Home

Lajme

LAMTUMIRË MIKU YNË I SHTRENJTË PINO CACOZZA. GIUZEPPE CACOZZA ( ZEF KAKOCA)

No Comments Uncategorized

Një lajm shumë i trishtë ka tronditur sot botën Shqiptare. Largimi i papritur nga kjo botë e poetit, gjuhëtarit, kantautorit, aktorit, studjuesit dhe organizatorit më të shquar Arbëresh Z. Zef Kakoca ( PINO CACOZZA) , ( Giuzeppe Cacozza) , mikut tonë dhe të gjithë artistëve të Shqiptarëve kudo nëpër botë. Iku shkëlqimi i të gjithëve ne, shkoi lart në qiell për të takuar Nënë Terezën, Shenjtoren e tij të devotshme.
Arbëria humb një nga personazhet më të mëdhenj të epokës bashkëkohore e më të dashurin në tërë Botën Shqipëtare kudo që ndodhen.
Lajm shumë i hidhur që ka tronditur tërë ata që ja njihnin potencialin intelektual, kontributin e jashtëzakonshme, talentin specifik dhe thjeshtësinë e modestinë e tij.
I përjetshëm kujtimi yt, vëllai ynë i paharruar dhe i denjë për bekimin.
Tani që ndahemi nga ju, lutemi të gjithë që Zoti t ‘ ju dhurojë pushim të përjetshëm.
Duke i dërguar gruas Maria, vajzës Nikoletta, motrës Antonietta dhe familjes, prindërve dhe të afërmve, në momentin tragjik që na gjen të bashkuar, ngushëllimet më të thella.
Kush ishte Pino Cacozza
Lajme të marra tërësisht nga faqja e tij dhe nga faqja e Baletmaestrit Z. Andrea Kokeri, i cili ka bashképunuar më shumë me të në Itali.
Pino Cacozza (Giuseppe Cacozza – Zef Kakoca) lindi në San Demetrius Corone (Shën Miter) më 27 shtator 1957.
Ka ndjekur studimet klasike në Kolegjin e Sant ‘ Adrian
dhe fitoi diplomën e Gjuhëve të Huaja dhe Letërsisë në
Universiteti i Kalabrisë në vitin 1980, me specializim në gjuhën frënge, shqipe dhe angleze dhe qytetërim.
Si autor, kompozitor dhe këngëtar ai e fitoi Festivalin d gjashtë herë
ella Song Arbëreshe (nga të cilat ishte regjisor artistik për katër edicione):
Nel 1984 con Ajri i jetes, coautore – Nel 1985 con Jemi një kulturë çë ngë mënd vdes – Nel 1986 con Me një mik afer – Nel 1988 con Kjo është festa më e madhe çë ka Arbëria – Nel 2004 con E bukura vashes, e bukura gjitoni – Nel 2008 con la canzone Ishe një herë .
Ai fitoi katër herë çmimin kritik Giuseppe D ‘ Amico.
Ndër shfaqjet e tij janë edhe recitalet muzikore dhe teatrale ′′ De Rada ′′
dhe Milosao ′′ me Grupin e Artit të Ri, ′′ Rrënjat dhe Arb erisë ′′ (Rrënjët e Arb erias), ′′ Udhëtimet dhe Arb erisën ′′ (Rrugët e Arb eria) dhe ′′ Homazh për Girolamo De Rada “, prej të cilave ai është autor dhe interpretues..
Ka kryer aktivitete kulturore, artistike, kënduese dhe teatrale pothuajse në të gjitha komunitetet arbëreshe, Shqipëri (Festivali i Gjirokastros – Festivali i Këngës shqipe), Maqedoni (Shkup, Tetovë dhe Strugë), Mali i Zi (Ulqin), në qytete të shumta të Ulqin Itali dhe jashtë vendit.
Ideator Pisepiselle – Festivali i Këngëtarëve të vegjël Arb ereshë.
Presidenti dhe drejtori i Arbitalisë ( www.arbitalia.it ), shoqata
gazeta kulturore dhe e para online e Arb eria.
Në vitin 2009 ai mori në Napoli çmimin prestigjioz ′′ Mesdhetar të artit dhe kreativitetit “, njohje që u jepet çdo vit personaliteteve
të botës politike, shkencore, kulturore dhe artistike që kontribuan, përmes veprimit të tyre, për uljen e tensioneve dhe inicimin
Një proces i vlerësimit të dallimeve kulturore dhe vlerave të përbashkëta në zonën e Mesdheut të Madh, me motivacionin e mëposhtëm:
′′ Për dhënien e shprehjes në vetëdijen kolektive të popullit arb eresh. Në produksionin e tij të gjerë të poezisë dhe këngës, ai rijeton me shpikjen dhe shijen e legjendës kujtimet latente të një komuniteti që ka fuzuar shoqërisht dhe politikisht në kombin italian pa humbur traditën historike dhe gjuhësore. Duke preferuar sheshet në teatër, në lojërat e tij palos vargun dhe muzikën lartësimit të gjithë një populli, rinovon rrënjët e tij, përforcon sentimentin unitar dhe tërheq zvarrë audiencën në turneun vëllazëror të valles korale me të cilën gjithmonë përfundon shfaqjen “.
Në vitin 2010, përfaqësues i letërsisë arbëreshe, mori pjesë në Mbrëmjet Poetike të Strugës në Maqedoni.
Ish-anëtari i Komisionit Shkencor të Institutit Rajonal për
Komuniteti Arbëreshe i Kalabrisë, dhe KOREMIL, Komisioni Rajonal për pakicat gjuhësore të Kalabrisë.
Presidenti i shoqatës Arb ereshë në Rossano.
Drejtor i gjerdanit të botimeve digjitale
′′ Perlat e Arberit ′′ ( www.arberia.info ).
Regjisor artistik i Arbfestivalit dhe kulturave.
Në vitin 2015 Presidenti i Republikës së Shqipërisë
S. E. Bujar Nishani i jep titullin ′′ Naim Frash eri ′′ me
la seguente motivazione: “Për vlerat dhe kontributin si shkrimtar dhe kompozitor në dobi të bashkëkombasve të tij të përtejdetit,
duke mbajtur gjallë një traditë të madhe të letërsisë dhe kulturës arbëreshe në përgjithësi, kur kohët moderne ushtrojnë trysni ndaj këtyre lloj kulturave të shkëputura nga areali i tyre, siç është ajo arbëreshe”. (Per i meriti e il contributo di scrittore e compositore in favore dei propri connazionali di là dal mare, ha saputo tenere viva la grande tradizione della letteratura e della cultura arbëreshe, nel contesto contemporaneo di pressione nei confronti delle culture distaccate dalla terra d’origine, com’è quella arbëreshe.”).

Burimi/Facebook/Minella Kureta

Ulqini, një histori e vjetër ilire

No Comments Uncategorized

Nga Pëllumb Gorica

Të prekësh Ulqinin

Në çdo udhëtim të përshkruar është bërë zakon të prekim copëza përjetimesh të gjalla për natyrën, historinë e vendeve, dhe kulturën e tyre të lashtë. Dendësia e përshtypjeve, është aq e madhe sa nuk di çfarë të shkruash më parë. Kështu ndodhi edhe në udhëtimin tonë drejt Ulqinit. Ftesa e miqëve tanë për të marrë pjesë në “Veprimtarinë hulumtuese shkencore të trashëgimisë së kulturës pagane të Krajës”, ishte një rast i mirë për të mos e lënë të anashkalohej. Por kjo dha, edhe një shtysë më tej për të njohur këtë qytet të lashtë shqiptar me plot ngrohtësi e diell, dhe me vlera të spikatura njerëzore, kulturore, historike e materiale. Edhe nëse e ke shkelur më parë, dhe ke lexuar për historinë e tij, kur e vizitojmë atë dhe trevat përqark,të befasojnë përsëri natyra, arkitektura, deti, mikpritja gati proverbiale…

Jemi të përhumbur me panoramat e shumta, që parakalojnë përtej xhamave të autobuzit. Megjithëse të përqëndruar, në rrugën me gjarpërimet e saj, sfondi i qiellit dhe majat e maleve shkëmbore, për ne reflektonin aq shumë pasuri natyrore. Autobuzi vijon herë kodrinave apo rrezë tyre, e herë luginave pjellore vende-vende me një rrezatim dendurie nga gjelbërimi, ku ndjehet aroma e frutave, dhe fëshfërima e gjetheve të vjeshtës. Në hapsirat e sistemuara, si të qendisura, të gëzon syrin pamja e vendbanimeve me shtëpitë që parakalojnë, dhe si në një sfilatë mode të dhurojnë pafundësi të tjera ndjesish. Ulqini shquhet për historinë e vendbanimeve të lashta. Ngjitur tyre andej nga kalonte rruga të shfaqen tabela orientuese të vendeve me një të kaluar të largët historike. Shasi, qyteti antik i mbuluar nën rrënoja të trazon,e vë në lëvizje mendimet tona me historinë, dhe 365 kishat e tij. Duke u përthithur në ca labirinthe bisedash për udhëtimet në hapësirat shqiptare, ato mbështillen rreth motivimeve krijuese, dhe takimeve me njerëzit e artit, kulturës e historisë sonë. Bashkudhëtarja jonë nga Tirana, Luljeta Dano, poete dhe studiuese e njohur, flet me pasion për këto gjëra.

-E copëtuan kombin tonë dhe e ndanë në shtete të tjera, por tani erdhi koha t’i vizitojmë dhe të jemi të pranishëm në veprimtaritë e tyre.

Veçse ky udhëtim këtu krijon të tjera ndjesish kënaqësie, për urtësinë dhe madhështinë ulqinake. Janë bisedat me miq të njohur dhe të rinj, të këtij vendi, që paraprijnë fjalët, dhe u japin atyre të tjera përmasa.

Në trokitje historike…

Të zhytur në ndjesitë e panoramave, dhe bisedave mbresëlënëse aty nga mesdita mbërritëm në Ulqin. Ashtu me plot emocion, duke anashkaluar lodhjen, në orët në vijim shëtitëm qytetin. Ai shtrihet mbi ca bregore të gjelbërta, dhe kalaja e lashtë buzë detit Adriatik me arkitekturën e veçantë, të krijojnë ndjenja të papërsëritshme nderimi e respekti për banorët, dhe për këtë trevë të njohur. Ulqini është një nga qytetet turistike interesante të bregdetit Adriatik. Për të njohur më mirë në brendësi atë, dhe rrethinat e tij nga Ada e Krryçit deri në grykderdhjen e Bunës nuk mjafton një ditë. Kalojmë përmes qytetit në rrugët të potershme, që ngjajnë si një panair me një kolor përndritës. Limfa e turistëve, dhe e jona shkrihet në atmosferën e tij, duke e bërë të dukshme me ecejaket.

Ndërtimet në Ulqin kanë ruajtur të freskët vokacionin e kohëve të largëta me një urbanistikë tipike, një pjesë e të cilave u ngjiten kodrave. Aty, bie në sy ndërthurja e tyre me ato moderne, por këtu ekziston mentaliteti, që e vjetra është relike,e cila duhet ruajtur. Vezullojnë reklamat e bar- kafeve, restoranteve, hoteleve, dhe dyqaneve me punime artizanale, qëtë tundojnë për t’i blerë, dhe t’i bësh pjesë të katalogut tënd.

-Ulqinakët – thotë Nexhati, pronari i hotelit, ku bujtëm – shquhen për zejtari, për këngë, për kultivimin e ullirit, ku gjen ekzemplarë 700 vjeçar, por më shumë ne jemi të njohur si detarë e tregëtarë, por edhe kusar deti, që i sulmonin anijet e Venedikasve, Dalmatëve, Francezëve etj. Qyteti ynë i bujshëm me kalanë, si një trashëgimi e shekujve, gjithmon ka qënë i lidhur me rrënjë të thella shpirtërore me udhët e ‘’paudha’’ të detit, që nga koha e anijeve liburne.

Faktet e përdritësimit të kujtesës, të bëjnë me dije, e të nxisin kureshtjen për të depërtuar në terë dimensionin e të shkuarës ulqinake.

Në truallin e Ulqinit historia ka hipotetikuar lashtësinë, që mund të lexohet shumë qartë, ndonëse e mbuluar me eklipse e dallgëzime kohësh. Por, po të hysh thellë në shekujt e tij mëson shumë gjëra të reja. Herë duke u zmadhuar, e herë duke u tkurrur historiku i saj ka trashëguar mbishkrime, dorëshkrime dhe gjetje të hershmet, që nga epoka e bronxit, edhe pse luftrat rrënuese i kanë fshirë asaj shumë gjurmë. Kur flasim për të gjitha këto domosdo do të shkruajmë, edhe për rrjedhat e jetës. Zanafillë e lidhur me periudhën plot labirinthe të lashtësisë sonë ilire. Këtu në këtë trevë të lashtë jetonin ilirët e fisit të labeatëve me madhështi emrash, kalash e vendesh historike. Është kalaja që mbreti i tyre, Genti e vizitonte herë pas here. Ndërsa Balshajt në Mesjetë e kishin selinë e tyre. Historia e Ulqinit me psiko-hapësirat e zhurmshme të luftrave, shkatërrimeve, ka mbështjellë misteret, fatet njerzore, përplasjet, kurthet, brengat, pabesitë, mugëtirat e moteve, zvenitjet dhe copëzimet e trojeve. Në çdo kohë është lakmuar nga pabesitë e reve të zeza të stepave, dhe erës së egërsuar përtej detit, e cila u përplaste me furi brigjeve të tij heroglife fjalësh të religjoneve. Kjo bëri që një pjesë e popullatës, duke u përballuar stuhive të fuqishme të historisë, kanë qënë të shtrënguar t’i lëshojnë vatrat e tyre shekullore. Ky detyrim buroi edhe si pasojë e represionit sllav, që më së shumti kërkonte të zhdukte jetesën, pasurinë e shqiptarët në këto troje si kudo ku banonin ata. Dhe jeta ka rrjedhur mes vështirësive, e sërish ulqinakët e mbanin gjallë shpresën, dhe rigjenin veten me forcën të mbijetojnë, duke i qëndruar me besnikëri të pashoqe kësaj toke të bekuar.

Gjurmime ritesh, që flasin ilirisht

Kultura, asnjëherë nuk shuan etjen me promovime vlerash, mbasi në kohën e sotme ndodh që vlerat sulmohen nga antivlerat. Ndaj veprimtaritë e trashëgimisë kulturore janë si shtylla ku mbështeten vlerat. Larmia e pasqyrimit të tyre në sfonde mediatike janë të rralla dhe të cekta, kjo edhe për vetë faktin e politikës, ku dhe pamjet e kriminalitetit marrin vendet në faqet e para. Në këtë këndvështrim, edhe fondet për kulturën janë të tkurrura nga që menaxhimi i tyre le për të dëshiruar. Por në Ulqin studiues, historianë, arkeologë të Ulqinit, dhe krahinave shqiptare në Mal të Zi, të Krajës e Shestanit, gjithmonë kanë intensifikuar misionet e tyre hulumtuese, duke tejkaluar vështirësitë. Në këtë kontekst, kohët e fundit po larmojnë në formë, dhe në trajta idesh, të spikatura në organizim veprimtarish studimore iliroshqiptare. Përveç ruajtjes së trashëgimisë kulturore- historike, pasqyrimi dhe afirmimi risjell filozofinë e e tyre, si pjesë e ndërtimit të identitetit tonë. Trevat shqiptare të Malit të Zi, Kraja dhe Shestani njihen nga të gjithë për traditat e palëkundura kombëtare. Trashëgimia e kulturës pagane e tyre deri më tani ka mbetur larg syrit të studiuesve, dhe turistëve të huaj. Ashtu siç mendon studiuesi i ri ulqinak, Arben Berjashi “Për të njohur dëshmitë arkeologjike, etnografike, etnologjike etj, duhet ende shumë punë për të krijuar parakushtet e një pike të vizituar gjithnjë në rritje të trashëgimisë sonë”

Si bletët,studiues dhe njohës të trashëgimisë kulturore pagane nga treva të ndryshme shqiptare,së toku me këtë frymëmarrje, u mblodhën në zgjojen e fjalëve në Ulqin, të ftuar në veprimtarinë e trashëgimisë kulturore të Krajës. Pavarësisht skajeve gjeografike, ku gjenden ata në Tiranë, Elbasan, Kukës, Shkodër, Malësi e Madhe, Krajë, Ulqin, apo edhe në Kosovë, u gëzohen këtyre takimeve domethënëse. Ndonëse diçka e thjeshtë në dukje, dhe gjithë kuptim në thelbin e saj, njihen dhe shkëmbejnë mendime, ndaj janë ngjarje të rëndësishme e sinqerisht përjetohen këndshëm nga ata. Nuk është e lehtë për të dhënë të plotë thelbin e veprimtarisë hulumtuese – shkencore, dhe promovuese të trashëgimisë së kulturës pagane në Krajës, për të cilin desha të shtoj dhe të përforcoj, interesimin nga jo pak ulqinakë dhe krajanë. Mendimi se duke ju larguar formave të vjetra të trashëguara nga koha e sesioneve shkencore steriotipe, kur analizohej një studim pompoz nga individë të graduar shkencor, ky promovim i shërbeu gjithë organizimit dhe studiuesve, si një konvergim protagonist të kreaturës së tyre me përbashkësi vlerash qëmtuese. Ka jo pak studiues të secilës moshë, pozitë shoqërore apo formimi kulturor,dheme angazhime të shumta frytdhënëse,që po konturojnë prezencën e tyre shkencore. Studimet dhe argumentet e tyre janë depërtuese, të thella e të qarta. Dhe çka është më e rëndësishmja zhbirime tyre, po u përmbahen rrënjëve të thella të tabanit kombëtar, ku gjurmimi synon për të zbuluar të veçantat. Natyrisht kishte evidentim me përgjegjshmëri, dhe aftësi njohëse-trajtuese e profesionale ndërmjet ekspozimeve fotografike, të cilat tërhoqën vëmëndjen për thesaret e epokës pagane, si pjesë civilizim ilir në trevën e Krajës dhe më tej. Është fakt që të gjitha studimet korrespondonin mes veti rreth riteve pagane,dhe kulteve zanafillore të pashkëputur nga ilirët, arbrit deri tek shqiptarët e sotëm, për figurën e Gjarpërit, “Diellit, “Hënën e Re”, ”Banerin” “Buzmin, “Ditën e Verës”, “Ditën e Shengjergjit”, “Ditën e qethjes së deleve”etj. Ato përbënin edhe trungun e veprimtarisë së këtyre kulteve të kulturës pagane. Në qasjet e thella shkencore, u theksua motivi sublim për të çmuar traditat pagane, dhe thasaret e trashëgimisë kulturore të kësaj treve, e të tjerave treva shqiptare si pjesë e ndërtimit të identitetit tonë kombëtar. Brenda veprimtarisë u ngrit edhe një problem, që sot shqetëson kulturën tonë, tradita tona, të cilat po rrezikohen deri në zhbërje.

-Në trevat shqiptare të Krajës dhe Shestanit e përtej-, do të theksonte në paraqitjen e tij, studiuesi nga Ulqini, Mr. Arben Berjashi – janë ruajtur e kultivuar rite të shumta pagane, si pjesë e identitetit iliro-shqiptar. Ata kishin shumë perëndi, me atribute vendesh, objektesh e fenomenesh të natyrës, disa të përbashkët e disa të veçantë. Në Krajë shquhet “Baneri”, që është një dru i gjatë, që vishet me gjethe të njoma dhe lule të bukura. Ai praktikohet edhe sot e kësaj dite. Interesant është, Riti i bartjes se gurit sa më të madh në majën e malit të Rumisë, por edhe “Dita e Rrëshajave”.

Një rishfaqje vlerash të lashta me vëzhgime antropologjike do të sillte këtu, edhe kumtesa e antropologes nga Tirana, Luljeta Dano. Intepretim i argumentuar me një lexim fotografik, të përqëndruar rreth veshjeve të lashta, e sidomos të xhubletës, e figurave si ajo e gjarpërit. Duke nxjerrë në pah këto vlera, që zgjuan një interesim nga mediat për temën e trajtuar ajo meritoi, edhe përgëzime të veçanta nga të gjithë.

Edhe autori i këtyre radhëve në studimin e tij parashtroi ritet pagane të “Ditës së Verës” dedikuar kësaj feste, që praktikohet edhe në ditët e sotme. Ndaj dhe festa e “Ditës së Verës” ka lidhje historike dhe kulturore me Ulqinin dhe trevat e tjera shqiptare në Mal të Zi, të lidhura me Tempullin e Dianës në Dioklea.

Ndërsa studiuesja Vera Istrefaj nga Kuksi, prezantoi vlerat më të bukura të trashëgimisë së lashtë kulturore që ka treva e Kukësit, kaq e pasur dhe e veçantë.

Kurse drejtuesi i kalasë së Ulqinit, Gazmend Kovaçi në një ligjëratë interesante, si njohës i mirë i aseteve të trashëgimisë së Ulqinit, përshfaqi mendime për të ndërtuar edhe një strategji unike të turizmit të qëndrueshëm në këtë trevë, e më gjerë.

“Buzmi” dhe “Hëna e Re” ishin referimet e tjera përmbyllëse të kësaj veprimtarie të Mimoza Rexhvelaj dhe Arlinda Sukaliqi nga Malsia e Madhe, dhe Ulqini.

Natyrisht kjo veprimtari pati vlerat e saj, të pallogarishme dhe anën shpirtërore aspak të shtrirë nën trysninë e triumfalizmit. I ndjeje emocionet, dhe nuk mund të mos rrish pa shprehur përshtypjet, që rrallë mund përsëriten. Ishte një ditë që foli më shumë se çdo fjalë në një mjedis të bibliotekës publike të këtij qyteti, ku doli në pah, jo vetëm promovimi i gjurmimeve të trashëgimisë ilire në trevat shqiptare, por edhe organizimi i përsosur i drejtueses së biblotekës, Ardita Ramaj. Një vlerë e shtuar, që dhuroi emocione ishte bashkëbisedimi me poetin Ibrahim Berjashi, dhe kranjotët Irfan Domnori, Suada Millla,Miliha Gjecbritaj, që performuan veshjet popullore të krahinës së tyre.

Kalaja e Ulqinit, jehonë lashtësie

Kalaja Ilire e Ulqinit, që ngrihet madhështore në një kodër shkëmbore buzë detit, kulmon si një dëshmi e gjallë arkitektonike, dhe të flet me zërin e heshtur të historisë. Ajo vlersohet ndër monumentet më të bukura të trashëgimisë kulturore, jo vetëm në Adriatik, por në gjithë Ballkanin. E ndërtuar në shekullin e IV para erës sonë tashmë është kthyer në një qendër historike, e cila vizitohet çdo ditë nga turistë. Ajo është një muze i vërtetë, i identitetit dhe kulturës ilire me histori, edhe të periudhave të mëvonshme, të cilat nuk mungojnë,e kanë rëndësi të veçantë.

Në Kala ngjitim, shëtisim e zbresin shkallët e kalldrëmta me pllaka guri shumëngjyrëshe, nën shoqërinë e mikpritësit tonë, Arbenit. Kalaja është e banueshme, dhe gjithandej aty shtëpitë, bar kafetë, restorantet, kompleksi muzeal janë ndërtuar me gurtë skalitur me aq mjeshtëri,çka i kanë dhënë atyre qëndrueshmëri të lartë. Është e natyrshme, që këtu do të ndeshësh e gjurmët e kulturave turke, veneciane, etj si pasojë e pushtimeve në kohë me ndërtime fragmentare të ruajtura mirë. Duke u endur nga njëri cep në tjetrin, e ndjejmë thellë madhështinë e historisë, e mëndja përmes mjegullës së shekujve e lexonte në muret e lashta. Kërkojmë mes morive të gurëve ciklopik të kalasë,Bindin e gdhendur, që i ngjan shqiponjës, dhe e vështrojmë atë për një kohë të gjatë. Prej bedenave të saj mijëra vjeçare, të shplara nga dallgët, por edhe në frëngjitë e portat e harkuara,të hapet si në një dritare të madhe sipërfaqja e detit me një shkëlqim marramendës. Që nga këtu në kohë me mot të kthjellët mund të shikohet Kepi i Rodonit, Kepi i Gjuhëzës, Ishulli i Sazanit, dhe Gadishulli i Karaburunit.

Historiania e kalasë, Zenepe Draga e hap udhën nëpër ndërtesat muze të zbardhëlyra, ku shpalosen para nesh të harmonizuara më së miri, dhe të detajuara me motive të jetës thuajse të gjitha periudhat kohore me objekte të llojeve të ndryshme. Thesaret arkeologjike, të zbuluara këtu gjatë gërmimeve, por edhe ormanentet e veshje popullore, armët luftarake, etj, të ekspozuara në jo pak stenda plotësojnë njohjet tona mbi këtë qytet me aq histori, tradita e qytetërim të lashtë. Me këtë rast ne u njohëm, edhe me moketin e kalasë, që në vitin 1956 nga punonjësit e saj.

-Rreth kalasë ndërlidhen shumë legjenda -të thotë Zenepja. -Një nga legjendat e shumta ka të bëjë edhe me Servantesin, shkrimtarin e njohur spanjoll, autorin e romanit “Don Kishoti i Mançes”. Por, kjo është vetëm një legjendë. Dhe aq sa janë thurur legjenda për kalanë, aq edhe Ulqini është kthyer në një legjendë për kohën e largët dhe për ditët tona.

E shijojmë me kënaqësi një kafe në “Kullën e Balshajve”, një kompleks interesant nga pikëpamja arkitekturore, ku modernia dhe antikja janë bashkuar më së miri me një harmoni të përkryer edhe elegancë. Ne e vlerësojmë gjestin patriotik të pashprehur me fjalë, për shqiptarin nga Kosova që e bleu këtë objekt. I bashkohet kësaj kënaqësie me bisedat e tij interesante Gazmend Kovaçi, zyrtari i kalasë.

Ulqini – të thotë Gazmendi – ka histori të lashtëarkitektonike, dhe tregues të vlerave, që janë ruajtur me fanatizëm. Ndaj është në nderin tonë, që të hershmen ta ruajmë e ripërtërijmë, sikurse është detyrë të nxjerrim nga thellësia e shekujve të vërteta të tjera historike. Dhe është fakt që këtu po punohet në këtë drejtim, që Kalaja e Ulqinit të pranohet në UNESCO si objekt historik i një rëndësie të veçantë. Sepse kurrë nuk është vonë për të dhënë kontributin tonë, e për të vendosur një gur të rëndë në murin e historisë. E shkuara qartësohet kur e di se nga ke ardhur.


Të mbetet në mëndje peisazhi i papërsëritshëm i këtij qyteti. Kronika e rrjedhës së jetës, ngjyrat e botës njerëzore, dhetabloja monumentale e tij imponuese për t’u ndjerë i mrekulluar këtu. Mjafton të soditësh pak çaste ato mes atyre reflekseve magjike, që hedhin rrezet e diellit, dhe qyteti të duket sikur luan vallen e kaltërsive të detit me përplasjen e dallgëve. Re të bardha si pambuk pikturojnë peisazhin, ku era shtyn tufën e tyre, dhe shfaq e largon copëza qielli. Deti e përshpejton me pamjen dhe aromën depërtuese të tij rendjen tonë. Ca biseda vijnë tek ne me rrokje fjalësh e pasthirrma gëzimi të fëmijëve. Varka dhe skafetë ankoruara lëkunden lehtë nën melodinë e dallgëve. Pushues të rrallë e shfrytëzojnë mundësinë e këtyre ditëve të vjeshtës, që të marrin jodin e tij. Klithma si miklime të pulbardhave me fluturimin e tyre, e marrin vështrimi tonë dhe shprushin emocione. Si një dëshmitar i këtyre çasteve, syri e shpirti e ndjejnë të bukurën, hijeshinë, e sidomos kur e prekin deri në rrënjë. Ndaj nuk mund të fshehësh kurrsesi kënaqësinë frymëzuese të peisazhit buzë detit ulqinak.

Ne pranë mureve të kalasë shekullore, ku oshtijnë dallgët e detit, që përplasen me jehonë shkëmbinjve, dhe të përzgjuar me lashtësinë ndër sy, marrim udhën prej andej nga kemi ardhur. Ndodh gjithmon që kur largohemi nga një vend, mrekullitë që i shikojmë, i veshim si mantel mbi vete, e i mbartim ato kudo ku shkojmë, duke thënë; ah të jemi përsëri aty, të fotografojmë të veçantën që të magjeps. Sepse i tillë është Ulqini, vend që flet me gjithçka, me detin, kalanë, diellin, ajrin, dhe historinë e tij të rrallë shqiptare.

Burimi/korca-today.al/

“Si e takova pas 40 vitesh nënën që e dija e më dinte të vdekur”. Për herë të parë Viktor Zhusti rrëfen historinë e dhimbshme të familjes

No Comments Uncategorized

Të rralla i kemi pasur rastet kur Viktor Zhusti i ka lejuar vetes të flasë përtej punës, aktrimit, roleve, kinemasë e teatrit. Mbrëmë, pas kërcimit në “Dancing with the stars”, në temën e viteve ’80-’90, Ema Andrea e ka pyetur nëse ka diçka nga jeta personale që ne nuk e njohim, siç njohim thellë jetën e tij profesionale. Një ngacmim i vogël por që çoi në një rrëfim të rrallë të historisë së dhimshme të Viktor Zhustit, i cili tregoi se si në mesin e viteve ’80 takoi për herë të parë nënën e tij që e dinte të vdekur, por edhe ajo nga ana tjetër e dinte të vdekur të birin.

http://www.dailymotion.com/video/x6hh1pb

Të njohur në Greqi, prindërit e Viktorit u ndanë shpejt dhe pas divorcit gjyqi i la në kujdestari Viktorin e vogël nënës. Babai, që duhej të kujdesej për të veç fundjavave, e mori në një prej tyre dhe e solli tek i vëllai në Shqipëri. Siç edhe vetë Zhusti tregoi, atë e ka rritur familja e xhaxhait, meqë s’kishte kush ta bënte tjetër. “Gjatë një vizite në Greqi, mora vesh se ajo ishte gjallë. E gjeta e takova, qëndrova dy javë me të dhe pastaj leja mbaroi dhe unë duhet të kthehesha sërish në Shqipëri”. Nënë e bir u takuan sërish pas kërkesës që Viktori bëri që nëna e tij të lejohej të hynte në Shqipërinë hermetike të viteve ’80, madje ardhja e saj e një letër e saj drejtuar udhëheqësit u bënë lajm për radio e gazeta. Ama diçka tjetër ndodhi që as njëri e as tjetri nuk u lejuan të takoheshin më, derisa nëna e Viktorit vdiq pa e parë më kurrë me sy të birin që e la fëmijë dhe e gjeti burrë? Çfarë ndodhi? Ju ftojmë ta ndiqni në videon e mëposhtme, në rrëfimin e rrallë që produksioni i “Dancing with the stars” (që këtë edicion special do po na sjell jo vetëm kërcime por edhe shumë histori personale), ia ka rrëmbyer për herë të parë aktorit Viktor Zhusti./K.S.

Burimi/Tiranapost.al

Prof.dr. Eshref Ymeri – Pse vazhdoi aq gjatë mosmirënjohja deri te njohja?

No Comments Uncategorized

Prof.dr. Eshref Ymeri

Pse vazhdoi aq gjatë

mosmirënjohja deri te njohja?

Kjo pyetje, të cilën e vendosa si titull të këtij shënimi, më lindi në kokë kur isha duke përsiatur për përmbajtjen e artikullit të autorëve David Philips dhe Alush Gashi, me titull “Kosovo is a test of Israel’s moral character” (Kosova është një provë e karakterit moral të Izraelit), të cilin publicisti i njohur Skënder Buçpapaj e kishte përkthyer dhe e kishte botuar në portalin “Voal” të datës 16 gusht 2020.

Ky artikull më emocionoi tej mase, se kam qenë shumë i befasuar nga qëndrimi mosmirënjohës i shtetit izraelit ndaj popullit shqiptar të Republikës së Kosovës, të cilën nuk e njohu për shtet të pavarur për më shumë se 12 vjet. Normalisht, fill pas njohjes së pavarësisë së Republikës së Kosovës nga ana e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të cilët dhanë kontributin kryesor dhe vendimtar për pavarësinë e saj dhe që njohjen e saj Presidenti Bush e shpalli menjëherë kur ndodhej për vizitë

në Afrikë, në këndvështrimin tim, shteti i dytë që duhej ta kishte njohur pavarësinë e Kosovës, duhej të kishte qenë Izraeli. Por, çuditërisht, politika izraelite nuk e ndërmori menjëherë një hap të tillë. Ky qëndrim i shtetit të Izraelit, krahasuar me qëndrimin e Shteteve të Bashkuara ndaj pavarësisë së Kosovës, të kujton atë proverbin tonë të bukur “Qenka më i rëndë bishti se sqepari!”. Sepse Kosova, si pjesë jetike e mbarë trungut të kombit shqiptar, ashtu si edhe atdheu amë, kreu një vepër heroike për mbrojtjen e hebrenjve gjatë pushtimit nazist. Qëndrimi aq fisnik, aq i besës, aq burrëror i popullit shqiptar ndaj hebrenjve në vitet e Luftës II Botërore, kur, as edhe në një rast të vetëm, askush prej tyre nuk ra në duart e nazistëve gjermanë, dëshmon për kodin e lartë moral të shqiptarëve që nuk mund të krahasohet me kodin moral të asnjë populli tjetër evropian. Shtetet evropiane, me ndonjë përjashtim të rrallë, në qëndrimin ndaj hebrenjve gjatë viteve të Luftës II Botërore, manifestuan një kod moral sa të turpshëm, aq edhe kriminal. Shteti grek, si shumë shtete të tjera evropiane, asokohe bashkëpunoi ngushtë me nazistët gjermanë dhe hebrenjtë e gjorë i ngarkoi nëpër trena dhe i nisi drejt dhomave të gazit apo drejt kampeve të shfarosjes në masë.

Ja çfarë thotë historiani i njohur Bernd Fisher për fisnikërinë e shqiptarëve në mbrojtjen e hebrenjve:

“Nuk ka asnjë rast të njohur kur besimi të jetë thyer, nuk ka asnjë rast të njohur që hebreu të jetë dorëzuar dhe

asnjë rast të njohur që nikoqiri të ketë kërkuar para për shërbimin”.

Politika e shtetit izraelit, në qëndrimin ndaj pavarësisë së Kosovës, duhej të ishte ndikuar nga qëndrimi i hebreoamerikanëve, të cilët simpatinë e tyre për Kosovën e patën shprehur publikisht që gjatë luftës dhe pas shpalljes së pavarësisë së saj.

Më 14 maj të vitit 2014, në portalin”Voal”, publicistja e njohur Elida Buçpapaj kishte botuar artikullin me titull “Takim me zonjën Johanna Neumann, e cila i tregoi botës se moralin e Evropës e shpëtuan shqiptarët”.

Në atë artikull fort prekës dhe me një domethënie mjaft të thellë, flitet për zonjën 84-vjeçare Johanna Neumann, e cila mundi të shpëtonte nga zhdukja fizike prej nazizmit gjerman, falë humanizmit dhe besës proverbiale të popullit shqiptar.

Në atë artikull, zonja Elida qe ndalur edhe në albumin e botuar në anglisht, me titull “BESA. Myslims who saved jews in World War II” (BESA. Myslimanë që shpëtuan hebrenj në Luftën e Dytë Botërore). Syracuse Unicersity Press. New York 2008”. Autor i këtij albumi mbresëlënës është hebreoamerikani Norman H. Gershman, me profesion fotograf. Punimet e tij në artin e fotografisë janë paraqitur në mjaft muze në mbarë botën. Fotografitë e tij kanë qenë të ekspozuara në Izrael dhe në Organizatën e Kombeve të Bashkuara në Nju Jork. Fotografitë që ai ka bërë në Kosovë dhe në Shqipëri, kanë shërbyer si subjekt për përgatitjen e një dokumentari me titull “God’s House” (Shtëpia e Zotit).

Nga ky album, që autori edhe në anglisht titullin ia ka lënë “BESA”, dalin në pah më së miri faktet historike se hebrenjtë në Shqipëri dhe në Kosovë, patën shpëtuar nga vdekja për forcë të institucionit të besës që karakterizon shqiptarët.

Kryeministri shqiptar, Mustafa Kruja, të gjithë bebrenjtë e Kosovës, gjatë kohës që ajo ishte e pushtuar nga trupat naziste, i tërhoqi në Shqipëri, u ndërroi emrat dhe i pajisi me pasaporta shqiptare dhe kërkesës së komandës gjermane për t’i dorëzuar, i pati kthyer përgjigje se nuk kishte hebrenj as në Kosovë, as në Shqipëri. Në respekt të këtij akti të lartë, sa human, sa burrëror, aq edhe heroik, shteti izraelit, në vitet që vijuan pas krijimit të shtetit hebre në vitin 1948, Mustafa Krujën duhej ta kishte nderuar me një shtatore gjigante në qendër të Tel-Avivit.

Nuk e kam informacionin e saktë se në ç’vit shteti izraelit pati vendosur marrëdhënie diplomatike me Shqipërinë. Por kam përshtypjen se ato marrëdhënie nuk u vendosën shpejt në vitet që pasuan pas krijimit të shtetit hebre. Madje ambasada izraelite është hapur me shumë vonesë në Tiranë dhe më kujtohet fare mirë që marrëdhëniet me Shqipërinë i mbuilonte ambasada izraelite në Romë. Një qëndrim i çuditshëm ky, me doza mosmirënjohjeje edhe ndaj Shqipërisë, paçka se kjo, siç u përmend më lartë, pati manifestuar një fisnikëri të jashtëzakonshme ndaj qytetarëve hebrenj gjatë viteve të luftës.

Populli shqiptar i Republikës së Kosovës, në heshtjen e vet fisnike, me siguri që e ka pasë ndier veten të lënduar nga mosnjohja e pavarësisë prej shtetit izraelit gjatë gjithë këtyre viteve, çka më kujton një shprehje fort prekëse të shkrimtarit të njohur rus Evgjeni Shvarc (1896-1958):

“Tri herë kam qenë i plagosur për vdekje dhe më patën lënduar pikërisht ata që i pata shpëtuar me sakrifica të mëdha”.

Gjithsesi, njohja e pavarësisë së Republikës së Kosovës, megjithëse me një vonesë të dukshme nga shteti izraelit, është një gjë e mirë për Prishtinën, sepse Izraeli, për arsyet që dihen, është shtet me autoritet në arenën ndërkombëtare. Mirë do të kishte qenë që vendimi për njohjen e pavarësisë së Republikës së Kosovës nga ana e Izraelit, të firmosej në njërin nga kryeqytetet përkatëse të të dy vendeve dhe jo në Vashington, sepse kjo tingëllon si një njohje e sforcuar e pavarësisë dhe më shumë si një kredi politike për presidentin amerikan në prag të zgjedhjeve të 03 nëntorit, i cili krijoi përshtypjen sikur Kosova na qenka një vend arab!

Ilir Seci – Fiorello LaGuardia

No Comments Uncategorized

Fiorello LaGuardia ka qene kryetari i Bashkise se New York-ut nga viti 1934 deri ne 1945,i zgjedhur si Liberal republikan.Eshte me i famshmi nga gjithe kryetaret i bashkise se New York-ut ne gjithe historine e ketij qyteti sepse e drejtoi kete qytet ne kohera shume te veshtira,ne Kohen e Depresionit dhe kulmit te lulezimit te mafias italiane…ishte shume impulsiv si natyre,i guximshem e mbahet mend sepse shpesh dilte edhe ne udhe e zihej me grushte me kreret e grupeve mafioze…
Pse e solla ketu do thoni ju?!
E solla sepse eshte arberesh,familja e tij njejte si familja e Joseph DioGuardit emigroi nga Jugu i Italise per ne USA,i ati Achille La Guardia erdhi nga Cerignola e komunes se Puljas,me shumice arbereshe kurse e ema ishte nga Trieste po ashtu Itali…Emri Fiorello eshte varianti italian,perkthimi ne italisht i emrit Lulash…ose Lulete qe ende eshte si emer ne viset shqiptare!E di ne italisht tingellon shume bukur apo jo?!E pra eshte i njejti emer…Ketu ne USA,posaçerisht ne New York me ka rene rasti shpesh te takoj arbereshe me kete emer,Fiorello eshte emer shume popullor mes tyre…

Burimi/ Facebook – Ilir Seci

Përshëndetja e stafit të radios drejtuar dëgjuesve të saj !

No Comments Uncategorized

Mirëmbrëma e nderuar Kolege Hatixhe !
Mirëmbrëma Dëgjues të nderuar dhe miq të radio Projektit 21 !
Mirëmbrëma të gjithë ata që na dëgjojnë për herë të parë !
Mirëmbrëma xhelozve dhe atyre që luajnë rolin e spiunit në radion tonë !
Viti 2019 ka qenë një vit i ngarkuar kalendarik, ku radio Projekti ka vazhduar punen e vet , duke sjell në trasmetim 24 orë muzikën më të mirë shqipe , të të gjitha trevave shqiptare .
Po ashtu nga e hëna në të ejte , është trasmetuar program nga kolengja jonë nga studio e Shkupit , z. Hatixhe , ku gjej rastin ta falenderoj per rubrikat e saja te larmishme dhe punen profesionale të saj në zgjedhjen e temave aktuale, po ashtu z, Hatixhe ka sjellë edhe intervista te ndryshme me personaletete të fushave përkatëse , për të informuar dëgjuesit me realitetin , problemet që ka sot Maqedonia e Veriut, por dhe shqiptaria . Për gjithë vitin 2019 ka treguar shumë korrektësi , duke filluar programin në kohë korrekte , po ashtu dhe përfundimin e programit , ndaj përgeëzimet e mija të sinqerta për gjithë punën tuaj të kryer në radio Projektin 21 , qoftë për ju dhe dy princit tuaj një vit sa i bagatshëm dhe po aq i realizimit të detyrave dhe ëndërrave që ju i keni vënë vetes të realizoni , së bashku me dy pricit tuaj të vegjël . Urime 2020 për ju Kolege e nderuar dhe e respektuar , por jo vetëm nga ne por nga mbarë dëgjuesit tonë , ku vazhdimisht kemi marrë mesazhet më të mira për punen dhe korrektësinë tuaj ! Jam krenar që kemi një Kolege si ju ne radion tonë !
Po ashtu dua të falenderoj edhe Timin, për mbështetjen që më ka bërë gjatë emisioneve të mija në radio, duke ditur që nuk jam aq i mirë në teknike, se vij nga fusha e letrave dhe jo teknikës, tekniken e mësova këtu gjatë punës time në radio Projekt , por kuptohet kemi përsëri mangësi në teknike .

Timi më është gjetur gjithnjë pranë në cdo kohë kur i kam kërkuar ndihmen e tij , ndaj dhe Timit në këtë natë i them një Falemnderit të madhe për ndihmen dhe i uroj shëndet dhe jetë të mirë dhe viti 2020 qofte nje vit i mbarë për të dhe mbarë familjen e tij !
Një falenderim shkon dhe për Havzi Sulejmanin – Xhaxhin , që gjate këtyre viteve na ka mbështetur duke financuar pagesen e Serverit !
Po ashtu edhe Timin e falenderoj shumë për mbulesen e pagesës te Studios së Shkupit !

Duhet ta dimë që radio Projekti 21 per 16 vite është financuar nga shteti danez dhe ju ndalua financimi që tashmë për shkaqe që dihen nga shumica e bashkëatdhetarve, sepse sot cdo gjë del hapur në internet dhe nuk ka cfarë fshihet më , por nuk jam sonte për të folur për atë, sepse është folur mjaft gjatë viteve , por dua të theksoj se edhe gjatë vitit 2019 radioja është mbajtur me pune 100 % vullnetare . Studioja NR. 2 është mbështetur nga ana ime për të gjithë vitin 2019 . Shpresoj që në vitin 2020 do të kemi njerëz me zemër të madhe që do ta mbështesin këtë projekt tonin të quajtur , jo Familja e Timit dhe e Luigjit , por familja e madhe e radio Projektit 21 , pra qe do të thotë që familja mbahet nga antarët e familjes, cfarë nuk ka ndollë deri me sot . Shpresojmë bashkeatdhetarët të kuptojnë mirë se ku punohet per komb , atdhe e flamur dhe ku punohet per xhep dhe dhe per te rritur fitimet e veta ! Nuk duhet shume zgjuersi te kuptohet.
Por gjithsesi ne e kemi marre persiper kete projekt madhor dhhe do ta cojme perpara me patjeter !
Gjej rastin te falenderoj edhe Xheladin Hajdarin sepse dhe ai ka kontribuar 6 – mujorin e pare , megjithse eshte paguar nje rroge mujore prej 200 Eurosh plus reklamat qe kane qene te tijat .
Falenderoj nga zemra bashkepunetoret dhe miqte e mij te mire e programit te te premtes dhe te dieles mbrema ,per kontributin e tyre te dhene , z. Asip Demiri , Deputetin e Palamentit Shqiptar z. Kostaq Papa , Perfaqesuesin e te drejtave te njeriut ne Maqedonine e Veriut , Dr. Adil Mustafen, z. Ardiana Mitrushi , qe ishin te palodhshem , duke afruar ndihmen e tyre , pa keta njerez me shpirt human, nuk mund te ishin realizuar ato programe aq madheshtore duke sjelle figura te rendesishme te arenes kombetare shqiptare !
Nje falenderim shkon edhe per z. Adile Berisha qe u munduam qe te imitojme emisionin e femijve ne radio Projektin 21 , per aq kohe sa u percoll , ku u ndalua per mos interesim te bashkeatdhetarve !
Nje falenderim shkon per te gjithe ata qe me shume dashamiresi pranuan ftesat tona per tu bere pjese e intervistave dhe bisedave tone ne radio Projekt 21 , qe nga kengetarja e madhe shqiptare , Justina Alija, Korab Shaqiri , Diana Ziu, Aleksander Vezuli , Familja Qiriazi , Z. Kostaq Papa , Qani Hasa, Valdet Derrava , At Nikolla Marku , Ziadin Sela , Ismet Peja , Marsela Koci , Vitore Stefa Leka , Drane Xhaj .

Ne po leme pas nje vit punet , nje vit perkushtimi nga stafi yne per te percjell ate me te miren tek ju degjues e miq te radio tone , por ne do te vazhdojme me kete ritem edhe ne vitin tjeter dhe ju premtojme qe kjo radio do te kete programe te larmishme edhe ne vitin 2020 , ku do vazhdojme te sjellim figura kombetare , te te gjitha sferave, pasardhes te familjeve qe i kane dhene kombit dhe atdheut jete nga jeta e tyre , gjak nga gjaku i tyre dhe nje pjese kane dhene edhe jeten e tyre, ndaj detyra jone eshte qe ti respektojme dhe ti nderojme, te percjellim hostorine e tyre ne radion tone , qe brezat qe vine pas ta njohin historine e popullit tone ne shekuj . Edhe ne dy ditet e mija do te jene dite te debateve te forta , te thirrjeve , per bashkimin e shqiptarve . Viti 2020 eshte shpallur si vit i shqiptarve, pra dhe ne ne kete kuader na shtohen detyra te medha , keshtu qe do te sjellim tek ju njerez nga me te ndryshmit, politikane , artiste dhe cdo gje te bukur qe sjell aromen kombetare ne radion tone.
Jemi te gatshem ta bejme kete , por shpresojme qe ne vitin tjeter te kemi dhe mbestetje nga bisnesi qe te rritim cilesine e zerit nga studiot tona , sepse ne punojme me teknike te vjeter , ku ka humbje shume te zerit , qofte nga kabllot , por dhe nga kompjuterat qe jane mbi 10 vite te perdorur , ndonjeri dhe me shume . Nje radio qe te behet kerkon edhe tekniken e mire ! Shpresojme qe te gjejme mirekuptimin tek njerzit qe e duan gjuhen shqipe , qe duan median shqipe ne mergate , sepse duke ndihmuar radion tone ato gjithsesi do te ndihmojne edhe vetveten .
E nderuar Kolege ju mora shume nga koha juaj e cmuar, por eshte nje vit i gjate kalendarik dhe kuptohet se radioja ka patur shume aktivitet , ndaj me lejoni qe ne emrin tim personal , por besoj dhe te kolegve te mij te ju uroj degjusve tone te mrekullueshem nje vit te mbare dhe me plot suksese ne punen e tyre ! 2020 qofte nje vit i mbare per te gjithe Ju , kudo qe jini e kudo ku na ndegjoni ! Paqja , mbaresia, lumturia e dashuri mbreterofshin ne vatrat tuaja familjare ! Zoti e bekofte shqiptarine ! Zoti ju bekofte ju qe na keni ndjekur keto 365 dite te vitit 2019 !
Edhe një herë për ju Kolege një vit të mbarë 2020 ! Mirë u dëgjofshim në vitin 2020 ! Kalofshi një natë sonte sa më të bukur ! Respekt pa fund për të gjithë !

Ne emer të stafit u lexua nga Luigj Shkodrani

Date 31 dhjetor 2019

Kalaja e Ulqinit: Nga sheshet e luftës në hotele me pamje mbreslënëse

No Comments Uncategorized

Kalaja e Ulqinit e njohur edhe si Qyteti i vjetër i Ulqinit është një kala e lashtë në të cilën janë zhvilluar shumë luftra, por sot ajo ka një pamje mahnitëse pranë detit. E ndërtuar mbi një ujdhesë të vogël në bregdetit e Adriatikut, sot aty sheh shumë hotele, të cilat ofrojnë komoditet dhe qetësi, shkruan Gazeta Metro.

Ulqini është një nga qytete që ka një histori interesante në vete, duke filluar nga qyteti i vjetër që u fundos mijëra vite më parë nga një tërmet e deri te kalaja e famshmë e gurit, që tërheq miliona turistë brenda vitit. Kjo kala tash është transformuar në vend shumë të bukur, madje shumë i kërkuar. Kahas historisë pamja është ajo që të mos e mendosh dyherë akomodimim aty.

Gjurmët më të hershme të kalasë i takojnë periudhës parahistorike, kur Ulqini i përkiste ilirëve, popull me origjinë indo-evropiane.

Për shkak të pozitës së mirë relievit dhe klimës së butë kalaja ka qenë gjithmonë pre e pushtuesve të mëdhenj. Ulqini është një qytet, muret e të cilit janë shkatërruar shpesh në luftëra, por u rinërtuan edhe nga të gjithë ata që, për shkak të bukurisë së këtij qyteti të lashtë gjetën paqe, duke ndërtuar për vete fortifikime dhe rezidenca. Perandori bizantin Justiniani përmendet të ketë bërë rindërtime, i cili u ndjek nga nemanjiqët, balshajt, venedikasit dhe osmanët./gazetametro.net



Kodi Etik i gazetarit

No Comments Uncategorized

Kodi i Etikës është një instrument vetërregullues që synon të forcojë dhe përmirësojë cilësinë e gazetarisë dhe ndjenjën e përgjegjësisë së gazetarëve në Shqipëri.

Parimet e këtij Kodi janë në përputhje me vlerat etike universale të gazetarisë, të njohura dhe të pranuara gjerësisht nga mediat dhe organizatat e gazetarëve në vendet demokratike. Ato përbëjnë gurin e themelit të pluralizmit demokratik dhe po ashtu respektojnë frymën e Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut dhe Konventën Europiane për të Drejtat e Njeriut.

Roli i Medias në Shoqëri

Liria e fjalës, liria e informimit dhe e kritikës, liria e shtypit,si dhe aksesi në dokumentet zyrtare përbëjnë elementët bazë të një shoqërie demokratike.

Mediat luajnë një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në shoqëri, duke ofruar lajme e informacione të besueshme dhe në kohë, në forma të ndryshme dhe nëpërmjet platformash të larmishme. Mediat shërbejnë si “watch dog” duke u kërkuar llogari qendrave të pushtetit dhe duke monitoruar në mënyrë të vazhdueshme autoritetet qeveritare dhe organizatat, institucionet dhe bizneset. Mediat luajnë një rol themelor në proceset demokratike dhe ofrojnë hapësira të gjera e një mjedis të sigurt që i lejon gazetarët të përmbushin detyrat e tyre në mënyrë të pavarur.

Mediat njohin rëndësinë e pluralizmit në shoqëri dhe respektojnë diversitetin e mendimeve, duke kundërshtuar çdo diskriminim mbi bazë gjinie, race, kombësie, gjuhe, ideologjie, kulture, klase apo bindjeje, ose për çdo shkak tjetër.

Media njeh dhe mbron si të drejtat, ashtu edhe detyrat e saj kundrejt publikut, duke ruajtur vazhdimisht balancën mes tyre.

Shtrirja e Kodit

Rregullat e mëposhtme në lidhje me sjelljen aplikohen ndaj të gjithë personave dhe organizatave të angazhuara në grumbullimin, redaktimin, përgatitjen dhe përhapjen e informacionit gazetaresk. Shtrirja e Kodit mbulon dhënien individuale dhe kolektive të informacionit në fushën e mediassë shkruar (tekst dhe fotografi) dhe të medias elektronike.

Parimet e këtij Kodi aplikohen në mënyrë të barabartë ndajtë gjitha platformave mediatike dhe gazetareske, offline dhe online, përfshi gazetarinë e shpërndarë nëpërmjet medias sociale dhe portaleve në internet.

Kodi i Etikës e merr si të mirëqenë faktin që të gjithë operatorët e medias dhe gazetarët njohin dhe pranojnë parimet vullnetare të përcaktuara në këtë Kod. Të gjithë ata që angazhohen në gazetari ftohen të njohin dhe pranojnë parimet e mëposhtme si të domosdoshme për ushtrimin e gazetarisë dhe lirisë së shprehjes në Shqipëri.

Gazetarët që shkelin në mënyrë të vetëdijshme parimet e këtij Kodi tradhtojnë besimin e publikut dhe nuk duhet të presin mbështetjen e solidaritetin e kolegëve të tyre, organizatave mediatike apo sindikatave të gazetarëve. Kundërshtitë që lindin prej shkeljeve të pretenduara të Kodit trajtohen nëpërmjet sistemesh transparente të vetë-rregullimit vullnetar zhvilluar nga gazetarët dhe organizatat e medias që mund të operojnë në nivel ndërmarrjeje dhe në platforma të ndryshme të industrisë së medias.

  1. Saktësia dhe Ndershmëria e Informacionit

Gazetarët kanë të drejtën të kërkojnë informacion dhe të drejtën të kenë akses në informacionin publik. Ata kanë të drejtën të botojnë dhe të kritikojnë.

Gazetarët dhe mediat gjatë gjithë kohës duhet të përpiqen të botojnë informacion që, në dijeninë e tyre, është i vërtetë, ibalancuar dhe i verifikuar.

Saktësia

Gazetari duhet të verifikojë informacionin përpara botimitme qëllim që të sigurohet që është i saktë, i bazuar në fakte dhe i besueshëm. Të gjitha të dhënat dhe informacionet i duhen nënshtruar shqyrtimit të kujdesshëm: qoftë kur është përftuar nga burime njerëzore, qoftë nga dokumentet.

Gazetarët duhet të bëjnë gjithmonë të qarta rastet kurinformacioni nuk është i konfirmuar.

Media nuk duhet të çorientojë publikun. Media duhet të bëjë të qarta rastet kur janë përdorur tekste, dokumente, imazhe dhe tinguj të manipuluar.

Media nuk duhet të botojë asnjë foto, imazh, material audio apo vizual të përpunuar që shtrembëron idetë apo faktet e burimit, me përjashtim të karikaturave, kartonave apo pjesëve komike.

Gazetaria e Paanshme

Gazetarët duhet të bëjnë çmos për të ofruar raportim të paanshëm dhe të balancuar. Gazetarët gjithmonë duhet t’u referohen burimeve në dispozicion dhe palëve të interesuara që mund të ofrojnë informacion të dobishëm dhe të rëndësishëm për çështjen.

Gjatë raportimit të një teme të debatueshme, gazetarët duhet të jenë përfshirës dhe të synojnë të sigurohen që të gjitha palët e interesuara të kenë mundësinë për të sqaruar pozicionin e tyre.

Palët e kritikuara duhet të kenë të drejtën t’u përgjigjen akuzave, mundësisht në të njëjtin organ. Gazetarët duhet të bëjnë çdo përpjekje për t’i kontaktuar të gjitha palët dhe për të mbledhur të gjitha opinionet relevante. Por, dëgjimi i të dy palëve nuk e “çliron” gazetarin nga detyrimi për të raportuar në mënyrë sa më të vërtetë që të jetë e mundur.

Parimi i “paraqitjes së të gjitha palëve” mund të mos jetë i aplikueshëm në botime që përfaqësojnë opinione personale(editoriale, komente) si dhe raportime të një natyre faktike,të tilla si raportimi mbi takimet apo ngjarjet publike.

  1. Dallimi i Faktit nga Opinioni

Media duhet të bëjë qartë dallimin midis opinionit dhe raportimit mbi bazë faktesh. Opinionistët, karikaturistët dhe kritikët janë të lirë të shprehin opinionet e tyre për ngjarje dhe persona.

Lajmi lidhet me informacionin e mbështetur nga fakte dhe të dhëna, ndërsa opinioni përmban dhe shpreh ide, gjykime dhe vlerësime të gazetarëve, redaktorëve dhe botuesve.

  1. Korrektimi dhe Replika

Media duhet të jetë e hapur për t’u angazhuar me audiencën dhe për t’u marrë me komentet dhe ankesat legjitime.

Media duhet të publikojë një korrigjim të qartë dhe përshtashmërisht të dukshëm kur demonstrohet se ka botuar një informacion të pasaktë dhe të shtrembëruar. Media duhet të kërkojë ndjesë dhe të ofrojë dëmshpërblim të përshtatshëm kur është e nevojshme.

Pala e kritikuar gjithmonë duhet të ketë të drejtën për t’u përgjigjur.

Nëse replika nuk është e përshtatshme për botim në formën që ka, ndryshimet duhet të diskutohen me autorin. Nëse ai/ ajo nuk mund të kontaktohet brenda një kohe të arsyeshme, përgjigja mund të publikohet në formë të ndryshuar. Megjithatë, asnjëherë nuk duhet ndryshuar thelbi i saj.

  1. Marrëdhëniet me Burimet

Gazetarët duhet të bëjnë çdo përpjekje për të mbledhur informacion nga të gjitha burimet e mundshme me qëllim që të ofrojnë informacion të saktë, të plotë dhe të paanshëm.

Gazetarët duhet të jenë transparentë në punën e tyre dhe të përdorin metoda të mbledhjes se informacionit që janë etike dhe të ligjshme.

Një person që intervistohet ka të drejtë të dijë në cilën media dhe në çfarë konteksti do të përdoren prononcimet e tij.

Gazetarët duhet të bëjnë kujdes në përzgjedhjen e burimeve dhe duhet të ndërtojnë marrëdhënie të qarta pune me ta për t’u siguruar se informacioni që marrin është korrekt.

Media duhet të ushtrojë kujdes të posaçëm kur merret me burime që janë anëtarë të grupeve vulnerabël, të tillë si fëmijë dhe të rinj, viktima të dhunës apo pakica.

Media duhet të mos shtrembërojë dhe as keqpërdorëpohime të bëra në një kontekst specifik. Veçanërisht, kujdesi duhet kushtuar personave nga të cilët nuk pritet të jenë të ndërgjegjshëm për efektin që mund të kenë pohimet e tyre.

Gazetarët nuk duhet të bëjnë publik emrin e një personi që kadhënë informacion mbi baza konfidenciale, veç rasteve kur personi në fjalë ka dhënë pëlqimin shprehimisht.

E drejta e anonimitetit mund të shkelet vetëm:

a) Nëse ka dyshime se burimi ka shtrembëruar nëmënyrë të ndërgjegjshme të vërtetën ose rreket tëmanipulojë median për përfitim personal;

b) Nëse referenca ndaj emrit të burimit është e vetmjamënyrë për të shmangur një dëm të rëndë dhe tëpashmangshëm ndaj të tjerëve;

c) Nëse informacioni përkatës lidhet me planifikimine një akti të rëndë kriminal ose përbën shqetësim madhor për mirëqenien publike.

Nëse gazetarit i mohohet padrejtësisht aksesi në informacionin e kërkuar, ai/ajo ka të drejtën të informojë publikun për këtë.

  1. Pavarësia editoriale

Media duhet të shmangë konfliktet e papra-nueshme të interesit dhe duhet të mos lejojë kurrfarë influence që buron nga bindjet personale, nxitjet politike ose financiare për tëndikuar ne raportimin e saktë dhe të paanshëm të gazetarëve dhe në punën e redaksive.

Gazetarët, botuesit dhe pronarët e mediave duhet t’u rezistojnë kërcënimeve, provokimeve apo nxitjeve për të ndikuar, shtrembëruar apo fshehur informacion. Ata nuk duhet të përdorin asnjë informacion apo të dhënë të mbledhurgjatë punës së tyre për përfitim personal.

Përmbajtja editoriale duhet të dallohet qartë nga marketingu, reklama, materialet e përgatitura nga parti apo institucione/ organizata të tjera, apo nga përmbajtja e sponsorizuar. Përmbajtja e sponsorizuar duhet të tregojë qartë identitetin e sponsorit.

Reklamat komerciale dhe politike, si dhe përmbajtja e sponsorizuar – përfshi artikuj dhe suplemente – duhen etiketuar qartësisht për t’u siguruar që audienca e medias t’i dallojë nga përmbajtja editoriale.

  1. Marrëveshja para Publikimit

Gazetarët që bien dakord të mos botojnë një informacion apo material për një periudhë të caktuar duhet ta respektojnëkëtë marrëveshje. Një marrëveshje e tillë (embargo) duhettë konsiderohet e pavlefshme nëse informacioni publikohet nga një palë tjetër ose kur personi që ka kërkuar embargo i shkel në ndonjë mënyrë kushtet e marrëveshjes së arritur midis palëve.

Në interes të të qenit të drejtë dhe të saktë, gazetarët mund t’ua tregojnë artikujt e tyre të lajmeve palëve të interesuara përpara publikimit, por nuk duhet të japin veton mbi të drejtën e botimit, dhe duhet të jenë të lirë të vendosin vetë se cilat sugjerime mund të marrin në konsideratë.

  1. Përgjegjësia pas Publikimit

Botuesi dhe redaktori janë përgjegjës për botimin e lajmeve dhe artikujve, ashtu edhe të letrave për redaktorin, komenteve apo përgjigjeve në faqen e internetit të medias, përfshi rastet ku emri i autorit është hequr apo është nënshkruar me një pseudonim.

Media dhe stafi editorial duhet të bien dakord dhe tëpublikojnë kushte të përcaktuara qartë për përzgjedhjen dhe publikimin e komenteve nga publiku. Media duhet t’i monitorojë dhe shqyrtojë këto komente dhe të ndërmarrë hapa për t’u siguruar që kushtet e publikimit të respektohen.

Mediat kanë të drejtën të shtojnë një “shënim” tek komentet dhe përgjigjet, apo edhe të vendosin të mos i publikojnë fare ato, me përjashtim të rasteve kur ka premtuar më parë ta bëjë një gjë të tillë. Redaksia rezervon të drejtën të redaktojë apo shkurtojë letrat për redaktorin, apo komentet, me kusht që redaktimi të mos ndryshojë kuptimin e tyre. Nëse organi mediatik do të vendoste të publikonte një letër për redaktorin apo një koment, duhet ta bëjë këtë brenda një kohe të arsyeshme ndërmjet paraqitjes së tyre për botim dhe kohës së botimit.

Përpara publikimit të një komenti, apo një letre për redaktorin, që përmban akuza të rënda kundër një pale të tretë, redaksia apo redaktori duhet të investigojë nëse ka baza për këto akuza. Po ashtu, palës së akuzuar i duhet dhënë mundësia për t’u përgjigjur.

Nuk do të ishte realiste të pritet që të gjitha komentet të lexohen, redaktohen apo refuzohen përpara publikimit. Megjithatë, redaksia apo redaktorët mund të fshijnë apo heqin komente të papranueshme nga botimi kur ato janë abuzive, me gjuhë urrejtjeje, apo gjykohet se përmbajnë pretendime keqdashëse dhe të pabazuara. Në rastet kur ka ankesë se një koment përmban akuza apo fyerje të rënda drejtuar një pale të tretë, redaksia dhe redaktorët duhet të investigojnë nëse ka ndonjë bazë për akuza të tilla dhe, nëse jo, komenti duhet hequr nga botimi.

  1. Gjuha e Urrejtjes

Media duhet të mos botojë materiale që nxisin urrejtje apo dhunë ndaj individëve mbi bazën e racës, fesë, kombësisë, ngjyrës, origjinës etnike, anëtarësisë, gjinisë, orientimit seksual, statusit civil, paaftësisë, sëmundjes apo moshës.

Çdo botim duhet të mos specifikojë origjinën, etnicitetin, kombësinë, racën, fenë apo orientimin seksual të një grupi apo individi, përveç rasteve kur gjykohet e rëndësishme dhe e nevojshme për të kuptuar më mirë faktet dhe opinionet e paraqitura në publikim.

  1. Ndërhyrja në jetën private

Media dhe gazetarët duhet të respektojnë nderin dhe reputacionin e individëve që bëhen objekte të interesit të tyre profesional.

Çdo informacion i pasaktë apo i rremë që dëmton, qëllimisht ose joqëllimisht, imazhin dhe reputacionin e një personi tjetër përbën cenim të dinjitetit njerëzor.

Gazetari duhet të respektojë të drejtën e individit për privatësi.Vetëm mbrojtja e interesit publik mund të justifikonteinvestigimet gazetareske që ndërhyjnë në aspektet private të jetës së individëve. Gazetarët duhet t’i referohen vetëm aspekteve personale apo private të jetës së personave kur ato janë relevante për lajmin.

Gazetarët duhet të përdorin metoda të ndershme për të mbledhur informacion. Ata përdorin rrengje, kamera të fshehta, mikrofonë dhe pajisje të tjera të posaçme, ose fshehin identitetin e tyre profesional, vetëm në ato rrethana ku:

a) Nuk ka mjete të tjera për të siguruar informacioninqë kërkohet

b) Informacioni përbën shqetësim urgjent dhe seriozpër publikun.

Gazetarët duhet të tregojnë kur metoda të tilla janë përdorur në shkrimin/programin e tyre ose të ofrojnë informacion për to kur e lejojnë rrethanat.

Përdorimi “i papritur” i kamerave në publik apo në institucione duhet të respektojë dëshirën dhe ndjeshmërinë e personave të pranishëm.

Figurat publike gëzojnë më pak të drejtë për privatësi se sa individët e tjerë. Megjithatë, informacioni për jetën e tyre private dhe informacioni që lidhet me familjet dhe të njohurit

e tyre duhet bërë publik vetëm kur i shërben interesit publik.Zyrtarët publikë po ashtu justifikohen të mos bëjnë publikejetën e tyre private, përveç rasteve kur jeta e tyre private mund të ndikojë në veprimtarinë e tyre publike.

  1. Konflikti i Interesit

Gazetarët, redaktorët dhe botuesit nuk duhet të kërkojnëpërfitim personal nga informacioni dhe të dhënat egrumbulluara nga organi i tyre mediatik. Organet mediatike duhet të sigurohen që të ketë marrëveshje të brendshme përdeklarimin e konflikteve të mundshme të interesit në të gjithanivelet e pronësisë, menaxhimit dhe veprimtarisë editoriale.

Pronarët, redaktorët e mediave dhe gazetarët nuk kanë të drejtën të përdorin informacionin profesional që grumbullojnë gjatë kryerjes së punës së tyre për ndonjë qëllim tjetër përveçse për të informuar publikun.

Gazetarët duhet të shmangin mbulimin e lajmeve ku kanë një interes personal të drejtpërdrejtë.

Gazetari duhet ta konsiderojë shkelje të rëndë të etikës profesionale pranimin e ryshfetit të çfarëdo lloj forme për të ndikuar në publikimin apo mospublikimin e një informacioni.

  1. Nxitja e Krimit dhe Dhunës

Propagandimi i luftës, dhunës, zemëratës apo informacionit keqdashës që synon të lëndojë ndjenjat e të gjithë publikut apo pjesëve të tij është joetik dhe i papranueshëm në çfarëdo produkti mediatik.

Dhuna dhe brutaliteti nuk duhen sensacionalizuar. Raportimi duhet të marrë parasysh nevojën për të mbrojtur minorenët dhe grupet vulnerabël të shoqërisë.

Gazetarët dhe media duhet të mos glorifikojnë krimetdhe terrorizmin apo ndonjë veprimtari tjetër mizore apo çnjerëzore.

Media duhet të raportojë me kujdes dhe ndjeshmëri çështjete krimit dhe dhunës dhe të trajtojë me maturi identifikimin eviktimave dhe dëshmitarëve të krimit. Në rastet kur ka të bëjëme sulme seksuale, media nuk duhet të identifikojë viktimatpërveç rasteve kur japin pëlqimin me vullnetin e tyre.

  1. Raportimi i aksidenteve dhe fatkeqësive

Gazetarët duhet të respektojnë dinjitetin e viktimave dhe familjeve të tyre dhe duhet të lejojnë njerëzit të mbajnë zi privatisht duke i raportuar tema të tilla me simpati dhe vetëpërmbajtje.

Në raste aksidentesh dhe fatkeqësish, media duhet të mbajë parasysh që operacionet e shpëtimit për viktimat dhe personat në rrezik kanë përparësi kundrejt të drejtës së publikut për t’u informuar.

Media duhet të mos sensacionalizojë raportimin me foto eksplicite të katastrofave, aksidenteve apo dhunës që mund të fyejnë ndjenjat e të afërmve të të prekurve si dhe ndjeshmërinë e publikut.

Viktimat apo personat e zhdukur nuk duhen identifikuarnëse të afërmit e tyre nuk janë informuar më parë.

  1. Raportimi i Procedurave Gjyqësore dhe Prezumimi i Pafajësisë

Raportimi nga gjykata (përfshi publikimin dhe transmetimine imazheve), duhet të jetë i saktë, i drejtë, joparagjykues, dhetë respektojë plotësisht të drejtën për një gjykim të drejtë.

Gazetarët duhet të respektojnë gjithmonë prezumimin e pafajësisë dhe duhet të rezistojnë ta përshkruajnë dikë si kriminel përpara vendimit përfundimtar nga gjykata.

Gjatë raportimit të krimeve të minorenëve dhe procedurave të gjykatave të minorenëve, media duhet të ushtrojë vetëpërmbajtje për hir të konsideratës për të ardhmen e tërinjve në fjalë.

Ky rekomandim aplikohet edhe për raportimet mbi viktimate migrimit dhe trafikimit të jashtëligjshëm njerëzor.

Media duhet të shqyrtojë me kujdes nëse është me vend të botojë fakte mbi skandalet familjare, apo të kujtojë krimin e vjetër të kryer nga një individ që e ka shlyer dënimin e tij.

  1. Mbrojtja e Fëmijëve dhe Personave me Aftësi të Kufizuara

Gazetari duhet të respektojë të gjitha parimet e konfirmuaranë Konventat Ndërkombëtare për të Drejtat e Fëmijëve dhe legjislacionin shqiptar mbi të drejtat dhe mbrojtjen e fëmijëvedhe të personave me aftësi të kufizuara.

Gazetari duhet të mbrojë të drejtat dhe dinjitetin e fëmijëvedhe personave me aftësi të kufizuara, përfshi të drejtën e tyrepër t’u dëgjuar.

Si rregull i përgjithshëm, nuk ka kundërshtim për publikimin e fotove dhe emrave të personave të rinj të zhdukur, por këto duhet të publikohen vetëm me marrëveshjen e autoriteteve përkatëse dhe të rriturve përgjegjës.

Gazetarët nuk duhet të shfrytëzojnë pafajësinë dhe besimin e fëmijëve dhe mund të publikojnë informacion ose imazhe mbi jetën private të një fëmije vetëm nëse ka një interes publik mbizotërues.

Gazetarët normalisht nuk duhet të intervistojnë fëmijë nën 18 vjeç për çështje personale në mungesë të prindërve apo personave përgjegjës për ta.

  1. Të Drejtat e Pronësisë Intelektuale

Gazetari duhet të respektojë të drejtat e autorit, dhe do të nxisë kolegët të respektojnë të drejtën e autorit të të tjerëve në çfarëdo fushe krijimtarie. Duhet t’ia atribuojnë informacionin që përdorin burimit origjinal. Plagjiatura është e papranueshme.

Media dhe gazetarët janë në shkelje të të drejtës së autorit

nëse:

a) Botojnë ose përpiqen të botojnë punën e të tjerëve si të jetë e tyre (plagjiatura);

b) Citojnë punën e të tjerëve në mënyrë të tillë që shtrembërojnë kuptimin fillestar të tekstit, dukebotuar shtrembërimin si realitet, ose duke treguarnjë person tjetër si autor;

c) Botojnë si të tyren një temë të konsideruar siorigjinale – të hulumtuar dhe të publikuar nga dikushtjetër – pa iu referuar origjinës;

d) Dorëzojnë punën e tyre për publikim dy a më shumëbotuesve në të njëjtën kohë – pa e bërë të ditur këtë fakt – apo dorëzojnë një punim të publikuar më parëdhe nuk ia bëjnë të ditur këtë fakt botuesit të dytë;

e) Botojnë një punë pa pëlqimin e autorit, osendryshojnë materialin pa leje, ose e vendosin nërrethana te papërshtatshme (montim fotografish),apo në rrethana të ndryshme nga ç’është rënë dakord, pa pëlqimin e autorit.

  1. Marrëdhëniet mes Gazetarëve

Në marrëdhëniet e tyre të biznesit, media dhe gazetarët duhet të njohin rëndësinë e konkurrencës së drejtë dhe solidaritetit profesional dhe të ruajnë balancën e duhur mes të dyjave.

Gazetari/-ja nuk duhet të pengojë kolegët të grumbullojnë informacion, t’i çorientojë qëllimisht, apo t’i raportojë tek autoritetet.

As gazetarët individualisht, apo redaksitë nuk duhet të përdorin median për rivalitete dhe mosmarrëveshje personale e profesionale.

Gazetarët duhet të respektojnë konfidencialitetin e vendittë punës kur kjo nuk përbën shkelje të ligjit dhe të Kodit të Etikës.

Media duhet të respektojë të drejtën e gazetarëve individualisht për të vepruar sipas ndërgjegjes së tyre dhe të drejtën e tyre për të refuzuar detyra që iu caktohen, apo përtë mos u identifikuar si autor publikimesh, të cilat besojnë sejanë në shkelje të germës dhe frymës së këtij Kodi.

  1. Interesi Publik

Termat e këtij Kodi ofrojnë udhëzime thelbësore dhe të nevojshme për ushtrimin e gazetarisë etike dhe mund të injorohen vetëm në rrethana të jashtëzakonshme me qëllim që t’i shërbejnë interesit publik.

Interesi publik përkufizohet në këto rrethana si më poshtë:

• Çështje që përbëjnë shqetësim urgjent dhe tëmenjëhershëm për shëndetin dhe sigurinë publike;

• Gjetja, parandalimi dhe të bërit publik e krimeve të rënda, skandaleve dhe abuzimeve të pushtetit;

• Veprimet për të mbrojtur publikun nga rreziku içorientimit të rëndë.

Interesi publik legjitim nuk justifikon sensacionalizmindhe në frymën e këtij Kodi, nuk duhet ngatërruar kurrë me informacionin që është “interesant për publikun.”

  1. Gjuha Shqipe

Gazetarët duhet të respektojnë dhe t’u përmbahen me kujdesrregullave të gjuhës shqipe. Përdorimi i fjalëve të huaja duhetshmangur, përveçse për qartësi kuptimi apo kur është i përshtatshëm në raportimin e drejtpërdrejtë.

Kodi i Etikës së Gazetarit u hartua nga një grup ekspertësh i përbërë nga: Lutfi Dervishi, gazetar; Mark Marku, shef i Katedrës së Gazetarisë, Universiteti i Tiranës; Remzi Lani, drejtor i Institutit Shqiptar të Medias; Konsulent ndërkombëtar: Aidan White, Drejtor, Iniciativa për Gazetari Etike.

Parimet e këtij Kodi Etik, janë edhe ato që zbatohen nga ShkodraWeb aty ku është e mundur si dhe nga të gjthë personat që duan të bashkëpunojnë me ne.

Mpirja e këmbëve, paralajmërim i sëmundjeve të rënda

No Comments Uncategorized

Mpirja e pjesëve të trupit shumë shpesh lidhet me simptoma të problemeve shëndetësore. Njohja e simptomave dhe sëmundjeve që i shkaktojnë ato është shumë e rëndësishme për të marrë më pas kujdesin e duhur në kurimin e tyre.

Është e rëndësishme që ju të këshilloheni me mjekun tuaj menjëherë pasi të vini re që keni këto simptoma.

Shpeshherë mpirja e këmbëve mund të jetë paralajmëruese edhe e sëmundjeve të rënda.

Skleroza e shumëfishtë

Sigurisht një ndër sëmundjet që shkakton mpirje të shumë pjesëve të trupit përfshirë edhe këmbët është skleroza e shumëfishtë. Megjithëse nuk është sëmundja e vetme simptoma, mpirja dhe pickimi i këmbëve vjen kryesisht nga kjo lloj skleroze.

Mpirja nga kjo sëmundje do të përhapet në këmbët tuaja dhe do të zgjasë për ditë me radhë e madje edhe javë. Njerëzit që vuajnë nga skleroza e shumëfishtë përjetojnë mpirje tek njëra këmbë dhe dobësim të tjetrës.

Ndaj ecja është thuajse e pamundur. Mpirja do të jetë e vazhdueshme dhe njësoj në të gjithë këmbën në rastin e kësaj sëmundjeje.

Diabeti

Më shumë se gjysma e personave që vuajnë nga diabeti zhvillojnë edhe forma të caktuara të neuropatisë. Kjo shkakton humbje të funksionit dhe kontrollit të nervave përgjegjës për lëvizjen.

Dëmtimi më i zakonshëm nga diabeti është ai i neuropatisë periferale ku sinjalet e dërguara nga truri nuk përkthehen në lëvizje. Kjo shkakton mpirje, djegie ose pickim të këmbëve.

Këto pickime dhe mpirje mund të fillojnë deri në 3 muaj pasi diabeti të ketë prekur trupin tuaj. Sigurohuni të bëni një analizë glukoze nëse këto simptoma janë të shpeshta.

Mungesa e vitaminave

Mungesa e disa vitaminave dhe mineraleve mund të shkaktojë neuropati periferale dhe mpirje të këmbëve. Nëse keni mungesa të mëdha të vitaminës B12 në trup atëherë me shumë mundësi do të përjetoni këto kriza.

Mungesa e vitaminave bashkë me sëmundje si diabeti mund ta shtojnë dëmtimin e nervave në trup dhe të shkaktojnë mpirje të vazhdueshme të këmbëve.

Tiroidet

Tiroidja apo tiroidja e poshtme mund të shkaktojë problem me mpirjen e këmbëve dhe dëmtimin e nervave. Shumë persona që vuajnë nga ky lloj i veçantë i tiroides me shumë mundësi vuajnë edhe nga diabeti i tipit 2.

Të dyja këto sëmundje bashkë shkaktojnë një mos funksionim normal të këmbëve tuaja.

Problemet kardiovaskulare

Edhe problemet me zemrën shkaktojnë dëmtime neurologjike që lidhen më pas me vështirësi në kontrollimin e këmbëve. Mpirja dhe djegia e këmbëve mund të jenë simptoma të shpeshta.

Shtylla kurrizore

Një numër problemesh me shtyllën kurrizore lidhen ngushtë me mpirjen e këmbëve. Në shumë raste dëmtimi i shtyllës kurrizore nga faktorë të jashtëm apo sëmundje si skleroza e shumëfishtë shkaktojnë këto simptoma.

Këpucët e ngushta

Shpeshherë edhe zgjedhja e këpucëve ndikon në shëndetin e këmbëve tona. Nëse vishni këpucë që janë shumë të ngushta mund të ndalojnë qarkullimin normal të gjakut dhe të shkaktojnë mpirje të këmbëve. Sigurohuni të zgjidhni këpucë të rehatshme dhe të gjera për këmbët tuaja.

© SYRI.net

Si të flasësh me fëmijën për seksin dhe drogën?

No Comments Uncategorized

Ndër bisedat më të vështira që prindërit kanë me fëmijët, janë ato për seksin dhe drogën. Nga ana tjetër të dyja këto biseda përbëjnë rrezik në jetën e secilit nëse neglizhohen. Përveç mësimeve në shkollë është mirë që prindërit të jenë të hapur në biseda të tilla me fëmijët. Ja disa mënyra që na sugjerojnë psikologët.

Ata tregojnë se prindërit duhet të gjejnë raste për të folur rreth tyre:

Duke dëgjuar radion:
Ndërsa je duke dëgjuar radion me fëmijën tënd dhe në një emision është duke folur mbi seksin apo varësinë ndaj drogës, është momenti të pyesni apo flisnin rreth këtyre dy problemeve me fëmijët tuaj. Në rrethin e tyre shoqëror ata mund të kenë shokë që kanë nisur varësinë ndaj drogave, dhe kanë frikë se mos i humbin ata. Biseda me ju do ti bëjnë të ndjehen më të sigurt në vizionin rreth tyre.

Duke parë televizor:
Teka shihni një reklamë që ka lidhje me seksin, ju mund të pyesni fëmijën tuaj se “Pra sipas kësaj reklame që një vajzë të bjerë në sy të djalit duhet të vishet kështu, apo të bëjë tualet kaq rëndë?

Flisni me fëmijët tuaj, që ta shohin seksin si diçka normale në jetën e tyre, për të cilën duhet të jenë të hapur ndaj këshillimit me prindërit dhe psikologët.

3.Duke lexuar një revistë:

Zgjidhni revista ku shkruhet për këto probleme. Ky është një rast i mirë që tua sugjeroni fëmijëve tuaj për ti lexuar.

4.Duke parë një film:

Gjatë fundjavave kur keni më shumë kohë, zgjidhni një film ku flitet për këto çështje. Më pas gjatë drekës apo mbrëmjes diskutoni me fëmijët rreth filmit dhe personazheve. Kjo bisedë do t’ju ndihmojë në komunikim.

5.Duke lexuar gazetën:

Gazetat shpesh kanë artikuj të vyer rreth këtyre çështjeve. Ndaj ju mund tua sugjeroni fëmijëve ti lexojnë, dhe të kërkoni më pas pikëpamjet e tyre mbi shkrimet e lexuara.

6.Duke dëgjuar muzikë:

Muzika shpesh ka rol dhe edukativ. Teksti i saj është një mënyrë e mirë për të mësuar sidomos të rinjtë. Zgjedhja e këngëve që kanë brenda histori të tilla, mund t’ju ndihmojë të hapni tema për të ndërtuar më pas një bisedë që do ndihmojë marrëdhënien mes jush e fëmijës tuaj, rreth këtyre çështjeve.

gazeta-shqip.com