëllumbat e bardhë luajnë me valët e detit, në udhët e saj të bukura të mbushura me këngë. Mbrëmjet e Triestes vazhdojnë të kenë pak trishtim njerëzor për ditë e netë të një kohë që ka kaluar por që asnjëherë nuk harrohet. Në këtë brigje Vitorja pret e përcjell miqtë e saj shqiptarë , inte;ektualë të shumët që punojnë për çështjen shqiptare. Në stinët  e jetës së saj vazhdon të futet nderimi jo vetëm për prindërit e saj, por edhe ngrohtësia e  një motre që i quan të gjithë bashkëatdhetarët e saj “vëllezër”.  Në postën elektronike të bashkisë së Beratit këto ditë vijnë mesazhe të panumërta.  Një pendë-artë si Luigj Shkodrani, kryeredaktor  i gazetes "Shqip" dhe  revistes Aktuale ne Danimarke , gezohet se bashku me stafin e tij  për këtë nderim ,që qyteti i Beratit i ka bërë babait të Vitores  dhe ne leter e kujton po me kaq nderim   edhe kontributin e Vitores në diasorë.SI DHE NDERIMIN QE I KA BERE QYTETI SAJ ME TITULLIN QYTETARE NDERI  Një letër vjen nga Gjermania që ka në fund një emër po kaq të nderuar në radhët e gazetarëve shqiptarë në këtë vend.si Alma Hazizi SI DHE EMRIN E KENGETARES SE NJOHUR ALIDA HISKU QE E KAN  uruar ne emrin e shoqates se artisteve Shqiptaro-Gjerman  PO KESHTU MODERATORET E NJE FORUMI SHQIPTAR NE EMER TE TEUTAVE SHQIPTARE NE BOTE Ne te gjitha keto letra qe i kan ardhur bashkise vec urimit  dhe pershendetjes  qe i bejne bashkise se qytetit dhe kryetarit saj zotit fadil nasufi per nderimin qe ju be martirit te demokracise Kostaq Stefes, ata permendin dhe meritat qe ka e bija e ketij martiri duke ndjekur rrugen e te jatit per te kontribuar dhe pse larg atdheut, zhvillimin e demokracise si dhe integrimin drejt globalizacionit. 
Ne te gjitha rastet Për Vitore Stefën (Leka)  Kombi dhe ne vecanti Berati, vazhdon të mbetet një Itakë e madhe , e prekshme e paharruar.
Duke ndjekur gjurmët e reja të kulturës Beratase në këto vite kur qyteti ka në biografinë e tij Statusin e UNESCO-s. duket se edhe ajo pllakë e thjeshtë e rrugës që këtej e tutje do të ketë emrin e nderuar të Kostaq Stefës, jetojmë  të gjithë krenarinë për atë që kanë bërë parardhësit e tij pa harruar se edhe ne, fëmijët tanë, fëmijët e fëmijëve tanë kanë detyrë që në këtë Kala të lartë Nderimi të vënë e të vënë pa pushim  gurë të rëndë. Këtej e tutje do të themi thjesht dhe bukur: “Unë kam lindur te “Kostaq Stefa”, “Banoj te “Kostaq Stefa”, “Shko te “ Kostaq Stefa”.Namik Selmani

Burimi/Facebook

HEROI I POPULLIT XHEM HASA GOSTIVARI ( 1908 – 1945 )

No Comments Argëtim Histori

Shkrur nga: prof. dr. M. Musai

Xhem Hasa Gostivari, lindi për mos me vdekur kurrë, lindi se populli shqiptar kishte shumë nevojë për nacionalist kombëtar. Për moshat e reja kjo figurë kaq e madhe kombëtare, mund të dali si figurë e ngatërruar, si shqiptar ekstrem, ballist, fashist, vrasës, kriminel dhe çka jo. Kjo mund të ndodhi për shumë arsye se xhelatët e popullit shqiptar, sllavët jo vetëm që i vran i dogjën shqiptarët por edhe i poshtruan pse i dilnin zot vatanit.
Për Xhem Hasën vazhdimisht shumë keq ka shkruar regjimi komunist, kurse penda e Akademisë shkencore shqiptare ka heshtur dhe po hesht hala … ?!
Xhem Hasa Gostivari ishte shqiptar, nuk ishte njeri me bindje fashiste, as kriminel, as vrasës, nuk urrente askend dhe as një popull, por parësore e deshti popullin e vet për të cilin u ba Hero i pavdekshëm, ishte vetëmbrojtja.
Xhem Hasa Gostivari ishte i brumosur me bindje nacionaliste, Ballist dhe si ballist i shërbeu kombit dhe atdheut. Shqiptarofobët sllav dhe do interesxhij puthador tradhëtar, të sherbimeve sekrete të UDBËS, Xhem Hasën e urrejtën se ishte në mbrojtje të interesave të vlerave kombëtare, për bashkimin kombëtar për Shqipëri etnike.
Xhem Hasa ishte kundër copëzimit të tokve shqiptare, e deshti kombin dhe flamurin, ashtu si të gjithë herojt kombëtar kudo.
Balli Kombëtar si parti u themelua në 1939, nuk kishte azgjë të përbashkët me asnjë ideologji. Bindja e Ballit Kombëtar ishte atdheu mbi të gjitha. Për mendimin tim bindja e Ballit Kombëtar rrënjët e saja me vlera historike, i kishte te Lidhja e Prizrenit. Prandaj historia e zhvillimeve të vlerave historike shqiptare, kishte për qëllim bashkimin e katër vilajeteve. Lidhja e Prizrenit nuk kishte azgjë të përbashkët me fashizmin dhe komunizmin. Balli kombëtar ishte e vetmja parti politike që ngriti lart çështjen kombëtare, përmes intelektualëbve të saj. Poashtu Balli Kombëtar nuk i ndërseu shqiptarët kundër popullatës sllave dhe jo sllave, por Balli Kombëtar dinte ti mbron interesat kombëtare. Pra Balli Kombëtar nuk kishte indoktrinime për të keqe, por kishte Program Kombëtar, me ideologji me proçese demokratike të ndërtohej Shqipëria.
Balli Kombëtar nuk kishte lidhje me fashizmin, por i shërbeu kombit dhe atdheut, ata ishin njerëzit më trima dhe burra më besnik, të cilët shumë herët i pan hilet, se kush e sakatoste dhe e tradhëtoi kombin shqiptar. Prej komunistëve dhe prej pasardhësve të tyre si fundrrina komuniste, populli shqiptar ende po i përjeton pasojat e gjithëanshme.
Të pavdekshëm përjetësisht do të jenë Shaban Polluzha, Mehmet Gradica, Xhem Hasa Gostivari dhe të gjithë bashkëluftëtarët e tyre, të cilët nuk u pajtuan me asnji ideologji të huaj por kishin vetëm një qëllim Shqipëria e Bashkuar.
Komunistët sllavo-maqedon dhe çetnikët e Beogradit, u kan ngritur përmendore kriminelëve të tyre edhe në tokat shqiptare, vetëm pse kan vrarë shqiptar, Sv. Savës, dhe Sv. lugetërve tjerë, të gjithë atyre që kan bërë genocid kundër popullatës së pambrojtur shqiptare. Pra ata dhunues, vrasës, kriminela, dekorojnë sheshet e qyteteve shqiptare, për të vetmin qëllim si mburrje.
Prandaj në Shkup, Gostivar dhe disa qytete tjera për qëllime të vetëmbrojtjes, Xhem Hasës duhet ndërtuar përmendore madhështore.
Vetëmbrojtja nuk është tradhëti, kur hasmi ta ka shkelur pragun e derës, futi plumbin, sllavët gjithëmonë kan qen për aneksimin e tokave shqiptare, me dirigjim nga Moskva, Beogradi. Pra kur nuk ekziston mirëkuptimi vetmbrojtja tolerohet dhe është e pranueshme.
Xhem Hasa ka vetmbrojtur popullin e vet dhe padrejtësitë që u bëheshin shqiptarëve, prandaj u pengonte kjo figurë kaq madhështore kombëtare.
Xhem hasa Gostivari nuk luftoi në Strumicë, në Vallandov, Katllanov, në Athinë, në Beograd, por luftoi në tokën mëmë, në tokën shqiptare e cila ishte e mbarsur me plot halle dhe plot vuajtje, plot tradhëti. Xhem Hasa Gostivari luftoi gjithë andej në tokat shqiptare, ku digjeshin, vriteshin, dëboheshin dhe sakatoheshin shqiptarët. Prandaj vetëmbrojtja nuk dënohet dhe nuk ka kush mund ta minimizoi. Xhem Hasë Gostivari do të jet përjetësisht mburrja historike e vlerave gjithë kombëtare për bashkimin kombëtar. Herët apo von, ky qëllim i bashkimit kombëtar, do të realizohet, si proçes demokratik, deshten apo nuk deshtën sllavët.
Shqiptarët nuk jan në mashtrime, nëse mendojnë drejt për Federalizimin e Maqedonisë. Ka kush mendon edhe për Federalizimin, si proçes përfundimtar. Maqedonia kësajë përgjegjësie nuk mund ti largohet. Tash në zgjedhjet e ardhshme që do të mbahen shumë shpejt, nuk dëgjohen zëra për federalizim të Maqedonisë, prej partive në pushtet apo në opozitë.
Për fatin tonë, po lind një parti, Aleanca për Iliridën e cila, me çdo kusht do ta zbatojë këtë qëllim, përmes faktorit ndërkombëtar NATOS, SHBA ve dhe disa shteteve në Europë: Anglisë, Gjermanisë, Austrisë, etj.
Prandaj lufta jonë është paqa, në paq luftohet për të gjitha mangësirat me difekte politike. Uroj që vetëdija dhe bindja shqiptare të rilind ashtu sikurse në vitet 1990. Atyre viteve PPD ja ishte forca promotore që e çmendi një ish Jugosllavi.
Për momentin po lind një Aleanca për Iliridën, i uroj të rritet, të sundoi në të mirën e çështjes kombëtare: paqës, stabilitetit dhe zhvillimit…
Për shqiptarët i pavdekshëm gjithëmonë do të mbetet Xhem Hasa Gostivari …

Burimi – Derguar nga Qani Hasa , djali i Xhem Gostivari – Hasa

JETOJME NE VERI POR S’JU URREJME.

No Comments Argëtim Histori

Vasil Puci

Grekët bashkëkohorë zotërojnë artin e teorive konspirative. Hamendësojnë se e gjithë bota komploton kundër tyre.Ne fqinjët e tyre veriorë, kemi problemet tona të shumta. Çdo parti që ka ardhur në pushtet mbas viteve 1990 e ka përshëndetur popullin grek dhe respektuar për ato që kanë bërë e bëjnë për emigrantët tanë. Por sa djersë dhe mund kanë derdhur emigrantët, Shqipëria mund të ndërtohej 3 herë nga e para. Unë, një qytetar i këtij vendi, them me plot gojën se grekët e sotëm janë një ndërpërzierje e tribuve të gadishullit (shqiptarë, arvanitas, sllavë, të cilët gjatë kohës u përzien me afrikanët e veriut, armenët dhe tribu të Anadollit për të mos përmendur frankët dhe venecianët).

Mendoni një herë sikur pjesë të popullsisë çame që kanë patur shtëpitë në Paramithi të shkruanin parullat tuaja në kufi, se kjo është shtëpia ime çame. Me ju o grekë do kish filluar lufta dhe këtu do vinte Ban-Ki-Muni për ta zgjidhur. Ja sa tolerantë jemi. Se duam fqinjësi të mirë. Jemi i vetmi vend në botë, që nga jugu kufizohemi me arvanitas, nga lindja me shqiptarë, nga veriu me shqiptarë nga perëndimi me arbëreshë. Po e përforcoj më tej te Niko Kazanzaqis, jeta e Aleksis Zorbas, ku shkruan: “…Më fort urrej grekërit dhe Greqinë. Gjeta rrasën e mbi to shkrova me germa të trasha e të mëdha: ‘Këtu prehet një grek që i urren grekërit’”. Duhet të ketë patur një hall të madh Zorba, shumë të madh…

Burimi/Facebook- Jola Puci

Historiku i përmbledhur i Teatrit Kombëtar – nga Aurel Plasari – korrik 2018

No Comments Argëtim Histori

Mjafton që, si një heqje nervi, t’ia shkulësh një shoqërie kujtesën historike që ta kthesh atë në barbare. “Mjerë ai popull që e ka humbur kujtesën historike!”, psherëtihet atëherë. Mirëpo, “atëherë” domethënë vonë. Asgjësimin e kësaj ekzistence të dytë të qenies shqiptare synon kazma që është ngritur kundër një monumenti shumëfish historik, – të historisë kulturore, të historisë artistike, të historisë sociale, të historisë së albanologjisë, të historisë politike të shtetit shqiptar, – siç është ish-kompleksi emërmadh “Skanderbeg”, i thjeshtuar sot në trajtë të aktualizuar si “Teatri Kombëtar”.

U duhet treguar saktë bashkëqytetarëve se për çfarë monumenti shumëfish historik bëhet fjalë, ndonëse betejën për mbrojtjen e tij po e zhvillojnë më së shumti njerëz të teatrit. Ata paçin faqen e bardhë për këtë betejë! Dhe nuk do të m’i keqkuptojnë pohimet e këtushme, së paku ata që e dinë se, për ç’i takon historisë së teatrit, jam rritur në rreth familjar njerëzish të lidhur me teatrin qysh prej viteve ’30. Por, meqë kazma e sapongritur synon një rrënim shumë më “kompleks”, duhet shtyrë pak dera e së kaluarës për të parë të ardhmen para se krimi të kryhet.

Monumenti në fjalë është konceptuar, projektuar dhe realizuar pikërisht si një kompleks. I përfunduar së ndërtuari më 1940, në Shqipërinë e aneksuar në të njëjtën “perandori” me Italinë fashiste, kompleksi emërtohej saktësisht “Qarku italo-shqiptar Skanderbeg”. Në botimet enciklopedike të një kalorësi të mbrojtjes së kujtesës së kryeqytetit, dr. Spiro Mëhillit, mund të gjeni të dhëna ndër më kërshëroret për unicitetin e kompleksit në fjalë.

Të dhëna plotësuese, kush të dëshirojë, mund të qëmtojë në botimin “Historia e shtetit shqiptar 1912-2005: Organizimi shtetëror, jeta politike, ngjarjet kryesore, të gjithë ligjvënësit, ministrat dhe kryetarët e shtetit shqiptar” (2006), të historianit të vështruar vëngër Kastriot Dervishi. Dëshmi dokumentare me vlera unikale figurative u shtohen atyre nga arkivat e Institutit “LUCE” dhe ata të ATSH-së sonë. Do të ishte dhunë që historia e këtij monumenti shumëfish historik të Shqipërisë të mëvishej me çaprashitje ndërtimesh “të përkohshme”, për asqerhane italiane a për eglenxhehane. “Qarku italo-shqiptar Skanderbeg” përbëhej nga dy ndërtesa paralele, të ndara nga një gjysmëpatio e organizuar si mjedis relaksimi: me një pishinë në mes dhe përfund me një palestër model për kohën. Bëhej fjalë për konceptime me parametra bashkëkohorë të ndërtimeve të epokës së njohur si “il Ventennio”, fashist për komplekse të atilla. Ndër dy ndërtesat, ajo majtas emërtohej në fillim “Kinema-Teatër Savoia”. I konceptuar si për projektime filmash, ashtu edhe për shfaqje teatri, koncerte artistike etj., në kohën e vet u klasifikua si “i cilësisë së parë”. Por të vihet re: i përshtatur edhe për veprimtari ndër më të rëndësishmet politike, përfshirë ato të krerëve të shtetit, pavarësisht regjimeve politike. Hyje dhe aty të priste një atrium, kurse mbas tij një sallon për publikun para shfaqjes ose gjatë antrakteve me pushime. Salloni kishte një garderobë nga njëra anë dhe nga ana tjetër shërbimet e tualetit. Fotot e LUCE-s i dëshmojnë ato shërbime të një cilësie ende sot të lakmueshme, d.m.th. krejt ndryshe nga sa ankohet ndonjë “ndërtues” nga ata të specializuarit për të ndërtuar qenefe allaturka të modelit të diktaturës. Dyshemeja e sallonit ishte shtruar me pllaka mermeri të kombinuara bardhë-e-zi. Përkundrejt çeleshin dyert për në sallën e shfaqjeve, të dubluara me perde të rënda kadifeje. Ato çonin në platenë, kurse në të dyja anët çeleshin dyert për t’u ngjitur në të dyja katet e lozhave.

Kati i parë i tyre përbëhej nga ndarje të veçanta, kurse kati i sipërm shërbente si galeri për publikun me bileta më të lira; galeria ka funksionuar deri kur kam qenë vetë fëmijë. . Teatri Kombaëtar dhe zona përreth – Pamje ajrore Në atë kinema-teatër, që cilësohej “e cilësisë së parë” në Shqipëri, spektatori shqiptar u njoh “nga afër” – madje duke rënë në dashuri me ta – me aktorë të shkëlqyer të artit kinematografik: Greta Garbo, Alida Valli, Anna Magnani, Lorenz Oliver, Amadeo Nazzari, Vittorio de Sica, me dhjetëra. Jo vetëm kaq, por po në atë mjedis kulturor-artistik nisën e u organizuan në kryeqytetin e Shqipërisë vargu i koncerteve të muzikës klasike: Scarlatti, Cherubini, Corelli, Vivaldi, Bocherini, Cimarosa, Paganini, Rameau, Schumann, De Gallot, Schopin etj. Kushedi sa artdashës i ndiqnin për së pari herë! Deri edhe spektaklet me pjesë nga repertori i zgjedhur operistik aty u praktikuan: nga Verdi, Bellini, Donizetti, Rossini etj., përfshirë edhe një Mascagni të përsyshur dikur si “bolshevik” nga Mussolini gazetar. Dhanë aty koncerte edhe yjet shqiptare të muzikës lirike, që nga Tefta Tashko-Koço dhe Kristaq Antoniu, nga Jorgjia Filçe dhe Marie Kraja, etj. Aty dha shfaqje të vetat edhe Grupi Filodramatik i Radio-Tiranës, siç quhej, “Strazivari”, “Peshku në det”, “Osman Opingaxhiu” të Viktor Eftimiut etj., çfarë do të thotë që aty u shfaqën Mihal Popi, Behije Çela, Xhevat Serezi dhe të tjera figura që do t’i jepnin sharm edhe Teatrit të ardhshëm Kombëtar. Ja një arsye më shumë se përse rekomandoj t’i kaloni njëherë për duarsh enciklopeditë e dr. Mëhillit. Nga 9 më 12 prill 1940, u përurua aty ai që do ta meritonte të quhej i pari festival i këngës popullore shqiptare. Përpos zonjave Marie Kraja dhe Tefta Tashko, si dhe mjeshtres Lola Gjoka dhe mjeshtrit Tonin Guraziu në piano, në atë sallë u shfaq për së pari në publik rapsodi magjepsës Gjergj Pllumbi.

Edhe ekspozita të arteve figurative u organizuan në sallonin e atyshëm; ndër to u shënua për mbresat që la ajo e motrave piktore Androniqi dhe Sofia Zengo. Duhet të jeshë përnjëmend i pacipë që të guxosh e ta përshkruash një mjedis të tillë, i cili prej majit 1941 riemërtohej “Kinema-teatër Kosova”, si ngrehinë “të përkohshme” për asqerhane italiane a për eglenxhehane. Ceremoni të tyret, ndër më të rëndësishmet politike, i kryen po aty edhe kryeministra dhe ministra të Shqipërisë së pushtuar, duke përfshirë edhe vetë Zotërinë e Tij, Françesco Jacomoni di San Savino, mëkëmbës i mbretit në Shqipëri.

I veshur e i mbathur gjithë sqimë, kokë e këmbë në të zeza, vetë senatori Mustafa Merlika-Kruja mbajti aty, në prag të përvjetorit të parë të pushtimit të Shqipërisë, ligjëratën “Shqipnija, shtet i bashkuem me Italín në suazën e Perandorís së Romës”: njëfarë leksioni që do të delte herët jashtë modës politike. Sikundër delte edhe ai i 22 nëntorit 1942, me titull “Në hullí të histories”, prej të cilit u mbajt mend thirrja që u bëhej shqiptarëve për të rënë në gjunjë e për t’i puthur çizmen ushtarit të Rajhut të Tretë. Pjesë të historisë politike të shtetit shqiptar përbëjnë, pa pikë dyshimi, edhe këto. Nuk ka sesi të harrohet sakaq ndërtesa tjetër paralele, ajo në të djathtë. Në të u vendosën strukturat e mirëfillta të fondacionit “Skanderbeg”. I menaxhuar prej një bordi të përbërë prej emrash të nderuar të kohës, si Gjergj Bubani, Odhise Paskali, Vangjel Koça, Bahri Omari, Kristo Kono etj., fondacioni do të punonte nën motto-n “Pro Cultura”. Tek ajo ndërtesë e dytë qe vendosur edhe tanimë i njohuri në historinë e albanologjisë si “Instituti i Studimeve Shqiptare”. Përkrah ndonjë emri italian pa peshë u mblodhën e punuan në atë Institut kontribuues shqiptarë që u vinte era shkencë e kulturë: Dhimitër Berati, Aleksandër Drenova (Asdreni), Karl Gurakuqi, Anton Harapi, Et’hem Haxhiademi, Kolë Kamsi, Sotir Kolea, Xhevat Korça, Nikollë Lako, Bernardin Palaj, Lasgush Poradeci, Odhise Paskali, Vincenc Prennushi, Ilo-Mitkë Qafëzezi, Namik Resuli, Justin Rrota, Eqrem Vlora, Aleksandër Xhuvani, Eqrem Çabej etj.

Aty i patën zyrat, bibliotekat dhe sallat e mbledhjeve. Po aty, dhe jo kund tjetër, u organizua e u mblodh nga 9 më 13 prill 1940 “Ma i pari Kuvend i Studimevet Shqiptare”. Fatmirësisht janë publike punimet e tij, në të cilat u hodhën bazat e projekteve: për një Fjalor të madh të gjuhës shqipe, për një Enciklopedi shqiptare, për një korpus të botimeve dokumentare për historinë e Shqipërisë “Albania diplomatica”, për fillimin e botimit të kolanës së Folklorit shqiptar etj., deri te projekti për një Muze të Shkencave të Natyrës. Sa pllaka përkujtimore do të duheshin vendosur në atë ndërtesë të dytë, që një frotë të papërgjegjshmish guxojnë të na e përshkruajnë si ngrehinë “të përkohshme” për asqerhane italiane a për eglenxhehane?

Burimi/voal.ch/

Kuvendi i Junikut djepi i pavarësisë së Shqipërisë – Nga AZGAN HAKLAJ

No Comments Argëtim Histori

Në vendet e vogla lindin histori të mëdha.

Kurbanë për lirinë e Atdheut edhe fëmijët.

Oda e Junikut institucion i pleqërisë dhe drejtësisë.

Në Kullat e Junikut u njoh ndërkombtarisht UÇK-ja nga Buldazeri i Ballkanit Riçard Hollbruk.

Askush më bukur se populli ynë nuk ka përshkrur trimërinë e bijëve të vet:
“Mua po më thon’ Brahim Sadiki,
I kam kullat midis Juniki.
Ku t’qëlloj pushkën e nisi.
Vet po jes, pashën koriti”
E fillova kështu këtë opinioni timin, sepse në historinë e tij mijëravjeçare populli shqiptar është përballur me hordhi pushtuesish të shumtë, me perandori barbare, mbretëri mizore, sundimtarë gjakatarë.
Shqiptarët kanë qëndruar fort për ekzistencë, në këto përballje, por me sakrifica sublime.
Për të mbrojtur trojet e veta kanë luftuar heroikisht, por gjithmonë kanë menduar edhe fundin e vet, vdekjen, në mejdanet për liri e çlirim kombëtar, por që ajo të jetë me nder.
Ata kanë çmuar më shumë vdekjen me nder se sa vetë jetën.
Më shumë lirinë e Atdheut se familjen e vet.
Në historinë tonë të dhimbshme, por të lavdishme nuk ka pellëmbë toke shqiptare që të mos jetë larë me gjak për mbrojtjen e saj.
Nuk ka vit që të mos jetë i shënuar në enciklopedinë shqiptare për betejat homerike për liri.
Nuk ka trevë shqiptare që të mos jetë e shquar për kuvende, besëlidhje, kryengritje për çlirim kombëtar.
Që në krye të herës theksova se objek i këtij shkrimi do të jetë Juniku, aty ku 108-të vite më parë u mblodh Kuvendi i Junikut, i cili mori vendime shumë të rendësishme, përcaktuese për fatet e Kombit Shqiptar.
Motoja e të cilit ishte “Liria ose vdekja”.
Ai hartoj platformën për kryengritjen e përgjithshme kombëtare dhe shpalljen e pavarësisë nga Turqia Otomane.
Por para se të flas për këtë kuvend historik, i cili është djepi i pavarësisë së Shqipërisë do të përshkruaj shkurtimisht historinë e Junikut.
Ai shtrihet mes lumit Erenik dhe përroit Trava.
Rreth tij shtrihen Vokshi dhe Reka e Keqe, dy vatra tě shquara në histori, e para është adn- ja e Sylejman Vokshit, ndërsa të dytën e pagëzon si vatër kushtrimi Homeri i ndjesive shqiptare Gjergj Fishta kur i fton të bahen bashkë në betejat kundër pushtuesve.
Citoj:
“L’sho kushtrimin grishe Rekën
Del e piqu n’Haxhi Zekën
L’sho kushtrimin n’toskë e n’gegë
Mblidhnu tok si kokrrat n’shegë”.
Si kurorë lavdie mbi të ngrihen madhështore bjeshkët e Koshares e Gjeravicës.
Të gjitha burimet historike deshmojnë se aty kanë banuar dardanët, të cilët ishin fisi më i madh ilir, që themeloj Mbretërinë Dardane.
Tokat e saj u pushtuan prej perandorive romake, bizantine, serbe, otomane e lloj -lloj pushtuesish kalimtarë.
Popullsia e Junikut përbehet nga fiset Thaç, Gash, Berishë, Krasniqe, Morinë, Hot, Kelmend.
Sipas Ptolemeut Junik do të thotë bashkim, lidhje, gjaku i veçantë, unik.
Emri i tij përmendet edhe nga perandorët serbë Stefan Deçani dhe Stefan Dushani në krisovulat e tyre.
Sipas teftereve të pushtuesve osmanë është vendbanim i madh me emrin Alltën “Vend i artë”.
Oda e Junikut është e njohur në trevat shqiptare si institucion i pleqërisë dhe drejtësisë.
Juniku ra nën pushtimin otoman në shekullin XVI-të.
Gjatë sundimit të gjatë otoman shqiptarët organizuan kryengritje të mëdha e kuvende të shumta por edhe pse derdhën lumej gjaku, edhe pse humbën mijëra jetë njerëzore në keto beteja për çlirim kombëtar nuk arritën ti këputin vargonjtë e robërisë.
Lidhja Shqiptare e Prizrenit ishte kuvendi ku prijësit shqiptarë, rilindasit e mëdhenj ripërtërinë Epokën e ndritshme të Gjergj Kastriotit,(Skenderbeut).
Ata për herë të parë, pas katër shekujsh robëri, startuan me platformë të qartë politike, ku sanksionohej çlirimi kombëtar dhe bashkimi i katër vilajeteve në një vilajet të vetëm.
Megjithë kontributin e madh të patriotëve shqiptarë, entiziazmin popullor, sakrficën sublime, luftën heroike të Ushtrisë së Lidhjes por dhe gjithë shqiptarëve, gjakun e derdhur, mijëra jetëve njerëzore të dhëna në fushë betejë ëndrra nacionale nuk u realizua.
Edhe Lidhja e Pejës vazhduese e programit të Lidhjes së Prizrenit u shtyp.
Shqiptarët shpresuan tek Revolucioni Xhonturk por triumfi i tij pati kosto të madhe për ta.
Xhonturqit ushtruan masa të egra ndaj tyre, çka i detyroj të ngriheshin në dy kryengritje brenda një harku kohor shumë të shurtër, në kryengritjen e vitit 1910-të dhe atë të Malësisë Madhe në vitin 1911-të.
Por edhe këto përpjekje deshtuan për shkak se nuk u shndërruan në lëvizje kombëtare.
Në këto kushte ishte imperative një levizje panshqiptare.
Më dt. 21-25 maj të vitit 1912-të u mblodh Kuvendi i Junikut me pjesëmarrjen e 250-të delegatëve nga Vilajeti i Kosovës, sanxhakët e Shkodrës, Dibrës, Elbasanit dhe të përfaqësuesëve të jugut.
Ketij kuvendi kombëtar i paraprinë disa kuvende lokale ku kryengritësit u besëlidhën me betimin solemn:
“Bajmë be dhe e japim besën e burrave se kemi me ba çdo gja fli.
N’koftë nevoja me duart tona kemi me i ba kurban edhe fëmijët tanë”.
Pas Besëlidhjes së Lezhës, Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Beslidhja e Junikut është besëlidhja më e madhe e shqiptarëve në historinë e tyre.
Porta e Lartë u mundua me çdo çmim për ta penguar organizimin e këtij kuvendi panshqiptar.
Trinomi i drejtimit të tij Prishtina, Boletini, Curri ia doli të neutralizojë elementët turkomanë dhe të ndërgjegjësojë të lëkundurit.
Njëzeri Kuvendi vendosi vazhdimin e kryengritjes së përgjithshme kombëtare me armë, pasi nuk u kishin lënë rrugë tjetër.
Truri i Levizjes Kombëtare, Hasan Prishtina, lëshoi Proklamatën: “Shpëtim a Vdekje”.
Ky Kuvend hartoi Platformën për Kryengritjen e Përgjithshme dhe Shpalljen e Pavarësisë si dhe programin politik të tij.
Ai përmbante këto pika themelore.
Njohjen e autonomisë së Shqipërisë.
Vendosjen e administratës shqiptare.
Caktimin e Gjuhës Shqipe si gjuhë zyrtare me Alfabetin Kombëtar të Manastirit.
Ngritja e Flamurin Kuqezi në të gjithë vendin.
Caktimin e një Guvernatori të Përgjithshëm të një stërnipi të familjeve princërore shqiptare.
Caktimin e kufijëve të Shqipërisë.
Garancia për zbatimin e këtij programi u kërkoj fuqive të mëdha.
Për këto vendime u njoftua edhe Porta e Lartë.
Ky program ishte Libri i Kuq i hartuar në Memorandumin e Greçes, me pak ndryshime.
Kuvendi u bëri thirrje të gjithë atdhetarëve kudo që ndodheshin për të jetësuar këto vendime me çdo çmim .
Kuvendi i Junikut vendosi Liri a vdekje.
Menjëherë filluan pregatitjet në terren.
Mijëra kryengritës, të udhëhequr nga korifeu Hasan Prishtina, “Robinhudi Shqiptar” Isa Boletini, tribuni popullor Bajram Curri, në gusht të vitit 1912-të çliruan Shkupin dhe në tetor thirrën Kuvendin e Shkupit.
Hasan Prishtina kërkoj bashkimin e katër vilajeteve në një vilajet të vetëm, me kryeqytet Shkupin.
Kjo Kryengritje finalizoj “Nëntorin e Dytë”.
Plaku i Vlorës Ismail Qemali shpalli pavarësinë, pikërisht me dt. 28 Nëntor, ditën kur Gjergj Kastrioti – Skenderbeu kishte ngritur krenarë Flamurin tonë në Kalanë e Krujës në vitin 1443.
Kuvendi i Junikut është prologu i pavarësisë.
Zëri brilant i Shkurte Fejzës na përcjell mrekullisht madhështinë e këtij Kuvendi, në vargjet e poetit Hamit Aliaj, “Mjeshtër i Madh” me rastin e 100- vjetorit të tij:
“O Junik me kulla guri.
Prej tek ti u nis Flamuri.
Prej n’Koshare n’Kaçanik
Thërret Kosova: – o Junik”.
Vitet kalojnë e Juniku kthehet përsëri në qendër të historisë.
Konferenca e Paqes së Parisit një shekull më parë krijoj Mbretërinë serbo-kroato-sllovene.
Kosova mbeti nën thundrën e saj.
Nga dhjetori i vitit 1921 deri në shkurt të vitit 1923 Juniku shpallet zonë neutrale.
Livizja kaçake e Azem Bejtës dhe neutraliteti i Junikut ishin ende shpresë për shqiptarët, por u shua shpejt, sepse forcat çetnike malazeze u futën në Junik vranë 60-të burra, dogjën 12-të shtëpi dhe plaçkitën gjithë zonën neutrale të Junikut duke shkaktuar panik të madh tek populli.
Një vit më vonë u vra Azem Bejta, u shua levizja e tij kaçake e shterroj edhe ëndrra e shqiptarëve që besonin ende bashkimin e tyre.
Krejt Kosova mbeti nën Mbretërinë sllave, gjithashtu edhe pas Luftës Dytë Botërore nën Jugosllavinë Titiste për më shumë se pesë dekada gjersa doli në skenë UÇK-ja e lavdishme.
Shqiptarët pritën me gezim të jashtëzakonshëm njohjen ndërkombëtare të saj nga Buldazeri i Ballkanit Riçard Hollbrik në Oden e Met Shalës, në Kullat e Junikut.
Tre luftra të fuqishme u zhvilluan në Junik mes UÇK-së dhe ushtrisë sllave, ajo e Zharreve, Kallavajit, Rogopeqit, sepse ai ishte nyjë nevralgjike, fotosinteza e UÇK-së.
Mbi 20- mijë luftëtarë të saj kaluan nëpër të duke u furrnizuar me armatim në vitet 1988-të-1999-të.
Për mbrojtjen e tij ranë në fushën e nderit për t’u përjetësuar në pavdekësi dragojtë e lirisë Bedri Shala, Bekim Berisha, Permet, Vula Elton Zherka.
Aktin e tyre heroik e ka skalitur zeri brilant i kollosit Ilir Shaqiri.
“Kullat e Junikut nga një gjamë e lshojnë
Bedriu dhe Bekimi thon’ k’tu do t’luftojmë”
Në vitin 1997-të me dt 31 janar ranë në Vushtri, në altarin e lirisë Edmond Hoxha nga Juniku, Zahir Pajaziti dhe Hakif Zejnullahun të cilët janë pagëzuar si pushkët e para të lirisë.
Juniku ishte mbështetje e fuqishme e betejave të UÇK-së në Koshare ku u thye kufiri Shqipëri-Shqipěri dhe u nënshkrua në rrasat e saj ngadhënjimi lirisë.
Në vendet e vogla lindin histori të mëdha.

Burimi/voal.ch/

Shpalime historike – Pushka e Azem Bejtës është përdorur edhe në luftën e Shaban Polluzhës – Nga Skënder Karaçica

No Comments Argëtim Histori

39 vjet nga lufta Nebi dhe Tahir Meha në Prekaz të Drenicës me forcat e policisë serbo-jugosllave

Sot bëhen 39 vjet nga lufta babë e djalë(Nebi dhe Tahir Meha)në Prekaz të Drenicës me forcat ushtarako-policore të ish Jgosllavisë dhe të Serbisë.

13 maj 1981 ishte kushtrimi për lirinë e Kosovës dhe larg duart e pushtetit serbo-sllav ndaj popullit shqiptar dhe ndaj Kosovës,ishte thirrja e trimërisë nga frangjitë e Kullës në Prekaz të Drenicës e Tahir Mehës.

Forcat e mëdha serbo-çetnike me tre tankse dhe tre hilokopterë e rrethuan Kullën e Mahajve dhe pas njëzetë orësh të luftës,Nebi dhe Tahir Meha vdesin në tokën e vet dhe nuk e lëshuan Kullën në dorë të forcave vrastare dhe antishqiptare serbo-jugosllave.

Drenica përseri ballë për ballë me Serbinë dhe në petkun e ,,vëllazërim-bashkimit,,të Jugosllavisë.

Historiani prof.dr.Muhamet Pirraku,një njohës i thellë me tipare shkencore të historisë së lavdishme të Drenicës,pati thënë se Pushka e Azem Bejtës,pas vdekjes së Tij(1924)e mori në dorë gjyshi i Tahir Mehës(Emin Lati)dhe e njëjta Pushkë doli në flakën e zjarreve të luftës së Shaban Palluzhës dhe e përfundoi historinë e vet të trimërisë në luftën e Nebi dhe Tahir Mehës në Prekaz.

Çikago,maj të motit 2020

Burimi/voal.ch