Home

Lajme

Historia e një gruaje të pazakontë

No Comments Argëtim Histori

Sevasti Dako në kujtimet e Musine Kokalarit

Sevasti Kyrias Dako është ndër femrat e para shqiptare të shkolluara. Kontributi i saj i madh është në ndërtimin e shkollës shqipe. Gruaja me flokët e zinj, e fytyrën plot jetë, kujtohet përmes kujtimeve, të ish nxënësve, për pasionin me të cilin përcillte dijen. Nxënëse e saj ishte dhe Musine Kokalari në Institutin Kyrias. Instituti Kyrias u themelua më 1891 prej Z. Sevasti Kyrias Dako dhe u çel për herë të parë në Korçë, më 23 Tetor 1981 në shtëpi të zotit Grigor Eliadhe Frashëri, afër Shën Gjergjit me tri nxënëse. Në kohërat më të mira instituti arriti deri 87 nxënëse e në kohët e ndjekjeve më të rrepta numri zbriti në 19.

Në shtator të vitit 1913 shkolla nuk u hap dot nga shkaku i sundimit grek. Më 2 Mars 1914, pas largimit të ushtrisë greke, zonja Dako u kthye nga Manastiri në Korçë, shkolla u çel, po nga shkaku i trazimeve prej ushtrisë greke, shkolla u transformua në spital për të plagosurit. Në 6 Korrik 1914 themeluesja e Institutit u shtrëngua të largohej e kërcënuar prej andartëve grekë, që hynë në qytetin e Korçës më 10 korrik 1914. Kështu shkolla u mbyll për herë të parë pas 22 vjet shërbimi.

Në Janar 1922 zonja Dako dhe zonjusha Parashqevi Kyrias u kthyen nga Amerika dhe në 2 Tetor të po atij viti e çelën shkollën në Tiranë, në shtëpinë e Sulejman Kusit, në rrugë të Fiqve, ku e vijoi punën për 5 vjet. Në Tetor 1992 shkolla u vendos në Kambëzë. “Musinenë e kam njohur në Institutin Kyrias në Tiranë, Kishim mësuese të shquar Sevasti Dakon dhe Parashqevi Kyrias, që na mësonin me dashuri dhe zell.

Musinea erdhi nga Gjirokastra. Ishte ende fëmijë, po dukej si një vajzë e rritur. Ishte jashtëzakonisht e sjellshme dhe e urtë. Ne kishim bërë anglisht dhe ishim më përpara. Musinea dallonte në të gjitha mësimet dhe vështirësitë e anglishtes i kapërceu me punë e vullnet të jashtëzakonshëm, sepse ne të gjitha mësimet i bënim në gjuhën angleze. Gjuhën shqipe na e bënte Sevasti (Kyriaz) Dako. Zonjusha Parashqevi na përsëriste gjithnjë fjalën e Gjergj Uashingtonit”, kujton Ganimet Gilani.

Ndërsa shkollën në Kamzë ish nxënësit e quajnë të përsosur, me me një pastërti shembullore. Aty nxënësjaq me emrin Musine do të mahnitej nga rrëfimi i mësuese Tefta Naçit për takimin e Naim Frashërit me mësuesen e tyre Sevasti Kyriazin. Ishte ai një legjendë, që shkonte gojë më gojë dhe që e bënte ta adhuronte atë grua, ashtu si adhuronte edhe dajkon e saj, që i këndonte Qerbelanë. Sevastia tashmë e moshuar, kishte mbaruar e para shkollën e vashave në Stamboll.

Ajo kishte dëgjuar Poetin ta porosiste: “Shko në Shqipëri, në atë vend të dashur dhe të bekuar dhe përhap rrezet e dijes, rrezet e dritës”. Musinesë i kishte bërë një përshtypje të jashtëzakonshme Sevastia trupvogël, me vështrim të butë e sy të qeshur. Gjithnjë e qetë, e përmbajtur, që përhapte rreth vetes mirësi e dritë. “Unë s’njoh tjetër shenjë madhështie veç mirësisë.

Njeriu mund të jetë i madh, vetëm kur e ka shpirtin të madh, si poeti ynë Naim Frashëri”. Sevastia nuk shpërthente kurrë, megjithse ishte në këmbë që nga mëngjesi deri në darkë. Ajo kishte hijen e një gruaje të shquar, me kulturë, që të bënte për vete dhe të detyronte të bindeshe. Sevasti Dako e filloi kështu fjalën e saj për shkollën: -Instituti KYRIAZ, që qëndron mbi këtë kodër të bukur e vazhdon në heshtje e qetësi veprën e tij dobiprurëse për hir të atdheut, derisa të mbërrijë këtu, i është dashur të bëjë një rrugë të gjatë e të vështirë.

Përfytyrojeni jetën e tij, si një vajzë e re, që iu desh ta rrahin dallgët e një deti me furtunë, që vetëm më një vullnet dhe ideal të shenjtë mund të delte faqebardhë. Dhe mendojeni, se kësaj vajze, një njeri fytyrë engjëlli me flakën e së vërtetës e dritën e dijes në dorë i tha: “Mundime e rreziqe shumë të mëdha ke për të parë, po armët e diturisë do të të nxjerrin faqebardhë, prandaj ecë përpara e mos u tremb, as mos u tut, sepse, po të përmbushësh qëllimin që ndjek, mundimet e tua do të kurorëzohen me kënaqësinë e ndërgjegjes sate!”.

Rruga ishte e shkretë, e errët nga drizat, ferrat dhe plot fole gjarpërinjsh. VAJZA u ndesh me dy egërsira, me dinakërinë dhelparake: “Unë e kam fuqinë në dorë, do të burgos, do të vras e pres që kjo e mallkuar Vajzë të mbetet pa frymë, se me ato gërma të zjarrta po më shkul rrënjët. Kurse ty, të dua për ndihmë, që të vë në veprim dhe të mbarojmë qëllimin. Ti, më ndihmo me anathema, mallkime, shkishërime e çdo mjet tjetër, që ta shpiem këtë kokëfortë në dëshpërim dhe paralizë. Po Vajza e re, duke u djersitur ditë e natë me djersë gjaku dhe zemrën e dëlirë, vijoi punën…”

Gazeta Shqip

Holanda, nga Instagrami te kanalet, mullinjtë dhe tregjet

No Comments Argëtim Histori

Në Leiden, Maastricht dhe Rotterdam, vendet më fotogjene në atdheun e Vermeer dhe Rembrandt

Piktorët e mëdhenj të Epokës së Artë, si Vermeer dhe Rembrandt, kishin kuptuar tashmë se Holanda ishte një vend ideal për peizazhet e karakterizuara nga një dritë e jashtëzakonshme. Pikëpamjet që kanë përjetuar në veprat e tyre mund të bëjnë sot një sfond madhështor për fotot e smartphone. Me disa të reja. Duke portretizuar vende sugjeruese, ndoshta për një portret, jo vetëm në kanavacë, por duke përdorur pajisje digjitale, si Instagram, tani është një praktikë e zakonshme. Këtu është një udhëzues për vendet më piktoreske në Holandë për të portretizuar ose për të marrë një pamje me efekt të madh. Janë tri qytete veçanërisht sugjeruese.

Leida – Kaluar nga kanalet që karakterizojnë pamjen e tij, Leida është një qytet i bukur në ujë dhe në pranverë dhe verë rrugët ujore janë të kryqëzuara nga anije të shumta dhe anije turistike, në bordet e të cilave ju mund të zbuloni bukurinë e Leida në një mënyrë absolutisht të ngadaltë. Leida ofron shumë mundësi të tjera për të bërë shkrepje të bukura, për shembull në Hortusin e mrekullueshëm, në kopshtin botanik më të vjetër të Holandës ose në brendësi, në shumë muze që qyteti mburret, ekspozohen objekte unike që me siguri meritojnë të përjetësohen.

Maastricht – Në qytetin më jugor të Holandës ndonjëherë duket se je në një vend të huaj. I vendosur në brigjet e lumit Meuse, i rrethuar nga kodra e kodrina dhe i pasur me ndërtesa të lashta, Maastricht karakterizohet nga një atmosferë unike. Libraria Boekhandel Dominicanen ose Kruisherenhotel janë vende ideale për një shkrepje. Libraria është e vendosur në një ish-kishë dhe konsiderohet të jetë më e bukura në botë. Hoteli Kruisherenhotel është vendosur në një ish-manastir dhe është një vend unik në aspektin e dizajnit modern në brendësi i përshtatur nga muret e lashta.

Rotterdam – Qyteti duket i bërë për Instagram. Falë aspektit industrial, portit dinamik dhe arkitekturës inovative, shumë qoshe jepen hua për të bërë një transmetim në Instagram. Mjafton të ecësh deri në Hofbogen në rrethin Rotterdam-Noord. Harqet nën vijën e vjetër të hekurudhave mbajnë dyqane të modës dhe restorante të kohës. Vetëm le të jetë i hijshëm nga pamja e jashtëzakonshme e qytetit nga çatia më e gjatë në Holandë deri në Luchtpark. Tregu i parë dhe më i madh i mbuluar në Holandë është Markthal Rotterdam, i cili zë një zonë me madhësinë e një fushe futbolli, ndërsa në çati në formë patkoi janë disa apartamente. Një element dallues i horizontit të Roterdamit është ura Erasmusbrug, një perlë arkitekturore që arrin 139 metra lartësi: e bërë prej çeliku, lidh portin historik Delfshaven me lagjen futuristike Kop van Zuid.

Gazeta Shqip