Home

Lajme

” NJË HISTORI E VËRTETË “

No Comments Argëtim Histori

Një ditë, një djalë shumë i varfër që shiste xhingla derë më derë, për t’u fituar diçka dhe për të paguar taksat e shkollës, u ndje shumë i uritur dhe në xhep kishte vetëm disa qindarka.
Kështu, ai vendosi që në shtëpinë tjetër, të kërkonte pak ushqim.
Megjithatë, ai e humbi shpresën kur një grua e re e bukur hapi derën. Në vend të ushqimit, kërkoi një gotë ujë !..
Gruaja e shikoi djalin, kuptoi se ai ishte i mërzitur dhe i uritur dhe në vend të ujit i dha një gotë qumësht. Ai e piu me një frymë dhe pastaj e pyeti gruan :
— “Sa të detyrohem” ?..
— “Nuk më detyrohesh asgjë” — u përgjigj ajo. — “Nëna ime më mësoi, kurrë të mos pranoj para për mirësinë që ofrojmë” !..
Djali e falënderoi gruan ngrohtësisht dhe vazhdoi rrugën e tij. Ai ndihej më i fortë, jo vetëm fizikisht por edhe mendërisht, pasi besimi i tij tek njerëzit dhe Zotit ishte rritur më fort me këtë gjest.
Pas disa vite më vonë, shëndeti i gruas u trondit dhe jeta e saj erdhi në një gjendje kritike. Mjekët lokalë, në një moment ngritën duart. Ata nuk mund ta trajtonin dot sëmundjen e saj atje. Ajo u dërgua në një qendër mjekësore në një qytet më të madh, ku u ekzaminua nga mjekët dhe u bënë testet e nevojshme.
Profesori doktor u thirr për të bërë diagnozën.
Kur dëgjoi emrin e qytetit nga erdhi pacientja, një emocion i çuditshëm e rrënqethi atë. Ai u ngrit menjëherë dhe zbriti në korridorin e spitalit në dhomën e saj, i veshur me uniformën e mjekut.
Ai e njohu atë grua menjëherë. Ai u kthye në dhomën e bordit mjekësor i vendosur për të bërë gjithçka që mundte për të shpëtuar jetën e saj.
Që nga ajo ditë e tutje ai i kushtoi vëmendje të veçantë rastit.
Pas një lufte të gjatë, beteja u fitua. Pacientja u shërua !..
Doktori i kërkoi zyrës financiare që t’i siguronte atij dokumentet e pacientes dhe faturën për miratimin përfundimtar.
Kur mori në duart faturën e pacientes, ai e shikoi atë dhe pastaj shkroi diçka në fund të letrës dhe e dërgoi përsëri, për dorëzim tek pacienttja.
Ajo kishte frikë ta hapte !.. Ishte e sigurt që do ti duhej të paguante shpenzimet mjekësore deri në fund të jetës.
Më në fund e hapi zarfın .. Teksa lexonte faturën, një fjali me shkronja të mëdha në fund të letrës e tërhoqi vëmendjen e saj.
” E paguar totalisht, me një gotë qumësht”
Më poshtë firma e profesorit të mjekësisë.
Ajo u kujtua !!!.. Lotët e gëzimit i vërshuan nga sytë dhe ajo filloi të lutej !…
“Faleminderit o Zot, që dashuria jote, e përhapur ka mbushur kaq shumë zemrat e njerëzve ..”

Burimi/Facebook/Spiro Katundi

Stilistët e flokëve në Memaliaj gjatë sistemit komunist

No Comments Argëtim Histori

Nga Edmond Ismailati
Portret: Pamje e ish-veteranit të luftës, Hasan Hasani, përgjatë punës, në ambientin ku punonte në Memaliaj. (Punuar nga Artur Hasani)

Përgjatë diktaturës, përveç ndjekjes së modës, e cila ka qenë e ndaluar tek veshjet, për rininë dhe për burrat shqiptarë, ishte edhe ajo e mbajtjes së flokëve të stileve, që u ngjanin popujve të vendeve të lira.

Në Shqipërinë e atij sistemi, ndalohej të mbaheshin flokë të gjata, mbi vesh, barseta, mjekër dhe herë-herë edhe mustaqe të gjata.

Edhe memaliotët, si banorë të këtij sistemi me liri të diktuar dhe shumë të kufizuar, kanë treguar shumë kujdes në ndjekjen e modës, duke mbajtur një ekuilibër, midis veshjes, mbajtjes së flokëve dhe sistemit që të ndëshkonte deri me heqje lirie.

Ai sistem, i kushtonte më shumë rëndësi modeleve të mbajtjes së flokëve, pasi kushtonte shumë herë më pak se veshjet dhe liria e mbajtjes, e kombinuar me veshje të ndryshme brenda mundësive, qoftë edhe me rroba pune, do u jepnin aparenca me shprehje të natyrshme dhe të larmishme që do të ndikonin në zgjimin dhe rebelimin e emocioneve tek secili; që do i çonte drejtë përballjeve të panjohura, si popullin dhe shtetin, i cili do të ishte i pafuqishëm për të shtytur dhe mbajtur nën kontroll revoltat masive!

Pas çlirimit të vendit, e deri në vitin 1967-të, kur filloi ndalimi i besimit fetar, mbyllja e vendeve të shenjta ku predikohej fjala e Zotit dhe faleshin besimtarët, burgosja dhe pushkatimi i disa klerikëve, duke i vënë vulën edhe me shtetëzimin e pronës private dhe persekutimin e individëve dhe atyre familjeve që kundërshtuan këtë reformë, filluan reformën ndaj aparencës, që kërkonte t’i detyronte shtetasit shqiptarë, për t’u krijuar dhe rritur me një ndjenjë, atë të imazhit të ri, “…të shqiptarit të vërtetë, që edhe bota duhej ta kishte zili..!” Duhej të gjithë të vishesh dhe qetheshin, pak a shumë, njësojë, për të mos krijuar dallime..! Të dukeshin të gjithë njësojë; një uniformë; një kornizë; një ndjenjë, për të adhuruar dhe glorifikuar të vetmen parti, me në krye të vetmin udhëheqës së saj, Enver Hoxhën.

Të gjithë ishin në dijeni për jetën që këta bënin dhe lirin e fëmijëve të tyre, të cilët lëviznin të lirë nëpër botë dhe bënin jetën, më perëndimore se perëndimorët, por askush nuk guxonte të fliste, pasi ishte slogani: “Bëni siç them unë dhe mos bëni siç bëjë unë.”

Në Memaliaj, sistemi ka patur ndikimin e tij, duke u zbatuar me forma dhe organizmat e niveleve të ndryshme, duke filluar me mbledhjet e organizatave të Partisë, atyre të kolektivave nëpër qendrat e punës, lagjeve, shkollave, fletë-rrufeve dhe gjykimi nga gjykata e lartë e deri tek ajo vullnetare që përbëhej nga disa qytetar të zgjedhur nga ai sistem!

Ngaqë Memaliaj, ishte një qytet i formuar nga njerëzit e guximshëm, të cilët kishin marrë pjesë në LANÇ-re dhe vendosën të luftonin edhe me vdekjen nëpër thellësitë e nëntokës, natyrshëm, respektonin dhe donin njëri-tjetrin, sikur të ishin një familje e madhe. Si e tillë, presioni i shtetit ishte jo aq i madh sa në qytetet e tjera, përveçse në disa rate të rralla, tek disa individë dhe familje që shikoheshin me syrin e rrezikshmërisë së armikut, edhe pse tonet ndaj tyre ishin më të buta, pasi nëse një palë do ngrinte zërin, pale tjetër do i ulte tonet, duke gjykuar me arsyen dhe të guximshëm për t’i mbrojtur!

Janë të shumtë emrat e memaliotëve që mbanin mustaqe, të cilët ishin të moshave të ndryshme, po ashtu në mbajtjen e flokëve disi të gjata, ku disa prej tyre u është tërhequr vëmendja nëpër mbledhjet e kolektivave ku punonin, atyre të lagjeve ku jetonin e deri në paraqitjen në “Postën e Policisë” së qytetit!

Në fillimin e viteve’80, filloi moda me flokët lartë, i njëjti model mbahej edhe vite më parë pas çlirimit. Ky model quhej ballaboks dhe ai regjim e rekomandonte, pasi i ngjante atij të stilit kinez, por në perëndim ishte futur në valët e modës. Jo të gjithë memaliotët e mbanin këtë model, pasi u dukej sikur ishin qethur si komunistët, si kinezët, një shprehje e ngelur nga mentaliteti i asaj kohe, pasi në Memaliaj kane banuar për disa vjet edhe inxhinier kinezë, të cilët erdhën për të montuar makineri dhe mbikqyr avancimin e punimeve në minierë. Memaliotët ishin gjithmonë në korrent me modën bashkëkohore, pasi në Memaliaj, shumë nga familjet shikonin kanalet e huaja italiane, greke dhe herë-herë, mbërrinin edhe valët e kanaleve serbe, ku mirinformoheshin për modën përtej kufijve, plus nga pamjet që shfaqeshin nëpër kampionatet e futbollit europian dhe atij botërorë, që transmetonte RTSH-ja.

Ashtu si çdo qytet, edhe Memaliaj kishte berberhanen e saj, të cilët ishin në varësi nga Sektori Komunal, që mbulonte edhe këtë shërbim social. Për të mësuar se në kë vendndodhje ka qenë berberhania e parë, na ndihmon komenti i bashkëqytetarit, Tomorr Xhani, i cili shprehet: “Mbajë mend që nga fëmijëria ime se, berberana e parë e qytetit ku edhe unë qethesha, ka qenë tek një ndërtesë e ulët, nga ato të ndërtuara me kallamishte, e cila, në vitin 1991, doli e pabanueshme, si shumë të tjera. Ndodhej buzë rrugës automobilistike, përballë fushës së futbollit, pranë dusheve të punëtorëve. E gjithë ajo lagje, ishte me shtëpi të ulëta.”

Më vonë, berberhana zhvendoset në një godinë tjetër dhe atë e plotëson edhe komenti i bashkëqytetarit, Ahmet Deshiku, i cili shprehet: “Në krahë të godinës të Kinoklubit të vjetër, përveç disa shërbimeve të tjera sociale si: rrobaqepësi, këpucari, …etj, ishte dhe berberana, e cila më vonë u vendos në katin e parë të godinës dykatëshe, ku ishte selia e Këshillit të qytetit, banka e kursimeve dhe studioja fotografike.”

Dëshminë e bashkëqytetarit, Ahmet Deshiku, për berberhanen në krah të Kinoklubi i vjetër, e ka arritur edhe vegjëlia e brezit tim, të cilët jemi pak vite më të vegjël.

Ndërsa bashkëqytetari, Axhem Cana, shprehet se: ”Berberana e parë ka qenë, disa godina, në të majtë të këndit të Fletë-Rrufeve, ku e ka patur shtëpinë bashkëqytetari, Sulo Muka. Po kështu tregon edhe bashkëqytetari, Skënder H. Hoxha, i cili shprehet: “Më kujtohet, se berberana e parë, ka qenë tre godina në të majtë të Kinoklubit të vjetër. Në të majtë të kësaj të fundit, ishte këndi i Fletë-Rrufeve dhe në dy godina më tutje, ishte berberana. Për berber të parë, mbaj mend, Hasan Hasanin, i cili nuk mungonte asnjë ditë, qofshin me shi apo me dëborë dhe e hapte berberanën hapur nga mëngjesi, deri orët e vona të mbrëmjes. Tek ai qetheshim të gjithë. Kishte një natyrë të qetë dhe i komunikueshëm me të gjitha moshat, kur shkonin tek berberana. Më vonë erdhi Nuro Kora, i cili kishte pak kohë që kishte filluar të mësonte për të qethur në një nga berberanat e Gjirokastrës dhe kishte disa muaj që kishte filluar punën i lirë në profesion. Në ato vite, sa kishte filluar të ndërtohej qyteti i Memaliajt dhe e dërgojnë me punë në qytetin tonë, pasi kishte nevojë për berber. Po aty, pak më vonë, fillon punë si berber edhe Servet Hoxha. Prej andej, berberana zhvendoset për t’u lokalizuar tek dykatëshja, ku ishte Këshilli i qytetit. Aty nga fillimi i vitit 1974, vinë të internuar, dy nga djemtë e ish Ministrit të Mbrotjes, Beqir Ballukut, të cilët quheshin, Vladimir dhe Çlirim. Bashkëshortja e Çlirimit, e cila quhej Zana, folloi të punonte si arkëtare tek berberana, duke prerë biletat, pasi aty kishte shumë punë dhe qarkullonte para e madhe. Më pas, familjen Balluku, e transferojnë në minierën e bitumit, në Selenicën e Vlorës, ku ishte edhe e ëma e tyre. Pasi u bashkua e gjithë familja, Balluku, djali i tyre, Vladimiri, vendosi të vetëvritej duke i futur duart në energjinë elektrike!”

Një tjetër detaj, sjell bashkëqytetari, Memet H. Hoxha, i cili shprehet: “Tek berberana, përveç berberëve që kanë punuar aty, ka punuar edhe nënë Hava Meta, e cila kujdesej për higjenizimin e pajisjeve, pecetave, peshqirëve, përparëseve, …etj. Nënë Havaja،, kishte një humor të këndshëm dhe ishte një bejtexhesh e paparë! U krijonte bejte berberëve në moment, po ashtu edhe klientëve.”

Për më shumë të dhëna rreth këtij shkrimi, pyeta edhe piktorin, Artur Hasani, cili shprehet: “Unë si fëmija i Hasan Hasanit, mbaj mend berberanën e dytë, e cila ndodhej në katin e parë, tek dykatëshja e zyrave të Këshillit. Shprehem kështu, pasi kur babai ka filluar punë me krijimin e këtij qyteti, unë nuk isha lindur. Po ashtu, mund t’ju them se, ai ka filluar punë paralelishtë me kolegun e tij, Faslli Pashollari, i cili nuk ka punuar shumë gjatë, aty.

Tim atë, më vonë, vazhdoi të punoj me Nuro Korën dhe në vazhdim, kolektivit i’u bashkua edhe Servet Hoxha, Zyrako Sinallkaj dhe Zare Ruka. Së bashku, ata punuan shumë gjatë, derisa babai doli në pension. Po ashtu, mund t’ju them se, përgjatë gjithë kohës që ka punuar aty, Hasani ka qenë edhe përgjegjës i këtij reparti; megjitheatë mbaj mend të më ketë treguar se, kanë patur një bashkëpunim të jashtëzakonshëm me njëri-tjetërin, në punë. Në përgjithësi, ata i karakterizonte edhe një humor, ku dhe respektoheshin prej qytetarëve.

Nga bisedat me babain, më kujtohet se, aty ka qenë e punësuar si punonjëse e higjenës, një grua me emrin, Hava Meta. Nuk di rreth origjinës së saj, por ishte një grua me shumë humor, e cila i ndërtonte shumë shpejtë fjalët humoristike, ku herë pas here, brenda tyre kishte dhe një satirë. Kuptohet që këto, më së shumti, ishin bejte. Ajo, nuk i kursente këto, jo vetëm për punonjësit e këtij reparti, por dhe më gjerë në qytet, ku betja e saj përfshinte edhe kryetarin e Komitetit të asaj kohe apo zyrtarë të tjerë. Nëse do të gjej dhe më tepër informacion apo dhe foto të ndryshme, do t’jua dërgoj para botimit të punës suaj. Faleminderit!”

Ndërsa bashkëqytetarja, Elena Lumani, shprehet: “Fillimisht, tek shtëpitë me kallamishte buzë rrugës kryesore, ishin vendosur zanatet e domosdoshme. Edhe berberana e parë ka qenë, tek shtëpitë me kallama, afër agjencisë së udhëtarëve, ashtu siç e tregon edhe bashkëqytetari, Tomorrr Xhani. Më kujtohet shumë mirë, pasi motrat e mija çonin vëllan tonë, Rrapon, për të qethur dhe prej andej, na shoqëronin të dyve për në kopshtin me drekë. Berberët e parë që kanë punuar në të njëjtën kohë kanë qenë, Faslli Pashollari dhe Hasan Hasani. Në vitet ’60, berberana u zhvendos në krah të këndit të Fletë-Rrufeve, ku shërbeu për disa vjet dhe më pas, kaloi tek godina e Këshillit të qytetit dhe në mesin e viteve ‘80, u vendos në një nga katet e para të pallatit, që u ndërtua mbi truallin që u çlirua, pas rrëzimit të disa godinave të vjetra, siç ishin: Kinoklubi i vjetër, këndi Fletë-Rrufeve, disa shtëpi përdhése, …etj.”

Pra, në mesin e viteve ‘70-të, kur berberana u transferua tek godina dykatëshe, ku ishte edhe Këshilli Popullor i qytetit, punonin berberë: Hasan Hasani, Nuro Kora, Servet Hoxha, Zyrako Sinallkaj, Zare Ruka, Agim Skëndi nga Tepelena dhe të rinj si Natasha Velaj, Vladimir Goxhaj dhe Gëzim Muskaj, të cilët mësuan nga berberët veteranë të këtij qyteti. Shumë nga berberët veteranë, dolën në pension.

Në mesin e viteve ‘80-të, kaloi përsëri tek territori, ku ishte Kinoklubi i vjetër, të cilin e prishën, pasi ndërtuan një pallat katërkatësh, ku në katet e para, u vendosën një sërë lokalesh, si: floktore për vajzat dhe gratë, berberana e qytetit, këpucari, rrobaqepsi, zyrat e komunales, ..etj. Në këtë vendndodhje të re, punuan si bërberë: Natasha Velaj, Vladimir Goxhaj, Edmond Kondo, Gëzim Muskaj, Gëzim Hodo, Pajtim Çela, Neritan Mullaraj, Luljeta Ruka dhe pak kohë punoi edhe Vladimir Velaj. Në lokalet e katit të parë të këtij pallati, përballë farmacisë, ndodhej edhe parukeria e qytetit, ku stiliste ishte Xhemo Hoxha, e cila përgatiste, jo vetëm nuset e qytetit tonë, ato që vinin nga qyteti i Tepelenës, por edhe nga zona dhe fshatrat përreth. Në këtë studio, shkonin edhe vajza e gra memaliote, të cila ngjyrosnin flokët dhe i prisnin në modele të ndryshme, të cilat ato pëlqenin. Në atë sistem, parukiere punonte edhe Alketa Lamaj (Lila), e cila në moshë shumë të re dhe ishte shumë e suksesshme, pasi shume vajza të reja dhe nuse, e vlerësonin punën krijuese të saj. Alketa Lamaj, punonte në apartamentin e saj, ndërsa me punë si parukiere, ishte e punësuar në Tepelenë. Në disa raste, në Memaliaj vinte edhe parukierja, Anita Çela, e cila banonte dhe punonte në Tepelenë. Kjo stiliste mjeshtre në prerjen e flokëve dhe përgatitjen e nuseve, është me origjinë memaliote, e cila kishte fituar admirimin e shumë memalioteve, të cilat shkonin edhe në studion e saj në Tepelenë, për të përjetuar punën e saj krijuese!

Po ashtu, si shumë memaliotë, edhe unë kam shkuar për të prerë flokët në Tepelenë. Kjo ndodhte, jo vetëm kur nuk punonin stilistët e preferuar në Memaliaj, por edhe kur rruga merrej apostafat. Secili kishte stilistët e tyre të preferuar, ndërsa unë qethesha tek, Agim Skëndi, Arian Daci dhe Astrit Hyseni ku tek ky i fundit, qethesha më shpesh, pasi e njihja edhe jashtë profesionit të tij, ngaqë ishte bashkëmoshatar dhe shok me tim vëlla.

Në atë kohë, përgjatë sistemit të kaluar, pothuajse në pjesën më të madhe të rinisë, qethnin njëri-tjetrin, por më me famë, të cilët qethnin vetëm të familjes, të afërmit, miqtë, shokët dhe të njohurit, ishin, Sulo Malaj, Ferdinant Zhupa dhe Vladimir Lika. Mund të ketë edhe emra të tjerë, por unë, këta mbaj mend. Ishin të nivelit profesionist. Madje edhe për t’u qethur, qetheshin vetë, duke përdorur dy pasqyra. Ata qetheshin me aq përsosmëri, saqë askujt nuk u besohej, kur mësonin se ata qetheshin vetë.

Me ndryshimin e sistemeve, ku shënoi ardhjen e demokracisë, ndryshuan edhe ligjet mbi pronën private, ku ish punonjësit privatizuan njësit e shërbimeve sociale, ku përfshihej edhe berberana, e cila u nda në pjesë-pjesë, sipas numrit të berberëve që punonin deri në kohën që e privatizuan. Të gjithë nga berberët, punuan për disa vite dhe të tjerë ende punojnë.

Në vitet e para të demokracisë, parukiere kanë filluar të punojnë edhe memaliotet, Lavdije Cerepi, Edlira Haderi dhe Valbona Sala. Ndërsa berber nga brezi i ri, është Gerto Hoxha, i cili ende punon në Memaliaj.

Janë të shumtë memaliotët, që janë përfshirë dhe ushtrojnë këtë profesion në këtë industri fitimprurëse dhe shumë të kërkuar në çdo kohë. Po përmend emrat e atyre memaliotëve që jam në dijeni dhe atyre që më kanë plotësuar me anë të mesazheve, të cilët kanë më shumë se 20-vjet që punojnë parukiere. Emrat e tyre janë si: Marie Malka (Athinë), Enkelejda Zeqo (Tiranë), Rumjana Ismailati (Athinë) dhe Ilir Dosti (St. Louis, Missouri, USA). Besoj se janë të shumtë emrat e stilistëve të rinj, të cilët dolën pas vitit 1990-të dhe me t’i mësuar, do t’ia bashkangjis këtij shkrimi.

Kuptohet që ky shkrim, bëhet për të kujtuar dhe nderuar të gjithë këta stilistë memaliotë që kanë punuar në sistemin e kaluar, të cilët nuk kundërshtuan asnjëherë modelin e flokëve që u kërkonin memaliotët edhe pse në atë sistem ishte me rrezik, nëse policia do përndiqte punonjësit e këtij sektori social. Policis e asaj kohe me veglat e saj, merrej me ata që binin në sy me flokë dhe barseta të gjata, pasi për mjekër asqë kalohej ndërmend!

Më kujtohet berberi, Nuro Kora, me humorin e tij, që kur fitonte, “17 Nëntori”, zëri i tij gjëmonte, herë duke kënduar dhe herë duke qeshur e shoqëruar me fjalë të shpejta, si komentator ndeshjesh. Kishte edhe ditë, kur ai ishte i mërzitur, pasi humbiste ekipi që ai simpatizonte për të cilin bënte edhe tifozllëk. Të gjithë e dinin gjendjen e tij shpirtërore, në këto situata dhe mundoheshin që të qetheshin tek berberët e tjerë, pasi kishin frikë mos ndikonte edhe në cilësinë e qethjes. Më kujtohet që, sa herë mbaronte qethjen, të jepte me dorë edhe një fshikullim të lehtë mbi kokë, shenjë përshëndetëse, që të linte të kuptoje, “Me shëndet”. Kjo u ndodhte të gjithëve me njëri-tjetrin, kur qetheshin shkurt apo zero.

Në disa raste, drejtoria e shkollës së asaj kohe, merrte berberët edhe në shkollën fillore dhe atë 8-vjeçare, për të qethur masivisht nxënësit. Kuptohet për djemtë, pasi për vajzat nuk kishte kufizime për mbatjen e flokëve. Nuk e mbaj mend mirë se në kë klasë kam qenë, por më duket se në të VII-ën sportive. Ishte klasa e parë sportive me 22 djemë për futbollin dhe 12 vajza, për volejbollin. Mësues, V.B, na kishte vënë në dijeni, se të gjithë djemtë ishim bërë për të qethur dhe të hënën e javës në vijim, duhej të vinim të qethur shkurt. Vetëm kujdestari i klasës, G.D, ishte qethur. Mësuesi u mërzit që nuk i ishte zbatuar urdhëri dhe na kërkoi po atë ditë që të shkonim tek berberana, pesë e nga pesë, por kësaj here duhet të qetheshin zero. Ishte shumë e vështirë për ne, pasi do ishim klasa e vetme që do dukeshim si ushtarë apo të burgosur.

Filluam të ikim nga mësimi, derisa ditën e parë arritëm të qetheshim gjysma e djemve të klasës dhe pjesa tjetër që ngeli, u detyrua të qethej pasdite, pasi të nesërmen do ndiqej e njëjta rrugë. Nuk e di: ishte urdhër nga drejtoria apo një vendim i momentit prej mësuesit, por ne “Pionierët e Enverit”, siç na kishte pagëzuar qeveria e atij sistemi, dukeshim të persekutuar, pasi ngaqë ishim klasë sportive, në shkollë venim edhe me kostumet sportive dhe nga kjo dallonim edhe nga klasat e tjera!

Aty nga fundi i viteve ‘80, filloi në modë mbajtja e flokëve zero, pasi në Europë dhe në perëndim, preferohej në masivitet. Në Shqipëri, ishte vështirë të thyhej ky ligj i pashkruar tek shqiptarët, pasi kishin një jetë që përpiqeshin të mbanin flokët në modelet e ndaluara. I pari që qethi me dëshirë, flokët zero, ishte Krenar Gjoka dhe më pas Adriatik S. Shehu, të cilët tërhoqën vëmendjen, jo vetëm të e bashkëqytetarëve, por edhe të policisë në atë kohë.

Nëse do të sjellim historitë e secilit, padyshim që janë nga më të padëgjuarat, por edhe me kaq sa përfshimë në këtë shkrim, do të ndihmojë lexuesit e brezave që nuk e kanë përjetuar atë regjim, që kontrollonte dhe të impononte gjithçka që u dukej e dobishme, që i jepte jetë atij sistemi.

Edmond Ismailati

Burimi/americaneye.al/

Miho Gjini – ATË VASIL XHANI (1889-1966)

No Comments Argëtim Histori

Edhe pse nuk kan qënur kurrë ndonjë “besimtar i thekur”, nëna ime, Aleksandra, sa herë që shkonte në kishë në ditët e shënuara, për tu lutur për të vdekurit e të gjallët,- njëfarë ndijsie mistike, qiellore, më krijohej për figurën e priftit të fshatit, që ne të vegjëlit e thërrisnim “Toti i Xhane” e i puthnim dotën, sa herë që ai shpërndante naforën atje, në Kishën e “Shën Thanasit” apo lartë në Manastirin e Kremesovës, ku ne çiliminjtë venim të zbathur, me opingat e gomës ndër duar , që të mos na gërryheshin nga gurët e zhavori i bardhë, në atë të përpjetë të lemerishme. Atje bëhej festë dy herë në vit, në të hyrë të prillit , kur qe përkujtimorja e gozhdimit dhe e ringjalljes së Krishtit dhe ajo e 15 gushtit, ditës së Shën Marisë. Veçe, si të vegjël që ishim, i vidheshim meshës e rendnim nga mbrapa manastirit, për të ngrën mana të kuq në prill a në maj, kur binte pashka, si edhe në sheshin me pllaka guri , përpara manastirit, ku në qershor shtypeshin me kuaj kallzat e grurit e në festën e Perëndisë , më 15 të gushtit , kërciste kënga e hidhej vallja e burrave, sa tundej dheu….E në gjithë këto festa fetare, “mbillej” e mblidhej edhe i gjithë gëzimi ynë fëminor, që-dashur e pa dashur-, lidhej edhe me figurën e priftit të Xhane, që nëna ime e qunte si “të dërguarin e Perëndisë”,-edhe pse nuk qe pa huqe njerëzore,-shtonte ajo,- që duhej edhe ta besonim e t’i puthnim dorën, për të marrë prej tij “bekimin e Perëndisë”. Kurse “Arëza ime” më rrëfen se, kur na shpinte nena e Lazëre në kishë a në manastir të djelave, na mbushte duart, me tufa vasiliko,që t’i vinim nëpër kondizmat e shënjtorëve…
Me këtë rit fetar edhe do të riteshim. Po edhe plakat e fshatit qenë mësuar t’i shpinin uratës në kishë mëlatën dhe qindaren e vajit të ullirit, edhe kur kishim edhe kur s’kishim, se ndryshe,-thoshte ajo, prifti nuk e jepte bekimin a “mirësinë e perëndisë” ndajë të vobektit. Bile , edhe kur do të riteshim një çikë më shumë e ne djemuria bëheshim vëllemër, d.m.th më shumë se shokë e do të quheshim paskëtaj si “vëllezër të një gjjaku”, nuk “bekoheshim” nga prifti, pa paguar kishën,qoftë edhe disa qindarka,-gjë që do të na ndodhte, sidomos, kur do të bëheshim “vëllemër!” me Thanas e Gogo Xhanin, si edhe me Milo Qesarin e Petro Memin, tek urata, i cili, pasi na hoqi “rason e argjendtë”nga koka e na kërkoi të paguanim , ndërkohë që ne nuk kishim asnjë dhekare në xhep e prifti u zëmërua kaq shumë me ne, sa zuri me gojë edhe “shejtanin me brirë” që na yshti,-sipas tij-,në paudhësi të tilla, për të “mashtruar të dërguarin e Perëndisë”! Dhe,pasi do të kryeja edhe shkollën e lartë, atë universitaren, besimi im do të zhbëhej ndjeshëm, aq më tepër , tek kujtoja se “njeriu i perëndisë”, nuk duhej të shante kështu e të mos e përfillte varfërinë e asaj kohe. Mirëpo, ai na donte përsëri e na thoshte me zë të ëmbël, se kishte bërë shaka, po edhe sepse, donte që të mos merrnim “udhët e shejtanëve të përroit”, duke bërë “karagjozllëke” të tilla,-shtonte ai duke na i tërhequr veshët llastikë! Po edhe ne e donim me shpirt Totin e Xhane, ngaqë liturgjia që ai bënte në kishë e në manastir, të krijonte njëfarë atmosferë hyjnore, aq më shumë, kur mesha bëhej në gjuhën shqipe e zëri i tij prej tenori e me plot vibracione, do të harmonizohej ëmbël dhe me atë të psalltit, që bëheshin nga Koço Prifti e nga Llukë Koçiu, me zërat e tyre të përvuajtur, prej tenorësh gjithashtu. Kishte mësuar që të këndonte, bashkë me ta edhe i biri, Manthoja..Ndërsa dy fëmijët e tjerë të uratës, Aretia me Markon, jo vetëm që e dëgjonin me respekt baban e tyre, po edhe krryenin ndonjë shërbesë fetare….Më mbrapa, kur unë do te ndiqja meshën edhe në Villa Badessa , tek vëllezërit tanë të Italisë, ku besimi ortodoks qe”shartuar” edhe me besimin katolik, do të merrte pjesë edhe kori i kishës e do të krijohej një hymn i vërtetë , drejtuar Perëndisë që ështe në qiell..Si njeri i teatrit, më ngjante ngaherë e më tepër , si të isha përsëri në një “Teatër Dhome” të mistikës, ashtu sikundër bëhej mijëra vite më përpara, në teatrot e para të Antikitetit Grek, ku sapo kishte lindur edhe Teatri si gjini më vehte, bashkë me perënditë pagane..E ku, gjithsesi do të kishte një aktor kryesor, sikundër qe edhe tek ne një Korife: TOTI I XHANE. Që patjetër duhej të kishte edhe talent, një zë të bukur dhe aftësi komunikuese të përkryer. Si Ai!
Meshat në Piqeras do të ishin të përditëshme e, kur vente ora 12 e drekës, urata do të mbyllte derën e kishës e do të varrej mëtëposhtë “Rimit të Kujthe”, nga e kishte shtëpinë. Vetëm atëhera plakat do të delnin nga dera që t’i puthnin dorën uratës e të merrnin vesh se tashmë kishte arrdhur edhe vakti i drekës! Dhe trokëllima e bastunit të tij me dorezë floriri do të ndjehej sapo ai kthehej e hynte në “Rimin e Xhane”. E para që e ndjente këtë qe e shoqja e priftit, Urania e Vranare që kishte një jetë të tërë me të dhe i dukej si një ritmikë e ëmbël, që e qetsonte thellë në shpirt.Ndofta edhe ngaqë figura e tij e kishte hijeshinë, mirësinë e fisnikërinë që kanë përgjithësisht shënjtorët. Qe edhe elgantë në veshje e kishte një ecje të tillë, ku krenaria qiellore harmonizohej edhe me thjeshtësinë njerëzore.Rezatonte Urata!Po “Toti i Xhane” se ç’kishte edhe një sjellje prej tokësori, me atë humorin e tij befasues e, kur ne nuk rinim pa i bërë edhe prapësitë e moshës, ai të qërtonte e të thoshte “i biri i djallit!”, sidomos kur nuk i donte zhurmat e bisedat e kota në kishë, që ai e quante një “vënd të shenjtëruar”…Por unë atëhere, si ateist që isha, jo pak edhe i infektuar nga propoganda partiake, që e anatemonte fenë dhe besimin fetar, do ta shikoja si me dyshim figurën e tij , nga që, jo të gjitha festat fetare u përgjigjeshin edhe shenjtorëve të veçantë, ndërkohë që viheshin në jetën reale edhe emra që nuk u përgjigjeshiin alternativës së shënjtorëve respektivë dhe urata thoshte se, edhe për ata duhej shpënë në kishë, mëlata e qindarja me vajë. Dhe nëna ime, fetare gjer në palcë, edhe pse atëhere kalonim edhe “zinë e bukës”, qe e detyruar të bënte kryqyn tri herë ne gjoks e të thoshte”Fale , o ZOT, të dërguarin tënd, që e solle midis nesh,tok me vuajtjet e tua që janë dhe tonat !”. E megjithatë ne do të venim në kishë e në manastir, me një mirësi kristjane, që e vishte me petka hyjnore edhe figurën e tij, por dhe me njerën këmbë në tokë, për të na i lehtësuar vuajtjet e sëmundjet, me lutjet që bënte, me duart lartë nga qielli i gjithësisë..Besimi ynë kishte, më së shumti një karakter iluminist, të nje dritësimi që duhej të binte me domosdo mbi çdo të keqe mbi tokë! Dhe kur do të mësonim se Vasil Xhani,-sepse keshtu e quanin,- dikur kishte qënur marinar në një anije greke dhe prift qe shungulluar në Janinë a në Korfuz , pasi kishte kryer edhe një shkollë a kurs orthodhoksie, do na bëhej ca më i afërt akoma, më tokësor e njerëzor! Gjithsesi ai kishte hyrë, për të gjithë ne ,në “Hierarkinë e Zotit” që ishte dhe nuk ishte në qiell, po kudo ku ndodhej, si mbrojtës i yni, kur mbi tokë “luheshin” edhe mizori të tilla si luftërat vëllavrasëse, sëmundjet shfarrosëse, mandeje edhe futjet nëpër burgje e vrasje njerëzish të pafajshëm, si edhe “fërtuna” si ajo që errdhi gjatë diktaturës së Enver Hoxhës, kur shembën kishat e manastiret dhe priftërinjëve u ruan mjekërat e u hoqën rasot e kandillanafet në vitin e tmerrshëm të 1967-ës!Kishin kaluar, gjeri atëhere 360 vite, qysh kur u vendos guri i parë i kësaj kishe, që do të rrëzohej tani brënda pak orësh nga të rinjtë e “verbëruar” të shkollës së Piqerasit..
“Gojët fshatit” rrëfejnë tani njëfarë legjende për këtë ndodhi të jashtëzakonëshme, të pangjarë në çdo skajë të rruzullit tokësor, sikur atë udhëheqësin e turmës së të rrinjëve të “verbër”që shembën kishën e fshatit, e ndëshkoi vetë Perëndia, me një kusur fare “të vogël”: i preu vetëm atë gishtin që u rrëfeu atyre së ç’do të bënin në drejtim të tempullit të shenjtë! Dhe kur ai vajti e u ulë në zyrën e tij , duke mbyllur mirë derën e dritaren, ndodhi një plasje minash atje poshtë në gurore , afro 100. m.. largë dhe një cifël e mprehtë guri e shkëputur, morri trajektoren e rrufeshme, thjeu xhamin e dritares e u përplas vrullshëm mbi duart e tij të “zeza”, duke i prerë vetëm gishtin që u rrëfeu tempullin e ZOTIT atyre të rrinjëve pa noimën e duhur! Nje rastësi e sajuar doemos, si në ato legjendat e lashta, që tregon për zëmërimin e Perëndisë ndaj tokësorëve të papërgjegjshëm!
Po ama besimi në popull nuk shuhet kollaj. Aq sa plakat e fshatit , sa moren vesh këtë gjëmë, u ngrenë natën e vajtën morrën gjithë ikonat në kishë e në manastir dhe i fshehën në bodrumet e shtëpive, për të ndezur edhe qirinjtë fshehurazi a ndonjë kandile vaji, kur vinin ditët e shënuara…. Qe koha kur unë do të dënohesha edhe për një dramë që nuk i pëlqeu Enverit e do ta vuaja ndëshkimin në Burgun e Ballshit, ku përbri kapanonit tim qe edhe një kapanon tjetër i tejmbushur me klerikë të të gjtha feve e besimeve së bashku, me mjekëra të ruara e kokë të qethura, si delet. Po Toti i Xhane nuk i arriti këtij poshtërrimi! Po ç’bëhej vallë me Totin e Xhane? Ai kishte ndrruar jetë, dy muaj para kësaj gjëme, sikur ta dinte se ç’do bënin mëkatarët, si të ishte një ëngjëll i bekuar nga vetë Perëndia. Rra për të fjetur në mbrëmje, i qetë si zakonisht e në saba nuk u ngritë më, ashtu i pazëshëm, me “flatrat” për të shkuar tek ZOTI I GJITHËSISË, ku e kishte vëndin. Dhe , kur plakat e fshatit , i shpunë përsëri ikonat në manastir e në kishën e sajuar midis dy pallateve, duke i rrënë në zi edhe asaj kambane të gjetur, nuk do të dëgjohej më zëri i tij i bukur në meshën e fundit, të asaj meshe në gjuhën shqipe, që dinte ta bënte vetëm ai, Toti i Xhane, që gjithsesi mbeti në zëmrat e fshatarëve, si nje njeri i mirë, i dashur e ortodoks i besimeve të shënjta që nuk vinin më…As bastuni i tij nuk do të trokëllinte më në”Rimin e Xhane”, për të dalur edhe Urania tek porta…
Athinë , qerhor 2022

Burimi/Facebook

Anton Xanoni ( 1862 – 1915)

No Comments Argëtim Histori

RUBRIKA RRAJËT
( PËR MOS ME HARRUE RRAJËT)
Anton Xanoni ( 1862 – 1915)
NR.47
Anton Maria Xanoni i njohun edhe Ndoc Zanoni (Durrës, 12 janar 1862 – Shkodër, 16 shkurt 1915); prift jezuit, poet e novelist shqiptar me kontribut në fushën e teksteve edukative, gramatologjisë e publicistikës.
Jeta e vepra.
Qysh fëmijë u shpërngul në Shkodër, ku u arsimua te etnit jezuitë. Tue pa talentin e tij, e dërguen me krye shkollën e naltë në manastirin Kartusian në Porta Coeli në veri të Valencias, Spanjë (1883), në nji institucion jezuit në Kraljevica (ital. Porto Re) në bregdetin dalmat (1884), në Cremona – Itali (1886) si dhe në Kolegjin Gregorian në Krakov (Krakóë) – Poloni (1890-1892). Me 1892 u shugurue prift jezuit në Krakov e mbas dy vjetëve u kthye në Shkodër për me dhanë gjuhë shqipe në Kolegjin Saverian, ku kishte krye studimet edhe ai vetë trembëdhetë vjetë ma parë. Më 1896 dha mësim nji vjetë në kolegjin Gregorian në Kieri (Chieri), në juglindje të Torinos në Itali, para se tu kthente në Shqipni.
Bashkë me poetin Ndre Mjeda e me të vëllanë e tij Lazrin, Xanoni ishte anëtar aktiv i shoqnisë letrare “Agimi”, të themelueme me 1901, e cila punonte për nxitjen e përdorimit të gjuhës shqipe në letërsi, sidomos me anë të nji alfabeti të ri.
Ishte Anton Xanoni ai që vendosi normat e retorikës e të stilit të shkrimit në dialektin verior të shqipes në një shkollë me ndikim si Kolegji Saverian, norma që i parashtroi te libri “Prîsi në lâmë të letratyrës”, Shkodër 1911-1912. Ai mbante qendrim purist në shkrimin e shqipes, ishte idhtar i zëvendësimit të shumë huazimeve prej italishtes, turqishtes e sllavishtes me rrajë fjalësh të lashta shqipe. Ai nuk ishte vetëm novator në gjuhë, por edhe stilist i shkëlqyem për kohën kur jetoi, ishte autor vjershash, prozash letrare, dramash e punimesh studimore në gjuhën shqipe, që shërbyen si frymëzim i vazhdueshëm për studentët dhe kolegët e tij shkrimtarë,
Prej vjetit 1908 bashkëpunoi rregullisht me periodikun jezuit “Elçija e Zemers t’Jezu Krisctit “me artikuj për historinë, letërsinë, kulturën dhe politikën, por edhe me tregime të shkurta e me vjersha të tijat apo përkthime që pëlqeheshin shumë, si Ungjilli i Jezu Krishtit mas Sh’Matheut, përkthim, 1915.
Ka mbetë në histori edhe për veprat “Gramatika shqyp”, Shkodër 1909, e “Shkurtorja e historis së moçme”, 1910, si dhe në veçanti për vjershën me frymën e Rilindjes “Rrnoftë Shqypnia”, kushtue shpalljes së pamvarësisë. Nji pjesë e mirë e veprës së tij ka mbetë e pabotueme edhe sot e kësaj dite. Xanoni vdiq në Shkodër më 16 shkurt 1915 , ai çmohet si nji veteran i arsimit dhe i kulturës shqiptare.

Burimi/Facebook/Pro Gegnishtes/Filip Pjeter Guraziu

Fari Xh Xhara – Kë po e vret lashtësia shqiptare ?

No Comments Argëtim Histori

Pse fshehet historia shqiptare ? E si mos të fshehet , kur ajo i shpalosë “ mrekullitë” shkatërrimtare të ardhacakëve. Sikur ajo tishte drejt e pasqyruar shumë e shumë gjëra në botë kishin ndryshuar: në të mirën tonë ….. Johan Tunman, (1774, Leipzig) shkruante: ” Asnjë popull tjetër i botës në të cilën ne jetojmë, nuk është aq i panjohur për evropianët e perëndimit për sa i përket prejardhjes, historisë dhe gjuhës, sa shqiptarët. E megjithatë, ata janë popull kryesorë, të lashtë e të rëndësishëm, që çdo historian do të dëshironte t’i njihte: historia e tyre do të plotësonte zbrazëti të mëdha në historinë e vjetër e të re të Evropës. Por… ata sot nuk luajnë më ndonjë rol të veçantë. Ata janë të nënshtruar, ata janë fatkeq dhe historiani shpesh është po aq i padrejtë, sa dhe njeriu i zakonshëm; ai nuk i përfill ata që nuk i ka prirë fati. “ (Johan Tunman, 1774, Leipzig, “Kërkime në historinë e popujve të Evropës Lindore”.) Ku ishim te Selaniku i vitit 1912, ajo ishte vetëm një vazhdimësi greke e asaj që e kanë bëre jo me vite por me shekuj e mileniume. Pausanias (Παυσανίας ) ishte një udhëpërshkrues dhe gjeograf “grek” i shek.të II-të prK , që ishte bashkëkohanik i Hadrianit , Antonius Pius-it dhe Marcus Aurelius-it. Mbeti historikisht i pavdekshëm me “Përshkrimin e Greqisë (Ἑλλάδος περιήγησις) një punë e mirë që mbeti kruciale bë mes të literatures klasike dhe arkelogjisë moderne.( (Akujärvi, Johanna 2005, Researcher, Traveller, Narrator: Studies in Pausanias’ Periegesis Stockholm). Pausanias shkruante: “Burri i parë që ka lindur në botë ka qenë Pellazgu, një burrë i dalluar për përmasat dhe bukurinë e figurës së tij që i kalonte të gjithë të vdekshmit e tjerë për kualitetet e shpirtit. Pellazgu ishte i pari që u mësoi njerëzve që të ndërtonin shtëpi dhe të mbroheshin nga të ftohtit, ai u mësoi njerëzve që të bënin rroba nga lëkura e deles. Pellazgu ka lindur nga dheu për të qenë filluesi i gjenit të vdekshëm”. (Pausania lib.VIII. 1.4). Sa kohë na është mëshefur kjo? Sa kohë nuk kemi guxuar ta themi këtë? “Kur një popull nuk i mbron më lirinë dhe drejtat e tij ai bëhet i pjekur për riskallavërim”,thuhej këto ditë në një shoqatë të rinjsh në Francë. E na sot , a po e çmojmë dha a po e ruajmë lirinë tonë? a po lejojmë që të na ndërhyhet në rrjedhat tona? Nëse i huaji na shkruan historinë ,sado pak që e ndërron . dhe sa do pak na e futë vetëm majën ; a pat suvereniteti arsimor . Të tjerat vijnë më vonë, heshtas dhe sigurt.“Sikur druri që i ka rrënjët në tokë, e njëjtë është edhe me shpirtin e njeriut. Rrënjët e forta na mbajnë për tokë kurse njohuria për origjinën tonë na jep një mbështetje të forte, nëpërmjet së cilës ne mund të shkojmë shumë larg në jetë tonë të kaluar dhe përgatitjen tonë për të ardhmen. Profesori Pott-i mendon se shqiptarët janë ilirët, dhe se kjo është përgjigjja më e mirë për emrin e Pellazg. Ai thotë se ilirët nuk ishin as gotikë, as sllavë, finik apo turq, e asgjë tjetër, në fakt, veçse autoktonë. Ne nuk duhet ti frikohemi të kaluarës sonë dhe duhet ta pasqyrojmë ashtu si ç`ishte me të mirat dhe të metat e saja.:
“ Shqiptarët janë racë vendore ( autoktone), së pari të njohur si pellazg pastaj si Ilir.Historia e tyre është aq e vjatë sa bjeshkët e tyre” ((-JOSEPH K. BOSTON and LEOPOLD CLASSIC LIBRARY )-
“ Shqiptarët e flasin dialektin pellazgjik me të gjithë pastërtin e tij.”(EVANGELICAL ALLIANCE VOL. 3 1859 The Religious Condition of Christendom)
“ Gjuha e shqiptarëve është nga pellazgjishtja e vjetër “.”SIR HAMILTON ALEXANDER ROSSKEEN 1954 Gibb: Encyclopedia of Islam )
“ Pellazgët ishin të parët që e futen shkrimin latin dhe janë shumë më të vjetër se grekët (THE PRESENT STATE OF LETTERS, VOL. 8. LEIPZICK, MAY 2, 1731 )
“What is now called Macedonia was in earlier times called Emathia. “E madhia /E madh ie” is an pelasgian, illyrian and albanian word which means “You are Great” or just “Greatness” (WALDEMAR HECKEL, JOHN YARDLEY in ALEXANDER THE GREAT )
Pra, kë e pengon lashtësia e shqipeve ?
Fahri Xharra

Burimi/Facebook/Autori

Nikollë Kaçorri (1865 – 1917)

No Comments Argëtim Histori

RUBRIKA RRAJËT
(PËR MOS ME HARRUE RRAJËT)
Nikollë Kaçorri (1865 – 1917)
NR.49
Dom Nikollë Kaçorri (Krejë, 1865 – Vienë, 29 maj 1917); Prelat katolik e figurë e shqueme e kryengritjeve kundër turqve, nënshkrues i Deklaratës së Pamvarësisë së Shqipnisë e zv/kryeministri i parë i Shqipisë në kabinetin e Ismail Qemalit.
Jeta
Leu në fshatin Krejë të Malësisë së Lurës me 1862. I ati i tij ishte katolik kurse e ama myslimane. Mësimet e para fetare i mori në shkollën e Troshanit, mbrapa u shkollue në Romë, ku dhe u dorëzue prift. Kur u kthye më 1895, nisi shërbimin si meshtar në Delbnisht. Në kryengritjen e Kurbinit, në bashkëveprim me Gjin Pjetrin i mundësoi kryengritësve 500 armë. Me 1909 u anëtarsue në klubin “Bashkimi”, me Abdi Toptanin dhe Mustafa Merlikën. Me 1908, Kaçorri mori pjesë në Kongresin e Manastirit. Në vjetin 1909 mori pjesë në Kongresin Kombtar të Elbasanit. Mbasi u morën prova që vertetojshin përfshimjen e tij në nji kryengritje, u arrestue e u gjykue me denimin me disa vjet burg e gjobë.
Gazeta “Dielli” e datës 8 nandor 1911 shkruente:”Me 15 të dhetorit u knduen në gjykatore të Durrësit letrat që patën ardh të prishuna preji temizit të Stambollit, me 17 vazhdoi gjygji përsëri porë pa lën shum me folë të ndershmin prift atdhetar, dhe pa thirr njeri si dëshmitar. E dënuen përsëri me dy vjet burg e 25 lira gjobe. Avokati mbrojtes, zoti Talib Efendiu nga Gjirokastra kërkoji të zburgosurit e Don Nikoll Kaqorrit, dhe e bâni temiz (apel) për së dyti por gjygji nuk e liroji.”
Gazeta Dielli nr 89 shkruente:
”Nga gazetat e huaja mësuam sihariqin se të ndershmit prift katolik nga Durrësi z. Don Nikoll Kaqorrit ju dha falje preji sulltanit për dënimin që kishte dhën gjykatorja ushtarake. Përgëzojm nga thelbi i zemrës të shkëlqyerin atdhetar dhe i lutemi Zotit t’i falë pas këteji shëndet dhe prehje për të mirën e atdheut.”
”Në korrik të vitit 1911 ushtria turke zuni në Shijak rrogtarin e imzot Nikoll Kaqorrit me tri manxerrë e do fishekë e letra poste, që po i qonte në Delbnisht te Arqipeshkvi i Durrësit imzot Bianki. Imzot Nikoll Kaqorri kjé qitë në gjygjin ushtarak e kjé dënue me burg e sidomos për shkak të një letre ku jepte drejtime për një kryengritje kombëtare.
”Verën e 1912 qe ndërlidhës i kryengritjes që kishte ndërmarrë Maz’har bej Toptani, i cili lidhi besë me malësorët katolikë të Kurbinit, Kthellës e Mirditës dhe së bashku me disa myslimanë doli në mal. Në tetor së bashku me klerikë të tjerë shkoi në mision në Rubik, Mirditë, Kthellë, etj., me synimin që të bashkonte katolikët me forcat osmane kundër Malit të Zi që kish rrethuar Shkodrën.”
Ishte Imzot Kaçorri ai që priti delegacionin e mërgatës, që mbrriti prej Trieste-s me datë 22 nandor 1912. Durrësi ishte parashikue prej atdhetarëve si qyteti ku do të bahej Shpallja e Pamvarësisë. Në nandor të vjetit 1912, si delegat i Durrësit, mori pjesë në kuvendin e Vlonës e firmosi dokumentin e pamvarësisë me siglën “Kaçorri”. U zgjodh nënkryetar i qeverisë së dalun prej Kuvendit të Vlonës.
Mbas dështimit të Qeverisë së Ismail Qemalit, imzot Nikollë Kaçorri së bashku me Mustafa Krujën, Luigj Gurakuqin, Fahri Gjilanin, Themistokli Gërmenjin themeloi lidhjen “Për atdheun e për Thronin” për shpëtimin e atdheut prej trazinave të ndryshme antikombëtare. Me shpërthimin e kryengritjes filo turke të Shqipnisë së mesme të drejtuem prej Haxhi Qamilit, qela ku banonte si dhe biblioteka e tij personale iu dogjën prej talebanëve shqiptarë kryengritës.
Me dekretin e 28 janarit 1916, Perandori Franc Jozef në Vjenë e dekoroi me Kryqin e Konturës (Kommtur Kreuz) të Urdhërit të Franc Jozefit. Në kryeqytetin austro-hungarez qëndroi tre vjet, ku edhe u ekzaminue e u mjekue për sëmundjen e mushknive. Prej randimit të sëmundjes ndërroi jetë në sanatoriumin Würth, mbasi vuejti tre-katër muaj, me 29 maj 1917. Varrimi i tij u ba më 1 qershor 1917 në Zentralfriedhof. Në varrim morën pjesë komandanti i krahinës së Tiranës, Feldmarschall Braun, kryekonsulli i Shkodrës, Rappaport Kviatorsski Vinter, e veja e konsullit austro-hungarez në Durrës, baronesha Lovontal-Linau, si dhe shumë diplomatë të tjerë. Më 2 qershor u mbajt nji meshë nderimi për të në kishën Maria Treu në Vjenë. U vorros në “Central Cementery” në grupin 84, rreshtin 32, numër 19.
Riatdhesimi i eshtrave
Kishte kohë që kleriku shqiptar nw Vjenë, Dom Izak Dodara kishte ra në gjurmët e vorrit të Kaçorrit në kryeqytetin austriak, por vetem me 2011 falë iniciativës dhe interesimit personal të z. Pjeter Logorecit ( sigurimi i financimit të duhun, lejet ne ministritë përkatëse, zhvarrimi, percjellja per në Shqipmi etj.), që gjeti edhe mbështetjen e Misionit Katolik Shqiptar në Vjene me përfaqësues Dom Prend Kola, u ba i mundun riatdhesimi i eshtnave të Dom Nikoll Kaçorrit si dhe varrosja në kishën Shën Luçia, Durrës me 9 shkurt 2011. Mbrapa, Bashkia Durrës e nderoi Dom Nikoll Kaçorrin me vendosjen e bustit të tij në nji shesh në qender të qytetit të Durrësit. . Kujtojmë se në ditën e mbrritjes së eshtnave të patriotit të madh Dom Nikoll Kaçorri, në aeroportin ” Nanë Tereza”-Rinas, për turpin e institucioneve shqiptare, nuk ishte i pranishëm asnji përfaqësues i tyne, megjithëse ishin ma parë të lajmëruem, por kjo simbas protagonistit të evenimentit z. Pjeter Logorecit, shoqnues i arkivolit, nuk ra aspak në sy, sepse nji karvan i gjatë me makina e autobuza me flamur kombtar e te mbushun plot me familjarët e Dom Kaçorrit e me qytetarë të shumtë durrsake të kryesuem prej Dom Damian Kurtit, e priti dhe e shoqnoi arkivolin deri ne kishen katolike te Durrësit ku u varros me nderime.

  • Vetem në vjetin 1962, me rastin e 50-vjetorit të Shpalljes së Pamvarësisë, u përmend për herë të parë qysh prej vjetit 1944 atdhetari i madh shqiptar Dom Nikoll Kaçorri që për veprimtarinë e tij u nderue “Për veprimtari patriotike e klasit të dytë.”
  • Në përmendoren e Pamvarësisë nuk u paraqit truporja e tij.
  • Në asnji vepër arti, aq të shumta për Pamvarësinë, nuk u pikturue ftyra e tij.
  • Në filmin “Nëntori i dytë”, kushtuae Shpalljes së Pavarësisë, del vetëm nji herë, por jo në
    balkonin ku u çue flamuri.
  • Në faksimilen e Aktit të Pamvarësisë, urrejta komuniste për priftin atdhetar katolik, mbrriti deri atje, sa ia fshiu edhe firmen !
  • Në Fjalorin Enciklopedik Shqiptar, Kaçorrit i kushtohen vetëm 27 rreshta!
    ( Materiali i bazuem te shkrimi i z.Pjeter Logorecit dhe Wikipedia )

Burimi/Facebook/Pro Gegnisht/Filip Pjeter Guraziu

Selim Kurti – Violina, ky instrument diabolik që i shmanget edhe shkencës

No Comments Argëtim Histori

“Nje tavoline, nje karrige, nje shporte me fruta dhe nje violine. Çfare i duhet tjeter nje njeriu per te qene i lumtur?”
Keto fjale i ka thene Ajnshtajni, gjeniu i fizikes dhe violinisti ne tentative.
Studioi violine nga mosha 6-vjeçare ne ate 13-vjeçare.
Megjithate, nuk hoqi dore kurre nga violina dhe ka pohuar se, nese nuk do te kishte menduar ne gjuhen e muzikes, nuk do te kishte mundur ta perpunonte teorine e relativitetit.
E kane pyetur Ajnshtajnin:

  • A mundet nje shkencetar ta zbuloje sekretin e Stradivarit (marke violine e jashtezakonshme, e Antonio Strazivarit), a ekziston nje ligj shkencor qe te shpjegoje tingullin sublim te violines?
    Dhe ja pergjigjja:
  • Violina eshte nje instrument diabolik qe i shmanget analizes matematike.
    Mesuesi i violines i Ajnshtajnit, me emrin Toscha Seidel, perdorte nje violine te rralle Strazivari, e prodhuar ne Itali, ne vitin 1714.
    Pikerisht kjo violine, e pagezuar si “Da Vinci, Ex-Seidel”, ne nje ankand te Nju Yorkut, u shit me çmimin e larte 15.34 milione dollare.
    Megjithate, ky nuk eshte çmimi me i shtrenjte i nje Stradivari.
    Ne vitin 2011, violina “Lady Blunt” Strad, u shit per 15.9 milione dollare.

Burimi/Facebook

Greqinë e krijuan arvanitasit, Serbinë e krijuan kelmendasit

No Comments Argëtim Histori

Nga Fahri Xharra

Nuk po shkoj aq larg në kohë, se kudo të prekësh del shqiptari; na del shqiptari gjatë gjithë historisë njerëzore herë si i mirë e herë si njeri i keq. Por, nëse do i mblidhnim të gjitha veprat e shqiptarëve, si ato të mirat, ashtu edhe ato të këqijat e t’i futnim në një kompjuter “vigan” për analizim; ne sot do ta udhëhiqnim botën. Më mirë, jo!
Greqinë e krijuan arvanitasit, Serbinë kelmendasit, Malin e Zi e bëmë ne me shqiptarët katolikë, myslimanë dhe ortodoksë.

Ne ishim boshti kurrizor i Perandorisë Osmane për 500 vjet. Turp apo krenari? Nuk e di si ta klasifikoj. Greqia, Mali i Zi dhe Serbia e konsiderojnë turp që shtetet e tyre u bënë nga shqiptarët; i fshehin faktet, i mohojnë formuesit, e shtrembërojnë historinë dhe e falsifikojnë atë, vetëm e vetëm t`i humbin gjurmët e krijuesit të shtetit të tyre.

A iu ka shkuar ndonjë herë ndër mend e të pyesni vetveten, historianin, hoxhën, priftin, popin, rabinin apo dreqin e mallkuar pse më së voni u krijua Shqipëria? Pse u deshën të huajt të marrin qëndrim për ruajtjen e 28 000 km 2? Pse jo më shumë?
Por, sidoqoftë sot e vazhdojmë me shkrimin, me një “fshehtësi” serbe të ruajtur si Top Secret. E pse të fshehin që shqiptarët ishin ata që e krijuan shtetin e parë serb?
Në vitet e krimeve serbe të Luftës së Parë Botërore (1914) një serb me ndjenja të njeriut, Dimitrije Tucoviq thoshte: “Mos me popullin që na mësoi të bëjmë shtet dhe na mësoi shkrim lexim”.

Sot pra, do të flasim për kelmendasit e Gjin Marash Kelmendit, nipi i të cilit Gjergji e bëri shtetin serb. Pse turqit e quanin Gjergji i Zi (Karagjorgje)?
Një libër me plot fakte bindëse, me burime te pamohueshme arkivore, një libër që kishte për të qenë nder sikur ta bënin shqiptarët. Por, nejse!

Duke e lexuar librin “Milorad Bošnjak – Slobodan Jakovljević: KARAĐORĐEVIĆI – skrivena istorija” (Karagjorgjeviqët – Histori e fshehur) lexon aq shumë burime arkivore dhe sikur ato të merreshin në dorë nga institutet shqiptare për studim, jo vetëm që do të pohonin atë që e kanë shkruar autorët e librit në fjalë, por do të jepnin edhe një grusht të rëndë manipulimeve serbe me të vërtetën tonë, por edhe më shumë do të zbardhej e vërteta e vërtetë për shqiptarët nga vetë arkivat serbe. Mjerim, mjerim për qasjen tonë ndaj vetvetes.

Në këtë libër dokumentohet që Karagjorjeviqët janë me prejardhje nga fisi katolik i kelmendasve.
Gjyshi nga babai i Karagjergjit quhej Gjin Marash Kelmendi, dhe se Karagjorgjeviqët deri në vitin 1889 e festonin Shën Klimentin e Romës dhe vetëm pas këtij viti ata kalojnë në festimet ortodokse.

Konti francez Meriazh në vitet 1810, 1811 në mesazhet e tij raportonte që Kargjorgjeviqët ishin kelmendas shqiptarë. Duhet cekur që Mbretëria e Kargjorgjeviqëve deri në Luftën e Dytë Botërore e pohonte prejardhjen kelmendase. Stema e tyre ishte me shqiponjën e zezë, e zakonshme për fisnikët shqiptarë.

Libri është i ndarë në tre kapituj: “E vërteta e prejardhjes së Karagjorgjeviqëve”, “Dinastia e di (e dinte) rrënjën e saj”, “Karagjorgjeviqët dhe shoqëritë sekrete”.
Në mënyrë të dokumentuar jepen të dhënat origjinale për fisin e kelmendëve (faqe 9); pastaj citohet Arkivi Shtetëror i Kroacisë për shënimet e tregtarëve në Trieste (Itali), dokumente që ruhen në arkivin e Kishës pravosllave (serbo-ortodokse) në Trieste, ku shkruhet drejt për “vëllazërinë-fisin e Kelmendëve”.

Në fondin arkivor AS- ZAL-1/107, ruhet dokumenti “Jugosllovenska poshta” nr. 3535 e datës 07.01.1940 “Klimenti i njihovi oseçaji” (Kelmedasit dhe si e ndienin ata veten) të autorit Ibrahim Lutfiq.

Fakte, fakte… sikur të citoheshin të gjitha, do t’i humbet karakteri i këtij shkrimi publicistik. Por, shqiptarët duhet të hapin sytë.
Autorët e librit më tej shtojnë: “…duke gjurmuar e kërkuar fakte më bindës për paraardhësit e Kargjorgjeviqëve arritëm në përfundim që çelsi i hulumtimeve është Andrija Luburiq të publikuar në veprat e tij. Pjesët e papublikuara të hulumtimeve të Luburiqit ruhen fondin arkivor me vlerë të mashe ZAL, Arkivi i Serbisë në Beograd. Ato ruhen me xhelozi dhe për publikun janë të panjohura. Ja një faqe nga libri i Lubiriqit:

Autorët e librit e cekin edhe këtë dokument, ku thuhet që në kryengritjen e përbashkët të fiseve Kuçi, Kelmendi, “Vasojeviqët”, “Bratonozhiqët”, “Biberajt” dhe të tjerë në vitin 1737 u ngritën edhe myslimanët (shqiptarët mysliman fxh), të cilëve iu erdhi në ndihmë edhe ushtria austro-hungareze.
Dhe kështu, ky libër duhet patjetër të përkthehet në shqip dhe të shihen të gjitha makinacionet serbe në fshehjen e një të vërtete të madhe që Serbinë si shtet e krijuan shqiptarët, saktësisht kelmendasit.

Burimi/27.al/

PORTRETE KRIMINELËSH E KOPUKËSH TË PANDËSHKUAR:

No Comments Argëtim Histori

Nga Agron Tufa!

Sot Lekë Imeraj është një person i respektuar. Së paku, së jashtmi. E quan veten “shkrimtar” (aq sa ka të drejtë ta quaj veten kushdo që bërllokun e shkronjave e hedh dhe e boton me paret e veta), por këtë alibi ia ka ushqyer edhe e ashtuvetëquajtuna “Shoqata e shkrimtarëve” të SHKODRËS, anëtar i së cilës pretendon se është. Nuk e di në ekzistojnë (pas rënies së LSHA të Shqipërisë) degë të një trungu të vdekur, por e zëmë se ekziston. Asgjë të keqe nuk ka. Atëherë a ia ka idenë kjo shoqatë se kush është anëtari i saj, Lekë Imeraj, i cili promovon librat e vet (ndër to dhe mbi “diktaturën”) me emrin e kësaj shoqate? Kuptohet që biblioteka publike e Shkodrës “Marin Barleti” ku bëhen promovimet e librave të tij, ashtu dhe studiot televizive që transmetojnë intervistat e çupërlinave me këtë farë personaliteti – asgjë nuk dinë e s’kanë si të dinë për Lekë Imerin e para viteve 1991. Me një gërmë shtesë në fund të mbiemrit ai tashmë është një “personalitet tjetër”, shkrimtari, psikologu, azilant politik në Gjermani dhe aspak jo më Oficeri i Drejtimit i Drejtorisë së Zbatim-Vendimeve Penale në MPB (1983-1991), një bishë e pangopur, e tejzellshme në sherbim të terrorit më egër të diktaturës. Është protagonisti i zi i shtypjes së Revoltës së 22 majit 1984 nga të burgosurit politikë, në krye të forcave speciale nga MPB. Është bash njai, sipas dhjetra të mbijetuarve, që merr megafonin në dorë dhe nga lartësia e Vendrojës u jep ultimatum të rebeluarve të dorëzohen për 5 minuta. Pastaj e flak megafonin, që rrokulliset nëpër gurë. Fill pas kësa “bunace” 5 minutëshe fillon sulmi i bishave të Lekë Imerit në kamp tok me togën e policisë së Edmond Cajës. Dihen rezultatet e asaj masakre: Sandër Sokoli vdes në tortura, Konstandin Gjerdeni merr plumb në shpatull, dhjetra të rrahur për vdekje (Ahmet e Skënder Tufa, Haxhi Baçinozi, Bedri Blloshmi, Bajram Vuthaj, Dush Martini, etj) dhe në fund, dy të pushkatuar me gjyq: Tom Ndoja dhe Sokol Sokoli. Kjo qe vepra e “shkrimtarit” Lekë Imeri në bashkëpunim me kriminelin Edmond Caja në burgun e Qafë Barit me 22 maj 1984. Për ironi, kjo dyshe e zezë e MPB Imeri-Caja sot gjenden me azil politik në Gjermani.
Në një replikë të para dy viteve Lekë Imeri replikon “ashpër” me ish të burgosurin e QB Lek Mirakaj, duke bërë presion në stilin e “psikologut” dhe i kërkon atij “t’i lypë ndjesë” publike për shpifje (Zot ruana fiqirin!). Unë personalisht, duke besuar se shpreh dëshirën e mijëra njerëzve për drejtësi, propozoj, që kur në Shqipëri të kthehet sërish shteti demokratik, kur të bjerë neodiktatura, atëherë këta kriminelë duhet, që në marrëveshje me shtetet ku janë strukur dhe në bazë të kallëzimeve penale, të ekstradohen në Shqipëri, apo kudo tjetër, në Hagë, nëse doni, që të japin llogari para drejtësisë, njëlloj siç është bërë jo pak herë me eksponentë të lartë e të thjeshtë të nazizmit. Ndërsa për ta restauruar të plotë portretin e “shkrimtarit” Lekë Imeraj, ndiqni se përmes cilës “kudhër” është kalitur kjo kudër: Lekë Imeri nga Lekbibaj Tropojë. Me Arsim 2-vjepar pedagogjik. Oficer kufiri dhe policie Karriera kryesore:
1976-1979 instruktor në Repartin 305 Sarandë
1979-1982 zëvendëskomandant i Repartit 305 Sarandë
1982-1983 komandant i Repartit 315 Lezhë
1983-1991 oficer drejtimi i Drejtorisë Zbatim Vendime Penale në MPB
1991-1992 drejtori Burgut të Tiranës
(g.sh./dosja.al)

“Shkodra e bukur me oborre plot lule, u mbush me burgje”

No Comments Argëtim Histori

Rrëfimi i Ana Dajës, gjimnazistja shkodrane antikomuniste që vuajti torturat në qelitë e diktaturës

15.07.1947 është mbishkrimi që e gjen edhe sot në murin e qelisë numër 8 në burgun e Shkodrës. E ka gdhendur Ana Daja e cila ishte 19 vjeç kur u arrestua nga forcat e Sigurimit të Shtetit. Ishte një gjimnaziste dhe akuzohej nga regjimi komunist se kishte organizuar funeralin e Dom Gaspër Thaçit, që ishte ndaluar nga regjimi pasi ishte shpallur për së gjalli armik i popullit. Ana Daja ka rrëfyer kalvarin në burgjet e diktaturës, në një intervistë dhënë studiueses Fatbardha Saraçi në vitin 2003.

Viti 1945 në Shkodër

“Shkodra e bukur me oborre plot me lule, u mbush me burgje, ishin rreth 20 të tillë. Në fillim të vitit 1945 filluan me arrestue klerikët e parë.” Kështu nis rrëfimi i Ana Dajës për rininë e saj të vuajtur dhe për mundimet e viktimave të diktaturës komuniste qysh në fillimet e regjimit.

Ne nxënësit iknim nga mësimi dhe shkonim te kinema “Rozafa” se aty zhvillohej gjyqi. Nuk lejohej më me hy në sallë (ajo mbushej nga njerzit e tyre, që ishin me autorizime), po shkonim me i pa duke dalë prej gjyqit. Në këtë periudhë shumë gra e të reja komuniste dilnin nëpër rrugët kryesore duke bërtitur “Plumbin ballit e në litar, armiqt e popullit”. Një ditë isha vet e dyta në piacën e qytetit tonë, kisha dalë me ble një copë për fustan. Unë kisha distinktivin e ‘Bijave të Zonjës”, ndërsa shoqja ime Marije Predushi, atë të “Veprimit katolik”. Në këtë kohë, po kalonte grupi i grave komuniste që bërtisnin: Plumbin e litarin fashistëve dhe reaksionarëve. Në këtë moment del nga turma Marije Ndoja, e cila erdhi të më hiqte me forcë distinktivin. Unë iu kundërvura dhe s’e lashë në asnjë mënyrë të ma merrte atë. Të nesërmen në shkollë na nxorrën në karikaturë duke na tallur me fjalë fyese.

Funerali i Dom Gaspër Thaçit

Ato ditë ndërroi jetë dom Gaspër Thaci-Arqipeshvi i Shkodrës dhe unë mora pjesë në funeralin e tij. Gjatë funeralit makina e policisë kishte bllokuar rrugën për të mos kaluar karrocat që shoqëronin funeralin, por rinia që kishin lënë mësimin e mbajtën karrocën me arkivolin dhe e çuan përpjetë pa pasur nevojë për kuajt dhe vazhduan funeralin.

Në sallën e gjimnazit, BRASH (Bashkimi i Rinisë Antifashiste Shqipare” organizonte konferenca kundër fesë (I kryesonte Satber Jubani).

Unë gjithmonë i kam kundërshtuar, dilja në mbrojtje të njerzëve të fesë dhe të besimit fetar. Bëhet një mbledhje e madhe në palestrën e gjimnazit dhe vjen përfaqësuesi i Ministrisë së Arsimit, Spiro Pano për veprimtarinë antikomuniste që zhvillohej në gjimnaz. Na përjashtuan nga shkollat e të gjithë Shqipërisë, mua Ana Daja, Faik Lulin, Njazi Barbullshin, Sandër Gerën, etj..

Arrestimi

Po ç’ndodhi me 26 qershor 1947? Në masditen e 26 qershorit 1947 trokitën në derë Dylaq Lekiqi me dy policë, erdhën e më arrestojnë. Gjoja se donin të më merrnin në pyetje. Tek shtëpija e Çurçive ishte Dega e Punëve të Brendshme. Më futën në një dhomë dhe më lanë në çimento dhe mbi një dërrasë kalova natën. Kryetari i Degës së Shkodrës ishte Z.Themeli. Nga dritarja e dhomës, pas mesnatës, kam parë Padër Mati Prendushën me një fanelë gjysëm të shqyer e mbathje të gjata të lidhur me duar mbrapa me një pemë (mbasi e kishin torturuar). Filloi një shi i madh dhe atë e lanë të lidhur ….Natën e dytë më futën nën shkallë në një birucë të vogël. Më thotë Duli Rrjolli: Tash ta kemi gjetur vendin e përshtatshëm. Në atë birucë kishte minj dhe insekte. Ishte tmerr…

Më futën në hetuesi, aty ishin Zoi Themeli, Fadil Kapisyzi, etj.. Më thanë: Ke organizu nxënësit e shkollës kundër pushtetit popullor. Unë iu thashë: Ne jemi pak vajza, tashti sapo jemi bashkuar me gjimnazin dhe s’pata kur me u njoh me to. Mandej unë kam kohë që e kam braktisur shkollën sepse më përjashtuan dhe nuk e kam frekuentuar më gjimnazin.

Hetuesi-Ke organizuar funeralin e At Gaspër Thaqit.

-Unë ato 3 dit’ kam qenë e përjashtuar nga shkolla.

Zoti Themeli më ra me grusht në fytyrë dhe gishti i vogël i tij më hyri në sy, më dha një shqelm dhe më rrëzoi në tokë. Mandej më çuan në dhomën e izolimit.

15 korrik 1947 u restaurua Dega e Punëve të Brendshme, ishte shtruar me çimento, mbi atë çimento të lagur e patharë aty gdhenda në mur datën 15.07.1947. Birucat ishin pa dritë, pa ajër. Dy herë në 24 orë na lejonin me kryer nevojat vetjake, ujë na jepnin vetëm një herë në ditë.

Një javë më lanë mbi çimento. Më solli familja rregosta. Muret e dritaret ishin të mbuluara me jorganë që të mos dëgjoheshin zëra e të torturuarve. Një ditë hetuesi Fadil Kapisyzi më tha: Të tregohesh e gatshme me tregu krimet që ke bër’ kundër pushtetit popullor përndryshe do të bëj provë korrentin elektrik.

Unë s’fola dhe s’dhashë asnjë përgjigjie. Atëherë hetuesi F.Kapisyzi më vuri korrentin në dy veshët. Ishte një tronditje e tmershme.

Në pyetje më merrnin përherë.

Hetuesi-Ke dashur me vra Dulaqin.

Ana-Si kam pasë me vra? As kam dashur, as s’më ka shkuar ndër mend që të vras. Me çfar’ të vras? Skam ndonjë mjet.

Torturat në hetuesi

Në pytje me merrnin gjithmonë në mbrëmje. Një natë polici Ismail, që ishte i ri, si egërsirë, injorant, i mungonte gishti i madh i dorës së djathtë më thotë:-Ngrihu(çohu). Më dërguan në një dhomë tjetër, sa kam hyrë brenda, gati më ra të fikët. Banaku dhe dyshemeja ishin mbuluar me gjak të mpiksur.

Erdh Pjerin Kcira (përgjegjësi i burgut); ai grisi proces –verbalin e Kapiten Kapisyzit dhe më tha: Tash e tutje ke me pasur punë me mua.

Pjerin Kcira-Ti ke organizuar funeralin.

Ana –Unë kam pasur 3 dit’ pushim.

P.K(Hetuesi)-Na trego emrat e nxënësve të shkollës. Duhet ta pranosh akuzën.

Ana –Unë s’i njoh ata.

Pastaj më ka lidhë në murin mas dere m’lidhi duart me tel, m’i ngiti duart lart dhe telin e hodhi mrapa. S’kisha mundësi me lëvizë. Sa her’ u hapte dera, më ndeshte (përplasej) mbi mua që isha e lidhur. Në kët’ gjendje më majtën 5 ditë edhe 5 net, pa hëngër e pa ujë.

Më cuan përsëri në birucë. Më vunë përsëri korrentin.

Nga 1-15 tetor 1947 më kanë lënë në këmbë, me fytyrë nga muri, pa lëvizur. Kur rrëzohesha, roja më hidhte kovën e ujit të ftohtë për të më ngritur përsëri në këmbë. Kështu si unë në korridor ishin dhe Dom Anton Muzaj (ai që zëvendësoi Monsinjor Thaçin) e kishin vendosur në sallën që zbriste në katin e parë, koka i takonte pak përmbi dyshemenë e korridorit ku ishim ne.

Padër Franko Kirin e kishin lidhë në hekura. Sa herë kalonte roja, aq herë e godiste me shqelma (I ngrati Padër Franko!).

Ushqimin shpeshherë s’na e jepnin, ia hidhnin qenit.

Shumë e zorshme me e kalu pa ujë. Në vendin ku më kishin lidhur, ndodheshin banjot, ku i sillnin të burgosurit me shku në banjo.

Shpeshherë të burgosur të ndryshëm, kur u jepej mundësia, më ndihmonin. Isuf beg Sokoli, kur kalonte për në banjo, më solli një her një gotë kos, ma dha me e pi edhe e fshehu shpejt. Po kështu mundoheshin për të më ndihmuar Zef Zorba, Brahim Sokoli …por mungesa e ujit ishte një tmerr….(ditët në vazhdim do të publikojmë vazhdimin e rrëfimit të Ana Dajës)

Shënim: Materialet janë marrë nga libri: ‘Kalvari i grave në burgjet e komunizmit’ i autores Fatbardha Mulleti Saraçi, botuar nga ISKK.

Burimi/kujto.al/