Home

Lajme

Kujtojmë sot në 96 vjetorin e lindjes, aktoren 𝗠𝗮𝗿𝘁𝗮 𝗕𝘂𝗿𝗱𝗮, nënën e vërtetë shqiptare.

No Comments Kulture


“Marta Burda ishte një artiste shumë e zonja, një grua që diti të interpretojë në mënyrë mjaft realiste rolet e nënave shqiptare, një vajzë shumë e bukur, e për më tepër një aktore që nuk u shkëput asnjëherë nga teatri dhe kinematografia”.
Kështu do t’i fillonte kujtimet e tij për Martën ish-drejtori i teatrit “Aleksandër Moisiu” deri në fund të viteve ‘90 dhe poeti i njohur durrsak, Bardhyl Agasi.
“Megjithëse kishte dalë në pension, shpirti i saj vazhdonte të jetonte me teatrin. Marta ishte si një nënë për aktoret e reja dhe nuk lodhej asnjëherë duke i mësuar, duke i qëndruar afër, duke u dhënë këshilla të vlefshme”, kujton Agasi.
E lindur në Korçë në 𝟮𝟬 𝗸𝗼𝗿𝗿𝗶𝗸 𝟭𝟵𝟮𝟲, karrierën e saj si aktore Marta Burda e nisi që herët, në moshë fare të re. E rritur në një ambient me nivel mjaft të lartë kulturor; gjyshi i saj ishte atdhetari dhe akademiku Nikolla Naço, i ati Vani Burda ishte një fotograf shumë i njohur në qytetin e Korçës, poeti dhe atdhetari Hil Mosi ishte kumbari i saj, ndërsa Lasgush Poradeci dhe Kristaq Antoniu ishin miq të familjes, Marta u pikas që e vogël për talentin e saj në interpretim.
Edhe pse ishin ende vitet para Luftës së Dytë Botërore dhe në Shqipëri mbizotëronte mentaliteti që femrën e shihte vetëm brenda katër mureve të shtëpisë, korçarja e bukur pati mundësi të shkonte në Tiranë dhe me ndihmën e kumbarit të saj ndoqi studimet në Institutin Femëror “Nëna Mbretëreshë”, ku mori një kulturë të mirë për kohën. Ky duket se ishte hapi i parë që hodhi Marta për të dalë nga kornizat e ngurta të shoqërisë së asaj kohe, drejt emancipimit të saj dhe të shumë brezash grash, që shoqëria patriarkale shqiptare i shihte vetëm në rolin e grave dhe nënave.
Angazhimet e saj në grupet amatore do të fillonin gjatë viteve të luftës. Veterani Dhimitër Koço Grameno kujton: “Në shtator 1943 organizuam një grup të vogël artistik. Midis pjesëmarrësve dhe ndër më të dalluarat ishte Marta, e cila më vonë u bë një artiste e denjë e teatrit shqiptar”. Duket se rruga e korçares ishte shenjuar dhe ajo ishte mjaft e vendosur ta ndiqte atë. Pas çlirimit të vendit, ajo do të ishte ndër aktoret themeluese të teatrit të shtetit që u ngrit në vitin 1945.
Bukuria e korçares brune, me sytë e mëdhenj e të thellë, e ndërthurur me interpretimin mjaft dinjitoz do të ishin magnet për publikun, që gjithnjë ka duartrokitur lojën e saj artistike. Në ato vite ajo interpretoi në disa drama si: “Për ata që janë në det”, “Procesi i Lajpcigut”, “Borgjezi fisnik” etj. Ajo interpretoi krahas aktorëve të mëdhenj të skenës shqiptare, si: Mihal Popi, Naim Frashëri, Liza Vorfi, Marie Logoreci etj.
Edhe pse ishte në fillimet e karrierës së saj, gazeta “Albanezul” që dilte në Bukuresht të Rumanisë do të shkruante në vitin 1945 një artikull për të. “Marta Burda, mbesa e Nikolla Naços, princeshë e teatrit dhe kinematografisë shqiptare”, shkruhej në titullin e artikullit, ndërkohë në shkrim nënvizohej se Marta “kishte një zë të ëmbël, me nuanca, që i jepnin shpesh kolorit recitativ”.
Por pjesën më të madhe të karrierës së saj artistike Burda do ta zhvillonte në teatrin “Aleksandër Moisiu”. “Erdhi në Durrës vetëm një vit pasi ishte krijuar teatri profesionist, atëherë kur ishte 28 vjeçe dhe e kaloi thuajse gjithë jetën e saj në skenë. Ajo do të përbënte së bashku me Nikolin Xhojën, Vangjel Hebën, Spiro e Vera Urumin, Lutfi Hoxhën etj. brezin e parë të aktorëve që i dhanë jetë skenës së teatrit të Durrësit”, thotë Bardhyl Agasi.
Ndërkohë, studiuesi Josif Papagjoni, në enciklopedinë “Teatri dhe kinematografia shqiptare” shkruan për Burdën: “Në skenën e teatrit të Durrësit ka mishëruar shumë figura artistike, kryesisht role grash e nënash të dhimbsura, të buta, shpirtbardha, por edhe ankuese, të shqetësuara, me një dashuri të thellë e të heshtur për bijtë e tyre në hall, si në shfaqjet Mbreti Lir, Pulëbardha, Mulliri i Kostë Bardhit, Kartela e verdhë, Mirë se erdhe Elona, Dorina etj. Ky lloj tipi erdhi duke u përkryer në aktrimin e saj të ngrohtë, i pasuruar edhe me prurje të tjera, kryesisht me figura grash të paqme, me dinjitet, qëndrestare…”.
Pikërisht në rolet e nënave, Marta korri duartrokitjet më të zjarrta të publikut. Emocionet e forta që përcillte Marta përmes interpretimit të saj, i nënvizon edhe drejtoresha e bibliotekës publike të Durrësit, Flora Dervishi, e cila kujton se ndërsa aktorja interpretonte një poezi të saj, “Një vit pas eksodit”, shumë nga zonjat e pranishme në takim u përlotën. Sipas Dervishit, ky ishte interpretimi i fundit i Martës, aktores që iu përkushtua teatrit me mish e me shpirt si shumë aktorë të tjerë të brezit të saj.
“Muajin e fundit para se të ndahej nga jeta, kur ndodhej e shtruar në spital, ajo vazhdonte të ishte sërish e fortë, po grua e vendosur që e njihja prej kohësh. Ndërsa e kishte kuptuar se po jetonte ditët e fundit të jetës, përpiqej të ishte e fortë për vajzën e saj, Rebekën, dhe dy mbesat e dashura.
Marta ishte një gjyshe mjaft e dashur dhe në vitet e fundit unë e mbaj mend përherë nën shoqërinë e mbesave të saj që vazhdonin studimet në shkollën e muzikës “Jan Kukuzeli”. Ajo i inkurajoi ato drejt rrugës së artit, ashtu siç kishte bërë me shumë artiste të reja”, thotë Agasi.
Por krahas dashurisë së madhe për të afërmit e saj në të njëjtën kohë Marta ishte mjaft e dashur dhe e afruar me njerëzit. Pas çdo shfaqjeje ajo nuk nguronte t’i pyeste të njohurit dhe jo vetëm sesi u ishte dukur interpretimi i saj dhe dëgjonte me mjaft vëmendje qoftë kritikat, qoftë edhe fjalët e mira. Disa nga rolet e saj më të spikatura janë Ana Valter, Mis Elisa, Katerina Ivanovna, Irina Pavllovna, Nica, nëna kosovare etj.
Por krahas teatrit, një pjesë e mirë e karrierës së Marta Burdës është zhvilluar në kinematografi. Edhe në ekranin e madh të kinemasë, ashtu si në teatër, Burda është shfaqur kryesisht në rolin e nënave tek filmat: Zani Partizani, Balonat, Në shtëpinë tonë, Agimet e stinës së madhe, Zëvendësi i grave etj. Pas plot 50 viteve në skenë, Marta Burda numëron rreth 150 role në teatër dhe kinematografi. “Por krahas talentit të saj artistik Marta Burda dha shumë gjatë jetës së saj edhe në drejtim të emancipimit të gruas shqiptare. Me shembullin e saj ajo inkurajoi mjaft femra drejt rrugës së artit, në një kohë kur shoqëria shqiptare ishte mjaft e mbyllur dhe mentaliteti patriarkal rëndonte mjaft mbi kurrizin e grave shqiptare”, thotë Agasi.
Marta Burda u nda nga jeta në vitin 1995, në moshën 69-vjeçare.
Për kontributin e saj shumëvjeçar në skenën shqiptare Presidiumi i Kuvendit Popullor i dha në 15 shtator 1988 titullin “Artiste e Merituar”. Ndërkohë në vitin 2003, Këshilli Bashkiak i qytetit të Durrësit i akordoi titullin “Qytetar nderi” me motivacionin: “Një nga aktoret e para të Shqipërisë që ka themeluar Teatrin Kombëtar, vajzë e një prej familjeve më të vjetra e patriotike të qytetit të Korçës.
Ka interpretuar me nivel dhe talent të rrallë mbi 150 role kryesore në skenën shqiptare nga fillimet e veprimtarisë artistike në grupet e rinisë antifashiste (shtator 1943) e gjatë më shumë se 50 viteve duke dhënë figura të paharruara artistike në teatër e kinematografi”.

Burimi/Facebook/Teatri Aleksander Moisiu Durres

Sefer Kikija – TE BASHKUAR MUND TE BEJME SHUME GJERA…

No Comments Kulture

PERSONAZH…!
Personazhi im kesaj here nuk vjen nga futbolli ku une i zgjedh zakonisht, por nga fusha e letrave shqipe…Eshte nje nder intelektualet me te shquar qe banon dhe jeton prej shume vitesh ketu ne Itali…Vjen nga qyteti i Shkodres, me origjine nga Miredita…Eshte gazetari Ndue Lazri, dekumentarist, poet…Dallohet per shkrimet e tij ne shtypin e perditshem shqipetar, neper gazeta te ndryshme, por dhe ne botime poetike…Pas vitit 90 la Shqiperine dhe emigroi ne Itali.
Ja intervista qe zhvillova me te…
TE BASHKUAR MUND TE BEJME SHUME GJERA…
Interviste me gazetarin Ndue Lazri..!
Profesor, ne cilin vit u larguat nga Shqiperia, pse u larguat, si e perjetuat ate?
Pershendetje mik dhe koleg per organizimin e kesaj bisede mes kolegesh….Jam larguar nga Shqiperia ne Korrik 1996…Deshiren per te ikur e kam patur qysh perpara se te binte komunizmi..Po te me jepej rasti te vija qofte dhe nje kembe matane kufurit shteteror nuk do kthehesha me…Aresyet dihen…Jane po ato qe mbushen dyert e ambasadave ne Tirane e me pas anijet dhe tragetet e shumte….Para se te largohesha punoja ne zyren e shtypit te ish Gjykates se Kasacionit (sot Gjykata e Larte)..Nga perplasja e ish kreut te Kasacionit, Zef Brozi me ish presidentin Berisha, per shkak se presidenti kerkonte te diktonte vullnetin e tij dhe mbi pushtetin gjygjesor….Aty pashe qe demokracia e sapo instaluar ne Shqiperi ishte fallse, ose me mire ishte nje diktature e re, ku formalisht flitej me terma demokratike….Kjo perbente nje zhgenjim te madh per mua, ndaj vendosa te largohem per ne Itali…Si e perjetova largimin? Do te genjeja po te thoja qe me erdhi keq qe po largohesha…Po te me vinte keq, nuk do isha larguar…E prita me gezim, sepse po shkoja botes se lire qe kisha enderruar me kohe…
Ju kishit punuar e jetuar ne qytetin e Shkodres…Mund te na thoni dicka per kete qytet ?
Shkodra eshte Shkoder…Nuk ka qytet te dyte si ajo…Me origjine jam nga Miredita dhe e them me krenari qe jam mirditor…Por ne Shkoder fillova pune ne profesionin e gazetarit per te cilin isha dipllomuar ne Universitetin e Tiranes..Kam punuar gati 20 vjet ketu, kam kaluar vitet me te bukura te rinise, u rrita si njeri dhe profesionalisht…Isha 23 vjec kur fillova pune ne Shkoder.. Ne keto 20 vite jo vetem qytetin e banoret e tij, mikprites dhe gazmore por dhe historine e ketij qyteti qe perben faqe krenarie ne balle te historise shqipetare…Kam njohur traditat, kulturen, humorin shkodran qe na i bente te bukura ditet, festat e sidomos mbremjet e Vitit te Ri…Te jetosh ne Shkoder e te takohesh cdo dite me figura te tilla si…Tano Banushi, Lec Bushati, Bep Shiroka, Tinka Kurti, Paulin Preka, Zyliha Miloti, Serafin Fanko, Bik Ndoja, Shyqyri Alushi, Bashkim Alibali, Myfarete Laze, Fadil Kraja, Skender Drini, Paulin Selimi, Tefe Palushi, Pjeter Gaci, Mark Kaftalli, Ismail Lulani, Danish Juknej…e shume te tjere, per nje gazetar te ri si une ishte nje privilegj, por dhe nje shkolle e dyte, sepse te jepte mundesi zgjerimi te horizontit kulturor dhe rritje profesionale…
Cfare menduat kur preket token italiane?
Ate cka mund te mendoje nje njeri kur i realizohet nje enderr e ndaluar per shume vite. Po shkoja ne vendin e Rilindjes italiane dhe asaj europiane, kjo do te ishte nje universitet i dyte per mua por dhe nje akademi…
Sa i veshtire ishte fillimi per ju ? Me cfare u moret fillimisht ne Itali?
Veshtiresite e fillimit ishin si ato te te gjithe emigranteve..Une nuk ika as me gomone e as me anije, por me vize te rregullt nga ambasada italiane…Gjate punes ne Kasacion kisha njohur ambasadorin italian Paolo Foresti qe ishte nga Bologna, dhe une shkova ne qytetin e tij ku kam punuar e jetuar per 20 vjet…duke punuar po kaq vite ne nje agjensi publicitare…Tani jetoj ne Trentino ne gjirin e bukurive alpine italiane…

  • Pas shume perpjekjesh, pune, sakrifice e mund, ju fale kapacitetit tuaj intelektual arritet te krijonit, Federaten, Nazionale, te Shoqatave Shqipetare ne Itali…Dicka per arritjet e saj?
    Per hir te se vertetes, mua me thirren per te qene ne themelimin e Federates…Bashkeatdhetare te tjere prej vitesh po punonin per te realizuar nje ide te tille …Kjo u be realitet me 15 Prill 2015 ne nje mbledhje qe u be ne Fermo afer Ancones…Ne ate mbledhje mua me zgjodhen president te Federates, detyre te cilen e mbajta per 4 vjet aq sa e kishte statuti i saj..Gjithmone kam qene i mendimit se njerezit qe zgjidhen, duhet ta shohin detyren qe marrin si nder qe u behet per ate cka perfaqesojne, nje perkushtim jo me shume se dy mandate… Ndryshe kthehemi ne figurat e kolltugofogeve, qe po zume kolltukun nuk e leshojme kurre.. Federata beri shume pune te mira, nga 11 Shoqata ne diten e formimit, per 1 vit u arrit 27 Shoqata ne teritorin italian, duke filluar nga arbereshet deri ne veri te Italise…U hapen 50 shkolla shqipe per 3 vjet, u realizua festivali i kultures shqipetare ne Mantova, realizuam bashkepunimin me Federatat Shqipetare ne Greqi e Suedi ku eshte botuar dhe nje permbledhje poetike e 48 autoreve ne Itali…U realizua dekumentari “Te bashkuar larg nenes” me skenarin tim dhe regji te Artistit te Merituar Ylli Pepo…Bashke me mikun dhe kolegun tim sipermarresin Klodian Cami arritem qe pas 500 vitesh te dergojme nje grup teatri arberesh ne Ulqin…Jane bere me qindra aktivitete ne te gjithe teritorin italian ku pjesmarrja ka qene e gjere dhe entuziaste…
    Pse u larguat ? Ose pse e dorezuat Federaten?
    Une dhashe doreheqjen pak muaj para se te plotesoja mandatin e dyte.. Aresyeja ishte ato qe kane permendur e thene figura te shquara te kombit si Fishta e Konica…Ne shqipetaret e kemi te veshtire te qendrojme te bashkuar per shkak te xhelozise, apo per faktin se duam te gjithe te jemi komandante, dhe ushtaret ti marrim nga vende te tjera, per shkak te thashethemeve….Une si intelektual nuk i perkas nje atmosfere te tille, preferoj te lexoj ndonje liber sa te merrem me jeten e te tjereve…
    Duke qene se jeni prane emigranteve shqipetare ne Itali, keni kontakte me ta, mendimi juaj, cfare po bejne per integrimin?
    Pavarsisht se u largova nga drejtimi i Federates, kam ndjekur dhe bashkepunuar me shume bashkeatdhetare qe na bashkojne shume gjera, intelektuale, poete, shkrimtare, mesues, sipermarres, punetore e njerez te thjeshte.. Kontaktoj me ta, ndjek veprimtarite e tyre e here pas here shkruaj per ta…Me kolege si Hamit Corogjafi, Klodian Cami, Ilda Pinari, Fitim Kajo, Dasho Zguri, Durim Lika, Irma Kurti mbaj kontakte dhe u gezohem sukseseve te tyre…Emigrantet shqipetare jane komuniteti me i integruar ne Itali..Sot ne Itali jane 49,917 sipermarres shqipetare qe kane ndermarrjet e aktivitetet e tyre te vogla e te mesme…
    Cfare eshte bere, dhe cfare po behet per gjuhen shqipe?
    Permenda dhe me lart qe Federata hapi 50 shkolla shqipe, sot numri i tyre eshte me i madh. Me pune e kordinuar qe behet me qendren e botimeve per diasporen dhe Ministrise se aresimit Shqiperi e Kosove kjo pune po ngrihet ne nivele instuticionale….
    Cfare mungon ne arritjet e emigranteteve, a ka ndihmuar shteti shqiptar per ta? A duhe te votojne emigrantet?
    Ajo qe eshte arritur eshte frut i perpjekjeve te emigranteve, e shoqatave dhe atdhetaret qe jane ne krye te tyre. Shteti nuk ka bere asgje..Dua te falenderoj gazetarin Artur Bejzade, qe per disa vite mbajti gjalle emisionin “Ura” prane TVSH qe ishte nje ure lidhese midis atdheut e diaspores….Tani shteti e mbylli ate…Mbasi fakti qe nga diaspora behen kritika te forta per shtetin, ata menduan ta mbyllin kete goje qe fliste lirisht…une keshtu e kam kuptuar…Ne Itali, Pandeli Majko premtoi se do hapeshin 3 qendra kulturore, por asgje nuk u be…Ne Asti komuniteti shqipetar me investimet e veta hapi qendren kulturore “Margarita Xhepa” , e tani jane ne prag te hapjes se TV te pare shqipetare ne Itali…Emigrantet kane 30 vjet qe duhej te votonin, por qeverive shqipetare kjo nuk u intereson…Diaspora eshte nje force e madhe vendimtare qe i prish ekuilibrat politike ne Shqiperi, dhe me vote mund te rrezoje cdo qeveri.. Ndaj premtimet per voten e emigranteteve mbetet vetem fjale….
    Cfare i mungon Diaspores shqipetare? A duhet te kene ata perfaqesuesin e tyre ne parlamentin shqipetar?
    I mungon ajo qe permenda me lart, te jene me te bashkuar…Kemi mbi 150 mije vete qe kane te drejte vote ne Itali…kjo vlen dhe zgjedhjet administrative…Ne Rovereto sipermarresi Fation Mullici eshte zgjedhur ne keshillin bashkiak…Ne Merano, provinca e Bolzanos nje zonje u zgjodh ne keshillin e komunes…Te tilla raste ka dhe ne zona te tjera te Italise…Diaspora duhet ti kishte perfaqesuesit e saj ne parlamentin shqipetar, por per kete duhet ligji i miratuar nga ky parlament dhe krijimi i kushteve per te votuar ne vendet ku jane emigrantet…Por kjo mbetet vetem nje enderr..
    Ju jeni njeri i letrave shqipe, i librave, reportazheve, i poezive..Dicka per krijimet tuaja?
    Profesioni eshte gazetar…kam publikuar 6000 shkrime te gjinive te ndryshme, repotazhe, skica, artikuj, shenime udhetimi…Kam realizuar dekumentare te ndryshem si skenarist…Nje nga dekumentaret e mi ne bashkepunim me kolegun Ilia Dede ka qene per mjeshtrin e merituar te futbollit Loro Borici…
    Kam botuar dy vellime poetike, nje monografi..Kam ne duar nje permbledhje me tregime dhe nje me shenime udhetimi…
    Merrem me redaktime librash e me perkthime nga italishtja ne shqip dhe anasjelltas…Kam redaktuar librat e rreth 50 autoreve te ndryshem…
    Cili eshte mesazhi juaj per emigrantet shqipetare ne Itali dhe diaspore?
    Te bashkuar mund te bejme shume gjera..Te ndare jemi sklleverit moderrne te mijevjecarit te trete, qe bota na shfrytezon per te rritur pasurite e saj….! Faleminderit profesor Ndue Lazri….Respekte, pune te mbare ne veprimtarine tuaj letrare…!
    Sefer Kikija. 18 Korrik 2022. Lugo. Ravenna. Italia….!
Mund të jetë një imazh i 4 persona, njerëz të ulur dhe ambiente të jashtme
Mund të jetë një imazh i 2 persona dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 2 persona, njerëz të ulur dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 2 persona
Mund të jetë një imazh i 2 persona dhe njerëz në këmbë
Mund të jetë një imazh i 3 persona
Mund të jetë një imazh i 2 persona dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 2 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 6 persona, njerëz në këmbë dhe ambiente të brendshme
Mund të jetë një imazh i 7 persona dhe njerëz në këmbë

Burimi/Facebook

Ndue Lazri – SIPËRMARRËS TË BASHKUAR

No Comments Kulture

  -Në prezantimin e shoqatës "Korabi", në Bolonja-

Mbrëmja bie e butë mbi Bolonjë. Dritat e ngrohta që ndriçojnë sheshin e bukur “Santo Stefano” evidentojnë më së miri bukurinë e pallateve me portikë dhe sidomos të Kishës së Shën Stefanit (ku janë shtatë kisha sëbashku) dhe të pallatit “Isolani”, një nga bukuritë e veçanta të Bolonjës. Ky pallat i ndërtuar gati 600 vjet më parë, është edhe sot e kësaj dite pronë e familjes Isolani. I zbukuruar me afreske dhe me piktura, ku spikasin portretet e anëtarëve të familjes dhe të familjes së mbretit të Napolit, Gioacchino Murat me të cilin kishin lidhur miqësi që nga viti 1800, ky pallat ka një sërë sallash që tani përdoren edhe për evente të ndryshme.
Pikërisht 3 salla të këtij pallati kishte zgjedhur këshilli drejtues i shoqatës së re “Korabi” për të bërë prezantimin e kësaj shoqate, që përmbledh në gjirin e saj imprenditorë shqiptarë në Emilia Romagna e në pjesë të tjera të Italisë, si dhe arbëreshë, të cilët kanë ardhur e janë të pranishëm. Jemi të ftuar bashkë me imprenditorin e suksesshëm shqiptar në Trentino, anëtar i këshillit komunal të qytetit Rovereto, Fatjon Mulliçi. Bashkë edhe me dy djemtë e gjallë, plot energji rinore dhe interes për t’u njohur me Bolonjën dhe eventin në fjalë, Ergys Blaka e Arjan Shahini, i afrohemi hyrjes së zbukuruar, ku kanë filluar të mblidhen shumë njerëz. I pari që takojmë është presidenti i shoqatës së re, Astrit Poti, i buzëqeshur në pritjen e mysafirëve, por edhe i emocionuar e i impenjuar për mbarëvajtjen e eventit. Dhe një befasi e bukur për mua, gjej aty miken dhe kolegen time të punës së përbashkët për 4 vjet në drejtimin e Federatës së Shoqatave Shqiptare në Itali, FNAI, avokaten e mirënjohur Ilda Pinari. Ashtu, e qeshur si gjithnjë dhe e ëmbël në komunikim, duket sikur vitet i kalojnë tangent, pa e prekur. Kujtojmë ato vite kur bashkë me Ildën e drejtues të tjerë të Federatës si Hamit Çorogjafi e Klodian Cami bënim me mijëra kilometra rrugë nëpër Itali për të shkuar në veprimtaritë e 27 shoqatave shqiptare që përmblidhte atëherë në gjirin e vet federata FNAI.
Aty brenda takojmë edhe miq të tjerë si Zamira e Aleks Prendi, gazetaren Albana Temali, ish kampionen e rekordmenen e atletikës së lehtë shqiptare, Klodeta Gjini, anëtarë të këshillit drejtues të shoqatës, si djaloshi aq i sjellshëm shkodran, imprenditor i suksesshëm, Ervin Podgorica dhe arbëreshin aq aktiv Luigi Laffusa, që janë gjithnjë në lëvizje e në pritjen e njerëzve. Ndër të parët janë edhe e palodhura Luljeta Çobanaj, që ka ardhur bashkë me konsullen Belinda Shtylla nga konsullata shqiptare ne Milano. Luljeta dhe anëtarë të tjerë të kësaj konsullate gjenden gjithnjë pranë komunitetit shqiptar, kudo që shoqatat organizojnë aktivitete të ndryshme. Vetëm tre ditë më parë Luljeta kishte qenë edhe në Brescia, në një aktivitet të shoqatës së shkrimtarëve e artistëve shqiptarë në Itali.
Me korektësinë e saj të jashtëzakonshme,siç është tipike për njerëzit e jashtëzakonshëm, ka ardhur para të tjerësh edhe Profesoresha e Universitetit të Venezias, Luçia Nadin, të cilën pata kënaqësinë ta ftoj personalisht në emër të shoqatës “Korabi”. Ajo është jo vetëm një personalitet i shkencës dhe kulturës italiane, por edhe një mike e madhe e Shqipërisë dhe e popullit shqiptar. Është domethënës një fakt: Kur ishte akoma një kërkuese e re shkencore, universiteti i Venezias i ofroi mundësinë të zgjidhte për të vazhduar punën e saj kërkimore ose pranë Universitetit të Moskës, ose pranë Universitetit të Tiranës. Dhe Luçia zgjodhi Tiranën. Erdhi në vitet e vështira ’90 në kryeqytetin shqiptar dhe që atëhere ka shkruar një numër të madh artikujsh e librash kushtuar kulturës, historisë, traditave shqiptare. Kur e kam njohur në Tiranë më pat dhuruar librin e saj ku flitet për marrëdhëniet midis Shqipërisë dhe Venezias.Ka shkruar edhe plot libra të tjerë si ai për statutet e Shkodrës, një biografi e rigjetur e Skënderbeut, Emigrimi dhe integrimi për rastin e shqiptarëve në Venezia në periudhën 1279-1552 etj. E nderuar me titullin qytetare nderi e Shkodrës, me medaljen Gjergj Kastrioti-Skënderbeg dhe me një sërë vlerësimesh nga akademia e shkencave e institucione te tjera, ajo mbetet një figurë e dashur për shqiptarët. Nuk do ta ekzagjeroja po ta vendosja emrin e saj përkrah një gruaje tjetër të madhe, që ka shkruar shumë për Shqipërinë dhe Ballkanin, studiueses angleze Edith Durham.
I pranishëm edhe ambasadori i Republikës së San Marinos në Republikën e Shqipërisë, Giuseppe Maria della Balda.
Përveç sallës qendrore, aktivistët e shoqatës e të ftuarit e tjerë kanë zënë vend edhe në dy salla të tjera, të lidhura midis tyre me ekranë të mëdhenj nga të cilët ndjekin zhvillimin e eventit.
Pas përshëndetjes së mirëseardhjes, e merr fjalën zëvendëskryetarja e bashkisë së Bolonjës Emily Clancy. Pastaj ambasadorja e Republikës së Shqipërisë në Itali, Anila Bitri, përgëzon këshillin drejtues të shoqatës për këtë iniciativë të bukur e me perspektivë për të mbledhur sëbashku sa më shumë sipërmarrës shqiptarë e arbëreshë në Itali. Profesoresha Lucia Nadin foli për marrëdhëniet që nga mesjeta e deri më sot midis Shqipërisë e Italisë, në fusha të ndryshme të bashkëpunimit e shkëmbimit.
Me shumë interes fjala e një eksponenti të rëndësishëm të botës e kulturës arbëreshe, Pietro Lanza, e cila u shoqërua edhe me foto e filmime dhe me pjesë folklorike arbëreshe nga grupi i ardhur posaçërisht për këtë eveniment. Folën edhe zëvendëskryetari i Bashkisë së Tiranës, Arbjan Mazniku e ish governatori i Bankës Shqiptare, Adrian Fullani.
Profesor Franco Focareta, docent i së drejtës në Universitetin e Bolonjës dhe një ndër themeluesit e shoqatës “Korabi”, bëri një ekspozim më të detajuar të kësaj shoqate, të programit dhe planeve te saj për të ardhmen.
Krijimi i shoqatës “Korabi” ka një rëndësi të veçantë. Sot në Itali ka rreth 47 mijë ndërmarrje të vogla e të mesme që janë ngritur nga sipërmarrës shqiptarë. Ata zënë vendin e katërt pas sipërmarrësve kinezë, rumunë dhe atyre nga Maroku. Por sipërmarrësit shqiptarë zënë vendin e parë në një tregues shumë të rëndësishëm, në sasinë e taksave dhe kontributeve që i paguajnë shtetit italian. Kjo na bën nder dhe tregon se sipërmarrësit tanë punojnë me seriozitet e dinjitet, respektojnë ligjet italiane dhe rregullat e punës. E këto janë vlera me të cilat komuniteti shqiptar integrohet çdo ditë e më tepër në jetën ekonomike, kulturore e shoqërore italiane. Ndaj edhe shoqatat e sipërmarrësve bëhen një faktor i rëndësishëm për evidentimin dhe çuarjen përpara të këtyre vlerave.
Presidenti i shoqatës, Astrit Poti, pasi falënderoi të pranishmit për pjesëmarrjen dhe kontributin e tyre, dha edhe lajmin e parë të gëzueshëm. Shoqata “Korabi” i dhuron 10 mijë euro shoqatës “AGEOP”, e cila ka ndihmuar në kurimin e fëmijëve shqiptarë që nuk kanë patur mundësi të kurohen në Shqipëri e Kosovë, por janë sjellë nga kjo shoqatë e janë kuruar pranë spitalit “Sant Orsola” në Bolonjë.
Gjatë mbrëmjes u dhanë edhe pjesë artistike. Këndoi sopranoja shqiptare Sonila Kaceli, e cila jeton e punon në Bolonja, i mirënjohuri Çun Lajçi, që kishte ardhur ngaq Gjermania e kishte sjellë edhe dy nga librat e tij të fundit, grupi arbëresh, etj.
Në fund të pranishmit patën mundësinë të komunikojnë e të njihen më mirë me njëri-tjetrin në bufenë e organizuar në kopshtin e brendshëm të pallatit.
Kur dalim nga aktiviteti, është duke u afruar mesnata. Sheshi i bukur “Santo Stefano” është në kulmin e gjallësirë së tij. Lokalet përreth sheshit i kanë shtruar tavolinat jashtë, ku njerëzit sfidojnë vapën e madhe bolonjeze me ndonjë birrë apo pije të ftohta, me akullore etj. Sipërmarrësit shqiptarë shpërndahen, me vetëdijen se nesër i pret një ditë e ngjeshur pune dhe angazhim më i madh për të realizuar objektivat që i vunë vetes me krijimin e shoqatës “Korabi”.
Ndue Lazri

Potrebbe essere un'immagine raffigurante 1 persona e in piedi
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 5 persone, persone sedute e spazio al chiuso
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 4 persone e persone in piedi
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 7 persone, persone sedute e spazio al chiuso
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 4 persone, persone in piedi e spazio al chiuso
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 3 persone, persone sedute e spazio al chiuso
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 1 persona e in piedi
Potrebbe essere un'immagine raffigurante 2 persone, persone sedute e spazio al chiuso

Burimi/Facebook

Prapaskenat: Si dhe pse u largua nga Kosova festivali Sunny Hill dhe ftesa nga Tirana që para 4 vitesh

No Comments Kulture

Nga Doruntina Baliu

Në pamundësi që të marrë në shfrytëzim një tokë prej 17 hektarësh në komunën e Prishtinës për 99 vjet, festivali i muzikës, Sunny Hill Festival, u zhvendos nga Prishtina për në Tiranë. Të paktën për këtë vit.

Ky vendim u mor më 14 qershor, më pak se dy muaj para kohës kur ishte planifikuar të mbahet festivali, nga 4-7 gusht.

Në një njoftim që nxiti debat të gjerë në Kosovë, Dukagjin Lipa, themelues dhe organizator i këtij festivali dhe babai i yllit botëror, Dua Lipa, tha se arsye për këtë është zvarritja e procedurës për marrjen në shfrytëzim të një hapësire në komunën e kryeqytetit të Kosovës. Bëhet fjalë për një parcelë në Bërnicë të Poshtme.

Vetë procedura për dhënien në shfrytëzim të tokës për kompaninë Sunny Hill (Sh.P.K.), që e organizon festivalin, u përcoll me kundërshtime politike nga niveli komunal e deri tek ai qendror.

Kundërshtime pati edhe nga shoqëria civile dhe aktivistët.

Në momentin kur u bë i ditur vendimi se festivali do të zhvendosej në Tiranë, institucionet e Kosovës ende nuk e kanë marrë një vendim final për dhënien ose jo të tokës në shfrytëzim për festivalin.

Largimi i këtij edicioni të Sunny Hill nga Kosova përveç që nxiti kritika të shumta të politikanëve e qytetarëve ndaj Qeverisë, u quajt një gabim strategjik edhe nga raportuesja për Kosovën në Komisionin Evropian, Viola von Cramon.

Ju sjellim se si është zhvilluar procedura lidhur me tokën.

Marrëveshja e kundërshtuar mes Komunës së Prishtinës dhe Sunny Hill

Kryetari i Komunës së Prishtinës, Përparim Rama, dhe një përfaqësues i kompanisë Sunny Hill, nisën negociatat për dhënien në shfrytëzim të një toke të Prishtinës për këtë festival në mars të vitit 2022.

Pas takimeve negociuese që u mbajtën më 21 mars, 6 prill e 4 maj, kryetari Rama dhe Sunny Hill arritën një marrëveshje që iu prezantua Kuvendit Komunal të Prishtinës. Marrëveshja u votua më 10 maj.

Sipas kësaj marrëveshjeje, kompanisë Sunny Hill do t’i jepej në shfrytëzim një parcelë në fshatin Bërnicë e Poshtme, në një hapësirë prej 17 hektarësh.

Kjo tokë do jepej në shfrytëzim për 99 vjet.

Parcela e planifikuar që t’i jepej kompanisë për festivalin Sunny Hill, Bërnicë.

Ligji që rregullon dhënien në shfrytëzim të pronave komunale parasheh se komunat mund të japin në shfrytëzim pronat për periudha të ndryshme, nga një vit e deri në 99 vjet.

Kjo marrëveshje hasi në kundërshtime brenda opozitës komunale.

Gëzim Sveçla, shef i asamblistëve të Lëvizjes Vetëvendosje në Komunën e Prishtinës në një deklaratë për Radion Evropa e Lirë tha se në mbledhjen e 10 majit kanë kërkuar që kjo marrëveshje të shqyrtohej në një seancë tjetër të mëvonshme, pasi dokumentacioni, sipas tij, nuk ishte i kompletuar.

“Ne e vërejtëm që ka shumë mangësi, dosja nuk ishte e kompletuar. Ishim të revoltuar dhe të brengosur kur i pamë kushtet e kontratës, të cilat i ka negociuar kryetari”, tha Sveçla.

Sipas tij, kundërshtimi më i madh ka qenë për “kohëzgjatjen e madhe, 99 vjet”.

“Kemi dhënë oferta të tjera, i kemi dhënë 10 vjet me mundësi vazhdimi pastaj”, tha Sveçla.

Vërejtja e dytë, sipas tij, kishte të bënte me kushtet e kontratës që ndalojnë mbajtjen e ndonjë festivali të karakterit të ngjashëm “që i bën konkurrencë festivalit Sunny Hill” në këtë hapësirë.

Marrëveshja lejonte vetëm evente të muzikës klasike dhe xhaz të organizuara nga Komuna e Prishtinës, Filarmonisë së Kosovës, apo vendi të jetë nikoqir i orkestrave filarmonike nga mbarë bota.

Tutje, sipas marrëveshjes, vetëm 30 për qind e fitimeve nga organizimet e komunës do t’i takojnë Komunës së Prishtinës. Nuk ceket kujt i takon 70 për qind e fitimeve të tjera.

Me gjithë kundërshtimet, Kuvendi Komunal atë ditë arriti ta kalojë këtë marrëveshje me 26 vota pro nga 51 asamblistë gjithsej.

Pro votuan asamblistët e partisë në pushtet në komunë, Lidhjes Demokratike të Kosovës, partia nga cila vjen kryetari i komunës, si dhe Partisë Demokratike të Kosovës.

Në anën tjetër, kundër votuan asamblistët e Lëvizjes Vetëvendosje, Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, si dhe Nismës Socialdemokrate.

Komuna e Prishtinës nuk u është përgjigjur pyetjeve të Radios Evropa e Lirë për pretendimet e opozitës komunale se dosja e dorëzuar para Kuvendit Komunal nuk ka qenë e kompletuar.

Ata, po ashtu, nuk i kanë komentuar kritikat se kryetari ka negociuar marrëveshje të dëmshme për Prishtinën.

Marrëveshja e kontestuar në shkallën e dytë

Pasi Kuvendi Komunal i Prishtinës më 10 maj mori vendim që do t’ia japë në shfrytëzim tokën kompanisë Sunny Hill, sipas ligjeve në fuqi, ky vendim është dashur të dërgohet në Ministrinë e Administrimit të Pushtetit Lokal (MAPL).

MAPL-ja ishte paraparë që të merrte vendim që tregon nëse vendimi i komunës është i ligjshëm ose jo.

Më 14 qershor, kur erdhi lajmi se festivali po zhvendoset në Tiranë, kryetari i Komunës së Prishtinës, Përparim Rama, e kritikoi këtë ministri se gjatë procesit për vendimin e ligjshmërisë “ka tentuar të ndërhyjë në vullnetin dhe integritetin e asamblistëve shumicë të Kuvendit Komunal të Prishtinës”.

Vendimi i komunës i ishte dërguar për shqyrtim MAPL-së, më 16 maj. Sipas një sqarimi publik që kjo ministri ka bërë më 14 qershor, ata kanë kërkuar dokumente shtesë në mënyrë që të marrin vendimin final për ligjshmërinë ose jo të këtij vendimi.

Sipas njoftimit të kësaj ministrie, lënda kishte disa “dokumente esenciale që mungonin në aplikacion”.

Përkatësisht, sipas MAPL-së, në këtë vendim ka munguar: Projekti i paraqitur nga investitori dhe plani dinamik i realizimit të investimit, si dhe qarkullimi bankar për vitin paraprak.

Komuna e Prishtinës nuk ka kthyer përgjigje lidhur me atë se pse kanë munguar këto dokumente në aplikacion dhe kur pritet që këto dokumente të dorëzohen në MAPL.

Sunny Hill: Kohëzgjatja e shfrytëzimit të tokës ka qenë opsionale

Megjithëse kundërshtimet kryesore karshi marrëveshjes së komunës me Sunny Hill kanë të bëjnë me kohëzgjatjen e dhënies në shfrytëzim të tokës, përfaqësuesit e këtij festivali thonë se kjo për ta ka qenë opsionale.

Shpat Begolli, përfaqësues i festivalit Sunny Hill, për Radion Evropa e Lirë ka arsyetuar pikën ku kërkojnë që mos të mbahen festivale të karakterit të njëjtë në këtë hapësirë.

“Kjo bëhet për të mbrojtur parkun nga shkatërrimi që do t’i bëhej në rast se organizohen shumë evente gjatë vitit. Në të njëjtën kohë, parku Sunny Hill do të qëndrojë i hapur për shfrytëzim rekreativ për qytetarët gjatë të gjithë ditëve tjera”, thuhet në përgjigjen e Begollit.

Ai thotë se alokimi i kësaj toke edhe vetëm për një park do të kishte arsyeshmërinë e vet “pa hyrë në investimet dhe benefitet tjera që sjell Sunny Hill”.

Begolli ka përsëritur ankesën ndaj “vonesave të Ministrisë së Administrimit të Pushtetit Lokal”.

“Asgjë nuk e arsyeton vonesën e aprovimit ose zgjidhjen e problemit nga ana e MAPL-së deri në atë pikë që të rrezikohet mbajtja e festivalit, pikë kjo që e kemi theksuar disa herë që nëse vonohet fillimi i punimeve, festivali përkundër dëshirës nuk mund të mbahet”, tha Begolli për REL.

Ankesat e qytetarëve në lidhje me marrëveshjen e komunës me Sunny Hill

Radio Evropa e Lirë ka siguruar ankesën që në MAPL është dërguar nga një grup qytetarësh që e quajnë veten Grupi Jo Formal për Mbrojtjen e Pronës Publike.

Në këtë ankesë, qytetarët kanë disa ankesa sa i përket marrëveshjes së miratuar në komunë.

Përveç tjerash, ata janë ankuar për mungesë të transparence, pasi kjo marrëveshje nuk është publikuar në faqen e Komunës.

Në ankesën e qytetarëve, ata i kërkojnë MAPL-së që kjo marrëveshje të anulohet.

Radio Evropa e Lirë merr vesh se Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal në lidhje me këtë çështje ka kërkuar mendim edhe nga Ministria e Bujqësisë, si dhe Ministria e Planifikimit Hapësinor, për shkak se parcela në fjalë është tokë bujqësore, sipas dokumentit të komunës.

Në një përgjigje për REL, Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Zhvillimit Rural ka thënë se më 8 qershor 2022 ka pranuar kërkesën nga MAPL-ja për vlerësim të ligjshmërisë për këtë vendim.

Më 15 qershor, kjo ministri ka thënë se do t’i përgjigjet me shkrim MAPL-së, pa treguar se kur do të kthehet kjo përgjigje.

Ministria e Planifikimit Hapësinor deri në publikimin e këtij teksti nuk është përgjigjur në lidhje me këtë çështje.

Festivali Sunny Hill i mbajtur më 2019 në Prishtinë.

Si do të mbahet festivali në Tiranë?

“Datat e njëjta, përvoja e njëjtë e bukur, lokacion tjetër”, ky është njoftimi që festivali “Sunny Hill” bëri në media sociale për të njoftuar zhvendosjen e festivalit në Tiranë.

Lajmi shpejt u shpërnda edhe nga kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, dhe kryetari i Tiranës, Erion Veliaj.

Organizatorët e festivalit kanë bërë të ditur për REL se ftesa e hapur nga Tirana “ka qenë prezent prej vitit 2018 dhe të gjithë palët kanë qenë shumë të vetëdijshme për këtë”.

“Ideja gjithmonë ka qenë që festivali të mbahet në të dy kryeqytetet”, thotë Begolli.

Ai, po ashtu, ka bërë të ditur se festivali do të kthehet në Prishtinë sapo të krijohen kushtet për të.

“Sunny Hill e ka vendin në Prishtinë. Kurdo që krijohen kushtet që Sunny Hill Festival të ketë qasje në një pronë të mirëmbajtur dhe lokacion të përhershëm, si dhe mbështetjen e institucioneve lokale edhe atyre qendrore, atëherë Sunny Hill do të kthehet në Prishtinë. Ne shpresojmë shumë që kjo të jetë në vitin 2023 nëse përgatitjet për hapësirë vazhdohen qysh prej tash”, tha ai.

Sipas Begollit, Sunny Hill do të mbahet në brigjet e liqenit artificial në Tiranë.

“Hapësira e përzgjedhur është bukur e gatshme dhe ka nevojë për intervenime minimale”, tha ai.

Festivali Sunny Hill ishte mbajtur për herë të parë në Prishtinë në vitin 2018 dhe sërish në vitin 2019.

Prishtina ishte nikoqire e disa prej emrave më të mëdhenj botëror të muzikës, duke përfshirë Miley Cyrus, Dua Lipa, Calvin Harris, Martin Garrix, Action Bronson, dhe dhjetëra artistë të tjerë.

Edicioni i vitit 2020 ishte anuluar për shkak të pandemisë së koronavirusit./REL

Burimi/americaneye.al/

Ramazan Çeka – LULEVJOLA PLOT AROMË SOT FESTON DITËLINDJEN

No Comments Kulture

Shumë urime për ditëlindjen “Mjeshtre e Madhe” e këngës Vjoleta Zefi!
Emocionet e përftuara si spektator, si artëdashës, si tekstshkrues e mbi të gjitha si bashkëpuntor me “Mjeshtren e Madhe” të këngës Violeta Zefi janë lumenj të vrullshëm kënaqësie që mbushin detet e krenarisë sonë si shkodranë e si bashkëqytetarë.
Vitet mbi supet e saj ndriçojnë si rruaza brilanti dhe ia zbukurojnë akoma më shumë kuroren e lavdisë, e cila vezullon sa herë ngjitet në skenë kjo ikonë e këngës së bukur qytetare shkodrane.
Kam shkruar shpesh për këtë zë të fuqishëm, për këtë artiste të mrekullueshme, duke shfaqur simpatinë time për këtë këngëtare të madhe dhe sërish mendoj se nuk janë thënë të gjitha, pasi vlerat, meritat dhe mbi të gjitha arritjet e kësaj këngëtareje në lëmin e muzikës popullore e veçanërisht asaj shkodrane janë pa fund.
Kësisoj, në këtë urim, nuk do të bëj biografinë artistike të kësaj mjeshtre të madhe, por do të përpiqem me respektin tim t’u bëj të njohur dashamirësve se Vjoleta Zefi, ashtu siç ka filluar të këndojë në adoleshencën e saj, ashtu edhe pas kaq e kaq vitesh vazhdon të ruaj freskinë e zërit të saj, buzëqeshjen e saj, aromën e ëmbël të saj nëpërmjet interpretimit, që natyrisht e bën aq të dashur në çdo familje shkodrane.
E rënditur mes artistëve më virtuozë të këngës qytetare shkodrane e jo vetëm, këngëtarja e mirënjohur Vjoleta Zefi i ka dhënë trashëgimisë sonë kulturore, shpirt nga shpirti i saj artistik, si dhe shumë vlera si përçuese në kultivimin e këngës së mirëfilltë qytetare, ku me plot gojë mund të themi se është një vazhduese e denjë e kësaj trashëgimie kulturore.
Na ka rastisur ta shohim shpesh në skenë dhe ta takojmë në festa e sofra gëzimesh, si dhe në rrugët e qytetit e shoqëruar nga të afërm e familjar e të përshëndetemi miqësisht, apo tek bisedon me dashamirësi me bashkëqytetarët e vet shkodranë dhe menjëherë të krijon përshtypjen e një njeriu me shpirt të madh, gjë që e plotson portretin e saj titulli i lartë që ky qytet i ka dhënë “Qytetare Nderi”.
Mjafton t’i përmendësh emrin e menjëherë nga shkodranët do të marrësh një përgjigje të ngrohtë që pasqyrohet edhe në mimiken e fytyrës së tyre, në buzqeshjen e ëmbël si shenjë nderimi, të shoqëruar me dhjetra fjalë vlerësimi dhe respekti ndaj kësaj “Zonje të madhe të këngës”, e cila përgjatë gjithë jetës së saj iu përkushtua këtij qyteti dhe këtyre qytetarëve.
Duke mos dashur të përsëris asgjë nga shkrimet e mia të mëparshme për këtë këngëtare, sërish në mendjen time më vijnë rrjedhshëm urimet e përzemërta në këtë ditëlindje për “Mjeshtren e Madhe” Vjoleta Zefi.
Njerëzit e mëdhenj nuk kanë nevojë për fjalë të mëdha, por për urime të ngrohta dashamirsie, ndaj nga zemra ime ju uroj: Paçi gjithmonë shëndet e lumturi në familjen tuaj, rini në zërin tënd të mrekullueshëm dhe aromë freskie në këngët e tua që për kaq e kaq vite të shoqëruan në jetë e në skenë.
Gëzofsh edhe për shumë vite jetë në mesin e njerëzve me të dashur prej të cilëve merr e jep dashuri e vlersuar dhe krenare për gjithçka të çmuar që i dhe familjes, qytetit të Shkodrës e gjithë shqiptarisë me zërin dhe interpretimin e veçantë për dekada me rradhë.
Tradita për të uruar dikë për ditëlindje thotë që duhet t’i bëhet një dhuratë, por ti je e veçantë. Ti me këtë rast na bien dhuraten ne, dhe për këtë, ne të falenderojmë. Në qoftëse ne të kemi përgatitur një tortë, qershinë mbi të e ke vënë ti me zërin tënd të mrekullueshëm në këngën e re që ke sjellë para nesh. Kjo tregon që të gjithë të duan e të nderojnë dhe ti të gjithë i don dhe i nderon.
Ditëlindjes tënde i gëzohet jo vetëm familja dhe të afërmit tuaj, por edhe gjithë Shkodra ndaj me këngën më të re, “Shkodren Zoti e bekoi” vjen urimi më i veçantë që sot po dhuron për ne dhe qytetin e bekuar të luleborës.
Një këngë e bukur e realizuar me zërin tënd të mrekullueshëm, por e dedikuar për Ty, për Shkodrën dhe të gjithë admiruesit e këngës tënde në gëzimin e kësaj dite.
Kjo këngë e kompozuar dhe orkestruar nga maestro Gëzim Mneri me tekstin tim, vjen para telespektatorëve shkodranë e në mbarë botën shqiptare me një klip të realizuar nga operatori dhe montazhieri i talentuar Maison Kavaja.
Nëqoftëse mund të imagjinoni një bahçe me lule, ku për secilën ka një këngë, për një pjesë të tyre ka kënduar edhe Vjoleta Zefi.
Edhe 100 vite o “Mjeshtre e Madhe”! Zëri yt pastë gjithmonë aromen e lules, ashtu siç ke edhe emrin që të përfaqëson në oborrin e lulëzuar të këngës popullore shkodrane.
Qershor 2022

Burimi/Facebook

Miho Gjini – ME MJESHTRIN E PUNIMEVE ARTISTIKE

No Comments Kulture

E gjeta përsëri me furçë ndër duar tek lyente një dyqan në Koropi, nga jashtë e nga brenda, pasi e kisha parë me robat e lerosura nga ngjyrat e ndryshme edhe në lokalet e tjera të Koropisë, të Palinit, të Pehanisë, të Markopullit e të Porto Raftit. Gjithmonë energjik, të papërtuar, nëpër shkallare të lartësive të ndryshme, hypë e zbritë gjithë ditën e perëndisë. Ndërsa, kur vijnë turistët atje në Porto Rafti ku banon, do ta gjeni Librandin,-sepse kështu e quajnë, me kavaletin e tij ngritur në bregun e detit , karshi “kokës së madhe të Raftit Romak”, të siujdhesës së lashtë…
Me vete ka marrë edhe të birin që të punojë dhe unë i them atij që t’i marë edhe zanatin të atit, në mos si piktor , të pakten si bojaxhi, qoftë edhe si njeri që nuk e lë vehten të kërkoje ngaherë “punë speciale” e “të lehta”, po të bëjë të pamundurën që ta kërkojë “puna” atë. Ndajë edhe çdo punë që i bije në dorë e bënë kurdoherë me merak, si artist që është, kur hiçmosgjë të jetë përpara tij ai do t’i jap një pamje tërheqëse. Se, edhe kur nuk e ke talentin e duhur të artistit, le të të udhëheq sedra e krijimit , e punëve të sakta dhe jo, asnjëherë jo, përtesa, iluzioni e “fantazia” e pritjeve të pafundme. Fantazinë tënde rrëfeje nëpërmjet punës që do krryesh.Asnjëherë njëngjyrëshe thotë ai,si këtu, kur lokalin e mëparshëm rinor e patën lyer vetëm me ngjyrën e kuqe, apo si tek ai lokali më përtejë ku predominon e zeza kryesisht, po gjithmonë të ketë një thyerje e harmoni ngjyrash, që mos ta vrasin syrin e njeriut. Pa dashur që ta apsolutizojë këtë që thashë! Se ngyra edhe “vret”, po edhe e qetëson njeriun. Është artisti ai që gjen tonalitetet e duhura. Sikundër bënë edhe vetë natyra në vjeshtë që i ka brënda vetes që të gjitha tonalitetet e ngjyrave e na bënë që të mësojmë vazhdimisht prej saj, si “piktori” më i përsosur që është e mbetet…
E kështu “rrodhi” edhe ora me Librand Dhramin, këtu në periferi të Atikës (në Athinën e sotme), ku shekuj më parë gjetën strehë e punë edhe Arvanitasit tanë dhe ku ky artist punon tashmë, përsë treti a të pestën herë, për mërgimtarët e rinjë shqiptarë që kanë filluar të hapin edhe këtu lokalet e tyre e që duan t’i kenë sa më të bukura, nga jashtë e nga brenda….
Sot, në Atikën e hershme, më 15 qershor 2022

Burimi/Facebook

Miho Gjini – ARTISTI I MADH I ROLEVE “TË VOGËLA” MIHAL STEFA

No Comments Kulture

Kujtime:
ARTISTI I MADH I ROLEVE “TË VOGËLA” MIHAL STEFA
Në gjithë veprimtarinë e teatrit shqiptar, zor se gjen një aktor kaq fetar, deri në palcë, nga çdo gjest i të cilit buronte vetëm mirësi e pastërti shpirtërore. Dhe akoma: Nuk mund të gjesh një aktor të tillë karakteri, si Mihal Stefa, skalitës mjeshtëror i roleve “të vogëla”,që gjatë gjithë jetës së tij mbeti i madh në skenë edhe pse luante vetëm role të vogëla,
Çast kthjellimi
Ishte koha kur Mihal Popi kishte zënë shtratin dhe e kishte lënë fare kujtesa. Po kushdo e dinte se shoku më i afërt i tij, në udhën e bukur të artit skenik, ishte Mihal Stefa.
Ideja për të shkruar një monografi për aktorin e pazëvëndësueshëm Mihal Popi, më çonte fillimisht te figura dhe personaliteti i Mihal Stefës, po kaq i pazëvëndësueshëm sa edhe i pari, pa të cilin nuk mundej të kuptoheshin shumë anë të rrugës krijuese të adashit të tij Popi.Dy aktorë me të njëjtin emër, që bënë vërtetë një emër të madh.
Pyes Mihalin:

  • A e di Mihal, ku ta gjej Mihal Stefën?
  • Vallahi zor se e gjen, ka ikë prej teatrit para meje.
  • Iku apo e përzunë?
  • Edhe iku, edhe e përzunë. Të dyja bashkë. Nji “i madh” nga qeveria që vinte në teatrin tonë thoshte shpesh se “të vjetrit duhet me ja lanë vendin të rinjve. E ku me e dijtë ky biçimsëz (Mihali uli kokën dhe vazhdoi me një ton gati pëshpëritës) se një Teatër Kombëtar mbahet mbi shpatullat e atyre aktorëve të vjetër, që vunë gurët e parë e hodhën themelet?!
  • Si, s’dinte Mihal Stefa me folë?!
  • Mihal Stefa ashtë nji njeri pa gojë, bile edhe të tana rolet i ka me fare pak fjalë. Ama i qante me lot!
  • Si me e gjetë pra Mihalin pa gojë?
  • Se ku rri vetëm i shkreti, andej nga “Varri i Bamit”…
  • Po ku?
  • Hë de, ku? Njeri pa njeri ky Mihali, or Mihal! A ndin ça po t’thotë Mihali?
    Qeshëm. Pas së qeshurës u vrejtëm që të dy. Atë ditë nuk folëm më. Edhe kafen e rrufitëm të heshtur.
    Nën nivelin e mizerjes…
    I njohur dhe i panjohur ky Mihal Stefa.
    Shumëkush te “Varri i Bamit” ngrinte vetullat përpjetë, teksa pyesnim për të.
  • Nuk e njohim!
    Se ishte njeri që nuk binte në sy. I thjeshtë, i veshur me rroba nga më të lirat, paksa të errëta, herë-herë me xhaketë e pantallona kadife, me kokën të rrjepur, me atë fytyrë si prej fëmije të rritur, ai nuk binte me të vërtetë në sy. Dhe ecte i qetë, por me një hap disi të shqtësuar, pa e kthyer kokën andej-këndej. Siç i thonë fjalës:”Ecte në punë të vetë, pa trazuar kend”.
    -Pyesim përsëri:
  • A e njihni Mihal Stefën?
  • Po, si nuk e njhohim, atë aktorin e vogël?!
  • Ai është një aktor i madh!
    Bashkëfolësi hapi sytë.
  • I madh mund të jetë në skenë, por këtu është një njeri i vogël, i shkurtër, një njeri i varfër që ta këput shpirti,
  • Ku, ku…ku?
  • Ja, ajo shtëpia aty në mes, prej qerpiçi, që duket sikur do rëzohet…
    Dhe sytë e mi “mbërthyen” me të vërtetë, një ngrehinë prej balte e thuprash, mbuluar me llamarina dalëboje, të ndryshkura nga një kohë kushedi sa e gjatë dimërash.Dera e hyrjes, si dera e një hajati derrash, nuk hapej mirë e u hap pas thirjes time, me një si rrënkim të zgjatur. Pas derës u duk Mihali, që nisi të bëj me duar ca lëvizje energjike si njeri i mësuar me vetminë e tij, si dikush që zihet në “çark”, në mënyrën më të papritur. Zëri i doli disi i mekur, si i ngjirur ndër lëngimet e gjata dhe u kollit rëndshëm dy a tri herë!
  • Eja adash! Eja në kasollen time!
    Hyra pa folur, i befasuar tani edhe nga pamja e brendshme e shtëpisë, tamam si një kthinë eskimezi në Polin e Veriut. Ndriçimi i gëlqeres ma afronte imazhin e dëborës dhe unë ndjeva një rënqethje. Edhe vetë kisha banuar nëpër konvikte me murer tërë bllama nga suvaja e rrëzuar dhe, bile, në atë kohë jetoja në një bodrum plot lagështirë, te pallatet e Shallvareve, por ndjesinë e dëborës ma sillte gëlqeja e freskët. Mihali kishte lyer dhomën e fjetjes e atë copë kuzhinë, ku shquante vetëm një sobë e vjetër prej llamarine, me qyngje të gjata e po aq të bardha.Veçse sendet me të cilat gatuante, si edhe ato pak orendi që mbushnin dhomën, ishin fort të pastra e të vendosura siç duhej, nga dora e një nikoqiri të rrallë.
    Sidoqoftë, mua m’u errën sytë.
    Kur ky njeri i vogël nga shtati, interpretonte përpara regjisorit Sergei Jutkeviç, për filmin “Skëndërbeu”, rolin e Gjergj Arianitit, “zaptonte” tërë ekranin me energjinë e pashembullt prej djaloshi. Me një dalje të vetmen në ekran, ky njeri i vogël, vjen në Kuvëndin e Lezhës si një“shpuzë zjarri”, me vrulline nje të riu e me “dallgën e zëmëratës”në gjoks, për t’i bashkuar burrat trima, përreth Kryetrimit të Kastriotëve. Dhe kur, po ky Mihal “i vogël” rrëmihte varrin e Ofelisë tek tragjedia “Hamleti”, e aq denjësisht hynte nën lëkurën e varrmihësit të dehur nga vera e Kserksit, ai që tallej, këndonte me kafkën e Jorikut në duar, askush nuk mund ta merrte dot me mend se, pikërisht ky artist i madh, pasi dilte nga skena e nga “ekrani”, hynte në këtë “basifond” të tmerrshëm e të ftohtë. Dhe të gjorit Mihal, pasi i varën në xhaketën prej kadifeje të zbardhëllyer medaljen “Artist i Merituar”, askush nuk i vajti pas gjer në këtë kthinë të mënjanuar, për të parë se ku krijonte, ky artist kaq i veçantë për skenën shqiptare.
    I thashë se doja të shkruaja një liber për atë adashin e madh, Mihal Popin dhe ai reflektoi menjëherë gëzimin që provon fëmija teksa i dhurojnë diçka me vlerë…”Mihali,-tha,është i pari që e meriton një libër. E kemi filluar bashkë këtë rrugë…që kur ishim fëmijë, me “Teatrin e Mëhallës” që shumë shpejt tërhoqi edhe vëmëndjen e të riturve…Ç’na shtynte vallë? Pasioni…asgjë më tepër. Niste gjithëçka si një lodër e bukur dhe e bekuar nga ZOTI! Mihali kishte një talent të rrallë. Vetë ishte serjoz dhe përmes serjozitetit i bënte njerëzit të qeshnin…”
    -Mos vallë, e kishte të “mbjellur” nga familja genin e komedisë?
    -Them se kishte ndikuar tek ai edhe gjyshja Maricë. Rëfimet e saj ishin me shumë humor. Atëhere bënim piknik në periferi të Tiranës, sidomos nga “Ura e Brarit”. Unë isha si njeri i shtëpisë dhe më mernin me vete. Si njeri pa njeri, de…Dhe aty, afër përroit, nën një pemë, bënim shumë lodra e shakara, që disa syresh kishin karakter teatral. Gjyshe Maricën e kishim edhe regjisore, edhe spektatore.
    Mihali më bëri një gjest me dorë, për të pritur ca dhe u përkul ndën një raft, nga ku nxori disa fotografi, që zverdhonin …”Janë fotografi të rralla, nga ajo kohë,-tha ai,nga vitet njëzetë a tridhjetë. I ruaj me kujdes, Dhe kur i shoh ndjej se nuk jam i vetëm në këtë botë!”. Dhe heshti, si i këputur në mes! Ja rrëmbeva nga duart e nisa t’i shfletoj i etur e gati i mahnitur. Një e nga një.Si të shfletoja një libër të shënjtë e të zëshëm. Duke ndjerë mermëritjen e këtij njeriu të vaçantë, skrupuloz ndaj artit e ndaj shokut të tij me të njëjtin emër. Në ato çaste qe si i “harruar nga bota”, por nën flatrat e një admirimi e dashurie të pashoqe….
    -Vë re Mihal,-i them unë, duke mbajtur nëpër duar fotografitë,-se ke fotografi edhe më të hershme nga të “Teatrit të Mëhallës”, ku të puqi “ylli” me Mihal Popin. Dhe për çudi, ti vije nga Korça e ai nga Shkodra…
    Mihali kishte një pamje të qetë, por sa niste të fliste, bëhej tepër energjik dhe donte t’i “zbrazte”menjëherë ato që kishte në mëndje e në shpirt…Mi tha një e nga një brengat e jetës së tij të varfër, qysh kur mbeti jetim në rrugët e Korçës, i uritur e pa dashurinë prindërore, se si futej vjedhurazi në shfaqjet që bënte shoqata “vatra” e se si rritej herë me bukë e herë pa bukë, heraëherës edhe pa strehë, gjersa hyri që i vogël në punë në fabrikën e cigareve. Qe viti 1922. E më duket se e kamte një fotografi nga shfaqja ime e parë e atij viti,-shtoi ai me nxitim duke u përpjekur të gjente syzet me një bisht të këputur e të lidhua me një spango të trashë. Ja, këtu jam. Mezi dukem… Se vija i imtë nga shtati dhe isha i shkurtër qamet. Kjo ka qenë shfaqja ime e pare, e shkruar nga Foqjon Postoli e quhej “Detyra e mëmës”…Dhe pastaj ndali, i zhytur ndër kujtime ngazëllyese, me sytë që i ndritën, si me nje dritë qiellore,,,,
    -Po në Tiranë si erdhe, i shtyrë nga pasioni për teatrin , aponga vetmia e jetimit?
    -Nga të dyja bashkë. Po edhe nga një e tretë, nga që s’dija nga të përplasesha , që u bë më e para se dy të tjerat. Qe viti 1929,-vazhdoi ai si zgjidhi nga veshi spangon e syzeve të trasha. Po edhe në Tiranë mbeta rrugëve, Më bënin zorrët “demostratë”, si i thonë. Gjersa gjeta punë në një shtypshkronjë. E me duhej të mbushja barkun me bukë, para se të kërkoja ata që bënin shfaqje e, tek ecja rrugëve, perëndia më puqi me Mihal Popin e Xhevat Serezin, tek kishin ngritur një skenë me dërrsa e me një një batanije përpara, si perde teatri,në një lagje të Tiranës. Aty qenë mbldhur gjithë ata fëmijë! E kur mbaroi shfaqja, unë isha i vetmi qe nuk u ngrita nga nje arkë, ashtu i shushatur. Ata, Mihali me Xhevatin, me shkundën nga supet , qeshën me mua, dhe, si morën vesh hallet e mia, më mbajtën e më morën me vete. Kështu që u bemë tre, gjithmonë të pandarë, derisa erdhi viti 1945 e na thirrën në Teatrin Popullor, ku menjëherë nisëm të vëm në skene, shfaqjen e parë, “Topuzin”, ku emëri im figuron pas emrit të Mihal Popit e të Xhevat Serezit. E që atëhre, do të vija i dyti a i treti..Po edhe i fundit të isha u bera me krahë lumturie . Teatri prej pupuliti që kishin ngritur italjanët për qejfet e tyre, më dukej si një “Shtëpi e Madhe”.Se kishim edhe “zjarr në zemeë”. Po ishim edhe me fat, nga që ne amatorëve na ndihmone regjisori Sokrat Mio që kishte studjuar në Francë. Dhe me të vum në skenë pjesën “Gjido” (Dashnori) që e përktheu ng serbishtja dhe e përshtati për ne, Mihal Popi. Përsëri kisha një rol “të vogël”, po unë i bëja me qejf, që të linin mbresë…
    -Ja, i dashur adash,-e ndërpreva unë,-edhe sot e mbaj mënd një rol që ti ke lozur pas viteve 50-të, Luka Lukiçin , tek komdia “revizori” i Gogolit. Më dukeshe atëhere si një njeri që e ka lëpirë macja. Hahahahaha… Dhe kështu më ke mbetur në kujtesë. Isha dhe unë një fëmijë që më kishin sistemuar në konviktet e shkollës teknike të Fulcit, pas aksidentimit të prindërve…
    Qeshi dhe Mihali me gjithë zemër. Pastaj mi rrëmbeu tufën e fotografive, lidhi përsëri spangon e bishtit të thyer në vshin e majte dhe nisi ti veçoje fotografitë sipas roleve. Ja një rol episodik në komedine “Prefekti”. Këtu jam te “Halili e Hajria”, Këtu te “Dasma e Madhe”, bile me një emër personazhi që quhet Jovan Myzeqari. Edhe tek “I çuditëshmi” e kam një emër, Aleko. Tek “Përmbysja” nuk e mbaj mënd, po ja ku jamte. As te “Proçesi i Laipsigut” nuk kisha emer personazhi, po ama bëja pjesë në trupin gjykues ndaj Dimitrovit. Mirepo Kujtim Spahivëgli më ka habitur kur më besoi rolin e komandantit në dramën “Fubsosja e skuadrës”. “E ç’komandant do jem unë, o Kujtim?!”,i i thashë. “Ti je një komandant i veçantë, sepse je një artist i veçantë”,-mu përgjegj ai
    -E sheh Mihal, asnjëherë nuk t’u ndanë rolet e vogëla? Po ti i punove ato me dashuri e me serjozitetin e nje artisti të veçantë, me vullnetin e këmbënguljen e nje aktori të lindur e të përkushtuar, si edhe me skrupulozitetin e një argjendari. Se, nëqofë se ti, tek komedia e Shekspirit “Gratë gazmore të Uindstorit” luajte një mikro rol, patët thuaje të njejtin shkëlqim me Mihal Popin që lozi kryerolin e Fallstafit! Natyrisht që Mihali ka vëndin e vet, ngaqë është i papërsëritshëm, unikal si figurë Shekspiriane e si artist i mëvetshëm, po edhe Mihal Stefa, që shkëlqeu me rolet e tij “të vogëla”, nuk bie më poshtë.
    Mihali i hoqi syzet e i la varur në veshin e djathtë. Sytë e tij të zbardhëllyer, si prej xhami, u njomën. Dora që mbate fotografitë u drodh pakëz e ato ranë përdhe. Nuk lëvizi. Një emocion i beftë e kishte pushtuar, ndajë edhe nuk foli më. U ula që t’i mblidhja ato fotografi që përmbanin copëra jete, tërë ato pamje e fytyra personazhesh, me emër e pa emër, por që ishin një krijimtari e gjatë e fort e talentuar e martirit të skenës, Mihal Stefa.
    Ai vdiq po aq i varfër sa edhe ishte, po aq i vetmuar, si njeri pa njeri. Nuk e gëzoi dot tërë jetën e vet, pëkëdheljen e nënës, nuk e njohu ngrohtësinë dhe dashurinë e gruas, nuk e provoi emocionin drithërues të një fëmije. Gjithë dashuria e tij përmblidhej brenda hapësirës skenike, e cila i dha edhe ngazëllimet e bukura të shpirtit. Rrallë se gjen nëpër botë një njeri e artist të tillë, që të jetoj gjithë jetën me rolet dhe të vdes po me rolet e veta, në një shtëpi primitive prej qerpiçi..Të këputet shpirti kur e kujton këtë NJERI E ARTIST TË RRALLË, që në vënd të lavdisë e mbuloi harresa!
    Botuarnë librin “JETË ARTISTESH”, nga Sh,B, Dituria, Tiranë, v. 2001
Mund të jetë një imazh i 1 person dhe teksti
Mund të jetë një imazh i 1 person
Mund të jetë një imazh i 1 person
Mund të jetë një imazh i 1 person dhe teksti
Mund të jetë një imazh i 1 person

Burimi/Facebook/Autori

Ramazan Çeka – Gjithmonë e re dhe e freskët në skenën shkodrane.

No Comments Kulture

Sot aktorja që sfidon moshën Drande Xhaj, ” Mjeshtre e Madhe” feston ditëlindjen.
Gjithmonë e re dhe e freskët në skenën shkodrane.
Edhe unë si kolegët e saj dhe si gjithë publiku shkodran dhe mbarëshqiptar, i uroj nga zemra edhe 100 vite të lumtura, suksese pa fund dhe rini të përjetshme në karrierën e saj artistike.
Po të bëjmë një krahasim artistik, skenën e Teatrit “Migjeni” mund të krahasojmë me një bahçe ku gjen lulet më të bukura, të cilat ajo i mbledh nga bahçja e madhe shkodrane që ka qenë gjithmonë një fidanishte nga ku kanë dalë dhe janë zhvilluar filiza që kanë shkëlqyer në të gjitha fushat e jetës. Kjo skenë ka marrë filizat që i duheshin dhe i ka bërë pjesë të “bahçes” së vet, duke bërë kështu histori, jo vetëm në qytetin e Shkodrës, por në të gjithë vendin dhe në të gjitha trojet shqiptare, deri në Diasporë.
Teatri “Migjeni” këtë vit mbushi 70 vjet nga themelimi i tij, i cili i ka rrënjët edhe më heret në historinë e kulturës shqiptare. Janë 70 vite dhe të kesh 42 vite karrierë artistike në skenë në këtë teatër 70-vjeçar nuk janë pak. Kaq vite pra ka aktorja, tanimë “Mjeshtre e Madhe” Drande Xhaj në këtë skenë dhe kur mendon se ajo vazhdon të jetë e re dhe e freskët edhe sot e kësaj dite, falë vitalitetit të saj që e karakterizon, si dhe falë grupit të aktorëve edhe më të vjetër se ajo e bëjnë këtë skenë “bahçe e lulëzuar”, siç e cilësuam më lart të jetë krenaria e qytetit të Shkodrës.
Ndoshta u zgjata pak, por Teatri “Migjeni” dhe trupa e tij profesioniste janë një binom që asesi nuk mund të ndahet, janë një binom që pikërisht nga kjo lidhje kaq e ngushtë janë bërë pjesë e historisë së teatrit shqiptar. Në këtë histori ka një rol jo të vogël edhe aktorja, të cilës unë po i kushtoj këtë shkrim.
Drande Xhaj u lind më 13 qershor 1957 dhe që në moshë të re shfaqi shenja të një talenti të lindur, duke u angazhuar që në bankat e shkollës në aktivitete të ndryshme artistike, si recituese dhe këngëtare, talente që me kalimin e viteve dhe me kujdesin e mësuesëve, erdhen duke u perfeksionuar, duke u bërë kështu premisa që një ditë edhe kjo lule e bahçes shkodrane të mbillet e të lulëzojë në skenën e madhe të Teatrit “Migjeni”. Kjo ndodhi në vitin 1978, ku Drande Xhaj debutoi për herë të parë në këtë skenë përkrah mjeshtrave të mëdhenj të humorit Tano Banushi, Paulin Preka, Zyliha Miloti, Jolanda Shala, Katerina Biga, Gëzim Kruja, Zef Deda, Besnik Çinari, Sandër Ruçi, Edmond Halili, etj.
Si për çdo talent të ri edhe për Dranden kjo rrugë nuk ishte e lehtë, por duhet të kujtojmë se ajo u bë pjesë e një shkolle të madhe të artit, siç është Teatri “Migjeni” ky institucion kaq i njohur në të gjithë Shqipërinë.
Vitet kalojnë dhe kjo artiste evolon dhe piqet artistikisht, duke u bërë kështu një nga yjet e skenës së humorit shkodran, por jo vetëm; ajo debuton me sukses edhe në kinematografinë shqiptare.
Dana, ashtu siç i pëlqen ta thërrasin shoqëria e familja, interpreton në dy filma të Kinostudios “Shipëria e re”, “Thirrja” dhe “Shokët tanë të mirë”, si dhe në katër komedi, ku len gjurmë si një aktore e kompletuar dhe shumëplanesh.
Ndryshimet e mëdha pas viteve ’90 sollën vështirësi edhe për këtë teatër historik, por ishin këta aktorë të mrekullueshëm që i mbijetuan këtij tranzicioni të egër, duke e mbajtur mbi valë edhe varkën e tyre, skenën, si të ishte shtëpia e tyre.
Jeta artistike e qytetit të Shkodrës kishte nevojë për ta, dhe ata me vështirësi të mëdha edhe financiare, arritën ta nxjerrin këtë varkë në breg, duke i rikthyer edhe një herë shkëlqimin e dikurshëm, këtij tempulli kaq të shenjtë për shkodranët.
Gama e aktiviteteve në skenën e Teatrit tani ishte më e larmishme, me estradë, me komedi, me koncerte show, me recitale dhe mbrëmje artistike dhe kudo në këto veprimtari Drande Xhaj do të ishte e pranishme si aktore, organizatore, por edhe si konferenciere.
Një sukses të jashtëzakonshëm Artistja Drande Xhaj ka korrur edhe në aktivitete artistike në Europë si në; Gjermani, Zvicër, Londër, Itali, Greqi, Suedi, Austri, etj. Veçojmë këtu edhe interpretimin me aktorin e shquar Çun Lajçi ku ka triumfuar fuqishëm me vargjet e Fishtës.
Për karrieren kaq vitale të aktores Drande Xhaj, vlerësime ka dhënë edhe dramaturgu i shquar prof.Fadil Kraja, gjatë një bisede, i cili u shpreh kështu: Mendoj se është integruar me sukses në plejaden e aktorëve që i dhanë shkëlqim ndër vite Teatrit “Migjeni”. Mendoj se e meriton plotësisht titullin “Mjeshtre e Madhe” që iu akordua me rastin e 70-vjetorit të Teatrit të Shkodrës, i cili është “krijesë” e një qyteti me tradita të padiskutueshme artistike, siç e cilëson në librin e tij shkrimtari Xhahit Bushati.
Vlerësime të mëdha për kolegen dhe partneren e tij Drande Xhaj ka dhënë edhe aktori i shquar i Estradës Profesioniste të Shkodrës “Mjeshtri i Madh” Besnik Çinari: Mjafton të thuash që Drande Xhaj ka punuar 40 vjet në Teatrin “Migjeni” ku siç ka thënë shoku jonë Arjan Çuliqi në Teatrin “Migjeni” me kalu një herë quhesh artist. Aktore e kompletuar, fat i madh i saj që ka punuar me aktorë të mëdhenj, por edhe fati jonë që kena pasur Dranden dhe vazhdojmë ta kemi edhe pse jemi në pension. Për vlerësim tjetër mund të them se është aktorja më e papërtueshme e Teatrit “Migjeni”.
Aktori dhe regjisori i shquar shkodran Bruno Shllaku e ka vlerësuar kolegen e tij Drande Xhaj me këto fjalë: Një interprete e cila zotëron në mënyrë perfekte binomin humor dhe dramë. Një aktore e diapazoneve pa kufi. Ajo mishëron në mënyrën më profesionale dhuntinë e përcjelljes në mënyrë perfekte të fjalës tek publiku.
Një aktore që emocionalisht të befason kur është në dramë e në kohën tjetër të gajasë së qeshuri, kur ajo është në humorin e teatrit të estradës.
Drande Xhaj ka vite që navigon suksesshëm në pjesë të forta dramaturgjike. Nga kjo unë nxjerr një konkluzion që qysh në kry të herës rriskonte që të ishte një aktore e indekseve të dramës, gjë që artisti i popullit Lec Shllaku në teatrin e dramës e cilësonte si një Vitore Nino të dytë. Admiruese është kurrajoja, patosi e serioziteti që vesh si një petk unik kjo aktore “Mjeshtre e Madhe”.
Një jetë e tërë në skenë, por gjithmonë e freskët, sa për një moment spektatorët shkodranë harrojnë se ajo ka 43 vite që performon para tyre, por vazhdojnë ta shohin, ta ndjekin, ta pëlqejnë e ta duartrokasin sikur këto vite nuk ekzistojnë.
Mosha bën punën e vet, siç thonë, por tek artisti nuk ndodh kështu. Shpirti i artistit të madh nuk plaket dhe nuk vyshket kurrë.
Përveç publikut, si vlerësuesi më i mirë i artistëve, Drande Xhaj është vlerësuar me tituj nderi gjatë gjithë karrierës artistike, tituj të cilët ajo i ka merituar, sepse nga viti në vit ka qenë një ndër aktoret më aktive dhe më produktive. Këtu mund të përmendim vlerësimet nga institucionet më të larta shtetërore, kombëtare e lokale, duke filluar nga Urdhri “Naim Frashëi”, “Mirënjohje e qytetit” në Shkodër, “Qytetare Nderi” në Malësinë e Madhe.
“Personazh i shquar” i Unionit Artistik të Kombit Shqiptar, “Personazh i shquar” i Pegasi Albania, “Mirënjohje” e Shkrimtarëve dhe Artistëve Pejë. Në Festivalin Kombëtar të Komedisë Shqipe në Mitrovicë, tre vite radhasi është vlerësuar me çmimin “Aktorja më e mirë e Festivalit”, për të ardhur te akordimi i titullit më të lartë “Mjeshtre e Madhe” nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë.
Këto nderime dhe dekorata janë një vlerësim i madh për punën e kësaj aktoreje të palodhur, që e freskon skenën, por që edhe skena e rinon atë.
E tillë ka qenë, është dhe do të mbetet kjo artiste, Mjeshtre e Madhe e humorit Drande Xhaj për skenën shkodrane dhe shqiptare, sepse në radhë të parë kështu e ndjen veten edhe vetë ajo.
Qershor 2022

Burimi/Facebook

95 vjet nga lindja e kompozitorit të madh dhe një nga themeluesit e muzikës klasike shqiptare, Çesk Zadeja

No Comments Kulture

Çesk Zadeja lindi më 8 qershor të vitit 1927 në Shkodër, në një familje qytetare, shkruan KultPlus.

Mësimet e para i mori në vendin e lindjes, në shkollën françeskane, ku krahas mësimit të përgjithshëm, merr dhe njohuritë e para të muzikës.

Ka qenë anëtar i korit të Kishës Françeskane që drejtohej nga kompozitori i shquar patër Martin Gjoka dhe më vonë nga Filip Mazreku e Prenk Jakova.

Që në vegjëli, në qytetin e lindjes u angazhua në grupet amatore. Shfaqi që herët talentin e tij dhe si nxënës 14-vjeçar studion në Accademia di Santa Cecilia në Romë, Itali, me kompozitorin Umberto Semproni.

Ai ishte i njohur për kompozimet e tij, sikurse “Suita e Veriut”, “Suitë korale”, “Skica simfonike”, Poema vokale” etj, derisa ishte dekoruar edhe me “Nderi i Kombit” nga Presidenti i Shqipërisë Ilir Meta.

Vdiq në Romë, më 15 gusht 1997.

Burimi/KultPlus.com

Markelian Kapidani – Herbi Hancock: pianist, Kompozitor, arranxhator – ikonë e muzikës moderne

No Comments Kulture

… . kur e pyetën artistin se: Pse muzika Jazz nuk është më pjesë e skenës POP?
Ai u përgjigj:
… . Sepse nuk është më muzika ajo që ka rëndësi.
… Në të vërtetë, njerëzve nuk i intereson më muzika në vetvete, sesa ai që e bën muzikën. Publiku është më i interesuar për të famshmit dhe se sa me emër është një artist ndersa për muzikën…….
Mënyra se si audienca lidhet me muzikën ka ndryshuar. Nuk ekziston më ajo lidhja transcendentale me muzikën dhe cilësinë e saj.
Sot publiku dëshiron vetëm “glamour” (budallallëpsje).
Muzika Jazz nuk dëshiron të jetë pjesë e kësaj të fundit. A e dini pse? Nuk bëhet fjalë për përulësi, as për arrogancë, apo kushedi se çfarë qëndrimi (gjoja se nuk duam të bëhemi të famshëm… mbasi jemi “underground”). Asgjë nga këto.
Muzika Jazz ka të bëjë me shpirtin e njeriut e jo me pamjen e jashtme. Jazz-i ka vlera, mëson të jetosh momentin, të punosh (të luash muzikë) së bashku dhe mbi të gjitha të mëson të respektosh të tjerët. Kur muzikantët mblidhen për të luajtur së bashku, Ju, duhet të dini të respektoni dhe të kuptoni se çfarë po bën tjetri. Jazz në veçanti është një gjuhë (idiomë muzikore) ndërkombëtare që përfaqëson lirinë, për shkak të rrënjëve të saj në skllavërinë. Muzika Jazz i bën njerëzit të ndihen mirë me veten e tyre.
Herbi Hancock: pianist, Kompozitor, arranxhator – ikonë e muzikës moderne

Burimi/Facebook/Autori