Home

Lajme

Ejona Grozha – Si të mbrohemi nga “lojerat elektronike”vrasëse?!

No Comments Psikologji

Lind pyetja si të mbrohen të rinjtë per të bërë dallimin midis manipulimit në internet dhe jetës reale ?
Ky brezi i shek .21 për të nxit adrenaline kërkon aventura ;hobi etj.dhe nga kjo bien pre e lojërave vrastare. Prandaj prindërit duhet të ndërgjegjësohen për të mirën e të keqen e të ruajnë transparence me fëmijet ,që ndikimi I tyre të mos joshet në lojërat vrastare .Këto lojërat bëhen përgjegjësi të vdekjeve të adoleshentëve. I joshin deri në vdekjen e tyre dhe inkurajojnë ta bejnë për të fituar ndeshjen.(Balena blu)ish një ndër shembujt e këtyre lojërave famekeqe që luhet në internet dhe rezulton në krime të tmerrshme. Prindërit duhet të jenë të vetëdijshëm për lidhjen emocional-mendore me femijët për këtë arsye nuk duhet të qortohen po të jen të sinqert. Përhapja e vetëdijes për këto lojëra është ilac për parandalimin e tyre si ushqim mendor e fizik.
Konsumimi I vepres penale sipas legjislacionit shqiptar është(per administratoret e lojerave) Neni :”Shkaktimi I vetevrasjes I mbetur ne tentative parashiku nga nenet 99e 22te kodit penal(Shkaktimi I vetevrasjes ose I tentativës së vetevrasjes të një personin si ;rrjedhoje e trajtimit të keq sistematik ose nga sjelljen të tjera sistematike që prekin rëndë dinjitetin të kryetari ,apo nga personi që e ka në varësi apo nga personi që ka marrëdhënie familjare të dënohet me burg nga tre deri në shtatë vite (varion në bazë sa vepra penale konsumon përvec kësaj)
Këshilla :1.Prindërit /Mbështetje sociale . Ashtu si të rriturit dhe fëmijët kanë nevoj të fuqizohen nga lojera të tilla. Shenjat që duhen kenë parasysh miqësia e familja janë:terheqjen nga takimet shoqeror ;depresion dhe pakënaqesitë e vazhdueshme ;të qartë dhe nervozismin ;shqetsime që i ndalojnë të kryejnë aktivitete të përditshme.
Kujdes!Shpërthimet e zemëruara ;problemet në të ngrënë ose gjumë dhe mungesa për aktivitete të gëzuara janë shënja paralajmëruese .2.Konsultoni me një specialist. Kërkoni një specialist për të folur mbi dëmtimet vetdëmtuese për ti trajtuat ato mund të jen të dobishëm.
3.Bisedo me mësuesit .
Mësuesit janë të vetëdijshëm në dëmtimet e vetvetës dhe sëmundjen mendore që përballet fëmija. Shkolla duhet të jetë në gjendje ta kuptojë stafin e nevojshme për ndihmës.
Këshilla për prindërit!

  1. Komunikimi me fëmijët duhet të jetë i mirë dhe i qartë jo vetëm për të folur por dhe për ta dëgjuar në mënyre aktive që ju të kujdeseni për mirëqënien e tij. Përdoruesit e rinj me depresion dhe mendimi për dëmtimin i vetes përdorin komunikimin pa probleme për të përjetuar sjellje vrasëse.
    2.Rritja e sigurisë në web prindërit dhe mësuesit duhet ti besojnë si dhe të kërkojnë dhe si të parandalojnë ata në përfshirjen në abuzime në internet për shkak të masave te lehta mbrojtëse .Monitoroni faqet e webit, që kërkojnë dhe kërkoni historinë në web dhe inkurajoi të flasin lirshëm për ato që i shqetësojnë .
    3.Forcimi I lidhjes adoleshent-prind . Si prindë duhet të kontrolloni për tërheqjen nga aktivitetet shoqeror ose shënja paralajmëruese të hershme që mund të përjetojnë abuzime. Shenjat e dëmtimit të vetes lidhet me sfidat e likës. Shumica e këtyre fëmijëve kërkojnë ndihmë para se të dëmtojë veten. Ju duhet të ndërhyni në kohë dhe ndërveprimit të vazhdueshme që të shprehin ndjenjat;mendimet dhe shqetsimet e tyre.
    Këshillimi shoqëror dhe mbështetje sociale ka rëndësi të jemi mendjehapur dhe mirëkuptues. Duhet zvogëluar stigma ndaj cështje e të shëndetit që mund të prekin këdo në cdo moshë e prejardhje. Një nga shenjat më të zakonshme janë ndjenjat e bllokuara. Qeveria dhe shoqëria duhet të ketë ligje dhe sanksione për të bllokuar lojëra të tilla të rrezikshme.(vrasjet janë raportuar në Rusi;Britain ;Argjentin).
    Shoqëria duhet të ndryshojnë perception mbi këto lojëra që kanë qëllime pozitive. Qëllimi duhet të jetë, denigroni dhe dënim i këtyre lojërave në gjithë komunitetin.
    Mediat shpesh lavdërojnë dhunën, prandaj duhet të ketë një mënyrë tjetër të përshkrimit e të manipulimit në internet filma;lojërat dhe në mediat e tjera massive. Temat e ndjeshme duhet të mbulohen duke kuptur botën e adoleshentit jo ti shtohen stigma të tjera. Media duhet të portretizojë modele pozitive që i rezistojnë dhe punojnë në ceshtjet e jetës me qetësi e besim. Kjo mund të shërbejë si kundër rrymes ndaj këtyre lojërave vrasëse. Media ka një rol në paraqitjen e tyre në një dritë të ashpër dhe reale jo të lavderojnë njerez(administrator internet)që marrin jetë njerzish.(psh.Budelkin -administratori I balenës blu). Shoqeria media dhe prindërit duhet të bashkohen për të mbrojtur të rinjtë nga lojëra të tilla vdekjeprurëse.

Shkruar nga Ejona Grozha – Psikologe Ligjore

Mbrojtja e fëmijëve minorenë dhe të rritur në sport

No Comments Psikologji

Përgatiti Ejona Grozha, psikologe ligjore

Lojë në rrugë dhe forma të tjera të rikrijimit pa të rritur, mund të jenë situatat e vetme në të cilat fëmijët kanë autonomi mbi sportin e tyre (edhe pse edhe atëherë, ata shpesh janë duke u vëzhguar nga afër nga prindërit ose kujdestarë të tjerë). Në të kundërt, fëmijëve në sportin e organizuar, konkurrues zakonisht, u mungon autoriteti, ata përjashtohen nga vendimmarrja dhe mund të kenë zërat e tyre të heshtur nga trajnerët, prindërit e vendosur apo kujdestarët, ose nga sportistë të moshuar. Në këto raste, pjesëmarrja në sport është fizike por jo politikë e drejtë. Si pasojë, fëmijët rrallë lejohen për të formuar përvojat e tyre konkurruese sportive dhe mund t’i nënshtrohen dhunës nëse nuk arrijnë të përmbushin dëshirat e figurave të autoritetit sportiv.

drejta e pjesëmarrjes, siç përcaktohet nga Konventa për të Drejtat e Fëmijëve, i lë fëmijët të pambrojtur ndaj llojeve të dhunës, që variojnë nga ngacmimi ndaj abuzimit seksual dhe trafikimit komercial.

Neni 29 i Konventës për të Drejtat e Fëmijëve, trajnerë, vullnetarë dhe profesionistë në sporte, kërkohen ” për të siguruar që sporti praktikohet në kulturën e mirëkuptimit, paqes, tolerancës, barazia e gjinive, miqësia dhe loja e ndershme e të gjithë njerëzve.”- Paulo David, Të Drejtat e Njeriut në Sportin Rinor

Fëmijët duan të luajnë: përmes lojës ata mësojnë, shoqërohen dhe rrisin aftësitë fizike, tolerancën, disiplinën dhe respektin për të tjerët. Miliona fëmijë në të gjithë botën marrin pjesë në një formë të sportit të organizuar çdo javë. Miliona të tjerë marrin pjesë informalisht në lojëra në rrugë, seanca spontane loje dhe rastësore ‘shkelma’ me miqtë e tyre. Si dhe, në atë të të qenit një ndjekje e preferuar e fëmijërisë, ku sporti kontribuon me miliarda dollarë çdo vit në ekonominë botërore. Për shkak të përfitimeve të shumta kulturore, për nga rëndësia dhe popullariteti, sporti njihet nga qeveritë si një përparësi e rëndësishme e politikës. Kjo është miratuar nga politikanët si një mjet kryesor për ndjekjen e një game të gjerë shoqërore, kulturore dhe politike objektive duke përfshirë:

Shëndetin dhe mirëqenien – mbipesha, sëmundjet kardiake dhe diabeti tip 2, dhe promovimin e aktivitetit fizik;

Përfshirja sociale – promovimi i barazisë gjinore, toleranca fetare dhe kulturore;

Edukimi dhe zhvillimi personal dhe shoqëror – të mësuarit rreth udhëheqjes dhe vetëvlerësimit dhe zvogëlimin e shtatzënive të padëshiruara, adoleshente;

Reduktimi i krimit;

Paqja dhe kohezioni shoqëror – rindërtimi i bashkësive të dëmtuara dhe të dëmtuara.

Sporti është bërë një gjuhë universale që përfaqëson argëtim, miqësi, disiplinë dhe arritje, dhe kjo duket e pakonceptueshme që duhet të njolloset nga dhuna. Por sporti nuk është imun ndaj problemeve e dhunës që pushton të gjitha sferat e jetës – familjen, vendi i punës, shkolla dhe komuniteti.

2

1.Përkufizimi i dhunës

Sipas nenit 19 të Konventës për të Drejtat e Fëmijës – “të gjitha format fizike dhe mendore të dhunës, lëndimit dhe abuzimit, neglizhencë ose neglizhencë trajtimi, keqtrajtimi ose shfrytëzimi, duke përfshirë abuzimin seksual kur jeni nën kujdesin e prindërve (prindërve), kujdestari ligjor (të) ose ndonjë person tjetër që ka kujdestari për fëmijën. ” Ajo gjithashtu mbështet në përkufizimin e siguruar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë në Raportin Botëror të Dhunës dhe Shëndetit, i vitit 2002: “Përdorimi i qëllimshëm i forcës fizike ose fuqisë, i kërcënuar ose aktual, kundër vetvetes, një personi tjetër, ose kundër një grupi ose bashkësie, rezulton ose ka gjasë të lartë që të rezultojë në dëmtim, vdekje, dëmtim psikologjik, keqzhvillim ose privim”.

2.Përkufizimi i sportit

Sport do të thotë, gjëra të ndryshme për njerëz të ndryshëm. Sporti përcaktohet si të gjitha format e aktivitet fizik që kontribuojnë në mirëqenien fizike, mendore dhe ndërveprimin shoqëror. Këto përfshijnë lojën, rekreacionin, rastësinë, të organizuara ose me sporte konkurruese, autoktone ose lojëra. Sporti përfshin rregulla ose zakone dhe ndonjëherë konkurse.

Lojë është çdo aktivitet fizik që është argëtuese dhe pjesëmarrëse. Shpesh është e pastrukturuar dhe e lirë nga drejtimi i të rriturve. Rekreacioni është më i organizuar se loja dhe zakonisht përfshin aktivitete aktive fizike të kohës së lirë. Prezantimi me potencial të jashtëzakonshëm sportiv ndihmon në trajtimin ashtu si të rriturit. Kjo ka pasoja serioze në realizimin e të drejtave të tyre njerëzore dhe qasjen e tyre në ligj-proceset dhe mekanizmat e mbrojtjes, të cilat mund të jenë më të arritshme për ta në kontekste jo-sportive.

Në kontekstin e sportit, dhuna mund të shprehet në shumë mënyra. Disa nga këto përfshijnë:

Bazuar në degradim ose poshtërim psikologjik mbi gjininë, formën e trupit ose performancën

Presion i panevojshëm mbi sportistët e rinj, për të arritur performancë të lartë

Kërkohet seksi si një parakusht për zgjedhjen e ekipit ose privilegjeve

Fillimi fizikisht i dëmshëm ose degradues seksualisht (duke rrezikuar) ritualet

Regjimet e të ushqyerit dhe humbjes së peshës që çojnë te çrregullimet e të ngrënit të tilla si anoreksia ose të tjera problemet e shëndetit

Rrahjet dhe format e tjera të ndëshkimit fizik si një nxitje për të përmirësuar performancën

Lëndimi përmes marrjes së rrezikut të detyruar në mjediset ekstreme

Doping ose përdorimi i rritjes së performancës me substancat

Presioni i kolegëve për të përdorur alkool ose varësi nga substancat

Kërkimi i sportistëve të rinj për të luajtur kur lëndohen

Përdorimi i ushtrimeve fizike si dënim

Mohimi i pushimit dhe i kujdesit të mjaftueshëm

Dallimet e moshës dhe gjinisë në sportet konkurruese

3

Në disa vende, termat ‘të rinj’ ose njerëz të rinj’ përdoren për të përshkruar fëmijët adoleshentë. Edhe pse pranohen “kapacitetet evoluese të fëmijës” në nenin 5 të Konventës për të Drejtat e Fëmijëve, çdo person nën 18 vjeç ka të drejtë në gamën e plotë të të drejtave të njeriut dhe mbrojtjes, të përcaktuara në Konventë, përfshirë edhe kur angazhohen në sport. Sidoqoftë, karriera konkurruese sportive, ndonjëherë arrin kulmin gjatë fëmijërisë. Në disa sporte, fëmijët e moshës 12 ose 13 vjeç mund të arrijnë më të lartat nivelet e performancës konkurruese; në të tjerë, pjekuria e plotë mund të vijë vonë, në moshën e rritur.

Çfarë mund të konsiderohet si ‘junior’ në një sport, dhe ‘i moshuar’ në një tjetër?

Kjo do të thotë që përkufizimet ligjore dhe të moshës sportive janë jo domosdoshmërish të njëjta, kështu që dallimi midis një të rrituri dhe një fëmije shpesh sjellin hutime në sport. Fëmija sportiv, 15 vjeç, veçanërisht nëse janë shumë të talentuar dhe performojnë në një nivel të lartë, mund të trajtohet si i rritur dhe t’i jepen përgjegjësitë e të rriturve, ose mund të pritet që të sillen sikur të ishin mbi moshën e pëlqimit. Në rrethana të tilla, është e lehtë të supozohet se fëmija nuk ka nevojë për mbrojtje nga të rriturit. Si pasojë, dhuna ndaj fëmijëve mund të neglizhohet, të mos njihet ose të justifikohet. Njohja e kësaj çështje lind konceptin e ‘moshës sportive’, e cila i referohet anës specifike të zhvillimit sportiv. Ky koncept mund të ndihmojë në identifikimin e fazat e zhvillimit të sportistëve të rinj në drejtim të pjekurisë së tyre sportive, sesa kronologjike.

Sporti është një përvojë gjinore, i cili mund të jetë i mundur në përforcimin e pabarazive gjinore dhe rendin gjinor, ose marrëdhëniet e pushtetit midis femrave dhe meshkujve në shoqëri. Edhe pse vajzat dhe djemtë mund të ndodhin ndonjëherë të luajnë së bashku në veprimtari të përziera gjinore, në organizime sportive, vajzat shpesh luajnë me vajzat dhe garojnë kundër tyre, edhe djemtë luajnë dhe konkurrojnë me djemtë. Për më tepër, dallimet gjinore mund të bëhen lehtësisht përçarës, me djemtë që shpesh shihen si superiorë për aftësitë sportive në krahasim me vajzat. Çështja është nëse fëmijët dhe të rinjtë konsideroheshin si sportist të parë dhe fëmijët të dytë.

Në të njëjtën kohë, sporti është përqafuar nga zhvillimi ndërkombëtar komuniteti si një mjet në dukje ideal, për të promovuar objektivat e tij në lidhje me paqen, pajtimin dhe ndërtimin e kapaciteteve. Nuk ka mungesë të anekdotës dëshmi e dhunës ndaj fëmijëve në sport, në paqe dhe pajtim, dhe në mjediset e zhvillimit. Veprimi duhet të vazhdojë në bazë të njohurive, dhe politikat duhet të bazohen në prova.

Burimi/revistapsikologji.com/

A kanë të drejtë të protestojnë fëmijët/minorenët?

No Comments Psikologji

Përgatiti Ejona Grozha, Master “Psikologji Ligjore”

Protestat shërbejnë si “lokomotiva” të rëndësishme dhe kanë ndikimin në jetët tona, në përfshirjen e një procesi të gjatë për t’u bërë individ të pavarur. Procesi duhet të jetë aktiv që në vitet e para të jetës së një fëmije, aty ku nis fillesa e një “pohimi autonom” duke i thënë “jo” provokimeve në dukje të lehta. Shpeshherë gabimet prindërore bëhen bazë e dobishme për protestën e fëmijëve të tyre.

Demonstratat sot janë bërë pjesë e jetës moderne, për shkak të ndikimit nga “cikli mediatik social” i lajmeve 24-orëshe. Fëmijët tanë janë natyrë kurioze, të vetëdijshëm për publikun për protestat që ndodhin në nivel lokal, kombëtar e global.

Fëmijët mbingarkohen nga zhurmat dhe emocionet që shoqërojnë protestat paqësore apo dhe të tjera dhe mund të ndjehen të “hutuar” ose të “alarmuar” kur shohin të rritur duke sfiduar autoritetet, qeveritë politike vendase ose të huaja.

Fëmijët kanë nevojë të “rebelohen”, ndërsa fëmijët bëhen të vetëmjaftueshëm, forma e tyre e protestës bëhet më komplekse. Ka ikur koha kur ne i bërtisnim fëmijëve për t’u ushqyer, për të hedhur mbeturina apo mos pranimin e veshjes. Ato gjejnë mënyra krijuese, si të na sfidojnë. Brenda këtij rebelimi përjetojnë veçori të shëndetshme. Kur “rebelohen” ndaj nesh fitojnë një ndjenjë guximi ndërsa rrezikojnë zemërimin, mosmiratimin dhe ndëshkimet tona. Ato fitojnë zotim kur plotësojnë nevojat dhe dëshirat e tyre përtej kufizimeve.

Veçantia në vetëaktin e rebelimit: “Për të mirë a të keq”, është se shohim veten tek fëmija, identifikohemi me të (p.sh. kur krenohemi për arritjet në media sociale).

Kjo lloj e drejte juridike mundësia e të protestuarit, është sanksionuar sipas “Konventës së të drejtave të njeriut” të sanksionuar në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, në ligjin mbi të drejtat e fëmijëve si më poshtë:

Neni 13

Fëmija ka të drejtën e lirisë se shprehjes; kjo e drejtë përfshin lirinë për të kërkuar, për të marrë dhe për të përcjellë informacione dhe ide të çdo lloji, pa marrë parasysh kufijtë, në formë gojore, të shkruar, të shtypur artistike, ose me çdo mjet tjetër të zgjedhur nga fëmija.
Ushtrimi i kësaj të drejte mund t’i nënshtrohet disa kufizimeve, por vetëm kur përcaktohen me ligj dhe janë të domosdoshme për:
a) respektimin e të drejtave ose reputacionit të të tjerëve ose
b) mbrojtjen e sigurimit kombëtar, të rendit publik, të shëndetit, të moralit publik.
Mbi bazën e asaj që shkruhet më lart interpretohet që çdo fëmijë, përtej të drejtës sociale ka edhe të drejtën juridike që ta shprehë revoltën e tij në forma dhe mënyra të ndryshme, mesazhin që do të përcjellë. Kjo e drejtë mund t’i kufizohet në bazë të rrethanave po nuk mund t’i ndalohet.

2

Si mund t’i orientojmë apo udhëzojmë fëmijët në përfshirjen pjesëmarrëse të një proteste?

Fëmijët e vegjël kanë një diversitet përvojash e nivelesh të ndryshme, duke i futur këto koncepte në dinamikën e një proteste, mund t’i sfidojë ato.

Mosha e fëmijës dhe kultura ndikon në aftësinë e tyre për të parë garën në kontekstin e fuqisë dhe drejtësisë. Vetëm ju e dini nivelin e familjaritetit të fëmijës suaj, çështjet në mënyrë të moderuar në përputhje me rrethanat.

Qasja e temës është me pyetje të tilla: “A është ajo gjë e padrejtë për të gjithë? “Pa sfiduar vëzhgimet e tyre, mund të pyesni, nëse mendojnë se protestuesit u trajtuan padrejtësisht për shkak të mbrojtjes së çështjes”.

Kur e përfshijmë veten në aktivitetet e fëmijëve tanë, që synojnë të jenë inkurajues, mbështetës dhe fuqizues, ne mund të ndërhyjmë në aspektet kryesore të zhvillimit të tyre.

Kur bashkohemi me ta në një protestë politike, ne mund të prishim nevojën e tyre për të përjetuar rrezikun që shoqërohet në të dhe që ndihmon në zhvillimin e një ndjenje guximi dhe krenarie.

Roli i prindërit nuk duhet të ketë rol intimidues në protestë, kjo ndikon në pengesën e zhvillimit të tyre, por rol mbështetës.

Duhet t’i mësojmë se ato kanë të drejtë të kërkojnë avokatin e tyre dhe se çdo veprim procedimi nuk duhet lejuar pa prezencën e të rriturit referohemi ligjit më poshtë sipas “Konventës së të drejtave të njeriut” të sanksionuar në Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë mbi të drejtat e fëmijëve:

Neni 35 (i Kodit të Procedurës Penale) Ndihma që i jepet të pandehurit të mitur:

Të pandehurit të mitur i sigurohet ndihmë juridike dhe psikologjike, në çdo gjendje dhe shkallë të procedimit, me praninë e prindit, kujdestarit ligjor ose të personave të tjerë të kërkuar nga i mituri dhe të pranuar nga autoriteti që procedon.
Organi procedues mund të kryejë veprime dhe të përpilojë akte, për të cilat kërkohet pjesëmarrja e të miturit, pa praninë e personave të treguar në paragrafin 1, vetëm kur një gjë e tillë është në interes të të miturit ose kur vonesa mund të dëmtojë rëndë procedimin, por gjithmonë në praninë e mbrojtësit.
Sipas ligjit më lart, që në aktin e parë atë të procedimit, të arrestimit dhe në gjitha etapat e tjera; marrja në pyetje, paraburgimi, burgimi duhet të jetë përherë në prezencën e një të rrituri (kujdestari ligjor) domosdoshmëri juridike dhe ndihmës psikologjike.

Këshilla

3
  1. Nëse jeni duke planifikuar ta çoni fëmijën në protestë apo thjesht duke biseduar mbi këto ngjarje, mësoni konceptet themelore të protestës publike. Instinkti i parë mund të hidhni, t’i tregoni se liria e protestës është një e drejtë njerëzore, gur themeli i demokracisë pjesëmarrëse. Njerëzit protestojnë kur ekziston një padrejtësi e perceptuar, veçanërisht nga qeveria lokale ose qendrore.

Për fëmijët e vegjël, mësoni për të kuptuar të ndjerit frikshëm, koncepte si demokracia, qeveria, pjesëmarrja masive është e pakonceptueshme për ato që janë 6 vjeç e poshtë, po ato kanë një kuptim intuitiv të fuqisë dhe “pafuqisë”.

  1. Ju mund t’i tregoni ndonjë histori, por ajo do kërkojë elementet e mëposhtëm:

a.i rrituri duke i dhënë një premtim një fëmije (duke ushtruar fuqi),

b.i rrituri duke shkelur këtë premtim (është veprim i padrejtë),

c.fëmija që proteston pa dhunë, preferohet të pasqyrojnë tipiken e fëmijës tuaj përgjigje (p.sh, gërvishtje ose shkelje këmbe).

  1. Nëse jeni duke humbur vëmendjen e fëmijës tuaj në ndonjë moment, ndaloni atë për të theksuar si mund ta bëjnë një protestë argëtuese: “Këndojnë këngë së bashku dhe luajnë vegla muzikore”. Kjo është një nga shenjat të themi si ndjehemi. Disa nga shenjat janë të thonë : “Jo e drejtë!”; “Ndonjëherë njerëzit ngrihen në skenë për të mbajtur fjalime”; “Përshkruani disa nga shenjat më të paharrueshme të protestës”: këngë, folës nga përvojat tuaja.
  2. Mund t’i referoni libra që i afrohen konceptit të protestës në mënyrë abstrakte që i lidhin ngjarjet përmes syve të një fëmije.
  3. Ndani dhe diskutoni përvojat me fëmijët në lidhje me protestën.

Burimi/revistapsikologji.com/