Home

Lajme

Ilir Shaqiri – JETËDHËNËSJA IME

No Comments Argëtim Letersi

MICHIGAN – SHBA
Poema “Jetëdhënësja ime” në festivalin “DITËT E LETËRSISË SHQIPE – 2020” laureohet me çmimin e madh “GJERGJ FISHTA”.
Faleminderit “KUVNDI” i shqiptarëve në SHBA!

JETËDHËNËSJA IME

Erdhe një mëngjes tetori, 1939,
teksa fryma e pa përgjumur
e mosnënshtrimeve shekullore
përditësohej kodrinave të buta të Vitakut
nga siluetat e kudondodhshme hijemëdha
të Imerit të vogël,
tek ngrinte dylbitë andej nga vjen oshtima
s’e kishte do haqe të pambyllura me krajlin.

Gratë lanin tirq galana në lumë
e plisa të bardhë në krua…,
kohë, kur s’kishte as për hua
qoftë dhe një gjilpërë,
as dhe një patkua…,
por, arat duheshin mbjellë,
arat duheshin korrë
me duart e brishta
të bëra prush e plor.

Sa herë shpalosje hidhërimin
në pragun e shtëpisë
në Motin e lig, dhembjen e thellë,
tek përzjarreshin e thyheshin
rrasat e çatisë,
dalzotës – vëllapërmalli
të bëhej ombrellë.

Të merrte për dore arave të gjata,
mëkat të mos lëvroheshin
e të mos mbilleshin bisht-ë-m’bisht
dhe më shumë së motër iu bëre vëlla
në çdo hap krah djathtë, përsosmërisht!

Kur mbushe 18, u bëre nuse
për birin e katërt të nënës Nuri,
të quajtën: Drenushë që s’trembet prej fushe,
dorëdjathta e merakut që ndritë një shtëpi!

Pas dy vitesh të plota u bëre nënë
dhe me foshnjën ngryk nga punët s’u tunde,
të ndriste ninulla në buzë rrezehënë,
përderisa tetë djepa i mbushe, i përkunde…

Kur hallet e mëdha të trokisnin në xham,
u thoshe: mirë se vini, shtëpinë plot e kam!

Si krahë dallëndysheje ballit tënd të sheshtë
vetullat harkore ngrysur s’t’i pashë kurrë,
gërshetin e lidhur me flokun e shpeshtë,
qerpikët kallinj si valëzat mbi grurë!

Dua të ju shoh lart, thoshe, në bregun e lirë
atje ku del dielli që e përthanë vesën,
s’dua t’ju gjejë agu në shtrat të pa gdhirë,
puna bënë të sotmen, të përndritur shpresën!

Hipur mbi një kalë më nise për në shkollë,
më the: përtej maleve do mësosh çfarë ka,
kujdes motit të egër, vishu e mos rri hollë,
shëndetin dhe jetën s’ta jep kush hua.

E unë ku ta dija ç’peshë ka malli yt,
andaj ktheva kokën dhe një herë me t’pa,
diçka e panjohur më gulçoi në fyt,
sakaq një lot faqesh m’rrëshqiti e dheut i ra.

Fund muajve kur kthehesha nëpër baltë e borë
deri në mëngjes më mbaje pranë vatrës
me kokën mbështetur n’tëndin kraharor
mësoja sesi ecët dhe në teh të shpatës…

Ashtu, këpucë përçapur udhëve të gjata,
kurrë s’do e ktheja kokën nga asgjë që lehë
në ditët e hirta, dritën vriste nata
dhe kur s’të kisha pranë tek ti gjeja strehë!

Çfarë shihja tej maleve, mirësitë t’i tregoja,
të shtohej buzëqeshja teksa më bëje burrë,
ato që të ngrysnin përpiqesha t’i mbuloja
nga dritëshprehja jote që s’u ngopa kurrë!

Ajo drita jote që ngrihej mbi çdo brengë
qe, bekimi yt shtruar nëpër këngë!

Erdhi fundi i shekullit, kudo xixa stralli
plagë me erë baruti, ditëvdekje mes brigjesh
dhe për fjalën tënde më shkrumbonte malli:
do bësh krejt çfarë duhet, kujdes të mos digjesh?!

Në fushën e vdekjes u gjende papritur,
n’dy anët e bregoreve plisat ranë përdhé,
sakaq një zë foshnje u ngrit në të thërritur…,
ishte fati yt, a lindja jonë e re?

Lumnajë, gra e fëmijë nëpër hone e gropa,
derisa barbaria villte zjarr me topa.

E more në duar dhe e mbështolle fort,
e panjohura nuse dy binjake s’mbante,
e quajte Kaltrinë qiejve të pa mort,
derisa mitraljeri dhe koka foshnjash hante…

Shpalosje hidhërimin në cep të shamisë,
në Motin e tymtë dhembjen e thellë,
me një foshnje ngryk n’prehër të Perëndisë,
dalzotës-ja e vetvetes nën malet ombrellë.

Sa herë hija e trupit binte katër këmbë
tamblatorja “e Zeusit” vinte për tu mjelë,
jetën edhe vdekjen e mbaje ndër dhëmbë,
diçka e pamposhtur të tingëllonte thellë.

Kaltrinë, u bë dheu i lirë siç e deshe
nga burrat e mbjellë, lule në çdo skaj,
zbritën çlirimtarët nëpër udhë e sheshe…,
në sytë e të gjithëve shihje sytë e saj!

Përsëri na mblodhe në shkrumbin e vatrës,
në heshtjen e madhe përreth sofrës boshe
ku ta gjenim fillin nën hijen e çadrës,
tek ti mbanim vesh se çfarë do na thoshe.

Nuk është hera e parë që u rrëzuam përdhé,
por prapë jemi ngritur me sytë nga liria…,
në thelb gjithçka e bukur që ndritë mbi atdhe
ka forcën e djepit, bekim nga shtëpia!

Ati i së tashmes duhet të jetë veç dija,
të lirë e t’pa cenuar mbillni dashuri,
në një botë pandehmash qiejve me shkëndija
ata që harrojnë digjen përsëri.

Në Fushë të Kosovës kur zonja Ollbrajt zbriti,
se ç’bënim me lirinë, pat ardhur t’na shohë,
diçka sillje n’mendje nënë, askush nuk e diti,
tek hyre në rrënoja dhe u ktheve ndërkohë.

Kostumin e nusërisë nga arka e djegur
e nxore e shkunde e bëre palë-palë,
s’ka gjë se flakët diku e paskëshin prekur,
asaj, Zonjës së Qiellit, the, dua me ja falë!

Me erën e shkrumbit mbi pëlhurë të vekut
në emër të nënave që u martirizuan
në shesh të Prishtinës mes djemve t’dyfekut
dy vajza sorkadhe në dorë ia dorëzuan.

Ngryk e mbante zonja, sikur ti Kaltrinën,
teksa ligjëronte flladiste Prishtinën!

Ç’kërkesë ke pasluftës moj nënëlokja ime?
ta shoh Shqipërinë, the, të ndalem në Fushë Krujë,
kam një peng të vjetër për dadën Qerime
të flas pak me të dhe t’i ulëm n’gjunjë.

Kur mbërritëm në Morinë mjegulla i kish ra Drinit,
sakaq një rrudhë t’re ta pashë përmbi vetull:
a vetëm deri këtu është hisja e çlirimit,
kështu, prapë të ndarë do na gjejë ky shekull?

Ja Fusha e Ujëbardhës nënë, frymë e Albulenës
dhe si për çudi sot është 2 shtator…
Ç’merr prej Kështjellës së Krujës deri n’cep të Lezhës
shqip hukaste dheu agun arbëror!

Por, pas vdekjes së Gjergjit gjithçka u bë futë,
rizgjimet dardane…, eh sa zi e mort…,
dhe kur mbet atjehja pa burra e barut,
jetimët nënsqetull këtu i soll dada Shotë.

“Pa më lerë ca kohë birë, të rri me të vetëm”,
t’ia flladis pak ballin me kumtin jehonë…
t’i them së, na e mbolle në asht lirijetën,
ndritshëm dhe lavdishëm në ndërgjegjen tonë!

Në këngët kreshnike kur këndonte baba
Ajkuna arbërore me hënën zemërohej,
xhubleta i qe grisur maleve të larta
7 ditë e 7 net teksa përgjërohej…,
priste që Omeri nga varri t’i zgjohej.

Ç’prej kur labeatët u zunë me furtuna
këndej rron Rozafa me foshnjën në gji,
kurorë përmbi Shkodër, këmishën ia lanë Buna,
kult bese shenjtëruar përdeg dashuri!

Ecnim në mes malesh ngado aromë deti,
më të thellë sytë e saj sesa të një poeti!

Ja dhe Argjiroja, nënë, yll që nuk u shua…,
tek s’gjente shpëtimin foshnjën ta mëkojë,
kërceu nga kalaja mbi shkëmb u copëtua,
guri mori jetë, qumësht zu të pikojë…

Pas dhjetë ditësh po ktheheshim
përpjetë bregut të Drinit,
në radion e makinës s’mbërrin valë Tirane,
në mjegullën e dendur, në ninëz të syrit
teshtinin tetarët me tuje e nishane.

Hë…, më thuaj nënëloke, si tu duk Shqipëria?
Shëmbëllen…, më e gjerë në ëndrrat e mia!

Tashmë e fituara është në dorën tonë,
punë dhe vetëm punë, birë, mirëkuptim n’mes veti,
të huajt për të ardhmen nuk kanë çfarë t’na thonë,
me zërin e nënave lë t’flasë kryeqyteti.

Të flasin meritorët, që të gëzojë nënoja…,
pse t’a përlajë mjegulla Drinin në dy anë,
jeta dhe më e bukur do ngrihet mbi rrënoja
nëse kuvendarët s’do i zgjedhim profanë.

Dhe do ikin vitet, 20 pas çlirimit,
askush s’ta zu vendin në sofrën e parë,
të shkëlqente nuri, nënë, afshi i bekimit,
tek përmjaltej oda me trashëgimtarë!

Kujtimet e shkënditura që nga fëmijëria,
ato më mbresëlënëset të vinin palë-palë,
patretshëm të ndriste në fytyrë bukuria
si një hënë e plotë pezull mbi një mal!

Përsëdytje tregimet për njeriun e jetës,
shumësinë e virtyteve që ai shfaqte prore,
se: ndjenja, mendimi dhe kulti qëndresës
burojnë jetëpërtërishëm nga fuqitë amënore!

Një shenjë e pa pritshme gati e pakuptueshme
nga ato që lexohen në formë alegorike,
buzëqeshje e menduar, e pakrahasueshme,
qe, çasti i fundit kur mbylle sytë dhe ike.

Si ninëz mbi një gur ndrinë e pavenitur,
në muret që ngre zemra blatohen kujtime,
këshillëmirë e pasosur, vapon e përtëritur
zellmadhe e përsosur – Jetëdhënësja ime!

Ilir SHAQIRI

Fotografia e Ilir Shaqiri

Burimi/Facebook

Ardiana Dhimiter Mitrushi – Unë jam vetvetja…

No Comments Argëtim Letersi

Kam dëshiruar shpesh të kthej mbrapsht momente të bukura të jetës time, po ashtu edhe ato të mbrapshtat…
Pse jo?!… Unë nuk kam frikë nga e vërteta. Analizat jetike janë një ekran televiziv qiellor ku loja e aktrimit luhet nga aktori më origjinal, që jemi vetë ne. Pasazhet janë një bukuri tepër brutale e sinqertë dhe, nuk mund të eliminosh asnje pjesë apo sekuencë filmike të saj. Vetëm në këtë film jetik të vetvetes ne jemi hollivudianët me trofet më gjigande, dhe me talentet më unike në galaksi.
Në ditarin tim shpesh është nënvizuar paksa me përtesë thirrja e kësaj dite, që unë po i jap një ton dhe një sqarim sot.
Unë u braktisa nga e shtrenjta nëna ime biologjike menjëherë pas lindjes time. Unë nuk di nëse do të gjej mjaft fjalë t’a përshëndes, t’i jap mirënjohjen dhe t’a uroj atë nënë që as emrin nuk i’a mësova kurrë.
Nënë, kushdo dhe kudo qofsh unë të falenderoj që më dhe jetën, më dhe frymën, më dhe shpirtin artistik, më dhe optimizmin, më dhe bukurinë, më dhe ndjenjën e të qenurit njeri, por si çdo foshnje do të qajë mallin e panjohur të largimit. Jam e bindur që ti je diku (nuk dua t’a mendoj apo t’ia pranoj vetes ndrimin e jetës tënde), por sido qoftë unë e ndjej erën e lamtumirës tënde në çdo moment… Nanë ti do jesh e imja për jetë, dua të të them të dua, të dua sa vetë jeta oj nana ime e shtrenjtë…
Edhe nëse do të bëja dallim me jetimët e fëmijërisë time do të ishte një narsisizëm sarkastik foshnjor, pasi çdo njëri nga ne pati destinacionin e vet në ato fillimet tona. Dua të përcjell falenderimin tim për institucionet sociale, dhe për kujdesin e edukatoreve të befotrofit të Shkodrës. Pra, pikërisht unë u mëkëmba, mësova fjajët e para të mirësjelljes (përveç nanë dhe babë) atje mes jush në Shkodërlocen teme. Unë ushqeja shpresën, zhvilloja instiktivisht talentin e lindur aktoresk, për të fituar zemrën e vizitorëve dhe gëzuar fatin për të shkuar diku, larg…
Fati më solli një çift prindërish të mrekullueshëm që nuk do t’i shkëmbeja me askënd, Dhimitër Mitrushi dhe Antigoni Papadamou Mitrushi. Ata me mënyrën e tyre arritën të më rritnin me një kujdes të veçantë, të më edukonin me një dashuri të madhe, dhe të më ushqenin një dhembsuri dhe vlerësim për jetën. Insistimi i tyre ishte krijimi i jetës time me një karakter solid, dhe për më shumë të edukumit tim me një ngritje të lartë profesionale.
Dua të ndaloj në shumë e shumë thënie apo gojëdhana të ndryshme që qarkullojnë për nanën time biologjike, e cila supozohet të jetë një artiste e madhe në zë… Dhe kjo në formë spekulative, pasi unë i ngjas shumë një artisteje dhe aktoreje shumë të mirënjohur, por unë nuk e di që ajo është nëna ime. Këto forma thashethemesh kanë qenë një formë tepër mediokre në shoqërinë shqiptare. Unë e pranoj të kem një ngjashmëri me këtë zonjë të nderuar, të bukur dhe princeshën e muzikësh shqiptare, e lumja unë që e paskam këtë fat, por përsëri nuk mund të aludoj për këtë gjë pa fakte evidentare (pasi nëna ime adoptuese m’i grisi dhe dogji dokumentat origjinale që unë i zbulova ashtu krejt padashur nga kurioziteti fëminor, por fatmirësisht ashtu me djallëzinë e foshnjërisë time ruajta vetëm dy foto të fëmijërisë time). Nuk mund të harroj jehonën e zërit të babait tim të dashur, që në momentet e fundit të jetës së tij nuk harroi të prononcohej për prejardhjen time dhe, kërkoi me insistim që unë ta kërkoj gjenezën dhe nanën time bologjike. Me lotë në sy nuk mund të harroj momentin e premtimit tim, por që po humbja dhe njeriun më të shrenjtë të jetës time babain tim kolonel major Dhimitër Mitrushi në ato momente.
Unë nuk dua që këto hamëndje, simpati apo idera sociale të më mbysin momentet kritike më të bukura të jetës time.
Tani më shumë se kurrë unë mendoj që gjithëkush ka jetën e vetë edhe unë kam timen.
Unë jam shumë e fokusuar në jetën time me fëmijët dhe me bashkëshortin tim fisnik.
Sigurisht që edhe unë e kam një nënë biologjike, por kjo nuk ka asnjë rëndësi tek unë sot. Unë kam një fokusim të plotë në librin tim që po punohet edhe si skenar filmi në të ardhmen. Gjithmonë kam dashuruar letërsinë dhe artin si një formë shprehëse e të bukurës që mbart enigmat, metamorfozen e jetës, si dhe karakterin individual të stilit dhe mënyrës të të shprehurit thjeshtë, bukur dhe realisht.
Unë jam shumë e lumtur që edhe fëmijët e mi kanë marrë drejtimin e duhur në artin skenik, si producentë, aktorë, kantautorë, por ajo që më gëzon më shumë është njohja e plotë e gjuhës së vendit ku jetojnë, si dhe dhuntia intelektuale në shkencat ekzakte. Shpesh marr urime suksesh prej tyre, profesorët kanë krijuar sigurinë dhe i shtyjnë ata në rrugën e sigurtë të suksesit.
Pra, atë që nuk munda t’a realizoj unë në ëndrrën, pasionin e rinisë time për artin, muzikën, aktrimin, sot më shumë se kurrë do të m’ë realizohet dhe do t’më duartrokasë me suksesin e tyre. Ndërkohë unë jam duke vjelur frytet e krijimtarisë time, dhe shpresoj që të mos m’ë lerë edhe pse punën e kam tepër të vështirë dhe komplet në opozitë me artin. Falë intelektit të babait tim që nuk shteroi kurrë të më mbushte jetën me pasurinë e dijes dhe hulumtimeve të tij, unë Ardiana Dhimitër Mitrushi jam kjo që jam edhe sot. Unë gëzoj me të bukurën dhe të shëmtuarën, dashurohem me natyrën, shijoj dhe anlizoj deri në perfeksionim çdo cicërrimë modeste për të ardhmen dhe nuk kam më kthim mbrapa… Unë jam vetvetja, dhe dua të trasmetoj vetëm atë që shikoj, prek, shijoj, di dhe do t’a përçoj deri në infinitet pa kthim mbrapa mesazhin tim…
Por unë do të pres, e pres, pres atje ku unë nuk e di…, por unë nuk dua t’a di se kur…, por unë e di se kush???… Ardiana Dhimitër Mitrushi 11/08/2020…

Burimi/Facebook

Dr. Flori – MBI GJITHÇKA!

No Comments Argëtim Letersi

Në mund t’u japësh shpresë, njerëzve të harruar
Që në minierë gërrmojnë, për të mbijetuar
Të ndjejnë të besojnë, që s’janë të tradhëtuar
Aty merr vlerë çdo gjë, njeriu brenda nuk është shuar
Dhe fjalët kur t’i flasësh, mendo se i degjojnë
Mos brit me to urrejtje, që jetën e shkatrrojnë
Në mund të lumturosh, beko me dashuri
Mos harro që je njeri që ke ndikim mbi çdo njeri
Kur ti e vlerëson armikun vërtetë per sa vlen
Atëher’ ke dal mbi veten, krenar vërtet ç’ka je
Në mundesh të shërbesh, kur mbi krahë ke shumë pushtet
Ke shpëtuar veten tënde bashk’ me mijra vet’
Në mundesh t’i kthesh besimin shpirtit të dhunuar
Ke hapur një dritare, dritë për të përçuar
Në mund të jesh i drejtë kur mbi ty shkelmojnë
Ateher’ je i mir’seardhur njeri në këtë botë…

Refreni

Dritën tënde ndriço
Bekimin nga shpirti dhuro
Ku ka shkretetirë çel ti jetë
Në mundesh mbi veten të jesh (X2)

Miri

Në mundesh t’a kthesh besimin në zemrën e helmuar
Në mundesh t’i shërosh plagët që koha s’ka shëruar
Të jesh krenar për veten kur s’ka besim njeri
Të dish sido të shkojë, do jesh po prap ti
S’të shkelën dot mashtruesat, zotrit e gënjeshtrës
Që mblidhen si hijena dhe shqyejnë të vërtetën
Atëher’ ke fituar, ke fituar shumë
I ke dhënë jetë një shprese, që s’do të shuhet kurrë

Landi

Imagjino fjalën e mirë kur ti e do dhe e dëgjon,
Imagjino të ndjesh në jetë se ty dikush vërtet të do
Imagjino sa shumë të tjerët ty vërtet të vlerësojnë,
Jeto me shpirt të pastër e për ëndrra ti shpreso
Shpresën ti mos e humb jo, veten shiko
Gjej një motiv më shumë dhe shpirtin beko
Jep ti gjithçka nga vetja, zemrën dhuro
Në mundesh nga vetja jote me shumë kërko

Refreni

Dritën tënde ndriço
Bekimin nga shpirti dhuro
Ku ka shkretetirë çel ti jetë
Në mundesh mbi veten të jesh (X2)

Burimi/Facebook

Vitore Stefa Leka – Enderra e Teutes

No Comments Argëtim Letersi

(Nga arshiva)
Koha ne keto dite pranverore eshte shume e bukur ..
Isha ulur ne nje shkemb buze detit dhe nuk e degjova pershendetjen e Ades, aq shume me kishte rrembyer fantazia duke pare perendimin e diellit , qe dukej si sac i kuqerremte , tutje ne horizont ..
Toti , ku e ke mendjen ? kam dy here qe po te flas , me permendi Ada duke me prekur nga supet
ishte e shoqeruar me nje vajze te gjate , zeshkane , me ca sy te mdhenje e te zinj si qymyri si dhe me floket kacurrela , qe i mbulonin supet.Me mbeti shikimi ne syte e saj ,sepse kur m’u prezantua , syte paksa te trishte me magjepsen me driten qe moren ne ate gjysem buzeqeshje
Kjo eshte vajza e dajes ,refugjat ne Greqi , e di ti Ka ardhur te rrije ca kohe ketu te ne, pas asaj qe i ndodhi
Ada eshte vajza e nje prej mikeshave te mia ne keto vite emigracioni.Si te gjithe ne dhe kjo mikeshe , bashke me vajzen morren rrugen e “shpresave te medha drejt te panjohures”ne vitin 1990 E njoha ne mencen ku hanim buke mbi 300 refugjate te ardhur nga qytete te ndryshme te Shqiperise
Na qelloi tavolina afer dhe keshtu u miqesuam Atehere Ada ishte 11 vjec sa djali im i vogli dhe dihet qe femijte o te lidhin ne miqesi te reja , ose te fusin ne sherr
Ada ishte jo vetem nje vajze shume e bukur por dhe e embel e kjo embelsi i depertonte ne gjithe qenien e saj , keshtu qe jo vetem na miqesoi ne te rriturit , po u be e dashur per te gjithe familjaret apo shqiptaret qe ishin aty .Ne vite kjo miqesi u perforcua pasi qelloi qe dhe shtepite ti kishim afer e femijte u rriten bashke Sot eshte si moter me djalin tim Mikelinon dhe eshte bere goxha zonjush shume e bukur sa i bene te gjithe te kthejne koken prapa dhe ne krenohemi me racen tone te bukur , kur degjojme komplimentat e Italianeve
E dija qe Katerines , mamase se Ades, i kishte ndodhur nje fatkeqesi I vdiq i vellai , emigrant ne Greqi .!Puna e rende dhe e lodheshme filloi ta dobsoj fizikishte e shpirterishte ..Filloi me nje ftohje te lehte .. po kush kishte nge ti binte prapa semundjes !te debonte afendikoj dhe gati ishin te tjeret per te zene vendin e punes.. Kishte nje familje per te mbajtur qe prisnin nga ato krahe
Kur u rrit vajza ,Teuta , krahas shkolles qe ishte nje nga objektivat e babajt , duhet dhe te punonte per ti ardhur ne Krahe familjes Dhe keshtu u be!Me gjithe te ardhurat qe sillte Teuta, nuk eshte se pati ndonje permiresim te madh ne gjendjen ekonomike , sepse ato pak dhrami nuk harrinin te plotesonin nevojat e saj , plus kerkesat qe ka shkolla .Me kalimin e kohes , semundja e babajt perparoi aq shume , sa kur vajti te mjeku , megjithe mjekimet qe ju bene ai vdiq ne nje moshe shume te re
Kur lengonte ne shtrat gjithmone thoshte se do ikte i qete sepse femijte u bene zoter te vetes Vajza pas shkolles filloi pune ne nje axhensi turizmi , ku njohu per here te pare ndjenjen me te bukur ne bote , dashurine Babait ne fillim nuk i pelqeu kjo lidhje dhe thoshte
-Po ka djem te mrekullushem Shqiperia , moj Teuta , ku te zuri ai dreq qymyri me kete Grek?
. Me kalimin e kohes , Jorgoja u be si djal i shtepise dhe e donin te gjithe , sidomos kur u tregoi se ishte me origjine Avranitas dhe fliste dhe disa fjale shqip
Ishte djal i vetem . Te dyja familjet u miqesuan shume Prene dhe diten e marteses kur ishte i ati Teutes gjalle . Di pastaj qe para marteses ndodhi vdekja e vellait te shoqes time dhe ajo ndenji nje kohe te gjate ne Greqi prane se jemes e familjes se te vellait!
ja tani Ada po me prezantonte Teuten , e cila e veshur me te zeza ,aq e bukur dhe elegante, m’u duk si ato nimfat ne perendim te Diellit
-Te rroni vete!-I thash dhe pse kishin kaluar tete muaj nga vdekja e tij -C’ti besh? keshtu eshte jeta… Ju i bet te tera per ta shpetuar … Aty e pati te shkruar..
Vajza po rrinte koke ulur dhe e pash qe i rridhnin lot nga syte
_Dreq -thash me vete, po mua c’mu desh qe ja kujtova?”U nisa nga fjalet e Ades qe tha se “kishte ardhur te rrinte ca kohe te ato, pas asaj qe i ndodhi..
Shikoja Aden ne sy , e cila me ca shenja sec me mermeriste neper buze.. S’po merrja vesh gje dhe si per te nderuar temen e pyeta
-Vetem ke ardhur apo me Jorgon? me ka folur Katja shume per te..
Vajza u zverdh dyll dhe lotet ju kthyen ne currila uji ! Mbuloi fyfyren me duar dhe iku me vrap ne drejtim te molit
U tremba shume dhe ne nje kohe me Aden , rendem pas saj . E kapa ne qafe dhe i thash
Aman moj shpirt , cfar te thash qe u bere keshtu?Me fal te lutem me fal.. po dhe une jetime jam rritur dhe im ate me
la ne nje moshe, shume me e vogel se e jotja-..
S’dija me cfar ti thosha dhe me e keqa, nuk e dija ku e kisha katranosur! E ndjeja vehten fajtore… por dhe Ada po me rrinte si me turinje Mbasi u qetesua pak , u largova duke pershendetur si me gjysem zeri.. Duke u kthyer per ne shtepi , ndjehesha shume keq, pa kuptuar se cfar kisha bere..
Ne mbremje me morri Katerina ne telefon dhe e lame te pime nje kafe
Ato qe me tregoi , me preken aq shume dhe me tronditen ne te njeten kohe , aq sa po ja u tregoj dhe ju kete ndodhi tragjike..
Sic thash, Jorgua ishte bere si djal i shtepise dhe pas fatkeqesise qe i ndodhi Teutes me vdekjen e te jatit , gedhihej e ngrysej aty duke i ndenjur afer, “tis kardhias mu “Stis mikris mu”(zemres dhe vogelushes qe e perkedhelte )dhe qe e donte si driten e syve , per t’ja lehtesuar sado pak dhimbjen , qe behej dhe me e madhe ne kete emigracion te mallkuar..
Akoma s’kishte bere as te 40-tat i ati , kur ate mengjes , pasi pine kafene bashke, Jorgua si asnjehere tjeter ne ato dite , i kish thene qe ta percillte deri te porta poshte
Aty duke e perkedhelur poshte mjekres , i tha :
Pash nje enderr te cuditeshme mbreme, ,kur te kthehem nga puna do ta tregoj
Mbasi teuta insistoi , ai i tha:
-Pash dasmen tone !Ti ishe veshur me te bardha ..kishte aq shume njerez.. Dasma po behej ashtu si donte babaj yt, ne Shqiperi Ne mes te kengeve dhe valleve degjohej zeri babit qe thoshte
“Do ta tund more do ta tund kete dasem , se e kam gezimin e pare ” dhe ti shpirt qeshje aq shume.. Ne nje moment ne u zhdukem te dy pa u vene re dhe te kam perqafuar ..dhe perqafuar.. Me fal qe po ti them keto ne nje moment aq te pa pershtatshem per ty ..po ajo enderr me ngeli ne mendje dhe isha aq i lumtur. dhe i gezuar ne ate enderr Megjithate, me qenese e la amanet babi yt, qe te mos shtyhet dita e marteses dhe pse nuk do e bejme dasmen si ishte parashikuar , une te jap fjalen , qe nje dreke te madhe , ku te mblidhemi tejgjithe , mbase kur te na lind femija e pare , do ta bejme ne shqiperi ..
Me keto fjale u pershendeten dhe Jorgua u nis , por… pa bere as 50 metra , nje kamjon qe doli nga nje kthese, ja preu jeten ne mes 25 vjecarit
I pari e pa xhaxhaj i Teutes , qe dhe ai po shkonte per ne pune..
S’donte t’u besonte syve kur njohu motorrin dhe ne mes grumbullit te njerzve , ambulances dhe policise , pa trupin pa jete te Jorgos shkret..
Teuta ishte akoma ne imazhin e enderres qe i tregoi Jorgua kur po i conte kafene vjehrres dhe te jemes dhe ja, telefoni.. Rendi me vrap , se kujtoi mos ishte halla nga Italia , qe merrte pothuaj cdo dite ne kete ore, kur degjoi nga ana tjeter e telit zerin e tronditur te xhaxhait
Behu e forte shpirti i xhaxhit , Jorgua ka beer nje aksident
-Kuuuu kuuu e kane cuar ne cilin spital? ku eshte vrare ?Fol xhaxhii , fool -ulerinte Teuta me nje ze te ndryshuar
S’ishte nevoja per ne spital , po ti mbahu e forte.. Ketu prane tij jam une e pas pak do vij aty ..
Pas nje heshtje e pshretime te forte , Katerina vazhdoi
S’e di si ngeli gjalle kjo vajze.. I ka rene telefoni nga dora dhe ngeli me gojen hapur e me sy te zmadhuar ngulur ne nje pike.. S’e di per sa kohe ngeli pa fryme.. U nxi ne fytyre dhe s’nxirte dot me as ze U ngriten te gjithe , e shkunden , i rane me pellemba , deri sa erdhi ne vete ..Pastaj e merr me mend vet se cfar ndodhi aty .. Te mbahej nene zeza , qe e kishte djal te vetem apo Teuta..
Nga ajo dite per dy muaj rresht Teuta nuk doli me nga dhoma e saj – me tregonteKaterina , halla e Teutes
U harrua plaga e hapur e tim vellai ..S’kishte burr nene qe ta binte per te ngrene apo mendonje fjale ngushelluese. U semur e ndenji aq kohe ne spital
Ka nje muaj qe e ka marr pak veten dhe une e mora te rrije ca kohe ketej Eshte moshatare me Aden dhe ishalla e mbledh pak veten , se po na iken vajza nga mente e kokes , prandaj dhe u soll ashtu me ty Me tregoi Ada ate qe ndodhi ne mol Me fal sepse ti nuk dije gje , nuk ke qene dhe ketu gjithe kete kohe dhe bashke s’jemi takuar e degjuar
U preka shume nga kjo tragjedi !Tani qe i mesova te gjitha do shkoj ta takoj ne shtepi dhe do mundohem ti qendroj dhe une afer
Ndihem kaq e pikelluar.. jemi shperndare kudo neper bote dhe aq shpesh na ndjek fati i zogjve te korbit.. ! Ndaj me shume se kujdo ne na takon t’i gjindemi njeri-tjetrit prane sidomos ne fatkeqesi !Ndryshe kush e lehteson dhimbjen vec dashurise dhe solidaritetit me njeri tjetrin?

UÇK e të gjithë shqiptarëve

No Comments Argëtim Letersi

Nga Skënder Sadri KAPITI

Jam UÇK,

Jam ushtria gjithshqiptare

Le ta dijë krejt Europa

Edhe e gjithë Bota

Se UÇK i ka dal për zot

Këtyre trojeve

Dhe po i mbron këto toka,

Le ta mësojë krejt njerëzia,

Se UÇK,

Është gjithë Kosova e Shqiptaria

E shqiptarëve është Kosova

E tyre ka qenë dhe do të jetë

Gjithmonë, dhe sa të rrojë Bota.

Jam UÇK,

Jam shqiptaria e historia,

Jam ushtria e lirisë

Me trup prej dheut

të Dardanisë

Jam shpirt,

E jam gjak i pastër i shqiptarit

Luftojmë për çlirimin e Kosovës

Prej pushtuesit, prej serbosllavit

Prej fëlliqsive të barbarit,

Dhe prej tradhtive të tradhtarit

Trimat e UÇK-së luftëtare

Japin jetën

Për Kosovën shqiptare

Për kombin e për atdheun

Për më të shenjtat e shqiptarëve

Që i kanë trashëgim

Dhe amanet prej të parëve

Këto vargje vendosa t’i grumbulloj dhe t’i nis për botim, pasi ato i kam thurur qysh gjatë kohës kur Kosova ishte në Luftë në vitin 1998-99, pra, në kohën kur Kosovës i doli për zot Ushtria e Lavdishme Çlirimtare e saj .

Këto vargje po i botoj sot edhe për faktin se: askush, asnjë individ kushdoqoftë ai, komandat apo i ashtuquajtur komandant i UÇK-së, ata të cilët kanë manipuluar, mashtruar e spekuluar dhe që i kanë keqpërdorur e shpërdoruar vlerat e luftës, imazhin dhe sakrificat e Luftës së Lavdishme të UÇK-së , ata të cilët kanë vjedhur, mashtruar e grabitur pasuri, troje dhe paranë e taksapaguesve kosovarë, dhe as ata të cilët kanë bërë pazare e tradhti kombëtare kundër interesave të Kosovës, këta të tillët dhe prej tyre kurrë nuk mund të njolloset aspak vepra dhe vlera e luftës heroike të UÇK-së.

Këta të tillët,këta zullumqarë dhe këto antivlera do marrin ndëshkimin e merituar dhe mallkimin më të madh e më të rëndë.

UÇK është vepra dhe vlera më e madhe kombëtare në historinë e shqiptarëve.

Unë këtë e kam thënë dhe po e them edhe sot, dhe prandaj dhe pse UÇK është e tillë atë mundohen ta njollosin e përbaltin, të akuzojnë e të shpifin kundër saj armiqtë e kombit e të shqiptarisë, mercenarët e tradhtarët, sepse Vepra e UÇK-se është vepra më e madhe jo vetëm me rëndësi historike kombëtare shqiptare, por edhe me rëndësi të jashtëzakonshme ndërkombëtare, pasi jo vetëm në Europë, por edhe në të gjitha kontinentet e Botës vepra e saj e bëri prezent dhe e shtroi për zgjidhje Çështjen e pazgjidhur akoma në Ballkan, Çështjen shqiptare.

Kurrë dhe askush tjetër më parë nuk e ka ndërkombëtarizuar aq shumë Çështjen kombëtare shqiptare se sa UÇK-ja për të cilën brezat dhe kombi do të krenohen gjithmonë.

Lufta e UÇK-së detyroi dhe bëri të mundur rrjeshtimin përkrah shqiptarëve për lirinë, pavarësinë dhe për shtetin e Kosovës të gjithë botën demokratike dhe NATO-n.

Lufta e UÇK-s është vlera më e madhe kombëtare si një lufte heroike, burrërore, clirimtare e patriotike e cila ndryshoi dhe e ktheu historinë dhe kohën në favor të shqiptarëve. UÇK-ja e detyroi Europën që të njohë gabimet dhe tragjedinë që ajo u ka bërë shqiptarëve, dhe po ato shtete u mblodhën në Rambuje ne një Konferencë Ndërkombëtare për shqiptarët, në një Konferencë ndërkombëtare për shqiptarët në të cilën për herë të parë kishim delegacion dhe përfaqësues edhe shqiptarët.

Pa UÇK-në Kosova edhe sot do të ishte nën sundimin e kolonizatorit serb.

Nga Skënder Sadri KAPITI, Veteran i UÇK-së

E vërteta historike është mësuesja më e mirë e një kombi

No Comments Argëtim Letersi

Nga Elena Kocaqi – Ata që nuk e njohin mirë të shkuarën, janë të dënuar që të përsërisin herë pas here gabimet e së shkuarës, por me kosto shumë të lartë. E vërteta historike është mision për një historian të vërtet. Betimi i historianit duhet të jetë e vërteta dhe vetëm e vërteta, pasi ai është hetuesi, prokurori dhe gjyqtari ne punën e tij.

Duke qene se kam studiuar për histori dhe juridik këtë punë di ta bëjë mirë, dy here. Ka nga ata që më sugjerojnë që unë nuk duhet të them të vërtetën gjithmonë pasi ne si komb na duhen mite, heronj dhe tradhtar që në fakt i ndau si të tillë politikisht epoka komuniste, por jo historia, se ajo nuk merret me etiketime dhe epitetime si hero apo tradhtar.

Fshehja e të vërtetës në këtë rast, është akt shumë i rënd kundër etikes profesionale dhe interesit kombëtar pasi një komb që nuk njeh historinë e tij, do përsëris gabimet e së shkuarës. Kushdo që mendon se duke mashtruar ka ndihmuar kombin e tij është shumë gabim, sepse ai e ka çuar shtetin dhe kombin e tij në rrugë pa krye. Ne shqiptarët kemi shumë histori dhe nuk kemi nevojë për mite, mashtrime dhe rrena, por për të vërtetën që na është fshehur, për të na sunduar dhe zhdukur.

Në punën time si historiane, jam munduar të jem shumë besnike dhe e sinqertë me faktin dhe ta transmetoj atë, si është dhe në asnjë nga studimet e mija historike, nuk ka një etiketim për një figurë historike si hero apo tradhtar dhe nuk do të këtë kurrë se kam një standard njerëzor dhe profesional të lart.

Unë vlerësohem në punë për sjelljen e fakteve dhe argumenteve mbi to në mënyrë të paanshme dhe pa u përfshirë vet emocionalisht dhe tek librat e mi jam shumë e ftohtë, ndërsa në jetën time private në komentet, vlerësimet, mendimet është e drejta ime t`i shpreh ato edhe ngrohtë sepse tjetër është shkrimi i historisë në bazë të fakteve dhe tjetër mendimi im për to. Të drejtën e shprehjes dhe mendimit ma ka dhëne ligji dhe Zoti dhe për këtë nuk i jap askujt llogari për aq kohë sa ruaj etikën dhe edukatën.

Tek dy librat e mi “Shqipëria dhe Fuqitë e Mëdha 1878-1918” dhe tek libri “Si e krijoj Austria-Hungaria shtetin shqiptar 1912-1913”, sillen skenat dhe prapaskenat e pavarësisë, krijimit të shtetit, copëtimit të territorit sipas arkivave dhe autorëve të huaj dhe vendas. Në të dy studimet unë si autore sjell fakte dhe nuk mbaj vet asnjë qëndrim dhe kush i ka lexuar ato libra e di këtë. Madje jam kritikuar që unë nuk mbaj qëndrimin tim dhe nuk jap mendimin tim që në fakt duhet ndonjëherë, por e kam bërë për të ruajtur ftohtësinë dhe objektivitetin dhe për aq kohë sa do shkruaj libra historik nuk do ta bëj kurrë këtë. Shoh që është përmendur emri im në disa komete portalesh dhe njerëzish xheloz apo të pa informuar, por asnjë prej tyre nuk ka lexuar shkrimet e mija apo librat e mi, dhe kjo është një nivel kaq i ulët, sa më nuk ka. Njeriu kundërshtohet për punën e shkruar në bazë të fakteve. Në histori nuk merret njeri me autorin personalisht, por me faktin, sillen faktet qe vërtetojnë apo hedhin poshtë një fakt.

Vijmë me konkretisht në temë. Në prag të pavarësisë dhe copëtimit të vendit ka pasur disa faktor të jashtëm dhe të brendshëm që ndikuan për copëtimin e Shqipërisë.

Përgjegjësia kryesore është e Fuqive te Mëdha që copëtuan vendin tonë për të ruajtur paqen midis tyre, por që se ruajtën dot edhe duke bërë kurban trojet shqiptare. Një fuqi ishte ajo që donte një Shqipëri me troje etnike për interesat e saj kundër pansllavizmit dhe kjo ishte Austria dhe luftoi nga 1878- deri 1918, sepse kjo gjë i duhej asaj vet.

Ajo lidhte ekzistencën e vet perandorisë Austriake me ekzistencën e Shqipërisë dhe si e tillë pa diskutim që do bënte gjithçka për të arrit këtë, pasi kjo ishte qenie apo mos qenien me për ata vet si shtet, pastaj për shqiptarët. Dihet se çka ka bërë Austria që nga albanologjia, marrëveshjet me jashtë me fuqitë e tjera, kërcënimet me luftë, ultimatume, mobilizim ushtarak me krijue Shqipërinë si shtet. Vetëm mobilizimi ushtarak i saj me 1 milion ushtar në 1912- 1913 i kushtoi me dhjetëra miliard dollar. Në këto kushte një pjesë e klasës politike shqiptare u mbështet tek Austria, dikush tek Italia, dikush tek Anglia dhe me radhë.

Perandoria Osmane ishte dobësuar shumë dhe kishte konflikte me vendet Ballanike, të cilat donin të bëheshin Perandori në tokat e shqiptarëve dhe u lidhën në Ligen Ballkanike për t`i dhënë fund Perandorisë dhe me të edhe Shqipërisë. Serbia sipas të dhënave të arkivit Austriak, Serb, etj dhe të dhënave të sjell nga autor të ndryshëm Swire, Durham, Cana, etj, hyri në marrëveshje me disa drejtues shqiptarë që ta çlironin vendin bashkë dhe më pas ata do u jepnin shqiptarëve disa të drejta.

Furnizimin me armë për kryengritjen do ta bënte Serbia sepse kryengritësit nuk kishin ku të mbështeteshin dhe kryengritja do fillonte kur Serbia të jepte urdhrin. Vet Dhimiter Apis i Dorës së Zezë ( ai që u bë shkak për fillimin e luftës së parë Botërore) u takua me Buletinin dhe shqiptarët u zotuan që të ruanin serbët e Kosovës dhe ashtu u bë. Durham shkruan se Buletini i ruajti serbët ( që donte t`i dëbonte turku nga Kosova ) por Serbet nuk e mbajtën fjalën.

Pashic kërkoi bashkëpunim për çlirimin e Kosovës, por nuk u premtoi shqiptarëve autonomi, pavarësi jo që jo, sepse ishin sipas tij, të papjekur për të bërë shtet. Ai donte vetëm aneksimin e Kosovës. Në këto kushte filloi kryengritja dhe në korrik 1912, kryengritësit kërkuan shpërndarjen e parlamentit osman, rrëzimin e qeverisë dhe zgjedhje të reja ( pak a shumë çka kërkon politika jon edhe sot).

Kryengritësit ishin kundër Xhon Turqve dhe kërkonin përfaqësim politik, pra deri në korrik nuk kishte as kërkesë për autonomi as për pavarësi. Në gusht në Shkup, shqiptarët e kishin në dorë perandorin që të shpallnin autonominë ose pavarësinë dhe nuk e bënë, se pati mosmarrëveshje midis tyre pasi Buletini me grupin e tij donte të shkonte në Selanik dhe të nxirrte Abdyl Hamitin nga burgu dhe ta vendoste në pushtet atë në Stamboll. Të njëjtën gjë bënë një pjesë e shqiptarëve edhe nga ana e Malit të Zi, së bashku me trupat malazeze luftuan kundër osmanëve. Nëse në Shkup do ishte shpallur pavarësia, historia e shqiptarëve mund edhe të kishte ndryshuar. Ndërhyri në lojë Austria në këtë kohë dhe i kërkoi Portës autonomi për shqiptarët në 17 gusht 1912 dhe bashkimin e 4 vilajeteve dhe ajo e pranoi këtë gjë në parim, por ndërkohë Liga Ballkanike filloi sulmin ndaj osmaneve dhe raporti i forcave ishte 320 mijë me 750 mijë ushtar për Ligen Ballkanike që mbështetej me armatim nga Rusia. Pra për trojet shqiptare luftonin 1 milion ushtar dhe shqiptarët ishin ca me një fuqi Ballkanike ca me një tjetër, ca neutral. Nuk pati asnjë ushtri shqiptare se edhe të kishte nuk luftohej dot me 1 milion ushtar, kështu Shqipëria u vu para zhdukjes. Serbët dhe Fuqitë Ballkanike e zaptuan territorin dhe filluan masakrat mbi shqiptarët, ku u vranë me mijëra.

Analiza historike

A duhet të bëheshin disa krerë me fqinjët apo të rrinin ende me osmanët? Disa mund të thonë po sepse xhon turqit nuk u jepnin të drejta shqiptarëve, disa mund të thonë jo se fqinjët na donin të na zaptonin territorin dhe të na zhduknin, asimilonin dhe dëbonin. A mund të kishim një ushtri shqiptare që të çlironte vet trojet? E pamundur në ato kushte pa ndihmën e një fuqie të madhe. Nëse bëri mirë kjo apo ajo figurë politike që beri këtë gjë apo atë gjë, kërkon një analizë të thelle historike bazuar në faktet dhe pasojat që erdhën më pas. Edhe Toptani, Bib Doda, Zogu, Hoxha dhe madje e këta sot, kanë pasur marrëveshje të hapura apo të fshehta me serbët. Gjithmonë ua kanë sabotuar marrëveshjet vendet e mëdha që kanë interesa në Ballkan. Gjithmonë serbët nuk e kanë mbajtur fjalën dhe gjithmonë kanë kërkuar vetëm territor nga ne.

Vijmë në Jug të vendit që nuk bëri kryengritje ndaj Osmaneve. Diheshin pretendimet Greke për Epirin dhe aty Greqia mendonte se e kishte kontrollin me anë të agjenturave të veta, investime me fe dhe shkolla. Marrëdhëniet e Qemalit me Greqinë kanë qenë të shkëlqyera dhe në kushtet kur në Greqi, shumica e popullsie në atë kohe ishte Arvanite ishte normale, por kur erdhën kretanet në pushtet, ata u tregun agresiv ndaj elementit shqiptar si në Greqi edhe në Shqipëri.

Greqia pretendon se në 1908, ka një marrëveshje me Qemalin që Epiri i kalon Greqisë deri në Karaburun të shkruar me dorën e tij, për ta pasur për provë. A ka shkuar ndonjë historian shqiptar ta shohi dokumentit arkivor e ta vërtetoj? Jo asnjë. Ja edhe nëse e ka shkruar, a kishte vlerë ajo dhe a ka ndikuar? Disa thonë jo e disa thonë po. Serish duhet analizuar dhe vërtetuar kjo gjë.

Ndërkohe Konsulli Austriak e akuzoi se ai i kërkoi atij që t`i jepej Janina dhe Çameria, Greqisë, po edhe disa shqiptarë e akuzonin atë gjithashtu. Greqia do ndihmonte për krijimin e shtetit shqiptar me municion, por vetëm në veri pasi në jug ajo kërkonte të gjithë Epirin. Kështu në 1911 në memorandumin e Greces, Qemali u konsultua me ta dhe Greqia ishte dakord sepse ishte larg saj. Por në 1912, Qemali tregoi zgjuarsi politike se bashkëpunoi me Austrinë dhe Berchtoldi e thirri dhe i dha një anije që të shkonte e ngrinte flamurin, me qellim ta kishte një qeveri në terren dhe Vlora nuk u pushtua sepse nuk e la Austria, Italia dhe Gjermania.

Analiza historike

A duhet Jugu të bënte kryengritje në këtë kohë. Nëse po pse edhe nëse jo pse? Vijmë tek Qemali a kishte marrëdhënie të mira me greket? A e ka dëmtuar çështjen shqiptare kjo gjë? Dikush mund të thotë po, dikush jo, por kjo duhet analizuar dhe vërtetuar me fakte. A ka merita Qemali? Po. Ishte diplomat dhe politikan kalibri që në një moment historik diti të lozi dhe arriti me aq sa mundësi kishte, të ngrinte flamurin dhe pretendimet etnike të shqiptarëve. Fuqitë e mëdha e akuzuan më pas për grusht shteti për rikthimin e Shqipërisë me Turqinë dhe e detyruan të dorëhiqej dhe largohej nga vendi. Kjo serish duhet analizuar nëse ishte apo jo ashtu siç ato e akuzuan.

Një historian sjell faktet historike ai nuk krijon fakte, por thjesht i gjenë dhe i përcjell ato, i krahason analizon dhe asnjëherë nuk mban qëndrim personal subjektiv. Pastaj në bazë të fakteve shihen shumë gjera të tjera. Kush është qëllimi më i lart i një kombi? Të ruaj jetën, gjuhën, kulturën, traditat, ekonominë dhe territorin e tij mbi të gjitha. Cenimi i jetës dhe ekzistencës së një kombi dhe i territorit janë të panegociueshme dhe të paamnistueshme dhe politika gjithmonë duhet të bëjë kujdes që të mos i prek këto limite kurrë. Ai që ka lexuar librat e mi, e di shumë mirë që aty nuk ka asnjë rresht nga mua, por puna ime është sjellja e fakteve historike.

Këto ngjarje historike rrëfehen tek dy librat e mi dhe në fund të çdo faqe ka citim nga autoret dhe arkivat që i kam marr dhe nuk ka asnjë gjë nga ana ime. Kjo është puna ime profesionale. Një individ i zgjuar lexon, heton dhe nxjerr mësime nga historia, ndërsa një njeri pa mentë e fsheh atë sepse mendon se duke fshehur gabimin i shërben vendit të vet, ndërkohë që e do e përsërisë sërish po atë gabim, por pasojat herën e dytë janë më të mëdha.

Vërejtje

Liria ime e të shprehurit, menduarit janë të panegociueshme, pasi ato vijnë mbi qenien time. Mënyra se si unë jetoj jetën time është në përputhje me etiken, edukatën dhe unë kurrë nuk i shkel ato qoftë në marrëdhëniet personale, por edhe ato me publikun. Jam një njeri që shoh vetëm punën time dhe nuk i bie në qafe askujt.

Një kor me lloj lloj njerëzish shpirtvegjël dhe me njohuri të kufizuara në këtë fushë dhe që shpesh as kanë lexuar ndonjë libër në jetën e tyre, duke marrë shkrime nga portale që i botojnë ato për klikime dhe bëjnë statuse dhe komente ndaj meje dhe kjo thjesht për shkak të xhelozisë së suksesit në punën time, sukses që unë e kam me mund, djerse dhe gjak që i dedikohet një pune gati çnjerëzorë. Këtë kategori nuk e kam fare në konsiderim, pasi shkrimi është për publikun e edukuar dhe qytetar që ka kulturë të lexuari dhe kulturë personale, pasi kjo kategori nuk do kuptoj asnjë rresht nga këto që unë kam shkruar, se e ka të limituar të kuptuarin. Në lidhje me librin e fundit që është dokumenti më i vjetër i gjuhës shqipe, kam parë gjithashtu disa pakënaqësi për botimin e tij.

Pse nuk duan disa që ky dokument të ishte edhe në shqip dhe në anglisht? Ca punë ju prish këtyre njerëzve që shqiptarët ta kenë atë në shqip, se nuk e kuptoj dot ketë gjë? Kujt i qenkan prishur interesat kaq shumë? Thjesht është kontributi im modest, me njohurit e mija dhe të ardhurat e mija personale për vendin tim dhe kjo nuk ka pse të shqetësoj asnjë. Në këmbim të saj nuk dua asgjë, se unë e bëjë për vendin tim, se e kam për detyrë. E di që të merresh me historinë e Shqipërisë është shumë e rrezikshme sepse preken interesa shumë të mëdha, por qëllimi im është mbrojtja e vendit tim me anën e shkencës./rajonipress/

Gjergj Fishta – GJUHA SHQYPE

No Comments Argëtim Letersi

Porsi kanga e zogut t’verës,
qi vallzon n’blerim të prillit;
porsi i ambli flladi i erës,
qi lmon gjit e drandofillit;
porsi vala e bregut t’detit,
porsi gjâma e rrfès zhgjetare,
porsi ushtima e nji tërmetit,
ngjashtu â’ gjuha e jonë shqyptare.
Ah! po; â’ e ambël fjala e sajë,
porsi gjumi m’nji kërthi,
porsi drita plot uzdajë,
porsi gazi i pamashtri;
edhè ndihet tue kumbue;
porsi fleta e Kerubinit,
ka’i bien qiellvet tue flutrue
n’t’zjarrtat valle t’amëshimit.
Pra, mallkue njai bir Shqyptari,
qi këtë gjuhë të Perëndis’,
trashigim, që na la i Pari,
trashigim s’ia len ai fmis;
edhe atij iu thaftë, po, goja,
që përbuzë këtë gjuhë hyjnore;
qi n’gjuhë t’huej, kur s’asht nevoja,
flet e t’veten e lèn mbas dore.
Në gjuhë shqype nanat tona
qi prej djepit na kanë thânun,
se asht një Zot, qi do ta dona;
njatë, qi jetën na ka dhânun;
edhe shqyp na thanë se Zoti
për shqyptarë Shqypninë e fali,
se sa t’enden stina e moti,
do ta gzojn kta djalë mbas djali.
Shqyp na vete, po pik’ mâ para,
n’agim t’jetës kur kemi shkue,
tue ndjekë flutra nëpër ara,
shqyp mâ s’pari kemi kndue:
kemi kndue, po armët besnike,
qi flakue kanë n’dorë t’shqyptarëvet,
kah kanë dekë kta për dhè të’t’Parvet.
Në këtë gjuhë edhe njai Leka,
qi’i rruzllim mbretnin s’i a, xûni,
në këtë gjuhë edhe Kastriota
u pat folë njatyne ushtrive,
qi sa t’drisë e diellit rrota,
kanë me kênë ndera e trimnive.
Pra, shqyptarë çdo fès qi t’jini,
gegë e toskë, malci e qyteta,
gjuhën t’uej kurr mos ta lini,
mos ta lini sa t’jetë jeta,
por për tê gjithmonë punoni;
pse, sa t’mbani gjuhën t’uej,
fisi juej, vendi e zakoni
kanë me u mbajtë larg kambës s’huej,
Nper gjuhë shqype bota mbarë
ka me ju njohtë se ç’fis ju kini,
ka me ju njohtë për shqyptarë;
trimi n’za, sikurse jini.
Prandaj, pra, n’e doni fisin,
mali, bregu edhe Malcija
prej njaj goje sod t’brohrisim:
Me gjuhë t’veten rrnoftë Shqypnia!

  • poezi nga Gjergj Fishta

Prof. dr. Eshref Ymeri – Çmimi i mosmirënjohjes

No Comments Argëtim Letersi

Në gjuhën shqipe ka shumë shprehje për mosmirënjohjen. Meqenëse kam gati një gjysmë shekulli (që prej vitit 1972) që merrem me pasurinë frazeologjike të gjuhës shqipe, në ballafaqim me anglishten, frëngjishten, italishten dhe rusishten (bashkë me një koleg, në vitin 2007 kemi botuar Fjalorin frazeologjik italisht-shqip, me mbi 15 mijë shprehje frazeologjike, në vitet 2015 dhe 2019 kam botuar, respektivisht, Fjalorin frazeologjik rusisht-shqip, me më shumë se 25 mijë shprehje frazeologjike, dhe Fjalorin frazeologjik anglisht-shqip, po me mbi 25 mijë shprehje frazeologjike), kam vënë re se në gjuhë shqipe hasen kaq shumë shprehje frazeologjike, në të cilat fshikullohet paq mosmirënjohja, çka nuk vihet re në gjuhët e mësipërme për nga sasia e tyre. Nuk jam në gjendje ta shpjegoj një dukuri të tillë. Prandaj i kam pasë shtruar vetes dy pyetjet në vijim:

Shprehje të tilla kanë lindur në gjuhën shqipe, meqenëse ne, si popull, kemi mbajtur qëndrim të prerë kundër mosmirënjohjes, apo dukuria e mosmirënjohjes ka pasë qenë kaq e pranishme në jetën tonë gjatë shekujve, saqë ka lënë mjaft truall për krijimin e tyre?

Mos vallë si truall i përshtatshëm për krijimin e shumë shprehjeve për mosmirënjohjen ka shërbyer përçarja tragjikje ndëshqiptare, për shkak të së cilës trojet tona etnike në mbarë Gadishullin Ilirik na u katandisën si kokoshi një thelë?

Në vijim po rendis disa shprehje për mosmirënjohjen:

bëri mirë e gjeti keq

është bukëshkalë

ha bukën e përmbys kupën

hedh hallin dhe thotë ku të kam parë

hedh lumin dhe të pështyn kalin

këtej të pi verën, andej të shan derën

këtej të puth këmbët, andej të nxjerr dhëmbët

mbaron punë dhe të kthen kurrizin

shkel bukën me këmbë

të ha shalqirin e të rreh me lëkurë

të ha (të pret) në besë

Në një letërkëmbim që kam pasur kohët e fundit me mikeshën time nga Tirana, zonjushën Miranda Kapllani, administratore biznesi, patëm shkëmbyer mendime edhe për mosmirënjohjen. Në njërin nga ato letërkëmbime, ajo më shkruan:

“Pena Juaj më kujtoi gjyshin tim, Hilmi Belul Beluli (Salillari), i përndjekur politik. Kam qënë shumë e vogël, por mbaj mend që thoshte: “Këtij vendi e keqja do t’i vijë nga vetja dhe nga serbi. Shqipëria vend i bekuar dhe popull i mallkuar”.

Pasi gjyshi ndërroi jetë dhe unë u rrita pak më shumë, pyes gjyshen se çfarë donte të thoshte gjyshi im me këto fjalë? Dhe gjyshja ime, e mënçur dhe e mirë, më pa dhe më tha:

Dëgjo, e mira ime. Ishte dikur në rrëzë të një mali një shtëpizë, ku jetonte një grua e moshuar që e thërrisnin Fatma. Ajo ishte shëronjëse, por gjindja e thërrisnin magjistare. Të gjithë shkonin dhe kërkonin ndihmë te Fatma, dhe Fatma ju falte shërim. Një ditë, në një prej shtëpive të një fshati, sëmuret i vogli i familjes dhe e ëma i thotë burrit të saj, babait të fëmijës, të shkonte te Fatma, por ai i thotë “jo”, se ajo ishte shtrigë. I vogli po përkeqësohej dhe ishte në grahmat e fundit të jetës, dhe babai vendosi të shkonte te Fatma. Sapo mbërriti te dera e shtëpisë së saj, i del përpara Fatma dhe i thotë të kthehej në shtëpi, pasi e priste i biri për të luajtur. I çuditur, babai i fëmijës, pasi mërmëriti disa sharje për këtë shtrigë, kthehet nga kishte ardhur dhe shtanget në vend kur sheh të birin të vraponte drejt tij dhe se donte të luante.

Në atë periudhë, Sulltani, në marrëveshje me qeverinë franceze të asaj kohe, kishte dërguar njerëzit e tij të gjenin shtrigën me emrin Fatma. Kudo që pyesnin, merrnin të njëjtën përgjigje: s’e njihte asnjë. Të gjithë e mbronin dhe e ruanin Fatmën. Një ditë, njerëzit e Sulltanit mbërrijnë në shtëpinë e vogëlushit që i shpëtoi vdekjes, pyesin mamanë e tij dhe marrin të njëjtën përgjigje.

Ndërkohë, vjen nga ara babai, e pyetën dhe atë, dhe ai, pa iu dridhur qerpiku, tha se e njihte dhe i shoqëroi për te shtëpia e Fatmës. Fatma e dinte ç’e priste dhe qëndronte e qetë në kasollen e saj. Dhe Fatma përfundoi në Francë, ku u gjykua si shtrigë dhe magjistare dhe u dënua me djegie në turrën e druve. Përpara se t’i vinin zjarrin turrës së druve, i thanë nëse kishte ndonjë dëshirë të fundit. Fatma kërkoi të dinte se kush e tradhtoi. Pasi xhelati artikuloi emrin e babait të vogëlushit të rikthyer në jetë, Fatma tha dëshirën e saj të fundit:

“Shqipëria (Iliria, Arbëria) do të ishte një vend me një tokë, klimë, pasuri të bekuar, por populli i saj për 5 shekuj do të ishte i mallkuar”.

E pash e çuditur gjyshen time, s’kuptova asgjë nga ç’dëgjova. Më pas, kur u rrita dhe gjyshja ime s’ishte më me mua, kuptova domethënien e tregimit të saj. Gjyshja ime quhej Fatma. Dhe ne jemi akoma nën ndikimin e mallkimit të Fatmës”.

Shkrimtari francez La Roshfuko ( François VI, duc de La Rochefoucauld – 1613-1680), autor veprash të karakterit filozofiko-moralizues, ka thënë:

“Nuk është ndonjë e keqe e madhe t’i bësh nder një mosmirënjohësi, por është fatkeqësi e madhe të pranosh të të bëjë nder një njeri i padenjë”.

FAMILJA E REXHEP RRUGEJES KA BOTUAR PLOT 15 LIBRA .

No Comments Argëtim Letersi

FAMILJA E REXHEP RRUGEJES KA BOTUAR PLOT 15 LIBRA .POR AJO QE BIE NE SY NE KETO LIBRA ESHTE KONTRIBUTI I SHQUAR I DY VAJZAVE TE REXHEPIT ANXHELES DHE GRESILDES TE CILAT POEZITE E TYRE IA KANE KUSHTUAR VENDLINDJES SE TYRE KAVAJES ,KOSOVES ,CAMERISE ,ATDHEUT ,KENGETARES SE MIRENJOHUR PARASHQEVI SIMAKU ,NENES ,DIKTATURES,LEVIZJES DEMOKRATIKE NE QYTETIN E KAVAJES NE VITIN 1990 -TE,FIGURAVE TE SHQUARA SHQIPTARE ,STINEVE TE VITIT ,NATYRES SE BUKUR ,POLITIKES DIKTATORIALE ,FAMILJES ,FEMIJEVE ,FEMIJEVE JETIME ,DITLINDJEVE ,POPULLIT , ETJERE POEZI TE NDRYSHME .POR AJO QE BIE SHUME NE SY NE TE GJITH KETO LIBRA ESHTE SE TE DY MOTRAT RRUGEJA TE GJITHE KETO LIBRA I KANE BOTUAR NE NJE MOSHE FARE TE VOGEL DUKE FILLUAR QE NGA MOSHA 11 VJECARE E DERIM NE MOSHEN 17 VJECARE.PO KUSH JANE MOTRAT RRUGEJA .

Anxhela Rrugeja lindi me 14 .01 . 1995 nga nje familje e thjeshte.Qyteti ku lindi dhe u rrit eshte Kavaja .Babai Rexhepi ka mbaruar shkollen e mesme .Ai ka punuar ne shume ndermarrje te ndryshme te Kavajes dhe eshte nismetare i pare i levizjeve demokratike ne Kavaje dhe Shqiperi .Per ato merita ai gezon titullin e larte “Mirenjohje” e qytetit te Kavajes .Ai eshte themelues kryesore i shoqates Mbarekombetare 25 marsi 1990- te ,Revolta e Pare Kunder Sistemit Diktatorial Kavaje dhe eshte kryetare i saj .Ai eshte autore i kater librave historik qe i perkasin levizjes demokratike qe zhvilloi populli i Kavajes ne vitin 1990 te ne Kavaje si dhe mundes i Beses se Kavajes ne mundjen klasike dhe mundjen e lire per vitet 1980-1991.Mamaja Blerta ka mbaruar shkollen e larte per degen Gjuhe -Letersi dhe jep mesim ne kete dege .Ajo eshte redaktore dhe korektore e disa librave dhe eshte sekretare e femijeve jetime ne qytetin e Kavajes ,si dhe Drejtore Ekzekutive e shoqates Mbarekombetare 25 marsi 1990 -te ,Revolta e Pare Kunder Sistemit Diktatorial Kavaje . Anxhela arsimin 9 vjecare e kreu ne shkollen Mehmet Babamusta me rezultate te larta ne mesime.Shkollen e mesme e kreu ne shkollen Dituria serisht me rezultate te larta ne mesime .Me pas vazhdoi shkollen e larte per degen Gjuhe -Letersi dhe Anglisht ,te cilen e nderpreu ne mes per arsye familjare .Anxhela ka mbaruar kursin e Anglishtes me rezultate te larta .Anxhela ka qene pjesmarrese e Shoqates Mbarekombetare 25 Marsi 1990 -te ,Revolta e Pare Kunder Sistemit Diktatorial Kavaje.Ajo jeton ne shtetin e Italise ne qytetin e Mantoves ,eshte e martuar dhe ka dy femije te mrekullueshem, nje vajze dhe nje djale. Veprimtaria e saj poetike ka filluar qe ne vitin 2008 .Vjershat e para i ka botuar ne vitin 2009 -te,ne librin :Stadiumi Besa dhe ngjarjet e vitit 1990 -te ,ne Kavaje .Ne shtatore te vitit 2011 nxorri ne treg librin e saj te pare me titull “Enderra ime “.Ne kete liber Anxhela ka shkruajtur perralla ,tregime ,vjersha e poezi .Ne shtatore te vitit 2012 -te ,botoi librin me poezi “Pasion “.Ne shtatore te vitit 2014 -te ,botoi librin me poezi te titulluar “Heroizem “.Ne maj te vitit 2016 -te ,botoi librin me poezi te titulluar :”Ne boten tende”.Ne shtatore te vitir 2016-te , shkruajti disa poezi ne librin me titull “Drejt Gjermanise “,te autores Gresilda Rrugeja .Ne nentore te vitit 2016 -te, i dhuron lexuesit nje liber te vecante ne poezi e vjersha kushtuar nenes me titull “Dashuri Nene”.Ne qershore te vitit 2017- te,se bashku me motren e saj Gresilden i dhurojne lexuesit nje liber me poezi e vjersha kushtuar Kavajes dhe figurave te shquara te saj .Ne qershore te vitit 2018 -te ,se bashku me motren e saj Gresilden i
dhurojne lexuesit nje liber me poezi dhe vjersha kushtuar Kosoves dhe figurave te shquara te saj me titull :”Per ty Kosove “.

Gresilda Rrugeja lindi me 03,06,2002 ,nga nje familje e thjeshte .Qyteti ku lindi dhe u rrit eshte Kavaja .Babai Rexhepi ka mbaruar shkollen e mesme .Ai ka punuar ne shume ndermarrje te ndryshme te qytetit te Kavajes dhe eshte nismetare i pare i levizjeve demokratike ne Kavaje dhe Shqiperi .Per keto merita ai gezon titullin e larte “Mirenjohja “e qytetit te Kavajes.Ai eshte themelues kryesore i shoqates Mbarekombetare 25 marsi 1990 -te,Revolta e Pare Kunder Sistemit Diktatorial Kavaje dhe eshte kryetare i kesaj shoqate .Ai eshte dhe autore i kater librave historik qe i perkasin levizjeve demokratike qe zhvilloi populli i Kavajes ne vitin 1990 -te ,ne Kavaje ,si dhe sportist i Bese se Kavajes ne mundjen klasike dhe asaj te lire ne vitet 1980 -1991 .Mamaja ,Blerta ,ka mbaruar shkollen e larte per degen Gjuhe-Letersi dhe jep mesim ne kete dege.Ajo eshte redaktore dhe korektore e disa librave ,sekretare e femijeve jetime si dhe Drejtore Ekzekutive e shoqates Mbarekombetare 25 Marsi 1990 -te ,Revolta e Pare Kunder Sistemit Diktatorial Kavaje .Gresilda dy vitet e para te shkolles fillore i kreu ne shkollen Mehmet Babamusta me rezultate te larta ne mesime .Klasen e trete nuk e mbaroi te gjithen aty per arsye familjare ajo u shperngul ne shkollen Luzi i Madh Kavaje ku jep mesim nena e saj Blerta.Edhe ne kete shkolle Gresilda shkelqeu ne te gjitha lendet .Ajo ishte organizatore ne te gjitha veprimtarite qe zhvilloheshin ne kete shkolle .Ne aktivitetin e femijeve ne lagje te zhvilluar nga komuniteti Mysliman Kavaje ,Gresilda doli fituese duke u vlersuar me nje dhurate simbolike.Gresilda ka mare pjese ne shume aktivitete te femijeve Jetime.Gresilda ka mbaruar gjimnazin Aleksander Moisiu me rezultate te larte ne mesime .Ne gjimnazin Aleksander Moisiu ne Kavaje ,Gresilda ishte organizatore e shume aktiviteteve qe zhvilloheshin ne raste festash ku po permendim disa nga aktivitetet e saja :Ka shkelqyer ne grupin e vallzimit ,depat i hapur ne librin me titull :”Ne oren e hartimit “,Ka ditur te luaj shume mire rolin e gazetares ku ka intrvestuar disa personazhe te fushave te ndryshme historike.Gresilda ka luajtur role te ndryshme si :Vajza fshatare ,dhuna mbi gruan etj.Gjate ketyre tre viteve te gjimnazit Gresilda ka qene zv/senatore e klases ,senatore e klases ne vitin e trete ,zv/Presidente e gjimnazit ne vitin e trete.Gresilda ka protestuar kunder politikes diktatoriale 30 vjecare shqiptare perballe Parlamentit Shqiptare per lirite dhe te drejjtat e njeriut ku dha mesazhin e saj nepermjet fjales se lire.Gresilda eshte pjesmarrese e shume aktiviteteve qe ka zhvilluar Shoqata Mbarekombetare 25 marsi 1990 Revolta e Pare Kunder Sistemit Diktatorial Kavaje .Ajo ka mbaruar me rezultate te larta kursin e Anglishtes.Veprimtaria e saj poetike ka filluar ne vitin 2013 -te .Vjershen e pare e ka hedhur ne librin Kavaja Shkendija e Pare e Demokracise Shqiptare ,veper e cila eshte botuar ne vitin 2015 -te, me autore Rexhep Rrugejen .Ne maj te vitit 2016 -te ,ne librin :Ne boten tende ,te autores Anxhela Rrugeja ,Gresilda hodhi ne kete liber plot 13 vjersha .Ne qershore te vitit 2015 -te ,Gresilda emigroi ne Gjermani bashke babain dhe me vellain e saj Horgiton ,ku jetuan ne Vetzlar te Gjermanise rreth kater muaj e gjysem.Ne fund te terorit te vitit 2015 -te ,u kthye serisht ne atdhe .Ne shtatore te vitit 2016 -te ,nxorri ne treg librin e saj te pare me titull :Drejt Gjernanise .Ne qershore te vitit 2017 -te,se bashku me motren e saj Anxhelen i dhuruan lexuesit nje liber me vjersha ,poezi me titull : Poema dhe poezi kushtuar Kavajes dhe figurave te shquara te saj .Ne qershore te vitit 2018 -te ,serisht me motren e saj Anxhelen i dhurojne lexuesit nje liber me vjersha e poezi kushtuar Kosoves dhe figurave te shquara te saj me titull :Per ty Kosove .Ne mars te vitit 2019 -te ,i dhuron lexuesit librin me poezi me titull:Vale te nxehta ne Shqiperi.Ne nentore te vitit 2019 -te ,i dhuron lexuesit nje liber me poezi me titull :Parashqevi Simaku Perla e Muzikes Popullore.Ne Shtatore te vitit 2020 i dhuron lexuesit nje liber me poezi per Camerine ,me titull :Cameria eshte Shqiperi .Gresilda ne nendore te 2020 do vazhdoj sdudimet ne universitetin e Drejtesise ne Tirane.
I uroj suksese te metejshme dy motrave Rrugeja ne rrugen e bukur te krijimtarise se tyre .Jam e bindur se pena e dy motrave Rrugeja do ti sjelle lexuesit vlera te reja artistike ne rrugen e bukur te artit te fjales.Blerta Rrugeja.

Burimi/Facebook

Elena Kocaqi – DOKUMENTI MË I VJETËR I SHQIPES SË SHKRUAR

No Comments Argëtim Letersi

Kam nderin qe të publikoj sot në Shqip, Anglisht dhe Italisht, Dokumentin me te vjetër te gjuhës Shqipe së shkruar, të njohur deri me sot, me titull Perikopi Evangjelik( Përmbledhje Ungjillore). Ky shkrim është shkruar ne gjuhën Shqipe me germat e quajtura Greke dhe i përket fillimit te shekullit te XIV, pasi është gjetur në disa dorëshkrime te shkruara ne Koine Greke të kësaj kohe, apo fillimit te viteve 1300 por mund të jetë edhe i viteve 1200. Ky është dokumenti me i vjetër i Shqipes se shkruar të njohur deri me sot, është me i vjetër se Formula e Pagëzimit e 1462 dhe me i vjetër se Meshari i Gjon Buzukut i 1555. Dokumenti ka karakter fetar, pasi është një përmbledhje Ungjillore por rëndësia e tij qëndron tek shkrimi i gjuhës Shqipe, jo te përmbajtja e tij. Ky dokument ka dy shkrime në Shqip, Ευαγγελιον αρβανειτικοv, (ungjilli në Arbërisht ose Shqip), το Χριστός ανεστη αρβανειτικοv (Krishti u Ngjall në Arbërisht ose Shqip). Ashtu si pjesa Katolike Shqiptare që shkruante me shkronja Latine pjesë nga Bibla, ashtu edhe Ortodoksit Shqiptar kane shkruar Shqipen me shkronja Greke dhe kjo pjesë ka qenë e panjohur, madje e injoruar deri me sot.
Rëndësia e dokumentit është e jashtëzakonshme, pasi e çon Shqipen e shkruar të njohur ne një epoke me te hershme, megjithëse unë mendoj se duhet te këtë shkrime Shqipe me te vjetra sesa ky shkrim, pasi Shqipja del ne këtë forme qe është sot qe në fjalorin e Homerit.
Dokumenti ka rendësi sepse hap një horizont te ri. Duke qene se pjesa me e madhe Shqipërisë ka qene lidhur me Bizantin, atëherë duhet te këtë edhe shkrime te tjetra në Shqip me germa Greke por edhe germa Latine në gjuhën Shqipe që ne nuk i njohim ende. Kështu Kodikët muzikor Bizantin ne shekujt III deri VI apo VII, kane qenë shkruar edhe ne gjuhët e popujve jo vetëm në gjuhen e fesë. Kryhej një perikop apo përmbledhje e Ungjillit dhe ajo këndohej në gjuhen e popullit ne raste festash, ashtu si dhe në gjuhën Shqipe, ndaj duhet kërkuar tek këto shkrime edhe për gjuhën Shqipe. Kjo tradite rifillon serish ne shekujt XI, XII dhe ka vazhduar deri me sot si ne Kishën Bizantine por edhe në atë te Romes. Kështu qe ne këtë drejtim mund te gjenden edhe te tjera dokumente ne gjuhen Iliro- Shqipe, te shekujve III-VI si dhe nga shekujt XI, XII e këtej.
Nuk ka rendësi fare alfabeti as përmbajtja e tekstit, rendësi ka qe ai është shkruar në gjuhën Shqipe. Shkrimet Shqipe duhen kërkuar me germa Latine, Greke por edhe Cirilike apo çdo lloj alfabeti tjetër. Edhe Iliret kane shkruar me disa alfabete, madje kane perdorur edhe keto germa tek monedhat e tyre.

Ky dokument është zbuluar nga Arbëreshet e Italisë ne vitin 1912, ne Bibliotekën Ambrozia te Milanos kur ka qenë drejtor i saj Papa Piu XI dhe mban edhe firmën e tij. Përmendja e parë e dokumentit i detyrohet Sofronio Gassis, ndërsa është rigjetur dhe botuar nga Nilo Borgia ne Itali ne 1930. Është njoftuar shkenca shqiptare nga vet Nilo Borgia, sa ishte ai gjallë por ky dokument nuk njihet deri me sot dhe arsyea nuk dihet se përse eshte mbajtur fshehur. Ky dokument është cituar para 80 vjetësh nga historiani i madh Nikola Iorga por nga shkenca shqiptare, apo nga ajo e huaj nuk njihet pothuajse fare. Falënderoj z. Mark Palnikaj qe shkon herë pas here dhe sheh dokumentet ne Itali, qe me dha informacionin për dokumentin dhe me pas e gjeta edhe një kopje tjetër qe është botuar ne gjuhen Italiane tek ky libër, krahas asaj Shqipe.
Ky libër është ne tre gjuhe në Shqip- Anglisht dhe origjinali në Italisht. Brenda ka pjesë Greqisht dhe Latinisht gjithashtu. Përkthimin nga Italishtja, Greqishtja dhe te termave Latin ne gjuhën Shqipe i kam kryer vet po ashtu edhe përkthimin nga Italishtja dhe pjesët Greqisht dhe Latinisht ne gjuhën Angleze e kam kryer po unë me besnikërinë më të madhe të mundshme, megjithatë duke pasur të botuar dhe dokumentin origjinal, çdo kush mund te shoh edhe atë. Kam shkruar hyrjen, konkluzionet si dhe kam shkruar edhe një lexim te shkrimit Shqip, bazuar tek varianti me shkronja Greke. Pjesa qe ka shkruar Nilo Borgia është lenë ashtu. Borgia ka treguar një historik te liturgjisë fetare ortodokse dhe gjuhëve qe janë përdorur si zyrtare dhe jo zyrtare dhe me pas është marr me transkriptimin dhe shpjegimin e tekstit ne shqip. Ai ka një merite te madhe për këtë shkrim pasi e rikërkoj dhe e gjeti atë dhe e botoj ne gjuhen Italiane para 90 vjetësh.
Ky dokument ndryshon historinë e Shqipes se shkruar, pasi ajo merr një pozitë me te vjetër, sesa kjo qe ne njohim deri me sot. Asnjëherë nuk kam ndier emocione me te forta, sesa botimi i këtij libri, pasi rëndësia e tij për historinë e Shqiptarëve është e jashtëzakonshme. Kam hequr nga vetja me botimin e tij një ngarkese te madhe, pasi ishte vërtet një detyrim dhe nje përgjegjësi e madhe, botimi i tij për historinë e Shqiptarëve.

Libri ne Shqip do jete ne librarit kryesore ne Shqiperi dhe Dardani brenda kesaj jave. Aktualisht gjendet tek Libraria Adrioni.

Burimi/Facebook/ Elena Kocaqi